അഗ്നിപുരാണമ്

സുമിത്രോഽഭൂച്ച ഗാന്ധാര്യ്യാം മാദ്രീ ജജ്ഞേ യുധാജിതമ് । അനമിത്രഃ ശിനിര്ധൃഷ്ടാത്തതോ വൈ ദേവമീഢുഷഃ ।। ൨൭൫.

ഗാന്ധാരിയിൽ നിന്ന് സുമിത്രനും, മാദ്രിയിൽ നിന്ന് യുദ്ധാജിതും ജനിച്ചു. ധൃഷ്ടനിൽ നിന്ന് അനമിത്രനും ശിനിയും, അവരിൽ നിന്ന് ദേവമീഢുഷനും ജനിച്ചു.

അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യാപി പ്രസേനകഃ । സത്രാജിതഃ പ്രസേനോഽഥ മണിം സൂര്യ്യാത് സ്യമന്തകമ് ।। ൨൭൫.

അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ, നിഘ്നന്റെ മകൻ പ്രസേനകൻ. സത്രാജിത്, പ്രസേനൻ എന്നിവരാണ് അവന്റെ മക്കൾ. അവർക്ക് സൂര്യനിൽ നിന്ന് സ്യാമന്തകമണിയും ലഭിച്ചു.

പ്രാപ്യാരണ്യേ ചരന്തന്തു സിംഹോ ഹത്വാഽഗ്രഹീന്മണിം । ഹതോ ജാമ്ബതവതാ സിംഹോ ജാമ്ബവാന് ഹരിണാ ജിതഃ ।। ൨൭൫.

കാടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഒരു സിംഹം അവരെ കൊല്ലുകയും മണിയെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. ജാംബവാൻ ആ സിംഹത്തെ കൊല്ലുകയും, ഹരിയാൽ ജാംബവാനെ ജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

തസ്മാന്മണിം ജാമ്ബവതീം പ്രാപ്യാഗാദ്‌ദ്വാരകാം പുരീമ് । സത്രാജിതായ പ്രദദൌ ശതധന്വാ ജഘാന് തമ് ।। ൨൭൫.

അവനിൽ നിന്ന് മണിയും ജാംബവതിയും ലഭിച്ച് ദ്വാരകാപുരത്തിലേക്ക് പോയി. അവയെ സത്രാജിതിന് നൽകി, എന്നാൽ ശതധൻവൻ അവനെ കൊന്നു.

ഹത്വാ ശതധനും കൃഷണോ മണിമാദായ കീര്ത്തിഭാക് । ബലയാദവമുഖ്യാഗ്രേ അക്രൂരാന്മണിമര്പയേത് ।। ൨൭൫.

ശതധൻവനെ കൊല്ലുകയും, കൃഷ്ണൻ മണിയെ കൈവശമാക്കി പ്രശസ്തനായി. യാദവന്മാരുടെ മുന്നിൽ അക്രൂരനു മണിയെ നൽകി.

മിഥ്യാഭിശസ്തിം കൃഷ്ണസ്യ ത്യക്ത്വാ സ്വര്ഗീ ച സമ്പഠന് । സത്രാജിതോ ഭങ്ഗകാരഃ സത്യഭാമാ ഹരേഃ പ്രിയാ ।। ൨൭൫.

കൃഷ്ണനോടുള്ള തെറ്റായ കുറ്റാരോപണം ഒഴിവാക്കിയ ശേഷം, സത്രാജിത് സ്വർഗത്തിൽ എത്തി. ഹരിയുടെ പ്രിയയായ സത്യഭാമയാണ് സത്രാജിതിന്റെ മരണത്തിന് കാരണമായത്.

അനമിത്രാച്ഛിനിര്ജജ്ഞേ സത്യകസ്തു ശിനേഃ സുതഃ । സത്യകാത്‌സാത്യകിര്ജജ്ഞേ യുയുധാനാദ്‌ധുനിര്ഹ്യഭൂത് ।। ൨൭൫.

അനമിത്രനിൽ നിന്ന് ശിനി ജനിച്ചു, ശിനിയുടെ മകനാണ് സത്യകൻ. സത്യകനിൽ നിന്ന് സാത്യകി, യുയുധാനനിൽ നിന്ന് ഹുനി ജനിച്ചു.

