അഗ്നിപുരാണമ്

ഗിരിമൃച്ചന്ദനം ലാക്ഷാ മാലതീ കലികാ തഥാ । സംയോജ്യാ യാ കൃതാ വര്ത്തിഃ ക്ഷതശുക്രഹരീ തു സാ ।। ൨൭൯.

പർവ്വതമണ്ണ്, ചന്ദനം, ലക്ഷ, മല്ലികാമുല്ലിന്റെ കുരു എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന ലേപം, ശുക്രധാതുവിൽ ഉണ്ടായ മുറിവുകൾ മാറ്റുന്നു.

വ്യോഷം ത്രിഫലയാ യുക്തം തുച്ഛകഞ്ച തഥാ ജലമ് । സര്വാക്ഷിരോഗശമനം തഥാ ചൈവ രസാഞ്ജനമ് ।। ൨൭൯.

വ്യോഷം, ത്രിഫല, തുച്ഛകം, വെള്ളം എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് എല്ലാ കണ്ണുരോഗങ്ങൾക്കും ഉത്തമമാണ്. അതുപോലെ രസാഞ്ജനവും ഉപയോഗിക്കാം.

ആജ്യഭൃഷ്ടം ശിലാപിഷ്ടം ലോധ്രകാഞ്ജീകസൈന്ധവൈഃ । ആശ്ച്യോതനാവിനാശായ സര്വനേത്രാമയേ ഹിതമ് ।। ൨൭൯.

നെയ്യ് കല്ലിൽ അരച്ച്, ലോധ്ര, പുളിച്ച കഞ്ഞിവെള്ളം, സൈന്ധവലവണം എന്നിവ ചേർത്ത് കണ്ണ് കഴുകാനും രോഗങ്ങൾ മാറ്റാനും നല്ലതാണ്.

ഗിരിമൃച്ചന്ദനൈര്ലേപോ വരിര്നേത്രസ്യ ശസ്യതേ । നേത്രാമയവിഘാതാര്ഥം ത്രിഫലാം ശീലയേത് സദാ ।। ൨൭൯.

പർവ്വതമണ്ണും ചന്ദനവും ചേർത്ത് കണ്ണിൽ പുരട്ടുന്നത് ഉത്തമമാണ്. കണ്ണുരോഗങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ ത്രിഫല എപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കണം.

രാത്രൌ തു മധുസര്പിഭ്യാം ദീര്ഘമായുര്ജ്ജിജീവിഷുഃ । ശതാവരീരസേ സിദ്ധൌ വൃഷ്യൌ ക്ഷീരഘൃതൌ സ്മൃതൌ ।। ൨൭൯.

ദീർഘായുസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ രാത്രി തേനും നെയ്യും ഉപയോഗിക്കണം. ശതാവരിസാരത്തിൽ പാകം ചെയ്ത പാലും നെയ്യും ശക്തിവർദ്ധകമാണ്.

കലമ്ബികാനി മാഷാശ്ച വൃഷ്യൌ ക്ഷീരഘൃതൌ തഥാ । ആയുഷ്യാ ത്രിഫലാ ജ്ഞേയാ പൂര്വവന്മധുകാന്വിതാ ।। ൨൭൯.

കലമ്പികയും മാഷ് പയരും പാലിലും നെയ്യിലും പാകം ചെയ്താൽ ശക്തിവർദ്ധകമാണ്. ത്രിഫലയും യഥാപൂർവ്വം യശ്ടിമധു ചേർത്താൽ ദീർഘായുസിന് ഉത്തമമാണ്.

മധുകാദിരസോപേതാ ബലീപലിതനാശിനീ । വചാസിദ്ധഘൃതം വിപ്രം ഭൂതദോഷവിനാശനമ് ।। ൨൭൯.

യശ്ടിമധു തുടങ്ങിയ രസങ്ങൾ ശക്തി നൽകുകയും, പാളിച്ചമുടി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. വചയിൽ പാകം ചെയ്ത നെയ്യ്, ദ്വിജ, ഭൂതദോഷങ്ങൾ മാറ്റുന്നു.

