അഗ്നിപുരാണമ്

അജമീഢസ്യ കേശിന്യാം ജജ്ഞേ ജഹ്നുഃ പ്രതാപവാന് । ജഹ്നോരഭൂദജകാശ്വൌ ബലാകാശ്വസ്തദാത്മജഃ ।। ൨൭൮.

അജമീഢനും കേശിനിയും ചേർന്ന് പ്രസിദ്ധനായ ജഹ്നു ജനിച്ചു. ജഹ്നുവിൽ നിന്ന് അജകാശ്വനും ബാലാകാശ്വനും, ബാലാകാശ്വന്റെ മകനും ജനിച്ചു.

ബലാകാശ്വസ്യ കുശികഃ കുശികാത് ഗാധിരിന്ദ്രകഃ । ഗാധേഃ സത്യവതീ കന്യാ വിശ്വാമിത്രഃ സുതോത്തമഃ ।। ൨൭൮.

ബാലാകാശ്വനിൽ നിന്ന് കൗശികൻ, കൗശികനിൽ നിന്ന് ഗാധി എന്ന ഇന്ദ്രകൻ. ഗാധിയുടെ മകൾ സത്യവതിയും, ഉത്തമനായ മകൻ വിശ്വാമിത്രനും.

ദേവരാതഃ കതിമുഖാ വിശ്വാമിത്രസ്യ തേ സുതാഃ । ശുനഃ ശേഫാഽഷ്ടകശ്ചാന്യോ ഹ്യജമീഢാത് സുതോഽഭവത് ।। ൨൭൮.

ദേവരാതനും കതിമുഖനും വിശ്വാമിത്രന്റെ മക്കൾ. ശുനശ്ശേഫനും അഷ്ടകനും മറ്റുള്ളവർ. അജമീഢനിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു മകനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

നീലിന്യാം ശാന്തിരപരഃ പുരുജാതിഃ സുശാന്തിതഃ । പുരുജാതേസ്തു വാഹ്യാശ്വോ വാഹ്യാശവാത് പഞ്ച പാര്ഥിവാഃ ।। ൨൭൮.

നീലിനിയിൽ നിന്ന് ശാന്തി, സുശാന്തിയിൽ നിന്ന് പുരുജാതി. പുരുജാതിയിൽ നിന്ന് വായ്യാശ്വൻ, വായ്യാശ്വനിൽ നിന്ന് അഞ്ചു രാജാക്കന്മാർ.

മുകുലഃ സൃഞ്ജയശ്യൈവ രാജാ വൃഹദിഷുസ്തഥാ । യവീനരശ്ച കൃമിലഃ പാഞ്ചാലാ ഇതി വിശ്രുതാഃ ।। ൨൭൮.

മുകുലൻ, സൃഞ്ജയൻ, രാജാവ് വൃഹദിഷു, യവീനരൻ, കൃമിലൻ ഇവരാണ് പ്രശസ്തനായ പാഞ്ചാലർ.

മുകുലസ്യ തു മൌകുല്യാഃ ക്ഷേത്രോപേതാ ദ്വിജാതയഃ । ചഞ്ചാശ്വോ മുകുലാജ്ജജ്ഞേ ചഞ്ചാശ്വാന്മിഥുനം ഹ്യഭൂത് ।। ൨൭൮.

മുകുലനിൽ നിന്ന് മൗകുല്യർ എന്ന ക്ഷേത്രജന്മാരായ ദ്വിജന്മാർ. മുകുലനിൽ നിന്ന് ചഞ്ചാശ്വനും, ചഞ്ചാശ്വനിൽ നിന്ന് ഇരട്ടമക്കളും ജനിച്ചു.

ദിവോദാസോ ഹ്യഹല്യാ ച അല്യായാം ശരദ്വതാത് । ശതാനന്ദഃ ശതാനന്ദാത് സത്യധൃന്മിഥുനന്തതഃ ।। ൨൭൮.

ദിവോദാസനും അഹല്യയും, അഹല്യയിൽ നിന്ന് ശരദ്വതും. ശതാനന്ദനിൽ നിന്ന് സത്യധൃതി, മിഥുനനിൽ നിന്ന് വംശം തുടർന്നു.

കൃപഃ കൃപീ ദിവോദാസാന്മൈത്രേയഃ സോമപസ്തതഃ । സൃഞ്ചയാത് പഞ്ചധനുഷഃ സോമദത്തശ്യ തത്സുതഃ ।। ൨൭൮.