ധുനേര്യുഗന്ധരഃ പുത്രഃ സ്വാഹ്യോഽഭൂത സ യുധാജിതഃ । ഋഷഭക്ഷേത്രകൌ തസ്യ ഹ്യൃഷബാച്ച സ്വഫല്കകഃ ।। ൨൭൫.

ധുനേരിയുടെ മകനായ യുഗന്ധരനു സ്വാഹ്യൻ എന്ന പുത്രനുണ്ടായി, അവൻ യുദ്ധാജിതായി. അവനു ഋഷഭനും ക്ഷേത്രകനും ജനിച്ചു. ഋഷഭനിൽ നിന്ന് സ്വഫൽകകൻ ജനിച്ചു.

സ്വഫല്കപുത്രോ ഹ്യക്രൂരോ അക്രൂരച്ച സൂധന്വകഃ । ശൂരാത്തു വസുദേവാദ്യാഃ പൃഥാ പാണ്ഡോഃ പ്രിയാഽഭവത് ।। ൨൭൫.

സ്വഫൽകന്റെ മകനായി അക്രൂരൻ ജനിച്ചു. അക്രൂരനിൽ നിന്ന് സൂധൻവകൻ ജനിച്ചു. ശൂരനിൽ നിന്ന് വസുദേവനും മറ്റു സഹോദരന്മാരും ജനിച്ചു. പൃഥയായ് പാണ്ഡുവിന്റെ പ്രിയയായവളായി.

ധര്മ്മാദ്യുധിഷ്ഠിരഃ പാണ്ഡോര്വായോഃ കുന്ത്യാം വൃകോദരഃ । ഇന്ദ്രാദ്ധനഞ്ജയോ മാദ്ര്യാം നകുലഃ സഹദേവകഃ ।। ൨൭൫.

ധർമ്മനിൽ നിന്ന് പാണ്ഡുവിന് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ജനിച്ചു. വായുവിൽ നിന്ന് കുന്തിയിൽ വൃകോദരൻ, അഥവാ ഭീമൻ ജനിച്ചു. ഇന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ധനഞ്ജയൻ, അഥവാ അർജുനൻ ജനിച്ചു. മാദ്രിയിൽ നിന്ന് നകുലനും സഹദേവനും ജനിച്ചു.

വസുദേവാച്ച രോഹിണ്യാം രാമഃ സാരണദുര്ഗമൌ। വസുദേവാച്ച ദേവക്യാമാദൌ ജാതഃ സുസേനകഃ ।। ൨൭൫.

വസുദേവനും രോഹിണിയും ചേർന്ന് ബാലരാമനും സാരണനും ദുര്‍ഗമനും ജനിച്ചു. വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന് ആദ്യം സുശേനകൻ ജനിച്ചു.

കീര്തിമാന് ഭദ്രസേനശ്ച ജാരുഖ്യോ വിഷ്ണുദാസകഃ । ഭദ്രദേഹഃ കംശ ഏതാന് ഷഡ്‌ഗര്ഭാന്നിജഘാന ഹ ।। ൨൭൫.

കീർത്തിമാൻ, ഭദ്രസേനൻ, ജാരുഖ്യൻ, വിഷ്ണുദാസകൻ, ഭദ്രദേഹൻ, കംസൻ—ഈ ആറു ഗർഭങ്ങളെ കംസൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

തതോ ബലസ്തതഃ കൃഷ്ണഃ സുഭദ്രാ ഭദ്രഭാഷിണീ । ചാരുദേഷ്ണശ്ച ശാമ്ബാദ്യാഃ കൃഷ്ണാജ്ജാമ്ബവതീസുതാഃ ।। ൨൭൫.

അതിനുശേഷം ബാലരാമനും, പിന്നെ കൃഷ്ണനും, ശുഭദ്രയായ് ഭദ്രമായ വാക്കുള്ളവളും, ചാരുദേഷ്ണനും, ശാംബനും മറ്റും കൃഷ്ണനും ജാംബവതിയിലും ജനിച്ചു.

