അഗ്നിപുരാണമ്

വസുദേവാച്ച രോഹിണ്യാം രാമഃ സാരണദുര്ഗമൌ। വസുദേവാച്ച ദേവക്യാമാദൌ ജാതഃ സുസേനകഃ ।। ൨൭൫.

വസുദേവനും രോഹിണിയും ചേർന്ന് ബാലരാമനും സാരണനും ദുര്‍ഗമനും ജനിച്ചു. വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന് ആദ്യം സുശേനകൻ ജനിച്ചു.

കീര്തിമാന് ഭദ്രസേനശ്ച ജാരുഖ്യോ വിഷ്ണുദാസകഃ । ഭദ്രദേഹഃ കംശ ഏതാന് ഷഡ്‌ഗര്ഭാന്നിജഘാന ഹ ।। ൨൭൫.

കീർത്തിമാൻ, ഭദ്രസേനൻ, ജാരുഖ്യൻ, വിഷ്ണുദാസകൻ, ഭദ്രദേഹൻ, കംസൻ—ഈ ആറു ഗർഭങ്ങളെ കംസൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

തതോ ബലസ്തതഃ കൃഷ്ണഃ സുഭദ്രാ ഭദ്രഭാഷിണീ । ചാരുദേഷ്ണശ്ച ശാമ്ബാദ്യാഃ കൃഷ്ണാജ്ജാമ്ബവതീസുതാഃ ।। ൨൭൫.

അതിനുശേഷം ബാലരാമനും, പിന്നെ കൃഷ്ണനും, ശുഭദ്രയായ് ഭദ്രമായ വാക്കുള്ളവളും, ചാരുദേഷ്ണനും, ശാംബനും മറ്റും കൃഷ്ണനും ജാംബവതിയിലും ജനിച്ചു.

അഗ്നിരുവാച കശ്യപോ വസുദേവോഽഭൂദ്ദേവകീ ചാദിതിര്വ്വരാ । ദേവക്യാം വസുദേവാത്തു കൃഷ്ണോഽഭൂത്തപസാന്വിതഃ ।। ൨൭൬.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: കശ്യപൻ വസുദേവനായി ജനിച്ചു, ദേവകി മഹതിയായ അദിതിയായി. വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന് തപസ്സോടെ കൃഷ്ണൻ ജനിച്ചു.

ധര്മ്മസംരക്ഷണാര്ഥായ ഹ്യധര്മ്മഹരണായ ച । സുരാദേഃ പാലനാര്ഥഞ്ച ദൈത്യാദേര്മ്മഥനായ ച ।। ൨൭൬.

ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കാനും അധർമ്മം നശിപ്പിക്കാനും, ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും, ദാനവന്മാരെ കീഴടക്കാനും അദ്ദേഹം ജനിച്ചു.

രുക്മിണീ സത്യഭാമാ ച സത്യാ നഗ്നജിതീ പ്രിയാ । സത്യഭാമാ ഹരേഃ സേവ്യാ ഗാന്ധാരീ ലക്ഷ്മണാ തഥാ ।। ൨൭൬.

രുക്മിണി, സത്യഭാമ, സത്യ, നഗ്‌നജിതിയുടെ പ്രിയയായവൾ, ഹരിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട സത്യഭാമ, ഗാന്ധാരി, ലക്ഷ്മണാ—

മിത്രവിന്ദാ൧ ച കാലിന്ദീ ദേവീ ജാമ്ബവതീ തഥാ । സുശീലാ ച തഥാ മാദ്രീ കൌശല്യാ വിജയാ ജയാ ।। ൨൭൬.

മിത്രവിന്ദ, കാലിന്ദി, ദേവിയായ ജാംബവതി, സുശീല, മാദ്രി, കൗശല്യ, വിജയ, ജയ—

ഏവമാദീനി ദേവീനാം സഹസ്രാണി തു ഷോड़ശ । പ്രദ്യുമ്നാദ്യാശ്ച രുക്മിണ്യാം ഭീമാദ്യാഃ സത്യഭാമയാ ।। ൨൭൬.

