അഗ്നിപുരാണമ്

ഋക്ഷാത്സമ്ബലണോ ജജ്ഞേ കുരുഃ സമ്വരണാത്തതഃ । യഃ പ്രയാഗാദപാക്രമ്യ കുരുക്ഷേത്രഞ്ചകാര ഹ ।। ൨൭൮.

ആർക്ഷനിൽ നിന്ന് സംബളണൻ ജനിച്ചു. സംവരണനിൽ നിന്ന് കുറു ജനിച്ചു. അയാൾ പ്രയാഗം വിട്ട് കുറുക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചു.

കുരോഃ സുധന്വാ സുധനുഃ പരിക്ഷഇച്ചാരിമേജയഃ । സുധന്വനഃ സുഹോത്രോഽഭൂത് സുഹോത്രാച്ച്യവനോ ഹ്യഭൂത് ।। ൨൭൮.

കുരുവിൽ നിന്ന് സുധൻവൻ ജനിച്ചു, പിന്നെ സുധനു, പിന്നെ പരിച്ഷിത്, അരിമേജയൻ. സുധൻവനിൽ നിന്ന് സുഹോത്രനും, സുഹോത്രനിൽ നിന്ന് ച്യവനനും ജനിച്ചു.

വശിഷ്ഠപരിചാരാഭ്യാം സപ്താസന് ഗിരികാസുതാഃ । വൃഹദ്രഥഃ കുശോ വീരോ യദുഃ പ്രത്യഗ്രഹോ ബലഃ ।। ൨൭൮.

വശിഷ്ഠനും പരിചാരനും ചേർന്ന് ഗിരികയ്ക്ക് ഏഴ് മക്കൾ ജനിച്ചു: വൃഹദ്രഥൻ, കുശൻ, വീരൻ, യദു, പ്രത്യഗ്രഹൻ, ബലൻ.

മത്സ്യകാലീ കുശാഗ്രോഽതോ ഹ്യാസീദ്രാജ്ഞോ വൃഹദ്രഥാത് । കുശാഗ്രാദ്‌വൃഷഭോ ജജ്ഞേ തസ്യ സത്യഹിതഃ സുതഃ ।। ൨൭൮.

വൃഹദ്രഥൻ രാജാവിൽ നിന്ന് മത്സ്യകാളിയും കുശാഗ്രനും ജനിച്ചു. കുശാഗ്രനിൽ നിന്ന് വൃഷഭൻ, അവന്റെ മകനായി സത്യഹിതനും ജനിച്ചു.

സുധന്വാ തത്സുതശ്ചോര്ജ്ജ ഊര്ജ്ജാദാസീച്ച സമ്ഭവഃ । സമ്ഭവാച്ച ജരാസന്ധഃ സഹദേവശ്ച തത്‌സുതഃ ।। ൨൭൮.

സുധൻവന്റെ മകനായി ഊർജ്ജൻ, ഊർജ്ജനിൽ നിന്ന് സംഭവനും, സംഭവനിൽ നിന്ന് ജരാസന്ധനും, ജരാസന്ധന്റെ മകനായി സഹദേവനും ജനിച്ചു.

സഹദേവാദുദാപിശ്ച ഉദാപേഃ ശ്രുതകര്മകഃ । പരിക്ഷഇതസ്യ ദായാദോ ധാര്മികോ ജനമേജയഃ ।। ൨൭൮.

സഹദേവനിൽ നിന്ന് ഉദാപി, ഉദാപിയിൽ നിന്ന് ശ്രുതകർമൻ. പരിച്ഷിതിന്റെ അവകാശിയായി ധാർമ്മികനായ ജനമേജയൻ ജനിച്ചു.

ജനമേജയാത്ത്രസദസ്യുര്ജഹ്രോസ്തു സുരഥഃ സുതഃ । ശ്രുതസേനോഗ്രസേനൌ ച ഭീമസേനശ്ച നാമതഃ ।। ൨൭൮.

ജനമേജയനിൽ നിന്ന് ത്രസദസ്യു ജനിച്ചു. ജഹ്രോയിൽ നിന്ന് സുരഥൻ ജനിച്ചു. ശ്രുതസേനൻ, ഉഗ്രസേനൻ, ഭീമസേനൻ എന്നിങ്ങനെയും പേരുകൾ ഉണ്ട്.

ജനമേജയസ്യ പുത്രൌ തു സുരഥോ മഹിമാംസ്തഥാ । സുരഥാദ്‌വിദൂരഥോഽഭൂദൃക്ഷ ആസീദ്വിദൂരഥാത് ।। ൨൭൮.

