അഗ്നിപുരാണമ്

മുസ്തപര്പടകോശീരചന്ദനോദീച്യനാഗരൈഃ । ഷड़ഹേ ച വ്യതിക്രാന്തേ തിക്തകം പായയേദ്‌ധ്രുവമ് ।। ൨൭൯.

മുസ്ത, പർപ്പട്, കോശീര, ചന്ദനം, ഉദീച്യ, നാഗരം എന്നിവ ചേർത്ത്, ജ്വരം അതിന്റെ പരമാവധി കടന്നുപോയശേഷം, കയ്പുള്ള ഔഷധം ഉറപ്പായും നൽകണം.

സ്നേഹയേത്ത്യക്തദോഷന്തു തതസ്തഞ്ച വിരേചയേത് । ജീര്ണാഃ ഷഷ്ടികനീവാരരക്തശാലിപ്രമോദകാഃ ।। ൨൭൯.

തൈലം പുരട്ടി ദോഷങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തശേഷം, ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം. നന്നായി വേവിച്ച ഷഷ്ടിക, നീവാര, ചുവന്ന അരി, പ്രമോദകം എന്നിവ ഭക്ഷ്യമായി ഉത്തമം.

തദ്വിധാസ്തേ ജ്വരേഷ്വിഷ്ടാ യവാനാം വികൃതിസ്തഥാ । മുദ്‌ഗാ മസൂരാശ്ചണകാഃ കുലത്ഥാസ്ച സകുഷ്ഠകാഃ ।। ൨൭൯.

ഇത്തരം ഭക്ഷണങ്ങൾ ജ്വരത്തിൽ നിർദേശിക്കുന്നു; യവം കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും, മുണ്ടു, മസൂർ, കടല, കുലത്ത്, കുഷ്ഠയുള്ള വിഭവങ്ങളും ഉത്തമം.

ആടക്യോ നാരകാദ്യാശ്ച കര്ക്കോടകകടോല്വകമ് । പടോലം സഫലം നിമ്ബം പര്പടം ദാഡിമം ജ്വരേ ।। ൨൭൯.

ആടക്യ, നാരക, കർക്കോട്ടക, കറ്റോൽവക, പഴമുള്ള പറ്റോല, അരയാൽ, പർപ്പട്, മാതളനാരങ്ങ എന്നിവ ജ്വരത്തിൽ ലാഭകരമാണ്.

അധോഗേ വമനം ശസ്തമൂദ്‌ര്ധ്വഗേ ച വിരേചനമ് । രക്തപിത്തേ തഥാ പാനം ഷഡങ്ഗം ശുണ്ഠിവര്ജ്ജിതമ് ।। ൨൭൯.

കീഴോട്ടു പോകുന്ന രോഗങ്ങളിൽ വമനം ഉത്തമം; മേലോട്ടു പോകുന്നതിൽ ശുദ്ധീകരണം ഉത്തമം; രക്തപിത്തത്തിൽ ഉണിയില്ലാത്ത ആറു ചേരുവകളുടെ കഷായം കുടിക്കണം.

ശക്രുഗോധൂമലാജാശ്ച യവശാലിമസൂരകാഃ । സകുഷ്ഠചണകാ മുദ്‌ഗാ ഭക്ഷ്യാ ഗോധൂമകാ ഹിതാഃ ।। ൨൭൯.

ചുട്ട യവം, ഗോതമ്പ്, അരി, മസൂർ, കുഷ്ഠയുള്ള കടല, മുണ്ടു എന്നിവ ഭക്ഷ്യമായി ഉത്തമം; ഗോതമ്പ് വിഭവങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തിന് നല്ലതാണ്.

സാധിതാ ഘൃതദുഗ്ധാഭ്യാം ക്ഷൌദ്രം വൃഷരസോ മധു । അതീസാരേ പുരാണാനാം ശാലീനാം ഭക്ഷണം ഹിതം ।। ൨൭൯.

നെയ്യിലും പാലിലും വേവിച്ച ഭക്ഷണം, തേൻ, കാളിന്റെ മൂത്രം എന്നിവ ഉത്തമം; പഴയ അരി ദീർഘകാല അതിസാരത്തിൽ ഭക്ഷിക്കാൻ നല്ലതാണ്.

