അഗ്നിപുരാണമ്

തിത്തിരേസ്തു നരഃ പുത്രസ്തസ്യ ചന്ദനദുന്ദുഭിഃ । പുനര്വസുസ്തസ്യ പുത്ര ആഹുതശ്ചാഹുകീസുതഃ ।। ൨൭൫.

തിത്തിരിയുടെ മകൻ നരൻ, നരന്റെ മകൻ ചന്ദനദുന്ദുഭി. അവന്റെ മകൻ പുനർവസു, ആഹുകിയുടെ മകനാണ് ആഹുതി.

ആഹുകാദ്ദേവകോ ജജ്ഞേ ഉഗ്രസേനസ്തതോഽഭവത് । ദേവവാനുപദേവശ്ച ദേവകസ്യ സുതാഃ സ്മൃതാ ।। ൨൭൫.

ആഹുകിയിൽ നിന്ന് ദേവകൻ ജനിച്ചു, ദേവകനിൽ നിന്ന് ഉഗ്രസേനൻ. ദേവവാൻ, ഉപദേവൻ എന്നിവരാണ് ദേവകന്റെ മക്കൾ.

തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് വസുദേവായ താ ദദൌ । ദേവകീ ശ്രുതദേവീ ച മിത്രദേവീ യശോധരാ ।। ൨൭൫.

അവർക്കു ഏഴു സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരെ വസുദേവന് നൽകിയിരുന്നു. ദേവകി, ശ്രുതദേവി, മിത്രദേവി, യശോധരാ എന്നിവരാണ് അവരിൽ ചിലർ.

ശ്രീദേവീ സത്യദേവീ ച സുരാപീ ചേതി സപ്തമീ । നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാഃ കംസസ്തേഷാഞ്ച പൂര്വജഃ ।। ൨൭൫.

ശ്രീദേവി, സത്യദേവി, സുറാപി എന്നിങ്ങനെയാണ് ഏഴാമത്തേയും. ഉഗ്രസേനന് ഒമ്പത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ കംസൻ മൂത്തവനാണ്.

ന്യഗ്രോധശ്ച സുനാമാ ച കങ്കഃ ശങ്‌കുശ്ച ഭൂമിപഃ । സുതനൂരാഷ്ട്രപാലശ്ച യുദ്ധമുഷ്ടിഃ സുമുഷ്ടികഃ ।। ൨൭൫.

ന്യഗ്രോധൻ, സുനാമൻ, കങ്കൻ, ശങ്കു എന്ന ഭൂപതി, സുതനു, ആഷ്ട്രപാലൻ, യുദ്ധമുഷ്ടി, സുമുഷ്ടികൻ എന്നിവരാണ് അവൻറെ മറ്റു മക്കൾ.

ഭജമാനസ്യ പുത്രോഽഥ രഥമുഖ്യോ വിദൂരഥഃ । രാജാധിദേവഃ ശൂരശ്ച വിദൂരഥസുതോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

ഭജമാനന്റെ മകൻ രഥമുഖ്യനും വിദൂരഥനും. രാജാധിദേവനും ശൂരനും വിദൂരഥന്റെ മക്കളാണ്.

രാജാധിദേവപുത്രൌ ദ്വൌ ശോണാശ്വഃ ശ്വേതവാഹനഃ । ശോണാശ്വസ്യ സുതാഃ പഞ്ച ശമീ ശത്രുജിദാദയ ।। ൨൭൫.

രാജാധിദേവന് രണ്ട് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: ശോൺആശ്വനും ശ്വേതവാഹനനും. ശോൺആശ്വന് അഞ്ച് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: ശമി, ശത്രുജിത് തുടങ്ങിയവർ.

ശമീപുത്രഃ പ്രതിക്ഷേത്രഃ പ്രതിക്ഷേത്രസ്യ ഭോജകഃ । ഭോജസ്യ ഹൃദികഃ പുത്രോ ഹൃദികസ്യ ദശാത്മജാഃ ।। ൨൭൫.

ശമിയുടെ മകൻ പ്രതിക്ഷേത്രൻ, പ്രതിക്ഷേത്രന്റെ മകൻ ഭോജകൻ. ഭോജന്റെ മകൻ ഹൃദികൻ, ഹൃദികന് പത്ത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.