ജനമേജയന്റെ മക്കൾ സുരഥനും മഹിമാനും. സുരഥനിൽ നിന്ന് വിദൂരഥനും, വിദൂരഥനിൽ നിന്ന് ആർക്ഷനും ജനിച്ചു.

ഋക്ഷസ്യ തു ദ്വിതീയസ്യ ഭീമസേനോഽഭവത്‌സുതഃ । പ്രതീപോ ഭീമസേനാത്തു പ്രതീപസ്യ തു ശാന്തനുഃ ।। ൨൭൮.

രണ്ടാമത്തെ ആർക്ഷന്റെ മകനായി ഭീമസേനൻ ജനിച്ചു. ഭീമസേനനിൽ നിന്ന് പ്രതീപനും, പ്രതീപനിൽ നിന്ന് ശാന്തനുവും ജനിച്ചു.

ദേവാപിര്വ്വാഹ്ലികശ്ചൈവ സോമദത്തസ്തു ശാന്തനോഃ । വാഹ്ലികാത്സോമദത്തോഽഭൂദ്‌ഭൂരിര്ഭൂരിസ്രവാഃ ശലഃ ।। ൨൭൮.

ശാന്തനുവിൽ നിന്ന് ദേവാപി, വാഹ്ലികൻ, സോമദത്തൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു. വാഹ്ലികനിൽ നിന്ന് സോമദത്തനും, അവനിൽ നിന്ന് ഭൂരി, ഭൂരിശ്രവസ്, ശലൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു.

ഗങ്ഗായാം ശാന്തനോര്ഭീഷ്മഃ കാല്യായാം വിചിത്രവീര്യ്യകഃ । കൃഷ്ണദ്വൈപായനശ്ചൈവ ക്ഷേത്രേ വൈചിത്രവീര്യ്യകേ ।। ൨൭൮.

ഗംഗയിൽ നിന്ന് ശാന്തനുവിന് ഭീഷ്മൻ ജനിച്ചു. കാല്യയിൽ നിന്ന് വിചിത്രവീര്യനും, വിചിത്രവീര്യന്റെ വംശത്തിൽ കൃഷ്ണദ്വൈപായനനും ജനിച്ചു.

ധൃതരാഷ്ട്രഞ്ച പാണ്ഡുഞ്ച വിദുരഞ്ചാപ്യജീജനത് । പാണ്ഡോര്യുധിഷ്ഠിരഃ കുന്ത്യാം ഭീമശ്ചൈവാര്ജുനസ്ത്രയഃ ।। ൨൭൮.

അവൻ ധൃതരാഷ്ട്രനും പാണ്ഡുവും വിദുരനും ജനിപ്പിച്ചു. പാണ്ഡുവിൽ നിന്ന് കുന്തിയിൽ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും, ഭീമനും അർജ്ജുനനും ജനിച്ചു.

നകുലഃ സഹദേവശ്ച പാണ്ഡോര്മ്മാദ്യ്രാഞ്ച ദൈവതഃ । അര്ജുനസ്യ ച സൌഭദ്രഃ പരിക്ഷിദഭിമന്യുതഃ ।। ൨൭൮.

മാദ്രിയിൽ നിന്ന് പാണ്ഡുവിന് നകുലനും സഹദേവനും ദൈവികമായി ജനിച്ചു. അർജ്ജുനനിൽ നിന്ന് സൗഭദ്രൻ, അഭിമന്യുവിന്റെ മകനായ പരിച്ഷിതും ജനിച്ചു.

ദ്രൌപദീ പാണ്ഡവാനാഞ്ച പ്രിയാ തസ്യാം യുധിഷ്ഠിരാത് । പ്രതിവിന്ധ്യോ ഭീമസേനാച്ഛ്രുതകീര്ത്തിര്ദ്ധനഞ്ജയാത് ।। ൨൭൮.

ദ്രൗപദി പാണ്ഡവന്മാരുടെ പ്രിയയായവളാണ്. അവളിൽ നിന്ന് യുദ്ധിഷ്ഠിരനിൽ പ്രതിവിന്ദ്യനും, ഭീമസേനനിൽ ശ്രുതകീർത്തിയും, ധനഞ്ജയനിൽ മറ്റൊരാളും ജനിച്ചു.

സഹദേവാച്ഛ്രുതകര്മ്മാ ശതാനീകസ്തു നാകുലിഃ । ഭീമസേനാദ്ധിड़ിമ്ബായാമന്യ ആസീദ് ഘടോത്‌കചഃ ।। ൨൭൮.

