അഗ്നിപുരാണമ്

അഗ്നിരുവാച സോമവംശം പ്രവക്ഷ്യാമി പഠിതം പാപനാശനമ് । വിഷ്ണുനാഭ്യബ്ജജോ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മപുത്രോഽത്രിരത്രിതഃ ॥ ൨൭൪.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന സോമവംശം ഞാൻ പറയാം. വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന് അത്രി എന്ന മകനുണ്ടായി; അത്രിയിൽ നിന്ന് സോമൻ ജനിച്ചു.

സോമശ്ചക്രേ രാജസൂയം ത്രൈലോക്യം ദക്ഷഇണആന്ദദൌ । സമാപ്തേഽവഭൃഥേ സോമം തദ്രൂപാലോകനേച്ഛവഃ ॥ ൨൭൪.

സോമൻ രാജസൂയയാഗം നടത്തി, മൂന്നു ലോകങ്ങളും യാഗികർക്കു നൽകി. യാഗം കഴിഞ്ഞ് അവഭൃഥസ്നാനം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രൂപത്തിൽ സോമനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ—

കാമവാണാഭിതപ്താങ്ഗ്യോ നരദേവ്യഃ സിഷേവിരേ । ലക്ഷ്മീര്ന്നാരായണം ത്യക്ത്വാ സിനീവാലീ ച കര്ദ്ദമമ് ॥ ൨൭൪.

മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ, കാമാഗ്നിയിൽ കത്തിയവരായി, സോമനെ സേവിച്ചു. ലക്ഷ്മി നാരായണനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; സിനീവാലി കർദ്ദമനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.

ദ്യുതിം വിഭാവസുന്ത്യക്ത്വാ പുഷ്ടിര്ധാതാരമവ്യയമ് । പ്രഭാ പ്രഭാകരന്ത്യക്ത്വാ ഹവിഷ്മന്തം കുഹൂഃ സ്വയമ് ॥ ൨൭൪.

പുഷ്ടി തന്റെ ഭർത്താവായ ധാതാവിനെ, അവന്റെ തേജസ് ഉപേക്ഷിച്ചു; പ്രഭാ പ്രഭാകരനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; കുഹു സ്വയം ഹവിഷ്മന്തിനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.

കീര്ത്തിര്ജയന്തമ്ഭര്ത്താരം വസുര്മ്മാരീചകശ്യപമ് । ധൃതിസ്ത്യക്ത്വാ പതിം നന്ദീം സോമമേവാഭജത്തദാ ॥ ൨൭൪.

കീർത്തി തന്റെ ഭർത്താവായ ജയന്തനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; വസു മാർീചകശ്യപനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; ധൃതി ഭർത്താവായ നന്ദിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ആ സമയത്ത് സോമനിൽ ഭക്തി വെച്ചു.

സ്വകീയാ ഇവ സോമോഽപി കാമയാമാസ താസ്തദാ । ഏവം കൃതാപചാരസ്യ താസാം ഭര്ത്തൃഗണസ്തദാ ॥ ൨൭൪.

സോമനും അവരെ സ്വന്തം ഭാര്യമാരെപ്പോലെ ആഗ്രഹിച്ചു. ഇങ്ങനെ അവർ അചാരങ്ങൾ ചെയ്തപ്പോൾ, അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ—

ന ശശാകാപചാരായ ശാപൈഃ ശസ്ത്രാദിഭിഃ പുനഃ । സപ്തലോകൈകനാഥത്വമവാപ്തസ്തപസാ ഹ്യുത ॥ ൨൭൪.

ആ അചാരത്തിന് ശാപം കൊണ്ടോ ആയുധം കൊണ്ടോ ശിക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; സോമൻ തപസ്സിലൂടെ ഏഴു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിത്വം നേടിയിരുന്നു.

വിവഭ്രാമ മതിസ്തസ്യ വിനയാദനയാ ഹതാ । ബൃഹസ്പതേഃ സ വൈ ഭാര്യ്യാം താരാം നാമ യശസ്വിനീമ് ॥ ൨൭൪.

സോമന്റെ മനസ്സ് നിയന്ത്രണം ഇല്ലാതെ തെറ്റിപ്പോയി; അതുകൊണ്ട് ബ്രഹസ്പതിയുടെ പ്രസിദ്ധയായ ഭാര്യയായ താരയെ അവൻ അപഹരിച്ചു.