ഇങ്ങനെ ആറ് പതിനാറായിരം രാജ്ഞികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. രുക്മിണിയിൽ നിന്ന് പ്രദ്യുമ്നനും മറ്റും, സത്യഭാമയിൽ നിന്ന് ഭീമനും മറ്റും ജനിച്ചു.

ജാമ്ബവത്യാഞ്ച ശാമ്ബാദ്യാഃ കൃഷ്ണസ്യാസംസ്തഥാപരേ । ശതം ശതസഹസ്രാണാം പുത്രാണാം തസ്യ ധീമതഃ ।। ൨൭൬.

ജാംബവതിയിൽ നിന്ന് ശാംബനും മറ്റും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ ആ ധീരനായ കൃഷ്ണന് ഒരു ലക്ഷം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അശീതിശ്ച സഹസ്രാണി യാദവാഃ കൃഷ്ണരക്ഷിതാഃ । പ്രദ്യുമ്നസ്യ തു വൈദര്ഭ്യാമനിരുദ്ധോ രണപ്രിയഃ ।। ൨൭൬.

എൺപതിനായിരം യാദവന്മാരെ കൃഷ്ണൻ സംരക്ഷിച്ചു. പ്രദ്യുമ്നനും വൈദർഭിയും ചേർന്ന് യുദ്ധം പ്രിയപ്പെട്ട അനിരുദ്ധൻ ജനിച്ചു.

അനിരുദ്ധസ്യ വജ്രാദ്യാ യാദവാഃ സുമഹാവലാഃ । തിസ്രഃ കോട്യോ യാദവാനാം ഷഷ്ടിര്ലക്ഷാണി ദാനവാഃ ।। ൨൭൬.

അനിരുദ്ധനിൽ നിന്ന് വജ്രനും മറ്റു ശക്തനായ യാദവന്മാരും ജനിച്ചു. യാദവന്മാർക്ക് മൂന്നു കോടി ആയിരുന്നു, ദാനവന്മാർക്ക് അറുപതിനായിരം.

മനുഷ്യേ ബാധകാ യേ തു നന്നാശായ ബഭൂവ സഃ । കര്ത്തു കര്മവ്യവസ്ഥാനം മനുഷ്യോ ജായതേ ഹരിഃ ।। ൨൭൬.

മനുഷ്യരിൽ തടസ്സമായവരെ അദ്ദേഹം നശിപ്പിച്ചു. കര്‍ത്തവ്യക്രമം സ്ഥാപിക്കാൻ ഹരി മനുഷ്യനായി ജനിക്കുന്നു.

ദേവാസുരാണാം സങ്‌ഗ്രാമാ ദായാര്ഥം ദ്വാദശാഭവന് । പ്രഥമോ നാരസിംഹസ്തു ദ്വിതീയോ വാമനോ രണഃ ।। ൨൭൬.

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും പന്ത്രണ്ടു യുദ്ധങ്ങൾ വംശാവകാശത്തിനായി ഉണ്ടായി. ആദ്യത്തേത് നരസിംഹന്റെ യുദ്ധം, രണ്ടാമത്തേത് വാമനന്റെ യുദ്ധം.

സങ്‌ഗ്രാമസ്ത്വഥ വാരാഹശ്ചതുര്ഥോഽമൃതമന്ഥനഃ । താരകാമയസങ്‌ഗ്രാമഃ ഷഷ്ഠോ ഹ്യാജീവകോ രണഃ ।। ൨൭൬.

ശേഷം വരാഹ യുദ്ധം, നാലാമത്തേത് അമൃതം കയ്പ്പിച്ച യുദ്ധം, താരകാസുരനെതിരായ യുദ്ധം, ആറാമത്തേത് ആജീവക യുദ്ധം.