കവ്യം ബുദ്ധിപ്രദഞ്ചൈവ തഥാ സര്വാര്ഥസാധനമ് । വലാകല്കകഷായേണ സിദ്ധമഭ്യഞ്ജനേ ഹിതമ് ।। ൨൭൯.

കാവ്യം ബുദ്ധി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും വിജയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വലാ, കല്കകഷായം എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ തൈലം അഭ്യംഗത്തിന് ഉത്തമമാണ്.

രാസ്നാസഹചരൈര്വാപി തൈലം വാതവികാരിണാമ് । അനഭിഷ്യന്ദി യച്ചാന്നം തദ്‌വ്രണേഷു പ്രശസ്യതേ ।। ൨൭൯.

രസ്നയും സഹചാരവും ചേർത്ത് പാകം ചെയ്ത എണ്ണ വാതരോഗങ്ങൾക്കു നല്ലതാണ്. ദഹനം തടസ്സപ്പെടാത്ത ഭക്ഷണം മുറിവുകൾക്ക് ഉത്തമമാണ്.

ശക്തുപിണ്ഡീ തഥൈവാമ്ലാ പാചനായ പ്രശസ്യതേ । പക്കസ്യ ച തഥാ ഭേദേ നിമ്ബചൂര്ണഞ്ച രോപണേ ।। ൨൭൯.

ശക്തു പിണ്ടിയും പുളിച്ച ഭക്ഷണവും ദഹനത്തിന് നല്ലതാണ്. പാടുകൾക്കും അവയുടെ സുഖത്തിനും അരിശിന ചൂർണ്ണം ഉപയോഗിക്കാം.

തഥാ ശൂച്യുപചാരശ്ച ബലികര്മ വിശേഷതഃ । സൂതികാ ച തഥാ രക്ഷാ പ്രാണിനാന്തു സദാ ഹിതാ ।। ൨൭൯.

ശുദ്ധീകരണവും, പ്രത്യേകമായ ബലികർമ്മവും, പ്രസവം കഴിഞ്ഞ സ്ത്രീകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും എല്ലായ്പ്പോഴും ജീവികൾക്ക് ഉപകാരപ്രദമാണ്.

ഭക്ഷണം നിമ്ബപത്രാണാം സര്പദഷ്ടസ്യ ഭേഷജമ് । താലനിമ്ബദലങ്കേശ്യം ജീര്ണന്തൈലം യവാ ഘൃതമ് ।। ൨൭൯.

നീം ഇലകൾ കഴിക്കുന്നത് പാമ്പ് കടിയ്ക്ക് ഔഷധമാണ്. താള്പനയും നീം ഇലകളും പഴയ എണ്ണയും യവവും നെയ്യും ചേർത്ത് പുരട്ടുന്നതും ഗുണകരമാണ്.

ധൂപോ വൃശ്ചികദഷ്ടസ്യ ശിഖിപത്രഘൃതേന വാ । അര്കക്ഷീരേണ സംപിഷ്ടം ലോപാ വീജം പലാശജം ।। ൨൭൯.

ചൂരൽ കടിയ്ക്ക് മയിൽ തൂവൽ നെയ്യിൽ കത്തിച്ചുകൂടിയുള്ള ധൂപം, അല്ലെങ്കിൽ അർക്കക്ഷീരത്തിൽ താമര വിത്തും പാലാശ വിത്തും ചേർത്ത് അരച്ച പുരട്ടൽ ഫലപ്രദമാണ്.

വൃശ്ചികാര്ത്തസ്യ കൃഷ്ണാ വാ ശിവാ ച ഫലസംയുതാ । അര്കക്ഷീരം ലിതം തൈല പലലഞ്ച ഗുड़ം സമമ് ।। ൨൭൯.

ചൂരൽ വിഷത്തിന് കൃഷ്ണാ അല്ലെങ്കിൽ ശിവാ എന്ന ചെടിയുടെ പഴം, അർക്കക്ഷീരം, എണ്ണ, മണ്ണ്, ശർക്കര എന്നിവ സമമായി ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഗുണം ചെയ്യും.

പാനാജ്ജയതി ദുര്ബാരം ശ്വവിഷം ശീഘ്രമേവ തു । പീത്വാ മൂലം ത്രിവൃത്തുല്യം തണ്ഡുലീയസ്യ സര്പിഷാ ।। ൨൭൯.

