പഥ്യാശിഗ്രുകരഞ്ജാര്കത്വക്സാരം മധുസിന്ധുമത് । സമൂത്രം വിദ്രധിം ഹന്തി പരിപാകായ തന്ത്രജിത് ।। ൨൮൩.
പത്യ, ശിഗ്രു, കരഞ്ഞ, അർക്കമരത്തിന്റെ തൊലി എന്നിവയുടെ സാരം തേനും കല്ലുപും ചേർത്ത് മൂത്രത്തിൽ കലർത്തി കഴിച്ചാൽ, അതു വീക്കുകളും അകത്തുള്ള പിണ്ഡങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കുകയും അവ പാകമാകാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ത്രിവൃതാ ജീവതീ ദന്തീ മഞ്ജിഷ്ഠാ ശര്വരീദ്വയം । താര്ക്ഷജം നിമ്ബപത്രഞ്ച ലേപഃ ശസ്തോ ഭഗന്ദരേ ।। ൨൮൩.
തൃവൃത്, ജീവതി, ദന്തി, മഞ്ഞിഷ്ഠ, ഇരുവിധം ശര്വരി, താർക്ഷജം, നിംബപത്രം എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന ലേപം ഭഗന്ദരത്തിന് നല്ലതാണ്.
രുഗ്ഘാതരജനീലാക്ഷാചൂര്ണാജക്ഷൌദ്രസംയുതാ । വാസോവത്തിര്വ്രണേ യോജ്യാ ശോധനീ ഗതിനാശനീ ।। ൨൮൩.
രുഗ്ഘാത, രാജനി, ലക്ഷ, തേൻ, ആടിന്റെ പാൽ എന്നിവ ചേർത്ത് പൊടി ഉണ്ടാക്കി മുറിവുകളിൽ പുരട്ടിയാൽ, അത് മുറിവ് വൃത്തിയാക്കുകയും പുഴു ഒഴിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശയാമായഷ്ടിനിശാലോധ്രപദ്മകോത്പലചന്ദനൈഃ । സമരീചൈഃ ശ്രൃതം തൈലം ക്ഷീരേ സ്യാദ് വ്രണരോഹണം ।। ൨൮൩.
ശ്യാമ, യഷ്ടി, നിശ, ലോദ്ധ്ര, പദ്മം, ഉത്പലം, ചന്ദനം, കുരുമുളക് എന്നിവ പാൽ ചേർത്ത് എണ്ണയിൽ വേവിച്ചാൽ, ആ എണ്ണ മുറിവുകൾ വേഗം മടക്കാൻ സഹായിക്കും.
ശ്രീകാര്പാസദലൈര്ഭസ്മഫലോപലവണാ നിശാ । തത്പിണ്ഡീസ്വേദനം താമ്രേ സതൈലം സ്യാത് ക്ഷതൌഷധം ।। ൨൮൩.
ശ്രീ, കാർപ്പാസ ഇല, ഭസ്മ, ഫലോപല, ഉപ്പ്, നിശ എന്നിവ ചേർത്ത് എണ്ണയോടൊപ്പം താമ്രപാത്രത്തിൽ ചൂടാക്കി പിണ്ഡിയായി പുരട്ടിയാൽ, അത് പുണ്ണിന് ഔഷധം ആയി പ്രവർത്തിക്കും.
കുമ്ഭീസാരം പയോയുക്തം വഹ്നിഗ്ധം വ്രണേ ലിപേത് । തദേവ നാശയേത്സേകാന്നാരികേലരജോഘൃതമ് ।। ൨൮൩.
കുംബീസാരം പാൽ ചേർത്ത് തീയിൽ ചൂടാക്കി മുറിവുകളിൽ പുരട്ടണം; അതേത് അരി, തേങ്ങാപൊടി, നെയ്യ് എന്നിവ ചേർത്താൽ വീക്കം അകറ്റാൻ സഹായിക്കും.
വിശ്വാജമോദസിന്ധൂത്ഥചിഞ്ചാത്വഗ്ഭിഃ സമാഭയാ । തക്രേണോഷ്ണാമ്ബുനാ വാഥ പീതാതീസാരനാശനീ ।। ൨൮൩.
വിശ്വ, അജമോദ, കല്ലുപ്, പുളിയിൻ തൊലി, അഭയ എന്നിവ ചേർത്ത് മജ്ജി അല്ലെങ്കിൽ ചൂടുവെള്ളം കൂടെ കഴിച്ചാൽ പഴയ അത്തിസാരം മാറും.