ദിവോദാസനിൽ നിന്ന് കൃപനും കൃപിയും, മൈത്രേയനിൽ നിന്ന് സോമപസും. സൃഞ്ജയനിൽ നിന്ന് അഞ്ചധനു, സോമദത്തനിൽ നിന്ന് അവന്റെ മകനും.

സഹദേവഃ സോമദത്താത് സഹദേവാത്തു സോമകഃ । ആസീച്ച സോമകാജ്ജന്തുര്ജ്ജന്തോശ്ച പൃഷതഃ സുതഃ ।। ൨൭൮.

സോമദത്തനിൽ നിന്ന് സഹദേവൻ, സഹദേവനിൽ നിന്ന് സോമകൻ, സോമകനിൽ നിന്ന് ജന്തു, ജന്തുവിൽ നിന്ന് പൃഷതന്റെ മകനും ജനിച്ചു.

പൃഷതാദ്‌ദ്രുപദസ്തസ്മാദ്‌ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോഽഥ തത്സുതഃ । ധൃഷ്ടകേതുശ്ച ധൂമിന്യാമൃക്ഷോഽഭൂദജമീഢതഃ ।। ൨൭൮.

പൃഷതനിൽ നിന്ന് ദ്രുപദൻ ജനിച്ചു, ദ്രുപദനിൽ നിന്ന് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും, അവന്റെ മകനായി ധൃഷ്ടകേതുവും. ധൂമിനിയിൽ നിന്ന് ജമീഢന്റെ വംശത്തിൽ ആർക്ഷൻ ജനിച്ചു.

ഋക്ഷാത്സമ്ബലണോ ജജ്ഞേ കുരുഃ സമ്വരണാത്തതഃ । യഃ പ്രയാഗാദപാക്രമ്യ കുരുക്ഷേത്രഞ്ചകാര ഹ ।। ൨൭൮.

ആർക്ഷനിൽ നിന്ന് സംബളണൻ ജനിച്ചു. സംവരണനിൽ നിന്ന് കുറു ജനിച്ചു. അയാൾ പ്രയാഗം വിട്ട് കുറുക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചു.

കുരോഃ സുധന്വാ സുധനുഃ പരിക്ഷഇച്ചാരിമേജയഃ । സുധന്വനഃ സുഹോത്രോഽഭൂത് സുഹോത്രാച്ച്യവനോ ഹ്യഭൂത് ।। ൨൭൮.

കുരുവിൽ നിന്ന് സുധൻവൻ ജനിച്ചു, പിന്നെ സുധനു, പിന്നെ പരിച്ഷിത്, അരിമേജയൻ. സുധൻവനിൽ നിന്ന് സുഹോത്രനും, സുഹോത്രനിൽ നിന്ന് ച്യവനനും ജനിച്ചു.

വശിഷ്ഠപരിചാരാഭ്യാം സപ്താസന് ഗിരികാസുതാഃ । വൃഹദ്രഥഃ കുശോ വീരോ യദുഃ പ്രത്യഗ്രഹോ ബലഃ ।। ൨൭൮.

വശിഷ്ഠനും പരിചാരനും ചേർന്ന് ഗിരികയ്ക്ക് ഏഴ് മക്കൾ ജനിച്ചു: വൃഹദ്രഥൻ, കുശൻ, വീരൻ, യദു, പ്രത്യഗ്രഹൻ, ബലൻ.

മത്സ്യകാലീ കുശാഗ്രോഽതോ ഹ്യാസീദ്രാജ്ഞോ വൃഹദ്രഥാത് । കുശാഗ്രാദ്‌വൃഷഭോ ജജ്ഞേ തസ്യ സത്യഹിതഃ സുതഃ ।। ൨൭൮.

വൃഹദ്രഥൻ രാജാവിൽ നിന്ന് മത്സ്യകാളിയും കുശാഗ്രനും ജനിച്ചു. കുശാഗ്രനിൽ നിന്ന് വൃഷഭൻ, അവന്റെ മകനായി സത്യഹിതനും ജനിച്ചു.

സുധന്വാ തത്സുതശ്ചോര്ജ്ജ ഊര്ജ്ജാദാസീച്ച സമ്ഭവഃ । സമ്ഭവാച്ച ജരാസന്ധഃ സഹദേവശ്ച തത്‌സുതഃ ।। ൨൭൮.

