അഗ്നിപുരാണമ്

യജ്ഞൈര്ദ്ദാനൈസ്തപോഭിശ്ച വിക്രമേണ ശ്രുതേന ച । കാര്ത്തവീര്യസ്യ ച ശതം പുത്ത്രാണാം പഞ്ച വൈ പരാഃ ।। ൨൭൫.

യാഗങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, തപസ്സു, വീര്യം, വിജ്ഞാനം എന്നിവയാൽ കൃതവീര്യന് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ അഞ്ചുപേർ ഏറ്റവും പ്രശസ്തരായിരുന്നു.

സൂരസേനശ്ച സൂരശ്ച ധൃഷ്ടോക്തഃ കൃഷ്ണ ഏവ ച । ജയധ്വജശ്ച നാമാസീദാവന്ത്യോ നൃപതിര്മഹാന് ।। ൨൭൫.

സൂരസേനനും സൂരനും ധൃഷ്ടോക്തനും കൃഷ്ണനും ജയധ്വജനും എന്നിങ്ങനെ അവസാനത്തേതായ മഹാരാജാക്കന്മാർ ആയിരുന്നു.

ജയധ്വജാത്താലജങ്ഘസ്താലജങ്ഘാത്തതഃ സുതാഃ । ഹൈഹയാനാം കുലാഃ പഞ്ച ഭോജാശ്ചാവന്തയസ്തഥാ ।। ൨൭൫.

ജയധ്വജനിൽ നിന്ന് താലജംഘനും, താലജംഘനിൽ നിന്ന് അവന്റെ മക്കളും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ ഹൈഹയരുടെ അഞ്ചു കുടുംബങ്ങളും, കൂടാതെ ഭോജരും അവന്തികളും ഉണ്ടായി.

വീതിഹോത്രാഃ സ്വയം ജാതാഃ ശൌണ്ഡികേയാസ്തഥൈവ ച । വീതിഹോത്രാദനന്തോഽഭൂദനന്താദ്‌ദുര്ജ്ജയോ നൃപഃ ।। ൨൭൫.

വീതിഹോത്രരും ശൗണ്ടികേയരും സ്വതന്ത്രമായി ജനിച്ചു. വിതിഹോത്രനിൽ നിന്ന് അനന്തനും, അനന്തനിൽ നിന്ന് ദുര്‍ജ്ജയ എന്ന രാജാവും ജനിച്ചു.

ക്രോഷ്ടോര്വ്വംശം പ്രവക്ഷഅയാമി യത്ര ജാതോ ഹരിഃസ്വയമ് । ക്രോഷ്ടോസ്തു വൃജിനീവാംശ്ച സ്വാഹാഽഭൂദ്‌വൃജിനീവതഃ ।। ൨൭൫.

ക്രോഷ്ടുവിന്റെ വംശം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നു. അങ്ങോട്ട് ഹരിഃ സ്വയം ജനിച്ചു. ക്രോഷ്ടുവിൽ നിന്ന് വൃജിനീവാൻ, വൃജിനീവാനിൽ നിന്ന് സ്വാഹാ ജനിച്ചു.

സ്വാഹാപുത്രോ രുഷദ്‌ഗുശ്ച തസ്യ ചിത്രസ്ഥഃ സുതഃ । ശശവിന്ദുശ്ചിത്രരഥാച്ചക്രവര്ത്തീ ഹരൌ രതഃ ।। ൨൭൫.

സ്വാഹായുടെ മകൻ രുഷദ്ഗു, അവന്റെ മകൻ ചിത്രസ്ഥൻ. ശശവിന്ദു, ചിത്രരഥൻ, ഹരിയിൽ ഭക്തിയുള്ള ചക്രവർത്തി എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

ശശവിന്ദോശ്ച പുത്ത്രാണാം ശതാനാമഭവച്ഛതമ് । ധീമതാം ചാരുരൂപാണാം ഭൂരിദ്രവിണതേജസാമ് ।। ൨൭൫.

ശശവിന്ദുവിന് നൂറ് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു. അവരൊക്കെയും ബുദ്ധിമാന്മാരും സുന്ദരന്മാരും ധനസമ്പത്തിലും തേജസ്സിലും സമ്പന്നരായിരുന്നു.