കുരുവായ നായ് കടിയ്ക്ക് ത്രിവൃത് തുല്യമായ തണ്ടുലീയയുടെ മൂലവും നെയ്യും ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ അതിന്റെ ശക്തമായ വിഷം വേഗത്തിൽ ജയിക്കാം.

സര്പകീടവിഷാണ്യാശു ജയത്യതിബലാന്യപി । ചന്ദനം പദ്മകങ്കുഷ്ഠം തലാമ്ബൂശീരപാടലാഃ ।। ൨൭൯.

പാമ്പിന്റെയും കീടങ്ങളുടെയും ശക്തമായ വിഷം പോലും ചന്ദനം, പദ്മകം, കുഷ്ഠം, താള്പനം, ഉശിരം, പാടലാ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാൽ ഉടൻ കീഴടക്കാം.

നിര്ഗുണ്ഡീ ശാരിവാ സേലുര്ലൂതാവിഷഹരോ ഗദഃ । ശിരോവിരേചനം ശസ്തം ഗുड़നാഗരകം ദ്വിജ ।। ൨൭൯.

നിർഗുണ്ടി, ശാരിവ, സെലു, ലൂതാ എന്നിവ വിഷം മാറ്റാൻ ഉത്തമം. തലശുദ്ധിക്ക് ശർക്കരയും ഇഞ്ചിയും ഏറ്റവും നല്ലതാണ്.

സ്നേഹപാനേ തഥാ വസ്തൌ തൈലം ഘൃതമനുത്തമമ് । സ്വേദനീയഃ പരോ വഹ്നിഃ ശീതാമ്ഭഃ സ്തമ്ഭനം പരമ് ।। ൨൭൯.

ഉൾപ്രയോഗത്തിനും വസ്തിക്കും ഏറ്റവും നല്ല എണ്ണയും നെയ്യും ഉപയോഗിക്കണം. ശക്തമായ വാതം തീയിൽ ചൂടാക്കണം; തണുത്ത വെള്ളം ഏറ്റവും നല്ലത് അസ്തംഭനത്തിന്.

ത്രിവൃദ്ധി രേചനേ ശ്രേഷ്ഠാ വമനേ മദനം തഥാ । വസ്തിര്വിരേകോ വമനം തൈലം സര്പിസ്തഥാ മധു ।। ൨൭൯.

വിരേചനത്തിന് ത്രിവൃത് ഉത്തമം, വമനത്തിന് മദനം. വസ്തി, വിരേചനം, വമനം, എണ്ണ, നെയ്യ്, തേൻ എന്നിവ ആവശ്യത്തിന് ഉപയോഗിക്കണം.

വാതപിത്തബലാശാനാം ക്രമേണ പരമൌഷധം ।। ൨൭൯.

വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നീ ദോഷങ്ങൾക്ക് ക്രമമായി ഇവയാണ് ഏറ്റവും നല്ല ഔഷധങ്ങൾ.

ധന്വന്തരിരുവാച ശാരീരമാനസാഗന്തുസഹജാ വ്യാധയോ മതാഃ । ശാരീരാ ജ്വരകുഷ്ഠാദ്യാഃ ക്രോധാദ്യാ മാനസാ മതാഃ ।। ൨൮൦.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ളതും മനസ്സിൽ നിന്നുള്ളതും പുറം കാരണവും ജന്മസിദ്ധമായതുമായ രോഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. ശരീര രോഗങ്ങളിൽ ജ്വരം, ചർമ്മരോഗം തുടങ്ങിയവയും, ക്രോധം മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ളത് മാനസിക രോഗങ്ങളുമാണ്.

ആഗന്തവോ വിഘാതോത്ഥാഃ സഹജാഃ ക്ഷുജ്ജരാദയഃ । ശാരീരാഗന്തുനാശായ സൂര്യ്യവാരേ ഘൃതം ഗുड़മ് ।। ൨൮൦.

പുറത്തുനിന്നുള്ള രോഗങ്ങൾ പരുക്കിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്; ജന്മസിദ്ധം വിശപ്പ്, വയസ്സായിത്തീരുക എന്നിവയാണ്. ശരീരരോഗവും പുറംരോഗവും മാറ്റാൻ ഞായറാഴ്ച നെയ്യും ശർക്കരയും അർപ്പിക്കണം.