വത്സകാതിവിഷാവിശ്വവില്ലമുസ്തശ്രൃതം ജലം । സാമേ പുരാണേഽതീസാരേ സാസൃക്ശൂലേ ച പായയേത് ।। ൨൮൩.
വത്സക, അതിവിഷ, വിശ്വവില്ലം, മുഷ്ത എന്നിവ ചേർത്ത് കഷായം ഉണ്ടാക്കി പഴയ അത്തിസാരത്തിലും രക്തം കൂടിയ വയറുവേദനയുമുള്ളവർക്കും കുടിപ്പിക്കാൻ കൊടുക്കണം.
അങ്ഗാദഗ്ധം സുഗതം സിന്ധുമുഷ്ണാമ്ബുനാ പിവേത് । ശൂലവാന്ഥ വാ തദ്ധി സിന്ധുഹിംഗുകണാഭയാ ।। ൨൮൩.
ശരീരത്തിൽ വേദനയോ കത്തലോ ഉള്ളവർക്ക് കല്ലുപ് ചൂടുവെള്ളത്തിൽ കലർത്തി കുടിച്ചാൽ നല്ലതാണ്; വേദനയുള്ളവർക്ക് കല്ലുപ്, ഹിംഗു, കണ, അഭയ എന്നിവ ചേർത്താൽ ഉത്തമം.
കടുരോഹോത്കണാതഹ്കലാജചൂര്ണം മധുപ്ലുതം । വസ്ത്രച്ഛിദ്രഗതം വക്ത്രേ ന്യസ്തം തൃഷ്ണാം വിനാശയേത് ।। ൨൮൩.
കട്ടുറോഹി, ഉത്കണ, കലാജ എന്നിവയുടെ പൊടി തേനിൽ കലർത്തി വസ്ത്രത്തിൽ വെച്ച് വായിൽ ഇടുമ്പോൾ ദാഹം അകറ്റുന്നു.
പാഠാദാര്വ്വീജാതിദലം ദ്രാക്ഷാമൃലഫലത്രയൈഃ । സാധിതം സമധു ക്കാഥം കവലം മുഖപാപഹൃത് ।। ൨൮൩.
പാഠ, ദാർവി, ജാതി ഇല, മുന്തിരി, ത്രിഫല എന്നിവ ചേർത്ത് തേൻ ചേർത്ത് കഷായം ഉണ്ടാക്കി വായ് കഴുകിയാൽ വായിലെ മലിനതകൾ അകറ്റാം.
കൃഷ്ണാതിവിഷതിക്തേന്ദ്രദാരുപാഠാപയോമുചാം । ക്കാഥോ മൂത്രേ ശ്രൃതഃ ക്ഷൌദ്രീ സര്വകണ്ഠഗദാപഹഃ ।। ൨൮൩.
കൃഷ്ണ, അതിവിഷ, തിക്ത, ഇന്ദ്രദാരു, പാഠ, പയോമുച എന്നിവ മൂത്രത്തിൽ വേവിച്ച് തേൻ ചേർത്താൽ എല്ലാ കണ്ഠരോഗങ്ങളും മാറും.
പഥ്യാഗോക്ഷുരദുസ്പര്ശരാജവൃക്ഷശിലാഭിദാം । കഷായഃ സമധുഃ പീതോ മൂത്രകൃച്ഛ്രം വ്യപോഹതി ।। ൨൮൩.
പത്യ, ഗോക്ഷുര, ദുസ്പർശ, രാജവൃക്ഷ, ശിലാഭിദ എന്നിവ ചേർത്ത് കഷായം ഉണ്ടാക്കി തേൻ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ മൂത്രക്കഷ്ഠം മാറും.
വംശത്വഗ്വരുണക്കാഥഃ ശര്ക്കരാശ്മവിഘാതനഃ । ശാഖോടക്കാഥസക്ഷൌദ്രക്ഷീരാശീ ശ്ലീപദീ ഭവേത് ।। ൨൮൩.
ബാംബു തൊലി, വരുണ എന്നിവ ചേർത്ത് കഷായം ഉണ്ടാക്കി പഞ്ചസാര ചേർത്താൽ കല്ല് പൊടിയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും; ശാഖോട്ട കഷായം തേനും പാൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ശ്ലീപദം മാറും.
മാസാര്കത്വക്പയസ്തൈലം മധുസിക്തഞ്ച സൈന്ധവം । പാദരോഗം ഹരേത്സര്പിര്ജാലകുക്കുടജം തഥാ ।। ൨൮൩.
മാസ, അർക്കത്വക്, പാൽ, എണ്ണ, തേൻ, സൈന്ധവം എന്നിവയും കൂടാതെ കൂട്ടിൽ വളർത്തിയ കോഴിയുടെ നെയ്യും ചേർത്താൽ കാലിന്റെ രോഗങ്ങൾ മാറും.