പൃഥുശ്രവാഃ പ്രധാനോഽഭൂത്തസ്യ പുത്ത്രഃ സുയജ്ഞകഃ । സുയജ്ഞസ്യോശനാഃ പുത്രസ്തിതിക്ഷുരുശനഃ സുതഃ ।। ൨൭൫.

അവരിൽ പ്രധാനനായത് പൃഥുശ്രവാ. അവന്റെ മകൻ സുവജ്ഞകൻ, സുവജ്ഞകന്റെ മകൻ ഉശനാ, ഉശനയുടെ മകൻ തിതിക്ഷു.

തിതിക്ഷോസ്തു മരുത്തോഽഭൂത്തസ്മാത്കമ്ബലവര്ഹിഷഃ । പഞ്ചാശദ്രുക്മകവചാദ്രുക്മേഷുഃ പൃഥുരുക്മകഃ ।। ൨൭൫.

തിതിക്ഷുവിൽ നിന്ന് മറുത്തനും, മറുത്തനിൽ നിന്ന് കംബലവർഹിഷനും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ അമ്പത് പൊന്നിനുള്ളിൽ കാവചം ധരിച്ച മക്കളും, രുക്മേഷു, പൃഥുരുക്മകനും ഉണ്ടായി.

ഹവിര്ജ്യാമഘഃ പാപഘ്നോ ജ്യാമഘഃ സ്ത്രീജിതോഽഭവത് । സേവ്യായാം ജ്യാമഘാദാസീദ്വിദര്ബസ്തസ്യ കൌശികഃ ।। ൨൭൫.

ഹവിര്ജ്യാമഘൻ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ ആയിരുന്നു. അവന്റെ മകൻ സ്ത്രീജയിയായ ജ്യാമഘൻ. ജ്യാമഘനും സേവ്യയും ചേർന്ന് വിദ്യർഭൻ ജനിച്ചു, അവന്റെ മകൻ കൗശികൻ.

ലോമപാദഃ ക്രഥഃ ശ്രേഷ്ഠാത് കൃതിഃ സ്യാല്ലോമപാദതഃ । കൌശികസ്യ ചിദിഃ പുത്രസ്തസ്മാച്ചൈദ്യാ നൃപാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൨൭൫.

ലോമപാദനിൽ നിന്ന് ശ്രേഷ്ഠനായ ക്രഥനും, ക്രഥനിൽ നിന്ന് കൃതിയും ജനിച്ചു. ലോമപാദനിൽ നിന്ന് കൗശികന്റെ മകൻ ചിദിയും, അവനിൽ നിന്ന് ചൈദ്യരാജാക്കന്മാർ പ്രസിദ്ധരായി.

ക്രഥാദ്വിദര്ഭപുത്രാശ്ച കുന്തിഃ കുന്തേസ്തു ധൃഷ്ടകഃ । ധൃഷ്ടസ്യ നിധൃതിസ്തസ്യ ഉദര്കാഖ്യോ വിദൂരഥഃ ।। ൨൭൫.

ക്രഥനിൽ നിന്ന് വിദ്യർഭന്റെ മക്കളായ കുന്തിയും, കുന്തിയിൽ നിന്ന് ധൃഷ്ടകനും, ധൃഷ്ടകനിൽ നിന്ന് നിധൃതിയും, അവനിൽ നിന്ന് ഉദർക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന വിദ്യരഥനും ജനിച്ചു.

ദശാര്ഹപുത്രോ വ്യോമസ്തു വ്യോമാജ്ജീമൂത ഉച്യതേ । ജീമൂതപുത്രോ വികലസ്തസ്യ ഭീമരഥഃ സുതഃ ।। ൨൭൫.

ദശാർഹന്റെ മകനായി വ്യോമൻ ജനിച്ചു. വ്യോമനിൽ നിന്ന് ജീമൂതനും, ജീമൂതന്റെ മകൻ വികലനും, വികലന്റെ മകൻ ഭീമരഥനും ജനിച്ചു.

ഭീമരഥാന്നവരഥസ്തതോ ദൃढ़രഥോഽഭവത് । ശകുന്തിശ്ച ദൃढ़രഥാത് ശകുന്തേശ്ച കരമ്ഭകഃ ।। ൨൭൫.