കൃതവര്മ്മാ ശതധന്വാ ദേവാര്ഹോ ഭീഷണാദയഃ । ദേവാര്ഹാത് കമ്ബലവര്ഹിരസമൌജാസ്തതോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

കൃതവർമ്മ, ശതധൻവ, ദേവാർഹ, ഭീഷണൻ തുടങ്ങിയവരാണ് അവരിൽ ചിലർ. ദേവാർഹനിൽ നിന്ന് കംബലവർഹിരൻ, അവനിൽ നിന്ന് അസമൗജസ് ജനിച്ചു.

സുദംഷ്ട്രശ്ച സുവാസശ്ച ധൃഷ്ടോഽഭൂദസമൌജസഃ। ഗാന്ധാരീ ചൈവ മാദ്രീ ച ധൃഷ്ടഭാര്യ്യേ ബഭൂവതുഃ ।। ൨൭൫.

സുദംഷ്ട്രൻ, സുവാസൻ, ധൃഷ്ടൻ എന്നിവരാണ് അസമൗജസിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവർ. ഗാന്ധാരി, മാദ്രി എന്നിവരാണ് ധൃഷ്ടന്റെ ഭാര്യമാർ.

സുമിത്രോഽഭൂച്ച ഗാന്ധാര്യ്യാം മാദ്രീ ജജ്ഞേ യുധാജിതമ് । അനമിത്രഃ ശിനിര്ധൃഷ്ടാത്തതോ വൈ ദേവമീഢുഷഃ ।। ൨൭൫.

ഗാന്ധാരിയിൽ നിന്ന് സുമിത്രനും, മാദ്രിയിൽ നിന്ന് യുദ്ധാജിതും ജനിച്ചു. ധൃഷ്ടനിൽ നിന്ന് അനമിത്രനും ശിനിയും, അവരിൽ നിന്ന് ദേവമീഢുഷനും ജനിച്ചു.

അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യാപി പ്രസേനകഃ । സത്രാജിതഃ പ്രസേനോഽഥ മണിം സൂര്യ്യാത് സ്യമന്തകമ് ।। ൨൭൫.

അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ, നിഘ്നന്റെ മകൻ പ്രസേനകൻ. സത്രാജിത്, പ്രസേനൻ എന്നിവരാണ് അവന്റെ മക്കൾ. അവർക്ക് സൂര്യനിൽ നിന്ന് സ്യാമന്തകമണിയും ലഭിച്ചു.

പ്രാപ്യാരണ്യേ ചരന്തന്തു സിംഹോ ഹത്വാഽഗ്രഹീന്മണിം । ഹതോ ജാമ്ബതവതാ സിംഹോ ജാമ്ബവാന് ഹരിണാ ജിതഃ ।। ൨൭൫.

കാടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഒരു സിംഹം അവരെ കൊല്ലുകയും മണിയെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. ജാംബവാൻ ആ സിംഹത്തെ കൊല്ലുകയും, ഹരിയാൽ ജാംബവാനെ ജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

തസ്മാന്മണിം ജാമ്ബവതീം പ്രാപ്യാഗാദ്‌ദ്വാരകാം പുരീമ് । സത്രാജിതായ പ്രദദൌ ശതധന്വാ ജഘാന് തമ് ।। ൨൭൫.

അവനിൽ നിന്ന് മണിയും ജാംബവതിയും ലഭിച്ച് ദ്വാരകാപുരത്തിലേക്ക് പോയി. അവയെ സത്രാജിതിന് നൽകി, എന്നാൽ ശതധൻവൻ അവനെ കൊന്നു.

ഹത്വാ ശതധനും കൃഷണോ മണിമാദായ കീര്ത്തിഭാക് । ബലയാദവമുഖ്യാഗ്രേ അക്രൂരാന്മണിമര്പയേത് ।। ൨൭൫.

ശതധൻവനെ കൊല്ലുകയും, കൃഷ്ണൻ മണിയെ കൈവശമാക്കി പ്രശസ്തനായി. യാദവന്മാരുടെ മുന്നിൽ അക്രൂരനു മണിയെ നൽകി.

മിഥ്യാഭിശസ്തിം കൃഷ്ണസ്യ ത്യക്ത്വാ സ്വര്ഗീ ച സമ്പഠന് । സത്രാജിതോ ഭങ്ഗകാരഃ സത്യഭാമാ ഹരേഃ പ്രിയാ ।। ൨൭൫.

കൃഷ്ണനോടുള്ള തെറ്റായ കുറ്റാരോപണം ഒഴിവാക്കിയ ശേഷം, സത്രാജിത് സ്വർഗത്തിൽ എത്തി. ഹരിയുടെ പ്രിയയായ സത്യഭാമയാണ് സത്രാജിതിന്റെ മരണത്തിന് കാരണമായത്.

അനമിത്രാച്ഛിനിര്ജജ്ഞേ സത്യകസ്തു ശിനേഃ സുതഃ । സത്യകാത്‌സാത്യകിര്ജജ്ഞേ യുയുധാനാദ്‌ധുനിര്ഹ്യഭൂത് ।। ൨൭൫.

അനമിത്രനിൽ നിന്ന് ശിനി ജനിച്ചു, ശിനിയുടെ മകനാണ് സത്യകൻ. സത്യകനിൽ നിന്ന് സാത്യകി, യുയുധാനനിൽ നിന്ന് ഹുനി ജനിച്ചു.

ധുനേര്യുഗന്ധരഃ പുത്രഃ സ്വാഹ്യോഽഭൂത സ യുധാജിതഃ । ഋഷഭക്ഷേത്രകൌ തസ്യ ഹ്യൃഷബാച്ച സ്വഫല്കകഃ ।। ൨൭൫.

ധുനേരിയുടെ മകനായ യുഗന്ധരനു സ്വാഹ്യൻ എന്ന പുത്രനുണ്ടായി, അവൻ യുദ്ധാജിതായി. അവനു ഋഷഭനും ക്ഷേത്രകനും ജനിച്ചു. ഋഷഭനിൽ നിന്ന് സ്വഫൽകകൻ ജനിച്ചു.

സ്വഫല്കപുത്രോ ഹ്യക്രൂരോ അക്രൂരച്ച സൂധന്വകഃ । ശൂരാത്തു വസുദേവാദ്യാഃ പൃഥാ പാണ്ഡോഃ പ്രിയാഽഭവത് ।। ൨൭൫.

സ്വഫൽകന്റെ മകനായി അക്രൂരൻ ജനിച്ചു. അക്രൂരനിൽ നിന്ന് സൂധൻവകൻ ജനിച്ചു. ശൂരനിൽ നിന്ന് വസുദേവനും മറ്റു സഹോദരന്മാരും ജനിച്ചു. പൃഥയായ് പാണ്ഡുവിന്റെ പ്രിയയായവളായി.

ധര്മ്മാദ്യുധിഷ്ഠിരഃ പാണ്ഡോര്വായോഃ കുന്ത്യാം വൃകോദരഃ । ഇന്ദ്രാദ്ധനഞ്ജയോ മാദ്ര്യാം നകുലഃ സഹദേവകഃ ।। ൨൭൫.

ധർമ്മനിൽ നിന്ന് പാണ്ഡുവിന് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ജനിച്ചു. വായുവിൽ നിന്ന് കുന്തിയിൽ വൃകോദരൻ, അഥവാ ഭീമൻ ജനിച്ചു. ഇന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ധനഞ്ജയൻ, അഥവാ അർജുനൻ ജനിച്ചു. മാദ്രിയിൽ നിന്ന് നകുലനും സഹദേവനും ജനിച്ചു.

വസുദേവാച്ച രോഹിണ്യാം രാമഃ സാരണദുര്ഗമൌ। വസുദേവാച്ച ദേവക്യാമാദൌ ജാതഃ സുസേനകഃ ।। ൨൭൫.

വസുദേവനും രോഹിണിയും ചേർന്ന് ബാലരാമനും സാരണനും ദുര്‍ഗമനും ജനിച്ചു. വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന് ആദ്യം സുശേനകൻ ജനിച്ചു.