ലവണം സഹിരണ്യഞ്ച വിപ്രായാപൂപമര്പയേത് । ചന്ദ്രേ ചാഭ്യങ്ഗദോ വിപ്രേ സര്വരോഗൈഃ പ്രമുച്യതേ ।। ൨൮൦.

ഉപ്പും പൊന്നും ചേർത്ത അപ്പം ഒരു ബ്രാഹ്മണന് അർപ്പിക്കണം; ചന്ദ്രനുദിനത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനെ അഭ്യംഗം ചെയ്താൽ എല്ലാ രോഗങ്ങളും മാറും.

തൈലം ശനൈശ്ചരേ ദദ്യാദാശ്വിനേ ഗോരസാന്നദഃ । ഘൃതേന പയസാ ലിങ്ഗം സംസ്നാപ്യ സ്യാദ്രുഗുജ്ഝിതഃ ।। ൨൮൦.

ശനിദിനത്തിൽ എണ്ണ നൽകണം; അശ്വിനി നക്ഷത്രത്തിൽ പശുവിന്റെ പാൽ, അന്നം അർപ്പിക്കണം. നെയ്യിലും പാലിലും പ്രതിമയെ കുളിപ്പിച്ചാൽ രോഗം മാറും.

ഗായത്ര്യാ ഹാവയേദ്വഹ്നൌ ദൂര്വാന്ത്രിമധുരാപ്ലുതാമ് । യസ്മിന് ഭേ വ്യാധിമാപ്നോതി തസ്മിന് സ്നാനം ബലിഃ ശുഭേ ।। ൨൮൦.

ഗായത്രി ജപിച്ച് മൂന്നു മധുരദ്രവ്യങ്ങളിൽ നനച്ച ദർഭാഗ്രാസ് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കണം; രോഗം വന്ന സ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത് ബലി അർപ്പിക്കണം.

മാനസാനാം രുജാദീനാം വിഷ്ണോഃ സ്തോത്രം ഹരം ഭവേത് । വാതപിത്തകഫാ ദോഷാ ധാതവശ്ച തഥാ ശ്രൃണു ।। ൨൮൦.

മാനസിക വേദനക്കും രോഗങ്ങൾക്കും വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കുന്നത് ഔഷധമാണ്. വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നീ ദോഷങ്ങളും ധാതുക്കളും ഇനി പറയാം.

ഭുക്തം പക്കാശയാദന്നം ദ്വിധാ യാതി ച സുശ്രുത । അംശേനൈകേന കിട്ടത്വം രസതാഞ്ചാപരേണ ച ।। ൨൮൦.

ഭക്ഷണം വയറ്റിൽ പാകം ആയാൽ, സുഷ്രുതാ, അത് രണ്ട് ഭാഗമാകും: ഒരു ഭാഗം മാലയും മറ്റേ ഭാഗം സാരവും ആകുന്നു.

കിട്ടഭാഗോ മലസ്തത്ര വിണ്മൂത്രസ്വേദദൂഷികാഃ । നാസാമലഹ്കര്ണമലം തഥാ ദേഹമലഞ്ച യത് ।। ൨൮൦.

മാലഭാഗം മലമൂത്രം, ചൊറിഞ്ഞു, മൂക്ക്, ചെവി തുടങ്ങിയ ശരീരമലങ്ങൾ ആകുന്നു.

രസഭാഗാദ്രസസ്തത്ര സമാച്ഛോണിതതാം വ്രജേത് । മാംസം രക്താത്തതോ മേദോ മേദസോഽസ്ഥ്നശ്ച സമ്ഭവഃ ।। ൨൮൦.

സാരഭാഗത്തിൽ നിന്ന് രസം ഉണ്ടാകുന്നു; അതിൽ നിന്ന് രക്തം, രക്തത്തിൽ നിന്ന് മാംസം, മാംസത്തിൽ നിന്ന് മെദസ്, മെദസ്സിൽ നിന്ന് അസ്ഥി ഉണ്ടാകുന്നു.