അനഭിഷ്യന്ദി യച്ചാന്നം ലോധ്രവല്കലസംയുതമ് । മാരുതം വര്ജ്ജയേദ് യത്നഃ കാര്യ്യോ ഗുല്മേഷു സര്വഥാ ।। ൨൭൯.൧൧ വാട്യം ക്ഷീരേണ ചാശ്നീയാദ്വാസ്തൂകം ഘൃതസാധിതം । ഗോധൂമശാലയസ്തിക്താ ഹിതാ ജഠരിണാമഥ ।। ൨൭൯.

അടയാളം സൃഷ്ടിക്കാത്ത ഭക്ഷണം, ലോധ്രവൽക്കലുമായി ചേർത്താൽ ഉത്തമം; വയറ്റിലെ കട്ടകളിൽ വായു ഒഴിവാക്കാൻ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം.

ഗോധൂമശാലയോ മുദ്‌ഗാ ബ്രഹ്മര്ക്ഷഖദിരോഽഭയാ । പഞ്ചകോലഞ്ജാങ്ഗലാശ്ച നിമ്ബധാത്ര്യാഃ പടോലകാഃ ।। ൨൭൯.

ഗോതമ്പ്, അരി, മുണ്ടു, ബ്രാഹ്മി, ഖദിരം, ഹരിതകി, അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള കുരുമുളക്, കാട്ടു പച്ചക്കറികൾ, അരയാൽ, നെല്ലിക്ക, പറ്റോല എന്നിവ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.

മാതുലങ്ഗരസാജാതിശുഷ്കമൂലകസൈന്ധവാഃ । കുഷ്ഠിനാഞ്ച തതാ ശസ്തം പാനാര്ഥേ ഖദിരോദകം ।। ൨൭൯.

മാതളനാരങ്ങയുടെ രസം, ജാതി, ഉണക്കിയ മൂലങ്ങൾ, കല്ലുപ് എന്നിവ; ചർമ്മരോഗികൾക്ക് ഖദിരം ചേർത്ത വെള്ളം കുടിക്കാൻ ഉത്തമം.

മസൂരമുദ്‌ഗൌ പേയാര്ഥേ ഭോജ്യാ ജീര്ണാശ്ച ശാലയഃ । നിമ്ബപര്പടകൈഃ ശാകൈര്ജ്ജാങ്ഗലാനാം തഥാ രസഃ ।। ൨൭൯.

മസൂർ, മുണ്ടു എന്നിവ കഞ്ഞിയായി, നന്നായി വേവിച്ച അരി ഭക്ഷ്യമായി ഉത്തമം; അരയാൽ, പർപ്പട് പച്ചക്കറികൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ രസം എന്നിവയും ചേർക്കാം.

വിഡങ്ഗം മരിചം മുസ്തം കുഷ്ഠം ലോധ്രം സുവര്ച്ചികാ । മനഃ ശിലാ ച വാലേയഃ കുഷ്ഠഹാ മൂത്രപേഷിതഃ ।। ൨൭൯.

വിഡംഗം, കുരുമുളക്, മുസ്ത, കുഷ്ഠം, ലോധ്രം, സുവർചിക, മനശ്ശില, വാലേയം എന്നിവ മൂത്രത്തിൽ അരച്ച് ഉപയോഗിച്ചാൽ ചർമ്മരോഗങ്ങൾ മാറും.

അപൂപകുഷ്ഠകുല്മാഷയവാദ്യാ മേഹിനാം ഹിതാഃ । യവാന്നവികൃതിര്മുദ്‌ഗാ കുലത്ഥാ ജീര്ണശാലയഃ ।। ൨൭൯.

അപ്പം, കുഷ്ഠം, കുല്മാഷം, യവം മുതലായ വിഭവങ്ങൾ മൂത്രരോഗികൾക്ക് ഉത്തമം; യവം, മുണ്ടു, കുലത്ത്, നന്നായി വേവിച്ച അരി എന്നിവയും അനുയോജ്യം.

തിക്തരുക്ഷാണി ശാകാനി തിക്താനി ഹരിതാനി ച । തൈലാനി തിലശിഗ്രുകവിഭീതകേങ്ഗുദാനി ച ।। ൨൭൯.

കയ്പും ഉണക്കത്വവും ഉള്ള പച്ചക്കറികളും കയ്പുള്ള ഇലകളും, എള്ള്, കടുക്, വിത്തുക, എങ്കുടം എന്നിവയുടെ എണ്ണയും ഉത്തമം.