സഹദേവനിൽ നിന്ന് ശ്രുതകർമൻ, നകുലനിൽ നിന്ന് ശതാനീകനും ജനിച്ചു. ഭീമസേനനും ഹിംബയിലും നിന്ന് മറ്റൊരു മകൻ ഘടോൽക്കചനും ജനിച്ചു.

ഏതേ ഭൂതാ ഭവിഷ്യാശ്ച നൃപാഃ സംഖ്യാ ന വിദ്യതേ । ഗതാഃ കാലേന കാലോ ഹി ഹരിസ്തം പൂജയേദ്‌ദ്വിജ ।। ൨൭൮.

ഇവരൊക്കെയും ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്ന രാജാക്കളും അനേകം. എല്ലാം കാലം കൊണ്ടുപോയി. കാരണം കാലം തന്നെയാണ് ഹരി. അതിനാൽ ദ്വിജന്മാർ അവനെ ആരാധിക്കണം.

ഹോമമഗ്നൌസമുദ്ദിശ്യ കുരു സര്വ്വപ്രദം യതഃ ।। ൨൭൮.

അഗ്നിക്കായി ഹോമം നടത്തുക, കാരണം അതിലൂടെ എല്ലാം ലഭിക്കും.

അഗ്നിരുവാച ആയുര്വേദം പ്രവക്ഷ്യാമി സുശ്രുതായ യമബ്രവീത് । ദേവോ ധന്വന്തരിഃ സാരം മൃതസഞ്ജീവനീകരം ।। ൨൭൯.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ദേവനായ ധന്വന്തരി സുഷ്രുതനോട് പറഞ്ഞ ആയുര്‍വേദത്തിന്റെ സാരം, മരിച്ചവരെ പോലും ജീവിപ്പിക്കുന്ന ഈ ജ്ഞാനം ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

സുശ്രുത ഉവാച ആയുര്വേദം മമ ബ്രൂഹി നരാശ്വേഭരുഗര്ദനമ് । സിദ്ധയോഗാന്‌ സിദ്ധമന്ത്രാന്‌ മൃതസഞ്ജീവനീകരാന് ।। ൨൭൯.

സുഷ്രുതൻ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യർക്കും കുതിരകൾക്കും പശുക്കൾക്കും ഉണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങൾ മാറ്റുന്ന ആയുര്‍വേദം, അതോടൊപ്പം ഫലപ്രദമായ ഔഷധങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്ന വിദ്യകളും ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.

ധന്വന്തരിരുവാച രക്ഷന് ബലം ഹി ജ്വരിതം ലങ്ഘിതം ഭോജയേദ്ഭിഷക് । സവിശ്വം ലാജമണ്ഡന്തു തൃഡ്‌ജ്വരാന്തം ശ്രൃതം ജലമ് ।। ൨൭൯.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ജ്വരം ബാധിച്ചവരുടെ ശക്തി സംരക്ഷിക്കാൻ, ഉപവസിച്ചവർക്കു ഡോക്ടർ ലഘു ഭക്ഷണം നൽകണം. ചുട്ട യവവും പരിപ്പുമാണ് ഉത്തമം; തണുത്ത വെള്ളം കുടിച്ചാൽ ദാഹവും ജ്വരവും മാറും.

മുസ്തപര്പടകോശീരചന്ദനോദീച്യനാഗരൈഃ । ഷड़ഹേ ച വ്യതിക്രാന്തേ തിക്തകം പായയേദ്‌ധ്രുവമ് ।। ൨൭൯.

മുസ്ത, പർപ്പട്, കോശീര, ചന്ദനം, ഉദീച്യ, നാഗരം എന്നിവ ചേർത്ത്, ജ്വരം അതിന്റെ പരമാവധി കടന്നുപോയശേഷം, കയ്പുള്ള ഔഷധം ഉറപ്പായും നൽകണം.

സ്നേഹയേത്ത്യക്തദോഷന്തു തതസ്തഞ്ച വിരേചയേത് । ജീര്ണാഃ ഷഷ്ടികനീവാരരക്തശാലിപ്രമോദകാഃ ।। ൨൭൯.

തൈലം പുരട്ടി ദോഷങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തശേഷം, ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം. നന്നായി വേവിച്ച ഷഷ്ടിക, നീവാര, ചുവന്ന അരി, പ്രമോദകം എന്നിവ ഭക്ഷ്യമായി ഉത്തമം.