ജഹാര തരസാ സോമോ ഹ്യവമന്യാങ്ഗിരഃസുതമ് । തതസ്തദ്‌യുദ്ധമഭവത് പ്രഖ്യാതം താകാമയമ് ॥ ൨൭൪.

സോമൻ ശക്തിയോടെ താരയെ അപഹരിച്ചു; അങ്ങിനെ അങ്കിരസിന്റെ മകനെ അവഗണിച്ചു. അതിനുശേഷം പ്രശസ്തമായ താരയുദ്ധം ഉണ്ടായി.

ദേവാനാം ദാനവാനാഞ്ച ലോകക്ഷയകരം മഹത് । ബ്രാഹ്മാ നിവാര്യ്യോശനസന്താരാമങ്ഗിരസേ ദദൌ ॥ ൨൭൪.

ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ ഇടയായ വലിയ യുദ്ധം ഉണ്ടായി; ബ്രഹ്മാവ് ഇടപെട്ട് ഉശനസ് താരയെ അങ്കിരസിന്റെ മകനു തിരികെ നൽകി.

താമന്തഃപ്രസവാം ദൃഷ്ട്വാ ഗര്ഭം ത്യജാബ്രവീദ്ഗുരുഃ । ഗര്ഭസ്ത്യക്തഃ പ്രദീപ്തോഽഥ പ്രാഹാഹം സോമസമ്ഭവഃ ॥ ൨൭൪.

താര ഗർഭിണിയായിരിക്കുന്നതു കണ്ടു ഗുരു അവളോട് ഗർഭം ഉപേക്ഷിക്കാൻ പറഞ്ഞു. ഉപേക്ഷിച്ച ഗർഭം തെളിഞ്ഞു, 'ഞാൻ സോമനിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്' എന്നു പറഞ്ഞു.

ഏവം സോമാദ്‌ ബുധഃ പുത്ത്രഃ പുത്ത്രസ്തസ്യ പുരൂരവാഃ । സ്വര്ഗന്ത്യക്ത്വോര്വശീ സാ തം വരയാമാസ ചാപ്സരാഃ ॥ ൨൭൪.

ഇങ്ങനെ സോമനിൽ നിന്ന് ബുധൻ ജനിച്ചു; ബുധന്റെ മകനാണ് പുരൂരവസ്. ഉർവശി സ്വർഗം വിട്ട് രാജാവായ അവനെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.

തഥാ സഹാചരദ്രാജാ ദശവര്ഷാണി പഞ്ച ച । പഞ്ച ഷട് സപ്ത ചാഷ്ടൌ ച ദശ ചാഷ്ടൌ മഹാമുനേ ॥ ൨൭൪.

അങ്ങനെ രാജാവ് ഉർവശിയോടൊപ്പം പത്ത് വർഷവും അഞ്ചും, പിന്നെ അഞ്ച്, ആറ്, ഏഴ്, എട്ട്, പത്ത്, എട്ട് വർഷങ്ങൾ കൂടി ചേർന്ന് ജീവിച്ചു, മഹാമുനിയേ.

ഏകോഽഗ്നിരഭവത് പൂര്വ്വം തേന ത്രേതാ പ്രവര്ത്തിതാ । പുരൂരവാ യോഗശീലോ ഗാന്ധര്വ്വലോകമീയിവാന് ॥ ൨൭൪.

ആദിയിൽ ഒരൊറ്റ അഗ്നി മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവന്റെ വഴി ത്രേതായുഗത്തിലെ യാഗങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. യോഗസാധനയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന പുരൂരവൻ ഗന്ധർവ്വലോകം പ്രാപിച്ചു.

ആയുര്ദൃഢായുരശ്വായുര്ധനായുര്ധൃതിമാന് വസുഃ । ദിവിജാതഃ ശതായുശ്ച സുഷുവേ ചോര്വ്വശീ നൃപാന് ॥ ൨൭൪.