കീര്തിമാന് ഭദ്രസേനശ്ച ജാരുഖ്യോ വിഷ്ണുദാസകഃ । ഭദ്രദേഹഃ കംശ ഏതാന് ഷഡ്‌ഗര്ഭാന്നിജഘാന ഹ ।। ൨൭൫.

കീർത്തിമാൻ, ഭദ്രസേനൻ, ജാരുഖ്യൻ, വിഷ്ണുദാസകൻ, ഭദ്രദേഹൻ, കംസൻ—ഈ ആറു ഗർഭങ്ങളെ കംസൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

തതോ ബലസ്തതഃ കൃഷ്ണഃ സുഭദ്രാ ഭദ്രഭാഷിണീ । ചാരുദേഷ്ണശ്ച ശാമ്ബാദ്യാഃ കൃഷ്ണാജ്ജാമ്ബവതീസുതാഃ ।। ൨൭൫.

അതിനുശേഷം ബാലരാമനും, പിന്നെ കൃഷ്ണനും, ശുഭദ്രയായ് ഭദ്രമായ വാക്കുള്ളവളും, ചാരുദേഷ്ണനും, ശാംബനും മറ്റും കൃഷ്ണനും ജാംബവതിയിലും ജനിച്ചു.

അഗ്നിരുവാച കശ്യപോ വസുദേവോഽഭൂദ്ദേവകീ ചാദിതിര്വ്വരാ । ദേവക്യാം വസുദേവാത്തു കൃഷ്ണോഽഭൂത്തപസാന്വിതഃ ।। ൨൭൬.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: കശ്യപൻ വസുദേവനായി ജനിച്ചു, ദേവകി മഹതിയായ അദിതിയായി. വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന് തപസ്സോടെ കൃഷ്ണൻ ജനിച്ചു.

ധര്മ്മസംരക്ഷണാര്ഥായ ഹ്യധര്മ്മഹരണായ ച । സുരാദേഃ പാലനാര്ഥഞ്ച ദൈത്യാദേര്മ്മഥനായ ച ।। ൨൭൬.

ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കാനും അധർമ്മം നശിപ്പിക്കാനും, ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും, ദാനവന്മാരെ കീഴടക്കാനും അദ്ദേഹം ജനിച്ചു.

രുക്മിണീ സത്യഭാമാ ച സത്യാ നഗ്നജിതീ പ്രിയാ । സത്യഭാമാ ഹരേഃ സേവ്യാ ഗാന്ധാരീ ലക്ഷ്മണാ തഥാ ।। ൨൭൬.

രുക്മിണി, സത്യഭാമ, സത്യ, നഗ്‌നജിതിയുടെ പ്രിയയായവൾ, ഹരിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട സത്യഭാമ, ഗാന്ധാരി, ലക്ഷ്മണാ—

മിത്രവിന്ദാ൧ ച കാലിന്ദീ ദേവീ ജാമ്ബവതീ തഥാ । സുശീലാ ച തഥാ മാദ്രീ കൌശല്യാ വിജയാ ജയാ ।। ൨൭൬.

മിത്രവിന്ദ, കാലിന്ദി, ദേവിയായ ജാംബവതി, സുശീല, മാദ്രി, കൗശല്യ, വിജയ, ജയ—

ഏവമാദീനി ദേവീനാം സഹസ്രാണി തു ഷോड़ശ । പ്രദ്യുമ്നാദ്യാശ്ച രുക്മിണ്യാം ഭീമാദ്യാഃ സത്യഭാമയാ ।। ൨൭൬.

ഇങ്ങനെ ആറ് പതിനാറായിരം രാജ്ഞികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. രുക്മിണിയിൽ നിന്ന് പ്രദ്യുമ്നനും മറ്റും, സത്യഭാമയിൽ നിന്ന് ഭീമനും മറ്റും ജനിച്ചു.

ജാമ്ബവത്യാഞ്ച ശാമ്ബാദ്യാഃ കൃഷ്ണസ്യാസംസ്തഥാപരേ । ശതം ശതസഹസ്രാണാം പുത്രാണാം തസ്യ ധീമതഃ ।। ൨൭൬.

ജാംബവതിയിൽ നിന്ന് ശാംബനും മറ്റും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ ആ ധീരനായ കൃഷ്ണന് ഒരു ലക്ഷം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.