തദ്വിധാസ്തേ ജ്വരേഷ്വിഷ്ടാ യവാനാം വികൃതിസ്തഥാ । മുദ്‌ഗാ മസൂരാശ്ചണകാഃ കുലത്ഥാസ്ച സകുഷ്ഠകാഃ ।। ൨൭൯.

ഇത്തരം ഭക്ഷണങ്ങൾ ജ്വരത്തിൽ നിർദേശിക്കുന്നു; യവം കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും, മുണ്ടു, മസൂർ, കടല, കുലത്ത്, കുഷ്ഠയുള്ള വിഭവങ്ങളും ഉത്തമം.

ആടക്യോ നാരകാദ്യാശ്ച കര്ക്കോടകകടോല്വകമ് । പടോലം സഫലം നിമ്ബം പര്പടം ദാഡിമം ജ്വരേ ।। ൨൭൯.

ആടക്യ, നാരക, കർക്കോട്ടക, കറ്റോൽവക, പഴമുള്ള പറ്റോല, അരയാൽ, പർപ്പട്, മാതളനാരങ്ങ എന്നിവ ജ്വരത്തിൽ ലാഭകരമാണ്.

അധോഗേ വമനം ശസ്തമൂദ്‌ര്ധ്വഗേ ച വിരേചനമ് । രക്തപിത്തേ തഥാ പാനം ഷഡങ്ഗം ശുണ്ഠിവര്ജ്ജിതമ് ।। ൨൭൯.

കീഴോട്ടു പോകുന്ന രോഗങ്ങളിൽ വമനം ഉത്തമം; മേലോട്ടു പോകുന്നതിൽ ശുദ്ധീകരണം ഉത്തമം; രക്തപിത്തത്തിൽ ഉണിയില്ലാത്ത ആറു ചേരുവകളുടെ കഷായം കുടിക്കണം.

ശക്രുഗോധൂമലാജാശ്ച യവശാലിമസൂരകാഃ । സകുഷ്ഠചണകാ മുദ്‌ഗാ ഭക്ഷ്യാ ഗോധൂമകാ ഹിതാഃ ।। ൨൭൯.

ചുട്ട യവം, ഗോതമ്പ്, അരി, മസൂർ, കുഷ്ഠയുള്ള കടല, മുണ്ടു എന്നിവ ഭക്ഷ്യമായി ഉത്തമം; ഗോതമ്പ് വിഭവങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തിന് നല്ലതാണ്.

സാധിതാ ഘൃതദുഗ്ധാഭ്യാം ക്ഷൌദ്രം വൃഷരസോ മധു । അതീസാരേ പുരാണാനാം ശാലീനാം ഭക്ഷണം ഹിതം ।। ൨൭൯.

നെയ്യിലും പാലിലും വേവിച്ച ഭക്ഷണം, തേൻ, കാളിന്റെ മൂത്രം എന്നിവ ഉത്തമം; പഴയ അരി ദീർഘകാല അതിസാരത്തിൽ ഭക്ഷിക്കാൻ നല്ലതാണ്.

അനഭിഷ്യന്ദി യച്ചാന്നം ലോധ്രവല്കലസംയുതമ് । മാരുതം വര്ജ്ജയേദ് യത്നഃ കാര്യ്യോ ഗുല്മേഷു സര്വഥാ ।। ൨൭൯.൧൧ വാട്യം ക്ഷീരേണ ചാശ്നീയാദ്വാസ്തൂകം ഘൃതസാധിതം । ഗോധൂമശാലയസ്തിക്താ ഹിതാ ജഠരിണാമഥ ।। ൨൭൯.

അടയാളം സൃഷ്ടിക്കാത്ത ഭക്ഷണം, ലോധ്രവൽക്കലുമായി ചേർത്താൽ ഉത്തമം; വയറ്റിലെ കട്ടകളിൽ വായു ഒഴിവാക്കാൻ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം.

ഗോധൂമശാലയോ മുദ്‌ഗാ ബ്രഹ്മര്ക്ഷഖദിരോഽഭയാ । പഞ്ചകോലഞ്ജാങ്ഗലാശ്ച നിമ്ബധാത്ര്യാഃ പടോലകാഃ ।। ൨൭൯.

ഗോതമ്പ്, അരി, മുണ്ടു, ബ്രാഹ്മി, ഖദിരം, ഹരിതകി, അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള കുരുമുളക്, കാട്ടു പച്ചക്കറികൾ, അരയാൽ, നെല്ലിക്ക, പറ്റോല എന്നിവ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.