അഗ്നിരുവാച കശ്യപോ വസുദേവോഽഭൂദ്ദേവകീ ചാദിതിര്വ്വരാ । ദേവക്യാം വസുദേവാത്തു കൃഷ്ണോഽഭൂത്തപസാന്വിതഃ ।। ൨൭൬.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: കശ്യപൻ വസുദേവനായി ജനിച്ചു, ദേവകി മഹതിയായ അദിതിയായി. വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന് തപസ്സോടെ കൃഷ്ണൻ ജനിച്ചു.

ധര്മ്മസംരക്ഷണാര്ഥായ ഹ്യധര്മ്മഹരണായ ച । സുരാദേഃ പാലനാര്ഥഞ്ച ദൈത്യാദേര്മ്മഥനായ ച ।। ൨൭൬.

ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കാനും അധർമ്മം നശിപ്പിക്കാനും, ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും, ദാനവന്മാരെ കീഴടക്കാനും അദ്ദേഹം ജനിച്ചു.

രുക്മിണീ സത്യഭാമാ ച സത്യാ നഗ്നജിതീ പ്രിയാ । സത്യഭാമാ ഹരേഃ സേവ്യാ ഗാന്ധാരീ ലക്ഷ്മണാ തഥാ ।। ൨൭൬.

രുക്മിണി, സത്യഭാമ, സത്യ, നഗ്‌നജിതിയുടെ പ്രിയയായവൾ, ഹരിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട സത്യഭാമ, ഗാന്ധാരി, ലക്ഷ്മണാ—

മിത്രവിന്ദാ൧ ച കാലിന്ദീ ദേവീ ജാമ്ബവതീ തഥാ । സുശീലാ ച തഥാ മാദ്രീ കൌശല്യാ വിജയാ ജയാ ।। ൨൭൬.

മിത്രവിന്ദ, കാലിന്ദി, ദേവിയായ ജാംബവതി, സുശീല, മാദ്രി, കൗശല്യ, വിജയ, ജയ—

ഏവമാദീനി ദേവീനാം സഹസ്രാണി തു ഷോड़ശ । പ്രദ്യുമ്നാദ്യാശ്ച രുക്മിണ്യാം ഭീമാദ്യാഃ സത്യഭാമയാ ।। ൨൭൬.

ഇങ്ങനെ ആറ് പതിനാറായിരം രാജ്ഞികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. രുക്മിണിയിൽ നിന്ന് പ്രദ്യുമ്നനും മറ്റും, സത്യഭാമയിൽ നിന്ന് ഭീമനും മറ്റും ജനിച്ചു.

ജാമ്ബവത്യാഞ്ച ശാമ്ബാദ്യാഃ കൃഷ്ണസ്യാസംസ്തഥാപരേ । ശതം ശതസഹസ്രാണാം പുത്രാണാം തസ്യ ധീമതഃ ।। ൨൭൬.

ജാംബവതിയിൽ നിന്ന് ശാംബനും മറ്റും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ ആ ധീരനായ കൃഷ്ണന് ഒരു ലക്ഷം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അശീതിശ്ച സഹസ്രാണി യാദവാഃ കൃഷ്ണരക്ഷിതാഃ । പ്രദ്യുമ്നസ്യ തു വൈദര്ഭ്യാമനിരുദ്ധോ രണപ്രിയഃ ।। ൨൭൬.

എൺപതിനായിരം യാദവന്മാരെ കൃഷ്ണൻ സംരക്ഷിച്ചു. പ്രദ്യുമ്നനും വൈദർഭിയും ചേർന്ന് യുദ്ധം പ്രിയപ്പെട്ട അനിരുദ്ധൻ ജനിച്ചു.

അനിരുദ്ധസ്യ വജ്രാദ്യാ യാദവാഃ സുമഹാവലാഃ । തിസ്രഃ കോട്യോ യാദവാനാം ഷഷ്ടിര്ലക്ഷാണി ദാനവാഃ ।। ൨൭൬.

അനിരുദ്ധനിൽ നിന്ന് വജ്രനും മറ്റു ശക്തനായ യാദവന്മാരും ജനിച്ചു. യാദവന്മാർക്ക് മൂന്നു കോടി ആയിരുന്നു, ദാനവന്മാർക്ക് അറുപതിനായിരം.