ഭീമരഥനിൽ നിന്ന് നവരഥനും, പിന്നീട് ദൃഢരഥനും ജനിച്ചു. ദൃഢരഥനിൽ നിന്ന് ശകുന്തിയും, ശകുന്തിയിൽ നിന്ന് കരംഭകനും ജനിച്ചു.

കരമ്ഭാദ്ദേവലാതോഽഭുത് ദേവക്ഷേത്രശ്ച തത്സുതഃ । ദേവക്ഷേത്രാന്മധുര്നാമ മധോര്ദ്രവരസോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

കരംഭകനിൽ നിന്ന് ദേവലാതനും, അവന്റെ മകൻ ദേവക്ഷേത്രനും. ദേവക്ഷേത്രനിൽ നിന്ന് മധുര്, മധുരിൽ നിന്ന് ദ്രവരസം ജനിച്ചു.

ദ്രവരസാത് പുരുഹുതോഽഭൂജ്ജന്തുരാസീത്തു തത്സുതഃ । ഗുണീ തു യാദവോ രാജാ ജന്തുപുത്രസ്തു സാത്ത്വതഃ ।। ൨൭൫.

ദ്രവരസത്തിൽ നിന്ന് പുരുഹുതനും, അവന്റെ മകൻ ജന്തുവും. യാദവരാജാവായ ഗുണി ജന്തുവിന്റെ മകനായിരുന്നു. ഗുണിയുടെ മകൻ സാത്ത്വതൻ.

ഭജമാനസ്യ വാഹ്യോഽഭൂദ്‌വൃഷ്ടിഃ കൃമിര്നിമിസ്തഥാ । ദേവാവൃധാദ്വഭ്രുരാസീത്തസ്യ ശ്ലോകോഽത്ര ഗീയതേ ।। ൨൭൫.

ഭജമാനനിൽ നിന്ന് വാഹ്യനും, വൃഷ്ടിയും, കൃമിയും, നിമിയും ജനിച്ചു. ദേവാവൃദ്ധനിൽ നിന്ന് വഭ്രു ജനിച്ചു. അവനെക്കുറിച്ചാണ് ഈ ശ്ലോകം പാടപ്പെടുന്നത്.

യഥൈവ ശ്രൃണുമോ ദൂരാത് ഗുണാംസ്തദ്വത്സമന്തികാത് । വഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണആം ദേവൈര്ദേവാവൃധഃ സമഃ ।। ൨൭൫.

പൊന്നുപോലെ ദൂരത്ത് നിന്ന് ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതുപോലെ അടുത്ത് നിന്ന് കേൾക്കാം. വഭ്രു മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ദേവന്മാരെപ്പോലെയും ദേവാവൃദ്ധനും ദേവന്മാരോട് സമാനനുമായിരുന്നു.

ചത്വാരശ്ച സുതാ വഭ്രോര്വാസുദേവപരാ നൃപാഃ । കുഹുരോ ഭജമാനസ്തു ശിനിഃ കമ്ബലവര്ഹിഷഃ ।। ൨൭൫.

വഭ്രുവിന് നാലു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു. അവരൊക്കെയും വാസുദേവഭക്തരായിരുന്നു. കുഹുരൻ, ഭജമാനൻ, ശിനി, കംബലവർഹിഷൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് അവരുടെ പേരുകൾ.

കുഹുരസ്യ സുതോ ധൃഷ്ണുര്ധൃഷ്ണോസ്തു തനയോ ധൃതിഃ । ധൃതേഃ കപോതരോമാഭൂത്തസ്യ പുത്രസ്തു തിത്തിരിഃ ।। ൨൭൫.

കുഹുരന്റെ മകൻ ധൃഷ്ണു, ധൃഷ്ണുവിന്റെ മകൻ ധൃതി. ധൃതിയിൽ നിന്ന് കപോതരോമൻ ജനിച്ചു, അവന്റെ മകൻ തിത്തിരിയായിരുന്നു.

തിത്തിരേസ്തു നരഃ പുത്രസ്തസ്യ ചന്ദനദുന്ദുഭിഃ । പുനര്വസുസ്തസ്യ പുത്ര ആഹുതശ്ചാഹുകീസുതഃ ।। ൨൭൫.

തിത്തിരിയുടെ മകൻ നരൻ, നരന്റെ മകൻ ചന്ദനദുന്ദുഭി. അവന്റെ മകൻ പുനർവസു, ആഹുകിയുടെ മകനാണ് ആഹുതി.