സുധൻവന്റെ മകനായി ഊർജ്ജൻ, ഊർജ്ജനിൽ നിന്ന് സംഭവനും, സംഭവനിൽ നിന്ന് ജരാസന്ധനും, ജരാസന്ധന്റെ മകനായി സഹദേവനും ജനിച്ചു.

സഹദേവാദുദാപിശ്ച ഉദാപേഃ ശ്രുതകര്മകഃ । പരിക്ഷഇതസ്യ ദായാദോ ധാര്മികോ ജനമേജയഃ ।। ൨൭൮.

സഹദേവനിൽ നിന്ന് ഉദാപി, ഉദാപിയിൽ നിന്ന് ശ്രുതകർമൻ. പരിച്ഷിതിന്റെ അവകാശിയായി ധാർമ്മികനായ ജനമേജയൻ ജനിച്ചു.

ജനമേജയാത്ത്രസദസ്യുര്ജഹ്രോസ്തു സുരഥഃ സുതഃ । ശ്രുതസേനോഗ്രസേനൌ ച ഭീമസേനശ്ച നാമതഃ ।। ൨൭൮.

ജനമേജയനിൽ നിന്ന് ത്രസദസ്യു ജനിച്ചു. ജഹ്രോയിൽ നിന്ന് സുരഥൻ ജനിച്ചു. ശ്രുതസേനൻ, ഉഗ്രസേനൻ, ഭീമസേനൻ എന്നിങ്ങനെയും പേരുകൾ ഉണ്ട്.

ജനമേജയസ്യ പുത്രൌ തു സുരഥോ മഹിമാംസ്തഥാ । സുരഥാദ്‌വിദൂരഥോഽഭൂദൃക്ഷ ആസീദ്വിദൂരഥാത് ।। ൨൭൮.

ജനമേജയന്റെ മക്കൾ സുരഥനും മഹിമാനും. സുരഥനിൽ നിന്ന് വിദൂരഥനും, വിദൂരഥനിൽ നിന്ന് ആർക്ഷനും ജനിച്ചു.

ഋക്ഷസ്യ തു ദ്വിതീയസ്യ ഭീമസേനോഽഭവത്‌സുതഃ । പ്രതീപോ ഭീമസേനാത്തു പ്രതീപസ്യ തു ശാന്തനുഃ ।। ൨൭൮.

രണ്ടാമത്തെ ആർക്ഷന്റെ മകനായി ഭീമസേനൻ ജനിച്ചു. ഭീമസേനനിൽ നിന്ന് പ്രതീപനും, പ്രതീപനിൽ നിന്ന് ശാന്തനുവും ജനിച്ചു.

ദേവാപിര്വ്വാഹ്ലികശ്ചൈവ സോമദത്തസ്തു ശാന്തനോഃ । വാഹ്ലികാത്സോമദത്തോഽഭൂദ്‌ഭൂരിര്ഭൂരിസ്രവാഃ ശലഃ ।। ൨൭൮.

ശാന്തനുവിൽ നിന്ന് ദേവാപി, വാഹ്ലികൻ, സോമദത്തൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു. വാഹ്ലികനിൽ നിന്ന് സോമദത്തനും, അവനിൽ നിന്ന് ഭൂരി, ഭൂരിശ്രവസ്, ശലൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു.

ഗങ്ഗായാം ശാന്തനോര്ഭീഷ്മഃ കാല്യായാം വിചിത്രവീര്യ്യകഃ । കൃഷ്ണദ്വൈപായനശ്ചൈവ ക്ഷേത്രേ വൈചിത്രവീര്യ്യകേ ।। ൨൭൮.

ഗംഗയിൽ നിന്ന് ശാന്തനുവിന് ഭീഷ്മൻ ജനിച്ചു. കാല്യയിൽ നിന്ന് വിചിത്രവീര്യനും, വിചിത്രവീര്യന്റെ വംശത്തിൽ കൃഷ്ണദ്വൈപായനനും ജനിച്ചു.

ധൃതരാഷ്ട്രഞ്ച പാണ്ഡുഞ്ച വിദുരഞ്ചാപ്യജീജനത് । പാണ്ഡോര്യുധിഷ്ഠിരഃ കുന്ത്യാം ഭീമശ്ചൈവാര്ജുനസ്ത്രയഃ ।। ൨൭൮.