മനുഷ്യേ ബാധകാ യേ തു നന്നാശായ ബഭൂവ സഃ । കര്ത്തു കര്മവ്യവസ്ഥാനം മനുഷ്യോ ജായതേ ഹരിഃ ।। ൨൭൬.

മനുഷ്യരിൽ തടസ്സമായവരെ അദ്ദേഹം നശിപ്പിച്ചു. കര്‍ത്തവ്യക്രമം സ്ഥാപിക്കാൻ ഹരി മനുഷ്യനായി ജനിക്കുന്നു.

ദേവാസുരാണാം സങ്‌ഗ്രാമാ ദായാര്ഥം ദ്വാദശാഭവന് । പ്രഥമോ നാരസിംഹസ്തു ദ്വിതീയോ വാമനോ രണഃ ।। ൨൭൬.

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും പന്ത്രണ്ടു യുദ്ധങ്ങൾ വംശാവകാശത്തിനായി ഉണ്ടായി. ആദ്യത്തേത് നരസിംഹന്റെ യുദ്ധം, രണ്ടാമത്തേത് വാമനന്റെ യുദ്ധം.

സങ്‌ഗ്രാമസ്ത്വഥ വാരാഹശ്ചതുര്ഥോഽമൃതമന്ഥനഃ । താരകാമയസങ്‌ഗ്രാമഃ ഷഷ്ഠോ ഹ്യാജീവകോ രണഃ ।। ൨൭൬.

ശേഷം വരാഹ യുദ്ധം, നാലാമത്തേത് അമൃതം കയ്പ്പിച്ച യുദ്ധം, താരകാസുരനെതിരായ യുദ്ധം, ആറാമത്തേത് ആജീവക യുദ്ധം.

ത്രൈപുരശ്ചാന്ധകബധോ നവമോ വൃത്രഘാതകഃ । ജിതോ ഹാലാഹലശ്ചാഥ ഘോരഃ കോലാഹലോ രണഃ ।। ൨൭൬.

തൃപുര യുദ്ധം, അന്ധകന്റെ വധം, ഒൻപതാമത്തേത് വൃത്രന്റെ വധം, ഹാലാഹലനെ ജയിച്ച യുദ്ധം, അതിനുശേഷം ഭയങ്കരമായ കോലാഹല യുദ്ധം.

ഹിരണ്യകശിപോശ്ചോരോ വിദാര്യ്യ ച നഖൈഃ പുരാ । നാരസിംഹോ ദേവപാലഃ പ്രഹ്ലാദം കൃതവാന് നൃപമ് ।। ൨൭൬.

പണ്ടെ, നരസിംഹൻ ദൈവിക രക്ഷകൻ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ തൻറെ നഖങ്ങൾകൊണ്ട് കീറി, പ്രഹ്ലാദനെ രക്ഷിച്ചു.

ദേവാസുരേ വാമനശ്ച ഛതിത്വാ ബലിമൂര്ജ്ജതമ് । മഹേന്ദ്രായ ദദൌ രാജ്യം കാശ്യപോഽദിതിസമ്ഭവഃ ।। ൨൭൬.

ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ, കശ്യപനും അതിതിയും ജനിച്ച വാമനൻ ബലിയെ കീഴടക്കി മഹേന്ദ്രനു രാജ്യം നൽകി.

വരാഹസ്തു ഹിരണ്യാക്ഷം ഹത്വാ ദേവാനപാലയത് । ഉജ്ജഹാര ഭുവം മഗ്നാം ദേവദേവൈരഭിഷ്ടുതഃ ।। ൨൭൬.

വരാഹൻ ഹിരണ്യാക്ഷനെ കൊല്ലുകയും, ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. ദേവതകൾ വാഴ്ത്തിയപ്പോൾ, മുങ്ങിപ്പോയ ഭൂമി അവൻ ഉയർത്തി.

മന്ഥാനം മന്ദരം കൃത്വാ നേത്രം കൃത്വാ തു വാസുകിമ് । സുരാസുരൈശ്ച മഥിതം൨ ദേവേഭ്യശ്ചാമൃതം ।। ൨൭൬.

മന്ദരപർവ്വതം കുഴയാക്കി, വാസുകിയെ കയറ്റാക്കി, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് കുഴച്ചു, ദേവന്മാർക്കു അമൃതം ലഭിച്ചു.