ത്രൈപുരശ്ചാന്ധകബധോ നവമോ വൃത്രഘാതകഃ । ജിതോ ഹാലാഹലശ്ചാഥ ഘോരഃ കോലാഹലോ രണഃ ।। ൨൭൬.

തൃപുര യുദ്ധം, അന്ധകന്റെ വധം, ഒൻപതാമത്തേത് വൃത്രന്റെ വധം, ഹാലാഹലനെ ജയിച്ച യുദ്ധം, അതിനുശേഷം ഭയങ്കരമായ കോലാഹല യുദ്ധം.

ഹിരണ്യകശിപോശ്ചോരോ വിദാര്യ്യ ച നഖൈഃ പുരാ । നാരസിംഹോ ദേവപാലഃ പ്രഹ്ലാദം കൃതവാന് നൃപമ് ।। ൨൭൬.

പണ്ടെ, നരസിംഹൻ ദൈവിക രക്ഷകൻ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ തൻറെ നഖങ്ങൾകൊണ്ട് കീറി, പ്രഹ്ലാദനെ രക്ഷിച്ചു.

ദേവാസുരേ വാമനശ്ച ഛതിത്വാ ബലിമൂര്ജ്ജതമ് । മഹേന്ദ്രായ ദദൌ രാജ്യം കാശ്യപോഽദിതിസമ്ഭവഃ ।। ൨൭൬.

ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ, കശ്യപനും അതിതിയും ജനിച്ച വാമനൻ ബലിയെ കീഴടക്കി മഹേന്ദ്രനു രാജ്യം നൽകി.

വരാഹസ്തു ഹിരണ്യാക്ഷം ഹത്വാ ദേവാനപാലയത് । ഉജ്ജഹാര ഭുവം മഗ്നാം ദേവദേവൈരഭിഷ്ടുതഃ ।। ൨൭൬.

വരാഹൻ ഹിരണ്യാക്ഷനെ കൊല്ലുകയും, ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. ദേവതകൾ വാഴ്ത്തിയപ്പോൾ, മുങ്ങിപ്പോയ ഭൂമി അവൻ ഉയർത്തി.

മന്ഥാനം മന്ദരം കൃത്വാ നേത്രം കൃത്വാ തു വാസുകിമ് । സുരാസുരൈശ്ച മഥിതം൨ ദേവേഭ്യശ്ചാമൃതം ।। ൨൭൬.

മന്ദരപർവ്വതം കുഴയാക്കി, വാസുകിയെ കയറ്റാക്കി, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് കുഴച്ചു, ദേവന്മാർക്കു അമൃതം ലഭിച്ചു.

താരകാമയസങ്‌ഗ്രാമേ തദാ ദേവാശ്ച പാലിതാഃ । നിവാര്യ്യേന്ദ്രം ഗുരൂന് ദേവാന് ദാനവാന്സോമവംശകൃത് ।। ൨൭൬.

താരകാമയ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർ രക്ഷിതരായി; ഗുരുക്കന്മാർ ഇന്ദ്രനെയും ദേവന്മാരെയും തടഞ്ഞു, സോമവംശം സൃഷ്ടിച്ച ദാനവന്മാരെ നിയന്ത്രിച്ചു.

വിശ്വാമിത്രവശിഷ്ഠാത്രികവയശ്ച രണേ സുരാന് । അപാലയന്തേ നിര്വ്യാര്യ്യ രഗദ്വേഷാദിദാനവാന് ।। ൨൭൬.

വിശ്വാമിത്രൻ, വസിഷ്ഠൻ, മൂന്നു മഹർഷിമാർ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ രക്ഷിച്ചു; ക്രോധവും വൈരവും നിറഞ്ഞ ദാനവന്മാരെ അവർ ജയിച്ചു.

പൃഥ്വീരഥേ ബ്രഹ്മയന്തുരീശസ്യ ശരണോ ഹരിഃ । ദദാഹ ത്രിപുരം ദേവപാലകോ ദൈത്യമര്ദനഃ ।। ൨൭൬.