ആഹുകാദ്ദേവകോ ജജ്ഞേ ഉഗ്രസേനസ്തതോഽഭവത് । ദേവവാനുപദേവശ്ച ദേവകസ്യ സുതാഃ സ്മൃതാ ।। ൨൭൫.

ആഹുകിയിൽ നിന്ന് ദേവകൻ ജനിച്ചു, ദേവകനിൽ നിന്ന് ഉഗ്രസേനൻ. ദേവവാൻ, ഉപദേവൻ എന്നിവരാണ് ദേവകന്റെ മക്കൾ.

തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് വസുദേവായ താ ദദൌ । ദേവകീ ശ്രുതദേവീ ച മിത്രദേവീ യശോധരാ ।। ൨൭൫.

അവർക്കു ഏഴു സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരെ വസുദേവന് നൽകിയിരുന്നു. ദേവകി, ശ്രുതദേവി, മിത്രദേവി, യശോധരാ എന്നിവരാണ് അവരിൽ ചിലർ.

ശ്രീദേവീ സത്യദേവീ ച സുരാപീ ചേതി സപ്തമീ । നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാഃ കംസസ്തേഷാഞ്ച പൂര്വജഃ ।। ൨൭൫.

ശ്രീദേവി, സത്യദേവി, സുറാപി എന്നിങ്ങനെയാണ് ഏഴാമത്തേയും. ഉഗ്രസേനന് ഒമ്പത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ കംസൻ മൂത്തവനാണ്.

ന്യഗ്രോധശ്ച സുനാമാ ച കങ്കഃ ശങ്‌കുശ്ച ഭൂമിപഃ । സുതനൂരാഷ്ട്രപാലശ്ച യുദ്ധമുഷ്ടിഃ സുമുഷ്ടികഃ ।। ൨൭൫.

ന്യഗ്രോധൻ, സുനാമൻ, കങ്കൻ, ശങ്കു എന്ന ഭൂപതി, സുതനു, ആഷ്ട്രപാലൻ, യുദ്ധമുഷ്ടി, സുമുഷ്ടികൻ എന്നിവരാണ് അവൻറെ മറ്റു മക്കൾ.

ഭജമാനസ്യ പുത്രോഽഥ രഥമുഖ്യോ വിദൂരഥഃ । രാജാധിദേവഃ ശൂരശ്ച വിദൂരഥസുതോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

ഭജമാനന്റെ മകൻ രഥമുഖ്യനും വിദൂരഥനും. രാജാധിദേവനും ശൂരനും വിദൂരഥന്റെ മക്കളാണ്.

രാജാധിദേവപുത്രൌ ദ്വൌ ശോണാശ്വഃ ശ്വേതവാഹനഃ । ശോണാശ്വസ്യ സുതാഃ പഞ്ച ശമീ ശത്രുജിദാദയ ।। ൨൭൫.

രാജാധിദേവന് രണ്ട് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: ശോൺആശ്വനും ശ്വേതവാഹനനും. ശോൺആശ്വന് അഞ്ച് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: ശമി, ശത്രുജിത് തുടങ്ങിയവർ.

ശമീപുത്രഃ പ്രതിക്ഷേത്രഃ പ്രതിക്ഷേത്രസ്യ ഭോജകഃ । ഭോജസ്യ ഹൃദികഃ പുത്രോ ഹൃദികസ്യ ദശാത്മജാഃ ।। ൨൭൫.

ശമിയുടെ മകൻ പ്രതിക്ഷേത്രൻ, പ്രതിക്ഷേത്രന്റെ മകൻ ഭോജകൻ. ഭോജന്റെ മകൻ ഹൃദികൻ, ഹൃദികന് പത്ത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.

കൃതവര്മ്മാ ശതധന്വാ ദേവാര്ഹോ ഭീഷണാദയഃ । ദേവാര്ഹാത് കമ്ബലവര്ഹിരസമൌജാസ്തതോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

കൃതവർമ്മ, ശതധൻവ, ദേവാർഹ, ഭീഷണൻ തുടങ്ങിയവരാണ് അവരിൽ ചിലർ. ദേവാർഹനിൽ നിന്ന് കംബലവർഹിരൻ, അവനിൽ നിന്ന് അസമൗജസ് ജനിച്ചു.