ശുണ്ഠീസൌവര്ചലാഹിങ്ഗുചൂര്ണം ശൂണ്ഠീരസൈര്ഘൃതമ് । രുജം ഹരേദഥ ക്കാഥോ വിദ്ധി വദ്ധാഗ്നിസാധനേ ।। ൨൮൩.
ഇഞ്ചി, സൗവർചല, ഹിംഗു എന്നിവയുടെ പൊടി ഇഞ്ചി നീരും നെയ്യും ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ വേദന മാറും; അതുപോലെ ശക്തമായ തീയിൽ കഷായം ഉണ്ടാക്കിയാലും ഫലം ലഭിക്കും.
സൌവര്ചലാഗ്നിഹങ്ഗൂനാം സദീപ്യാനാം രസൈര്യുതം । വിड़ദീപ്യകയുക്തം വാ തക്രം ഗുല്മാതുരഃ പിവേത് ।। ൨൮൩.
സൗവർചല, അഗ്നി, ഹംഗു തുടങ്ങിയ കഠിനരസം ഉള്ളവയും അല്ലെങ്കിൽ വിരദീപ്യയും ചേർത്ത മജ്ജി കുടിച്ചാൽ കുടൽകട്ടിയുള്ളവർക്ക് നല്ലതാണ്.
ധാത്രീപടോലമുദ്ഗാനാം ക്കാഥഃ സാജ്യോ വിസര്പഹാ । ശുണ്ഠീദാരുനവാക്ഷീരക്കാഥോ മൂത്രാന്വിതോഽപരഃ ।। ൨൮൩.
ധാത്രി, പടോള, മുത്ഗ എന്നിവ ചേർത്ത് കഷായം ഉണ്ടാക്കി നെയ്യ് ചേർത്താൽ വിശർപ്പം മാറും; ഇഞ്ചി, ദാരു, നവ, പാൽ എന്നിവ മൂത്രത്തിൽ വേവിച്ച കഷായവും ഫലപ്രദമാണ്.
സവ്യോഷായോരജഃ ക്ഷാരഃ ഫലക്കാഥശ്ച ശോഥഹൃത് । ഗുड़ശിഗ്രുത്രിവൃദ്ഭിശ്ച സൈന്ധവാനാം രജോയുതഃ ।। ൨൮൩.
രണ്ടു യുവതികളുടെ രസവും കക്കത്ഫലത്തിന്റെ ചാരം ചേർത്ത സൈന്ധവലവണം, കൂടാതെ ഗുരു, ശിഗ്രു, ത്രിവൃത് എന്നിവ ചേർത്താൽ വാതം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.
ത്രിവൃതാഫലകക്കാഥഃ സഗുड़ സ്യാദ്വിരേചനഃ । വചാഫലകഷായോത്ഥം സൈന്ധവാനാം രജോയുതഃ ।। ൨൮൩.
ത്രിവൃത് ഫലവും കക്കത്ഫലവും ഗുരുവും ചേർത്താൽ ശുദ്ധീകരണത്തിന് ഉത്തമം. വചാ ഫലത്തിന്റെ കഷായം, സൈന്ധവലവണത്തിന്റെ പൊടി ചേർത്താൽ അതും ഫലപ്രദമാണ്.
ത്രിഫലായാഃ പലശതം പൃഥഗ്ഭൃങ്ഗജഭാവിതമ് । വിങ്ങ്ഗം ലോഹചൂര്ണഞ്ച ദശഭാഗസമന്വിതമ് ।। ൨൮൩.
തൃഫലയുടെ നൂറ് പലം, ഓരോന്നും ഭൃംഗജയാൽ വേർതിരിച്ച് നനയിച്ച്, വിങ്ങം, ഇരുമ്പ് പൊടി പത്താം ഭാഗം ചേർത്ത് കലർത്തണം.
ശതാവരീഗുഡുച്യഗ്നിപലാനാം ശതവിംശതിഃ । മധ്വാജ്യതിലജൈര്ലിഹ്യദ് ബലീപലിതവര്ജ്ജിതഃ ।। ൨൮൩.
ശതാവരി, ഗുടൂചി, അഗ്നി, പലാ എന്നിവ ഇരുപത് പലം വീതം, തേൻ, നെയ്യ്, എള്ള് എന്നിവ ചേർത്ത് ലേഹ്യമായി കഴിച്ചാൽ ശരീരം ബലവാനാകും, കേശം പാകമാകുന്നത് തടയും.