ഭൂമിയെ രഥമായി എടുത്ത ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ഈശ്വരന്റെയും ആശ്രയം ആയ ഹരി, ദേവതകളുടെ രക്ഷകനായി, ത്രിപുര നഗരം ദഹിപ്പിച്ചു, ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിച്ചു.

ഗൌരീം ജിഹീര്ഷുണാ രുദ്രമന്ധകേനാര്ദിതം ഹരിഃ । അനുരക്തശ്ച രേവത്യാം ചക്രേചാന്ധാസുരാര്ദനമ് ।। ൨൭൬.

ഗൗരിയെ പിടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച രുദ്രനെ അന്ധകൻ ഉപദ്രവിച്ചപ്പോൾ, രേവതിയോട് സ്നേഹമുള്ള ഹരി അന്ധാസുരനെ സംഹരിച്ചു.

വൃത്രേ ദേവഹരം വിഷ്ണുര്ദേവധര്മ്മാനപാലയത് ।। ൨൭൬.

ദേവന്മാരെ നശിപ്പിച്ച വൃത്രനെ വിഷ്ണു കൊല്ലുകയും, ദൈവധർമ്മം പാലിച്ച് ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.

ശാല്വാദീന് ദാനവാന് ജിത്വാ ഹരിഃ പരശുരാമകഃ । അപാലയത് സുരാദീംശ്ച ദുഷ്ടക്ഷത്രം നിഹത്യ ച ।। ൨൭൬.

ഹരി പരശുരാമനായി, ശാൽവനും മറ്റു ദാനവന്മാരെയും ജയിച്ചു, ദേവന്മാരെയും അവരുടെ നേതാക്കളെയും രക്ഷിച്ചു, ദുഷ്ടക്ഷത്രിയരെ നശിപ്പിച്ചു.

ഹാലാഹലം വിഷം ദൈത്യം നിരാകൃത്യ മഹേശ്വരാത് । ഭയം നിര്ണാശയാമാസ ദേവാനാം മധുസൂദനഃ ।। ൨൭൬.

ഹാലാഹല വിഷവും ദാനവനെയും മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് നീക്കി, മധുസൂദനൻ ദേവന്മാരുടെ ഭയം അകറ്റി.

ഹാലാഹലം വിഷം യശ്ച ദൈത്യഃ കോലാഹലോ ജിതഃ । പാലിതാശ്ച സുരാഃ സര്വ്വേ വിഷ്ണുനാ ധമ്മപാലനാത് ।। ൨൭൬.

ഹാലാഹല വിഷവും കോലാഹലൻ എന്ന ദാനവനും ജയിക്കപ്പെട്ടു; ധർമ്മം പാലിച്ചുകൊണ്ട് വിഷ്ണു എല്ലാ ദേവന്മാരെയും രക്ഷിച്ചു.

ദേവാസുരേ രണേ യശ്ച ദൈത്യഃ കോലാഹലോ ജിതഃ । പാലിതാശ്ച സുരാഃ സര്വ്വേ വിഷ്ണുനാ ധര്മ്മപാലനാത് ।। ൨൭൬.

ദേവാസുര യുദ്ധത്തിൽ കോലാഹലൻ എന്ന ദാനവൻ തോറ്റു; ധർമ്മം പാലിച്ച വിഷ്ണു എല്ലാ ദേവന്മാരെയും രക്ഷിച്ചു.

രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച മുനയോ ദേവതാ ഹരിഃ । യദുക്തം യച്ഛ നൈവോക്തമവതാരാ ഹരേരിമേ ।। ൨൭൬.

രാജാക്കന്മാർ, രാജപുത്രന്മാർ, ഋഷിമാർ, ദേവന്മാർ—പറഞ്ഞതും പറയാതിരുന്നതും എല്ലാം ഹരിയുടെ അവതാരങ്ങളാണ്.