അവൻ ധൃതരാഷ്ട്രനും പാണ്ഡുവും വിദുരനും ജനിപ്പിച്ചു. പാണ്ഡുവിൽ നിന്ന് കുന്തിയിൽ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും, ഭീമനും അർജ്ജുനനും ജനിച്ചു.

നകുലഃ സഹദേവശ്ച പാണ്ഡോര്മ്മാദ്യ്രാഞ്ച ദൈവതഃ । അര്ജുനസ്യ ച സൌഭദ്രഃ പരിക്ഷിദഭിമന്യുതഃ ।। ൨൭൮.

മാദ്രിയിൽ നിന്ന് പാണ്ഡുവിന് നകുലനും സഹദേവനും ദൈവികമായി ജനിച്ചു. അർജ്ജുനനിൽ നിന്ന് സൗഭദ്രൻ, അഭിമന്യുവിന്റെ മകനായ പരിച്ഷിതും ജനിച്ചു.

ദ്രൌപദീ പാണ്ഡവാനാഞ്ച പ്രിയാ തസ്യാം യുധിഷ്ഠിരാത് । പ്രതിവിന്ധ്യോ ഭീമസേനാച്ഛ്രുതകീര്ത്തിര്ദ്ധനഞ്ജയാത് ।। ൨൭൮.

ദ്രൗപദി പാണ്ഡവന്മാരുടെ പ്രിയയായവളാണ്. അവളിൽ നിന്ന് യുദ്ധിഷ്ഠിരനിൽ പ്രതിവിന്ദ്യനും, ഭീമസേനനിൽ ശ്രുതകീർത്തിയും, ധനഞ്ജയനിൽ മറ്റൊരാളും ജനിച്ചു.

സഹദേവാച്ഛ്രുതകര്മ്മാ ശതാനീകസ്തു നാകുലിഃ । ഭീമസേനാദ്ധിड़ിമ്ബായാമന്യ ആസീദ് ഘടോത്‌കചഃ ।। ൨൭൮.

സഹദേവനിൽ നിന്ന് ശ്രുതകർമൻ, നകുലനിൽ നിന്ന് ശതാനീകനും ജനിച്ചു. ഭീമസേനനും ഹിംബയിലും നിന്ന് മറ്റൊരു മകൻ ഘടോൽക്കചനും ജനിച്ചു.

ഏതേ ഭൂതാ ഭവിഷ്യാശ്ച നൃപാഃ സംഖ്യാ ന വിദ്യതേ । ഗതാഃ കാലേന കാലോ ഹി ഹരിസ്തം പൂജയേദ്‌ദ്വിജ ।। ൨൭൮.

ഇവരൊക്കെയും ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്ന രാജാക്കളും അനേകം. എല്ലാം കാലം കൊണ്ടുപോയി. കാരണം കാലം തന്നെയാണ് ഹരി. അതിനാൽ ദ്വിജന്മാർ അവനെ ആരാധിക്കണം.

ഹോമമഗ്നൌസമുദ്ദിശ്യ കുരു സര്വ്വപ്രദം യതഃ ।। ൨൭൮.

അഗ്നിക്കായി ഹോമം നടത്തുക, കാരണം അതിലൂടെ എല്ലാം ലഭിക്കും.

അഗ്നിരുവാച ആയുര്വേദം പ്രവക്ഷ്യാമി സുശ്രുതായ യമബ്രവീത് । ദേവോ ധന്വന്തരിഃ സാരം മൃതസഞ്ജീവനീകരം ।। ൨൭൯.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ദേവനായ ധന്വന്തരി സുഷ്രുതനോട് പറഞ്ഞ ആയുര്‍വേദത്തിന്റെ സാരം, മരിച്ചവരെ പോലും ജീവിപ്പിക്കുന്ന ഈ ജ്ഞാനം ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

സുശ്രുത ഉവാച ആയുര്വേദം മമ ബ്രൂഹി നരാശ്വേഭരുഗര്ദനമ് । സിദ്ധയോഗാന്‌ സിദ്ധമന്ത്രാന്‌ മൃതസഞ്ജീവനീകരാന് ।। ൨൭൯.

സുഷ്രുതൻ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യർക്കും കുതിരകൾക്കും പശുക്കൾക്കും ഉണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങൾ മാറ്റുന്ന ആയുര്‍വേദം, അതോടൊപ്പം ഫലപ്രദമായ ഔഷധങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്ന വിദ്യകളും ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.