ദീർഘായുസും ശക്തിയും ഉള്ള ആയു, ദൃഢായു, അശ്വായു, ധനായു, ധൃതിമാൻ, വസു, ദിവിജാതൻ, ശതായു എന്നിങ്ങനെയുള്ള രാജാക്കന്മാർ ഉർവശിയ്ക്ക് ജനിച്ചു.

ആയുഷോ നഹുഷഃ പുത്രോ വൃദ്ധശര്മ്മാ രജിസ്തഥാ । ദര്ഭോ വിപാപ്മാ പഞ്ചാഗന്യം രജേഃ പുത്രശതം ഹ്യഭൂത് ॥ ൨൭൪.

ആയുവിന്റെ മകനായി നഹുഷനും, വൃദ്ധശർമനും, രജിയും ജനിച്ചു. ദർഭൻ, വിപാപ്മാവ്, പഞ്ചാഗന്യൻ എന്നിവരും രജിയുടെ മക്കളായി ജനിച്ചു. രജിക്ക് നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

രാജേയാ ഇതി വിഖ്യാതാ വിഷ്ണുദത്തവരോ രജിഃ । ദേവാസുരേ രണേ ദൈത്യാനബധീത് സുരയാചിതഃ ॥ ൨൭൪.

രാജിയുടെ പുത്രന്മാരെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തരായ ഇവർക്ക് വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചു. ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷ പ്രകാരം, ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ രാജി ദാനവന്മാരെ സംഹരിച്ചു.

ഗതായേന്ദ്രായ പുത്രത്വം ദത്വാ രാജ്യം ദിവങ്ഗതഃ । രജേഃ പുത്രൈര്ഹൃതം രാജ്യം ശക്രസ്യാഥ സുദുര്മ്മനാഃ ॥ ൨൭൪.

രാജി തന്റെ രാജ്യം ഇന്ദ്രനു പുത്രനായി നൽകുകയും, സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട്, രാജിയുടെ പുത്രന്മാർ ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ ഇന്ദ്രന്റെ രാജ്യം കൈവശമാക്കി.

ഗ്രഹശാന്ത്യാദിവിധിനാ ഗുരുരിന്ദ്രായ തദ്ദദൌ । മോഹയിത്വാ രജിസുതാനാസംസ്തേ നിജധര്മ്മഗാഃ ॥ ൨൭൪.

ഗ്രഹശാന്തി തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തി ഗുരു ഇന്ദ്രനു വീണ്ടും ആ രാജ്യം നൽകി. രാജിയുടെ പുത്രന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിച്ച്, അവർ സ്വന്തം ധർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചു.

നഹുഷസ്യ സുതാഃ സപ്ത യതിര്യ്യയാതിരുത്തമഃ । ഉദ്ഭവഃ പഞ്ചകശ്ചൈവ ശര്യ്യാതിമേഘപാലകൌ ॥ ൨൭൪.

നഹുഷനു ഏഴു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: യതി, ഉത്തമനായ യയാതി, ഉദ്ഭവൻ, പഞ്ചകൻ, ശര്യാതി, മേഘപാലകൻ എന്നിവരും.

യതിഃ കുമാരഭാവേഽപി വിഷ്ണും ധ്യാത്വാ ഹരിം ഗതഃ । ദേവയാനീ സുക്രകന്യാ യയാതേഃ പത്ന്യഽഭൂത്തദാ ॥ ൨൭൪.

യതി ബാല്യത്തിലും തന്നെ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ചു ഹരിയെ പ്രാപിച്ചു. ശുക്രന്റെ മകളായ ദേവയാനി അന്നപ്പോൾ യയാതിയുടെ ഭാര്യയായി.

വൃഷപര്വ്വജാ സര്മ്മിഷ്ഠാ യയാതേഃ പഞ്ച തത്സുതാഃ । യദുഞ്ച തുര്വ്വസുഞ്ചൈവ ദേവയാനീ വ്യജായത ॥ ൨൭൪.

വൃഷപർവ്വന്റെ മകളായ ശർമിഷ്ഠ യയാതിക്ക് അഞ്ചു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. ദേവയാനി യദുവിനെയും തുര്വ്വസുവിനെയും പ്രസവിച്ചു.