സിതാമധുഘൃതൈര്യുക്താ സകൃഷ്ണാ ത്രിഫലാ തഥാ । ത്രിഫലാ സര്വരോഗഘ്നീസ മധുഃ സര്ക്കരാന്വിതാ ।। ൨൮൩.
തൃഫല, പഞ്ചസാര, തേൻ, നെയ്യ് എന്നിവ ചേർത്ത്, കറുത്ത ഹരീതകിയും ചേർത്താൽ, തേനും പഞ്ചസാരയും ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും ഔഷധം.
സിതാമധുഘൃതൈര്യുക്താ സകൃഷ്ണാ ത്രിഫലാ തഥാ । പഥ്യാചിത്രകശുണ്ഠ്യശ്ച ഗുഡുചീമുഷ്ലീരജഃ ।। ൨൮൩.
തൃഫല, പഞ്ചസാര, തേൻ, നെയ്യ് എന്നിവയും കറുത്ത ഹരീതകിയും, പത്യ, ചിത്രക, ചുക്കു, ഗുടൂചി, മുഷ്ലി പൊടി എന്നിവയും ചേർത്താൽ ഉത്തമം.
സഗുഡം ഭക്ഷിതം രോഗഹരം ത്രിശതവര്ഷകൃതേ । കിഞഅചിച്ചൂര്ണം ജവാപുഷ്പം പിണ്ഡിതം വിമൃജേജ്ജലേ ।। ൨൮൩.
വെല്ലം ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ രോഗങ്ങൾ നീങ്ങി മൂവായിരം വർഷം ആയുസ്സ് ലഭിക്കും; കിഞ്ചക പൊടി, ജവാ പൂവ് എന്നിവ വെള്ളത്തിൽ അരച്ച് പുരട്ടണം.
തൈലം ഭവേദ് ഘൃതാകാരം കിഞ്ചിച്ചൂര്ണ്ണം ജലാന്വിതം । ധൂപാര്ഥം ദൃശ്യതേ ചിത്രം വൃഷദംശജരായുനാ ।। ൨൮൩.
നെയ്യ് പോലെയുള്ള എണ്ണ, കുറച്ച് പൊടിയും വെള്ളവും ചേർത്ത് ധൂപത്തിന് ഉപയോഗിക്കാം; വൃഷദംശയുടെ പിത്തം ചേർത്താൽ അത്ഭുതം കാണാം.
പുനര്മ്മാക്ഷികധൂപേന ദൃശ്യതേ തദ്യാഥാ പുരാ । കര്പൂരജലകാഭേകതൈലം പാടലിമൂലയുക് ।। ൨൮൩.
മധു ധൂപം ചെയ്താൽ വീണ്ടും പഴയപോലെ കാണാം; കർപ്പൂരജലം, കാബേക്, പാടലിമൂലം ചേർത്ത എണ്ണയും ഉണ്ട്.
പിഷ്ട്വാ ലിപ്യ പദേ ദ്വേ ച ചരേദങ്ഗാരകേ നരഃ । തൃണൌത്ഥാനാദികം വ്യൂഹ്യ ദര്ശയന്വൈ കുതൂഹലം ।। ൨൮൩.
അരച്ച് ശരീരത്തിലെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളിൽ പുരട്ടി, ചൂടുള്ള കല്ലിൽ നടന്ന്, പുല്ല് മുതലായവ ക്രമീകരിച്ച് ആസ്വാദനാർത്ഥം അത്ഭുതങ്ങൾ കാണിക്കാം.
വിഷഗ്രഹരുജധ്വംസക്ഷുദ്രനര്മ്മ ച കാമികം । തത്തേ ഷട്കര്മ്മകം പ്രോക്തം സിദ്ധിദ്വയസമാശ്രയം ।। ൨൮൩.
വിഷം, ഗ്രഹദോഷം, വേദന, ചെറിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവയെ ഇല്ലാതാക്കുകയും, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുകയും ചെയ്യും; ഇതാണ് ആറു വിധമായ പ്രയോഗം, ഇരട്ട സിദ്ധിയുടെ ഉറവിടം.
മന്ത്രധ്യാനൌഷധികഥാമുദ്രേജ്യാ യത്ര മുഷ്ടയഃ । ചതുര്വ്വര്ഗഫലം പ്രോക്തം യഃ പഠേത്സ ദിവം വ്രജേത് ।। ൨൮൩.
മന്ത്രം, ധ്യാനം, ഔഷധം, മുദ്ര, പൂജ, ഹോമം എന്നിവയുള്ളിടത്ത്, നാലു പുരുഷാർത്ഥഫലവും ലഭിക്കും; ഇതു വായിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും.