അഗ്നിപുരാണമ്

ലോമപാദഃ ക്രഥഃ ശ്രേഷ്ഠാത് കൃതിഃ സ്യാല്ലോമപാദതഃ । കൌശികസ്യ ചിദിഃ പുത്രസ്തസ്മാച്ചൈദ്യാ നൃപാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൨൭൫.

ലോമപാദനിൽ നിന്ന് ശ്രേഷ്ഠനായ ക്രഥനും, ക്രഥനിൽ നിന്ന് കൃതിയും ജനിച്ചു. ലോമപാദനിൽ നിന്ന് കൗശികന്റെ മകൻ ചിദിയും, അവനിൽ നിന്ന് ചൈദ്യരാജാക്കന്മാർ പ്രസിദ്ധരായി.

ക്രഥാദ്വിദര്ഭപുത്രാശ്ച കുന്തിഃ കുന്തേസ്തു ധൃഷ്ടകഃ । ധൃഷ്ടസ്യ നിധൃതിസ്തസ്യ ഉദര്കാഖ്യോ വിദൂരഥഃ ।। ൨൭൫.

ക്രഥനിൽ നിന്ന് വിദ്യർഭന്റെ മക്കളായ കുന്തിയും, കുന്തിയിൽ നിന്ന് ധൃഷ്ടകനും, ധൃഷ്ടകനിൽ നിന്ന് നിധൃതിയും, അവനിൽ നിന്ന് ഉദർക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന വിദ്യരഥനും ജനിച്ചു.

ദശാര്ഹപുത്രോ വ്യോമസ്തു വ്യോമാജ്ജീമൂത ഉച്യതേ । ജീമൂതപുത്രോ വികലസ്തസ്യ ഭീമരഥഃ സുതഃ ।। ൨൭൫.

ദശാർഹന്റെ മകനായി വ്യോമൻ ജനിച്ചു. വ്യോമനിൽ നിന്ന് ജീമൂതനും, ജീമൂതന്റെ മകൻ വികലനും, വികലന്റെ മകൻ ഭീമരഥനും ജനിച്ചു.

ഭീമരഥാന്നവരഥസ്തതോ ദൃढ़രഥോഽഭവത് । ശകുന്തിശ്ച ദൃढ़രഥാത് ശകുന്തേശ്ച കരമ്ഭകഃ ।। ൨൭൫.

ഭീമരഥനിൽ നിന്ന് നവരഥനും, പിന്നീട് ദൃഢരഥനും ജനിച്ചു. ദൃഢരഥനിൽ നിന്ന് ശകുന്തിയും, ശകുന്തിയിൽ നിന്ന് കരംഭകനും ജനിച്ചു.

കരമ്ഭാദ്ദേവലാതോഽഭുത് ദേവക്ഷേത്രശ്ച തത്സുതഃ । ദേവക്ഷേത്രാന്മധുര്നാമ മധോര്ദ്രവരസോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

കരംഭകനിൽ നിന്ന് ദേവലാതനും, അവന്റെ മകൻ ദേവക്ഷേത്രനും. ദേവക്ഷേത്രനിൽ നിന്ന് മധുര്, മധുരിൽ നിന്ന് ദ്രവരസം ജനിച്ചു.

ദ്രവരസാത് പുരുഹുതോഽഭൂജ്ജന്തുരാസീത്തു തത്സുതഃ । ഗുണീ തു യാദവോ രാജാ ജന്തുപുത്രസ്തു സാത്ത്വതഃ ।। ൨൭൫.

ദ്രവരസത്തിൽ നിന്ന് പുരുഹുതനും, അവന്റെ മകൻ ജന്തുവും. യാദവരാജാവായ ഗുണി ജന്തുവിന്റെ മകനായിരുന്നു. ഗുണിയുടെ മകൻ സാത്ത്വതൻ.

ഭജമാനസ്യ വാഹ്യോഽഭൂദ്‌വൃഷ്ടിഃ കൃമിര്നിമിസ്തഥാ । ദേവാവൃധാദ്വഭ്രുരാസീത്തസ്യ ശ്ലോകോഽത്ര ഗീയതേ ।। ൨൭൫.

ഭജമാനനിൽ നിന്ന് വാഹ്യനും, വൃഷ്ടിയും, കൃമിയും, നിമിയും ജനിച്ചു. ദേവാവൃദ്ധനിൽ നിന്ന് വഭ്രു ജനിച്ചു. അവനെക്കുറിച്ചാണ് ഈ ശ്ലോകം പാടപ്പെടുന്നത്.

യഥൈവ ശ്രൃണുമോ ദൂരാത് ഗുണാംസ്തദ്വത്സമന്തികാത് । വഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണആം ദേവൈര്ദേവാവൃധഃ സമഃ ।। ൨൭൫.

പൊന്നുപോലെ ദൂരത്ത് നിന്ന് ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതുപോലെ അടുത്ത് നിന്ന് കേൾക്കാം. വഭ്രു മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ദേവന്മാരെപ്പോലെയും ദേവാവൃദ്ധനും ദേവന്മാരോട് സമാനനുമായിരുന്നു.

ചത്വാരശ്ച സുതാ വഭ്രോര്വാസുദേവപരാ നൃപാഃ । കുഹുരോ ഭജമാനസ്തു ശിനിഃ കമ്ബലവര്ഹിഷഃ ।। ൨൭൫.

വഭ്രുവിന് നാലു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു. അവരൊക്കെയും വാസുദേവഭക്തരായിരുന്നു. കുഹുരൻ, ഭജമാനൻ, ശിനി, കംബലവർഹിഷൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് അവരുടെ പേരുകൾ.

കുഹുരസ്യ സുതോ ധൃഷ്ണുര്ധൃഷ്ണോസ്തു തനയോ ധൃതിഃ । ധൃതേഃ കപോതരോമാഭൂത്തസ്യ പുത്രസ്തു തിത്തിരിഃ ।। ൨൭൫.

കുഹുരന്റെ മകൻ ധൃഷ്ണു, ധൃഷ്ണുവിന്റെ മകൻ ധൃതി. ധൃതിയിൽ നിന്ന് കപോതരോമൻ ജനിച്ചു, അവന്റെ മകൻ തിത്തിരിയായിരുന്നു.

തിത്തിരേസ്തു നരഃ പുത്രസ്തസ്യ ചന്ദനദുന്ദുഭിഃ । പുനര്വസുസ്തസ്യ പുത്ര ആഹുതശ്ചാഹുകീസുതഃ ।। ൨൭൫.

തിത്തിരിയുടെ മകൻ നരൻ, നരന്റെ മകൻ ചന്ദനദുന്ദുഭി. അവന്റെ മകൻ പുനർവസു, ആഹുകിയുടെ മകനാണ് ആഹുതി.

ആഹുകാദ്ദേവകോ ജജ്ഞേ ഉഗ്രസേനസ്തതോഽഭവത് । ദേവവാനുപദേവശ്ച ദേവകസ്യ സുതാഃ സ്മൃതാ ।। ൨൭൫.

ആഹുകിയിൽ നിന്ന് ദേവകൻ ജനിച്ചു, ദേവകനിൽ നിന്ന് ഉഗ്രസേനൻ. ദേവവാൻ, ഉപദേവൻ എന്നിവരാണ് ദേവകന്റെ മക്കൾ.

തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് വസുദേവായ താ ദദൌ । ദേവകീ ശ്രുതദേവീ ച മിത്രദേവീ യശോധരാ ।। ൨൭൫.

അവർക്കു ഏഴു സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരെ വസുദേവന് നൽകിയിരുന്നു. ദേവകി, ശ്രുതദേവി, മിത്രദേവി, യശോധരാ എന്നിവരാണ് അവരിൽ ചിലർ.

ശ്രീദേവീ സത്യദേവീ ച സുരാപീ ചേതി സപ്തമീ । നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാഃ കംസസ്തേഷാഞ്ച പൂര്വജഃ ।। ൨൭൫.

ശ്രീദേവി, സത്യദേവി, സുറാപി എന്നിങ്ങനെയാണ് ഏഴാമത്തേയും. ഉഗ്രസേനന് ഒമ്പത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ കംസൻ മൂത്തവനാണ്.

ന്യഗ്രോധശ്ച സുനാമാ ച കങ്കഃ ശങ്‌കുശ്ച ഭൂമിപഃ । സുതനൂരാഷ്ട്രപാലശ്ച യുദ്ധമുഷ്ടിഃ സുമുഷ്ടികഃ ।। ൨൭൫.

ന്യഗ്രോധൻ, സുനാമൻ, കങ്കൻ, ശങ്കു എന്ന ഭൂപതി, സുതനു, ആഷ്ട്രപാലൻ, യുദ്ധമുഷ്ടി, സുമുഷ്ടികൻ എന്നിവരാണ് അവൻറെ മറ്റു മക്കൾ.

ഭജമാനസ്യ പുത്രോഽഥ രഥമുഖ്യോ വിദൂരഥഃ । രാജാധിദേവഃ ശൂരശ്ച വിദൂരഥസുതോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

ഭജമാനന്റെ മകൻ രഥമുഖ്യനും വിദൂരഥനും. രാജാധിദേവനും ശൂരനും വിദൂരഥന്റെ മക്കളാണ്.

രാജാധിദേവപുത്രൌ ദ്വൌ ശോണാശ്വഃ ശ്വേതവാഹനഃ । ശോണാശ്വസ്യ സുതാഃ പഞ്ച ശമീ ശത്രുജിദാദയ ।। ൨൭൫.

രാജാധിദേവന് രണ്ട് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: ശോൺആശ്വനും ശ്വേതവാഹനനും. ശോൺആശ്വന് അഞ്ച് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: ശമി, ശത്രുജിത് തുടങ്ങിയവർ.

ശമീപുത്രഃ പ്രതിക്ഷേത്രഃ പ്രതിക്ഷേത്രസ്യ ഭോജകഃ । ഭോജസ്യ ഹൃദികഃ പുത്രോ ഹൃദികസ്യ ദശാത്മജാഃ ।। ൨൭൫.

ശമിയുടെ മകൻ പ്രതിക്ഷേത്രൻ, പ്രതിക്ഷേത്രന്റെ മകൻ ഭോജകൻ. ഭോജന്റെ മകൻ ഹൃദികൻ, ഹൃദികന് പത്ത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.

കൃതവര്മ്മാ ശതധന്വാ ദേവാര്ഹോ ഭീഷണാദയഃ । ദേവാര്ഹാത് കമ്ബലവര്ഹിരസമൌജാസ്തതോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

കൃതവർമ്മ, ശതധൻവ, ദേവാർഹ, ഭീഷണൻ തുടങ്ങിയവരാണ് അവരിൽ ചിലർ. ദേവാർഹനിൽ നിന്ന് കംബലവർഹിരൻ, അവനിൽ നിന്ന് അസമൗജസ് ജനിച്ചു.

സുദംഷ്ട്രശ്ച സുവാസശ്ച ധൃഷ്ടോഽഭൂദസമൌജസഃ। ഗാന്ധാരീ ചൈവ മാദ്രീ ച ധൃഷ്ടഭാര്യ്യേ ബഭൂവതുഃ ।। ൨൭൫.

സുദംഷ്ട്രൻ, സുവാസൻ, ധൃഷ്ടൻ എന്നിവരാണ് അസമൗജസിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവർ. ഗാന്ധാരി, മാദ്രി എന്നിവരാണ് ധൃഷ്ടന്റെ ഭാര്യമാർ.

സുമിത്രോഽഭൂച്ച ഗാന്ധാര്യ്യാം മാദ്രീ ജജ്ഞേ യുധാജിതമ് । അനമിത്രഃ ശിനിര്ധൃഷ്ടാത്തതോ വൈ ദേവമീഢുഷഃ ।। ൨൭൫.

ഗാന്ധാരിയിൽ നിന്ന് സുമിത്രനും, മാദ്രിയിൽ നിന്ന് യുദ്ധാജിതും ജനിച്ചു. ധൃഷ്ടനിൽ നിന്ന് അനമിത്രനും ശിനിയും, അവരിൽ നിന്ന് ദേവമീഢുഷനും ജനിച്ചു.

അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യാപി പ്രസേനകഃ । സത്രാജിതഃ പ്രസേനോഽഥ മണിം സൂര്യ്യാത് സ്യമന്തകമ് ।। ൨൭൫.

അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ, നിഘ്നന്റെ മകൻ പ്രസേനകൻ. സത്രാജിത്, പ്രസേനൻ എന്നിവരാണ് അവന്റെ മക്കൾ. അവർക്ക് സൂര്യനിൽ നിന്ന് സ്യാമന്തകമണിയും ലഭിച്ചു.