ദ്രുഹ്യഞ്ചാനൂഞ്ച പൂരുഞ്ച ശര്മ്മിഷ്ഠാ വാര്ഷപര്വ്വണീ । യദുഃ പൂരുശ്ചാഭവതാന്തേഷാം വംശവിവര്ദ്ധനൌ ॥ ൨൭൪.

ശർമിഷ്ഠ, വൃഷപർവ്വന്റെ മകൾ, ദ്രുഹ്യു, അനു, പൂരു എന്നിങ്ങനെയുള്ള പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. ഇവരിൽ യദുവും പൂരുവും തങ്ങളുടെ വംശങ്ങളെ വളർത്തിയവർ ആയി.

അഗ്നിരുവാച യദോരാസന്‌പഞ്ച പുത്രാ ജ്യേഷ്ഠസ്തേഷു സഹസ്രജിത് । നീലാഞ്ജികോ രധുഃ ക്രോഷ്ടുഃ ശതജിച്ച സഹസ്രജിത് ।। ൨൭൫.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: യദുവിന് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ മൂത്തവൻ സഹസ്രജിത്. സഹസ്രജിതിന് നീലാഞ്ജികൻ, രധു, ക്രോഷ്ടു, ശതജിത് എന്നിങ്ങനെ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

ശതജിദ്ധൈഹയോ രേണുഹയോ ഹയ ഇതി ത്രയഃ । ധര്മ്മനേത്രോ ഹൈഹയസ്യ ധര്മ്മനേത്രസ്യ സംഹനഃ ।। ൨൭൫.

ശതജിതിന്റെ പുത്രന്മാർ ആയിരുന്നു ഹൈഹയൻ, റെണുഹയൻ, ഹയൻ. ഹൈഹയന്റെ പുത്രൻ ധർമ്മനേത്രനും, ധർമ്മനേത്രന്റെ പുത്രൻ സംഹനനും ആയിരുന്നു.

മഹിമാ സംഹനസ്യാസീന്മഹിമ്നോ ഭദ്രസേനകഃ । ഭദ്രസേനാദ് ദുര്ഗമോഽഭൂദ്‌ദുര്ഗഭാത്കനകോഽഭവത് ।। ൨൭൫.

സംഹനന്റെ പുത്രൻ മഹിമ. മഹിമയുടെ പുത്രൻ ഭദ്രസേനകൻ. ഭദ്രസേനനിൽ നിന്ന് ദുർഗ്ഗമൻ ജനിച്ചു. ദുർഗ്ഗമനിൽ നിന്ന് കനകൻ ജനിച്ചു.

കനകാത് കൃതവീര്യ്യസ്തു കൃതാഗ്നിഃ കരവീരകഃ । കൃതൌജാശ്ച ചചതുര്ഥോഽഭൂത് കൃതവീര്യ്യാത്തു സോഽര്ജുനഃ ।। ൨൭൫.

കനകന്റെ പുത്രനായി കൃതവീര്യൻ, പിന്നെ കൃതാഗ്നി, കരവീരകൻ, കൃതൗജസ് എന്നിങ്ങനെ നാലാമൻ. കൃതവീര്യനിൽ നിന്ന് അർജ്ജുനൻ ജനിച്ചു.

ദത്തോഽര്ജ്ജുനായ തപതേ സപ്തദ്വീപമഹീശതാമ് । ദദൌ ബാഹുസഹസ്രഞ്ച അജേയത്വം രണേഽരിണാ ।। ൨൭൫.

ദത്തൻ അർജ്ജുനനു ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമിയുടെ ഭരണവും, ആയിരം കൈകളും, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്ക് ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശക്തിയും അനുഗ്രഹിച്ചു.

അധര്മ്മൈ വര്ത്ത മാനസ്യ വിഷ്ണുഹസ്താന്മൃതിര്ധ്രു ബാ । ദശ യജ്ഞസഹസ്രാണി സോഽര്ജ്ജുനഃ കൃതവാന്തൃപഃ ।। ൨൭൫.

അധർമ്മത്തിൽ ചിതഞ്ഞതുകൊണ്ട് വിഷ്ണുവിന്റെ കൈയിൽ അർജ്ജുനന്റെ മരണം നിർഭാഗ്യമായിരുന്നു. അർജ്ജുനൻ രാജാവ് പത്തു ആയിരം യാഗങ്ങൾ നടത്തി.