മുദ്‌ഗാഃ സയവഗോധൂമാ ധാന്യം വര്ഷസ്ഥിതഞ്ച യത് । ജാങ്ഗലസ്യ രസഃ ശസ്തോ ഭോജനേ രാജയക്ഷ്മിണാം ।। ൨൭൯.

മുണ്ടു, യവം, ഗോതമ്പ്, ഒരു വർഷം സൂക്ഷിച്ച ധാന്യങ്ങൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ രസം എന്നിവ ക്ഷയരോഗികൾക്ക് ഭക്ഷ്യമായി ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.

കൌലത്ഥമൌദ്‌ഗകോ രാസ്നാശുഷ്കമൂലകജാങ്ഗലൈഃ । പൂപൈര്വാ വിസ്കിരൈഃ സിദ്ധൈര്ദധിദാड़ിമസാധിതൈഃ ।। ൨൭൯.

കൗലിത്ത, മാഷ്, രസ്ന, ഉണക്കിയ മൂലക്കിഴങ്ങുകൾ, കാട്ടുമാംസം, പൂക്കൾ, അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങൾ, തൈറിലും മാതളനാരങ്ങയിലും ഇട്ട് തയ്യാറാക്കിയ വിഭവങ്ങൾ ഇവ ഉപയോഗിക്കണം.

മാതുലങ്ഗരസക്ഷൌദ്രദ്രാക്ഷാവ്യോഷാദിസംസ്കൃതൈഃ । യവഗോധൂമശാല്യന്നൈര്ഭോജ്യേച്ഛ്‌വാസകാസിനം ।। ൨൭൯.

നാരങ്ങാരസം, തേൻ, മുന്തിരി, പിപ്പലി തുടങ്ങിയവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ഭക്ഷണവും, യവം, ഗോതമ്പ്, അരി എന്നിവയും ശ്വാസം മുട്ടുന്നവർക്കും ചുമയ്ക്കും അനുയോജ്യമാണ്.

ദശമൂലവലാരാസ്നാകുലത്ഥൈരുപസാധിതാഃ । പേയാഃ പൂപരസാഃ ക്കാഥാഃ ശ്വാസഹിക്കാനിവാരണാ ।। ൨൭൯.

ദശമൂലം, ബാല, രസ്ന, കൗലിത്ത എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന കഞ്ഞിയും പച്ചക്കറിയും കഷായവും ശ്വാസം മുട്ടലിനും വീർപ്പുമുട്ടലിനും നല്ല മരുന്നാണ്.

ശുഷ്കമൂലകകൌലത്ഥമൂലജാഹ്ഗലജൈ രസൈഃ । യവഗോധൂമശാല്യന്നം ജീര്ണം സോശീരമാചരേത് ।। ൨൭൯.

ഉണക്കിയ മൂലക്കിഴങ്ങുകളുടെ, കൗലിത്തയുടെ, കാട്ടുമൂലക്കിഴങ്ങുകളുടെ രസം ചേർത്ത്, യവം, ഗോതമ്പ്, അരി എന്നിവ ജീർണ്ണിച്ച ശേഷം ഉശിരം ചേർത്ത് കഴിക്കണം.

ശോഥവാന് സഗുड़ാം പഥ്യാം ഖാദേദ്വാ ഗുड़നാഗരമ് । തക്രഞ്ച ചിത്രകഞ്ചോഭൌ ഗ്രഹണീരോഗനാശനൌ ।। ൨൭൯.

വയറ്റിൽ വീക്കം ഉള്ളവർക്ക് പത്യമായതും, ജഗ്ഗരിയും ഇഞ്ചിയും ചേർത്ത് കഴിക്കണം. തൈരും ചിത്രകം രണ്ടും ചേർത്താൽ ഗ്രഹണീ രോഗങ്ങൾക്കു നല്ലതാണ്.

പുരാണയവഗോധൂമശാലയോ ജാങ്ഗലോ രസഃ । മുദ്‌ഗാമലകഖര്ജൂരമൃദ്വീകാവദരാണി ച ।। ൨൭൯.

പഴയ യവം, ഗോതമ്പ്, അരി, കാട്ടുമാംസത്തിന്റെ രസം, കൂടാതെ മുട്ഗം, നെല്ലിക്ക, ഈന്തപ്പഴം, മുന്തിരി, ബദരഫലം എന്നിവയും ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.

മധു സര്പിഃ പയഃ ശക്ര നിമ്ബപര്പടകൌ വൃഷമ് । തക്രാരിഷ്ടാശ്ച ശസ്യന്തേ സതതം വാതരോഗിണാമ് ।। ൨൭൯.

തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ, പഞ്ചസാര, അരിയ, നിം, പര്പ്പട, തൈര്, അരിഷ്ടം എന്നിവ എല്ലായ്പ്പോഴും വായുവിന്റെ അസുഖങ്ങൾ ഉള്ളവർക്ക് ഗുണകരമാണ്.

ഹൃദ്രോഗിണോ വിരേച്യാസ്തു പിപ്പല്യോ ഹിക്കിനാം ഹിതാഃ । തക്രാവലാലസിന്ധൂനി മുക്താനി ശിശിരാമ്ഭസാ ।। ൨൭൯.

ഹൃദ്രോഗികൾക്ക് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം; പിപ്പലി വീർപ്പുമുട്ടലിനും ഗുണം ചെയ്യും. തൈര്, വലാലം, സിന്ദു എന്നിവ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കാം.

മുക്താഃ സൌവര്ചലാജാദി മദ്യം ശസ്തം മദാത്യയേ । സക്ഷോദ്രപയസാ ലാക്ഷആം പിവേച്ച ക്ഷചവാന്നരഃ ।। ൨൭൯.

മുത്ത്, കറുത്ത ഉപ്പ് മുതലായവ മദ്യവിഷം തീർക്കാൻ നല്ലതാണ്; ഛർദി വരുമ്പോൾ തേനും പാലും ചേർത്ത് ലക്ഷ പാനീയമായി കുടിക്കണം.

ക്ഷയം മാംസരസാഹാരോ വഹ്നിസംരക്ഷണാജ്ജയേത് । ശാലയോ ഭോജനേ രക്താ നീവാരകലമാദയഃ ।। ൨൭൯.

ക്ഷയം മാംസരസം കഴിച്ചാൽ, അഗ്നി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, ജയിക്കാം. ഭക്ഷണത്തിൽ ചുവന്ന അരി, നീവാര, കലമ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തണം.

യവാന്നവികൃതിര്മ്മാംസം ശാകം സൌവര്ചലം ശടീ । പഥ്യാ തഥൈവാര്ശസാം യന്‌മണ്ഡം തക്രഞ്ച വാരിണാ ।। ൨൭൯.

യവം കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾ, മാംസം, പച്ചക്കറികൾ, കറുത്ത ഉപ്പ്, ശടി എന്നിവ പത്യമാണ്; അർശസ്സിനുള്ളവർക്ക് കഞ്ഞി അല്ലെങ്കിൽ തൈര് വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കഴിക്കാം.

മുസ്താഭ്യാസസ്തഥാ ലോപശ്ചിത്രകേണ ഹരിദ്രയാ । യവാന്നവികൃതിഃ ശാലിര്വ്വാസ്തൂകം സസുവര്ച്ചലമ് ।। ൨൭൯.

മുസ്തയുടെ ഉപയോഗവും, ചിത്രകവും മഞ്ഞളും ചേർത്ത് ലോപവും, യവം കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും അരിയും, വാസ്തുകയും കറുത്ത ഉപ്പും ചേർത്ത് കഴിക്കാം.

ത്രപുഷൈര്വാരുഗോധൂമാഃ ക്ഷീരേക്ഷുഘൃതസംയുതാഃ । മൂത്രകൃച്ഛ്രേ ച ശസ്താഃ സ്യുഃ പാനേ മണ്ഡസുരാദയഃ ।। ൨൭൯.

ത്രപുസ് ചേർത്ത യവം, ഗോതമ്പ്, പാലും ഇച്ചിരയും നെയ്യും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയത് മൂത്രക്കഷ്ടത്തിന് നല്ലതാണ്; കുടിക്കാൻ കഞ്ഞിയും സൂരയും അനുയോജ്യമാണ്.

ലാജാഃ ശക്തുസ്തഥാ ക്ഷൌദ്രം ശൂല്യം മാംസം പരൂഷകമ് । വാര്ത്താകുലാവശിഖിനശ്ഛര്ദ്ദിഘ്നാഃ പാനകാനി ച ।। ൨൭൯.

പൊരിപ്പ്, ശക്തു, തേൻ, ചുട്ട മാംസം, പരുഷകം, വഴുതന, കുലാവ, ശിഖിനി എന്നിവയും പാനീയങ്ങളും ഛർദി തടയാൻ സഹായിക്കും.