പ്രാപ്യാരണ്യേ ചരന്തന്തു സിംഹോ ഹത്വാഽഗ്രഹീന്മണിം । ഹതോ ജാമ്ബതവതാ സിംഹോ ജാമ്ബവാന് ഹരിണാ ജിതഃ ।। ൨൭൫.

കാടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഒരു സിംഹം അവരെ കൊല്ലുകയും മണിയെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. ജാംബവാൻ ആ സിംഹത്തെ കൊല്ലുകയും, ഹരിയാൽ ജാംബവാനെ ജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

തസ്മാന്മണിം ജാമ്ബവതീം പ്രാപ്യാഗാദ്‌ദ്വാരകാം പുരീമ് । സത്രാജിതായ പ്രദദൌ ശതധന്വാ ജഘാന് തമ് ।। ൨൭൫.

അവനിൽ നിന്ന് മണിയും ജാംബവതിയും ലഭിച്ച് ദ്വാരകാപുരത്തിലേക്ക് പോയി. അവയെ സത്രാജിതിന് നൽകി, എന്നാൽ ശതധൻവൻ അവനെ കൊന്നു.

ഹത്വാ ശതധനും കൃഷണോ മണിമാദായ കീര്ത്തിഭാക് । ബലയാദവമുഖ്യാഗ്രേ അക്രൂരാന്മണിമര്പയേത് ।। ൨൭൫.

ശതധൻവനെ കൊല്ലുകയും, കൃഷ്ണൻ മണിയെ കൈവശമാക്കി പ്രശസ്തനായി. യാദവന്മാരുടെ മുന്നിൽ അക്രൂരനു മണിയെ നൽകി.

മിഥ്യാഭിശസ്തിം കൃഷ്ണസ്യ ത്യക്ത്വാ സ്വര്ഗീ ച സമ്പഠന് । സത്രാജിതോ ഭങ്ഗകാരഃ സത്യഭാമാ ഹരേഃ പ്രിയാ ।। ൨൭൫.

കൃഷ്ണനോടുള്ള തെറ്റായ കുറ്റാരോപണം ഒഴിവാക്കിയ ശേഷം, സത്രാജിത് സ്വർഗത്തിൽ എത്തി. ഹരിയുടെ പ്രിയയായ സത്യഭാമയാണ് സത്രാജിതിന്റെ മരണത്തിന് കാരണമായത്.

അനമിത്രാച്ഛിനിര്ജജ്ഞേ സത്യകസ്തു ശിനേഃ സുതഃ । സത്യകാത്‌സാത്യകിര്ജജ്ഞേ യുയുധാനാദ്‌ധുനിര്ഹ്യഭൂത് ।। ൨൭൫.

അനമിത്രനിൽ നിന്ന് ശിനി ജനിച്ചു, ശിനിയുടെ മകനാണ് സത്യകൻ. സത്യകനിൽ നിന്ന് സാത്യകി, യുയുധാനനിൽ നിന്ന് ഹുനി ജനിച്ചു.

ധുനേര്യുഗന്ധരഃ പുത്രഃ സ്വാഹ്യോഽഭൂത സ യുധാജിതഃ । ഋഷഭക്ഷേത്രകൌ തസ്യ ഹ്യൃഷബാച്ച സ്വഫല്കകഃ ।। ൨൭൫.

ധുനേരിയുടെ മകനായ യുഗന്ധരനു സ്വാഹ്യൻ എന്ന പുത്രനുണ്ടായി, അവൻ യുദ്ധാജിതായി. അവനു ഋഷഭനും ക്ഷേത്രകനും ജനിച്ചു. ഋഷഭനിൽ നിന്ന് സ്വഫൽകകൻ ജനിച്ചു.

സ്വഫല്കപുത്രോ ഹ്യക്രൂരോ അക്രൂരച്ച സൂധന്വകഃ । ശൂരാത്തു വസുദേവാദ്യാഃ പൃഥാ പാണ്ഡോഃ പ്രിയാഽഭവത് ।। ൨൭൫.

സ്വഫൽകന്റെ മകനായി അക്രൂരൻ ജനിച്ചു. അക്രൂരനിൽ നിന്ന് സൂധൻവകൻ ജനിച്ചു. ശൂരനിൽ നിന്ന് വസുദേവനും മറ്റു സഹോദരന്മാരും ജനിച്ചു. പൃഥയായ് പാണ്ഡുവിന്റെ പ്രിയയായവളായി.