അഗ്നിപുരാണമ്

ആയുസ്തസ്യ ച പുത്രോഽഭുത്തസ്യ പുത്രഃ സുഥോധനഃ । തസ്യ പുത്രഃ പൃഥുര്ന്നാമ വിശ്വഗശ്വഃ പൃഥോഃ സുതഃ ।। ൨൭൩.

പൃഥുവിന്റെ പുത്രൻ ആയുസ്; ആയുസിന്റെ പുത്രൻ സുഥോധനൻ. സുഥോധനനിൽ നിന്ന് പൃഥു ജനിച്ചു; പൃഥുവിന്റെ പുത്രൻ വിശ്വഗശ്വൻ.

ശ്രാവന്താദ് വൃഹദശ്വോഽഭൂത കുബലാശ്വസ്തതോ നൃപഃ । ധുന്ധുമാരത്വമഗമദ്‌ധുന്ധോര്ന്നാമ്നാ ച വൈ പുരാ ।। ൨൭൩.

ശ്രാവന്തനിൽ നിന്ന് വൃഹദശ്വൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് കുബലാശ്വൻ, പിന്നെ രാജാവായ ധുന്ധുമാരൻ, പുരാതനകാലത്ത് ധുന്ധു എന്നായിരുന്നു അവന്റെ പേര്.

ധുന്ധുമാരാസ്ത്രയോ ഭൂപാ ദൃढ़ാശ്വോ ദണ്ഡ ഏവ ച । കപിലോഽഥ ദൃढ़ാശ്വാത്തു ഹര്യ്യശ്വശ്ച ചപ്രമോദകഃ ।। ൨൭൩.

ധുന്ധുമാരന് മൂന്ന് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: ദൃഢാശ്വൻ, ദണ്ഡൻ, കപിലൻ. ദൃഢാശ്വനിൽ നിന്ന് ഹര്യശ്വനും പ്രമോദകനും ജനിച്ചു.

ഹര്യശ്വാച്ച നികുമ്ഭോഽഭൂത് സംഹതാശ്വോ നികുമ്ഭതഃ । അകൃശാശ്വശ്ച സംഹതാശ്വസുതാവുഭൌ ।। ൨൭൩.

ഹര്യശ്വനിൽ നിന്ന് നികുംബൻ ജനിച്ചു; നികുംബനിൽ നിന്ന് സംഹതാശ്വൻ; സംഹതാശ്വനിൽ നിന്ന് അകൃഷാശ്വനും മറ്റൊരു പുത്രനും ജനിച്ചു.

യുവനാശ്വോ രണാശ്വസ്യ മാന്ധാതാ യുവനാശ്വതഃ । മാന്ധാതുഃ പുരുകുത്സോഽഭൂന്മുചുകുന്ദോ ദ്വിതീയകഃ ।। ൨൭൩.

രണാശ്വന്റെ പുത്രൻ യുവനാശ്വൻ; യുവനാശ്വനിൽ നിന്ന് മാംധാതാവ്; മാംധാതാവിൽ നിന്ന് പുരുകുത്സനും രണ്ടാമത്തെ പുത്രനായ മുചുകുന്ദനും ജനിച്ചു.

പുരുകുത്സാദസസ്യുശ്ച സമ്ഭൂതോ നര്മദാഭവഃ । സമ്ഭൂതസ്യ സുധന്വാഽഭൂത്ത്രിധന്വാഥ സുധന്വനഃ ।। ൨൭൩.

പുരുകുത്സനിൽ നിന്ന് നർമദയിൽ ജനിച്ച ത്രസദസ്യു ജനിച്ചു; ത്രസദസ്യുവിൽ നിന്ന് സുധൻവ, സുധൻവയിൽ നിന്ന് ത്രിധൻവൻ.

ത്രിധന്വനസ്തു തരുണസ്തസ്യ സത്യവ്രതഃ സുതഃ । സത്യവ്രതാത്സത്യരഥോ ഹരിശ്ചന്ദ്രശ്ച തത്‌ സുതഃ ।। ൨൭൩.

ത്രിധൻവനിൽ നിന്ന് തരുണൻ, അവന്റെ പുത്രൻ സത്യവ്രതൻ; സത്യവ്രതനിൽ നിന്ന് സത്യരഥൻ, അവന്റെ പുത്രൻ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ.

ഹരിശ്ചന്ദ്രാദ്രോഹിതാശ്വോ രോഹിതാശ്വാദ്‌വൃകോഽഭവത് । വൃകാദ്വാഹുശ്ച വാഹോശ്ച സഗരസ്തസ്യ ച പ്രിയാ ।। ൨൭൩.

ഹരിശ്ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് രോഹിതാശ്വൻ; രോഹിതാശ്വനിൽ നിന്ന് വൃകൻ; വൃകനിൽ നിന്ന് വാഹു; വാഹുവിൽ നിന്ന് സഗരൻ, അവന്റെ പ്രിയപത്നി പ്രഭ.

പ്രബാ ഷഷ്ടിസഹസ്രാണാം സുതാനാം ജനനീ ഹ്യഽഭൂത് । തുഷ്ടാദൌര്വാന്നൃപാദേകം ഭാനുമത്യസമഞ്ജസമ് ।। ൨൭൩.

പ്രഭയ്ക്ക് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. തുഷ്ടയും ഔർവനും ചേർന്ന് ഭാനുമതിയിൽ നിന്ന് ഏക പുത്രനായ അസമഞ്ജസൻ ജനിച്ചു.

ഖനന്തഃ പൃഥിവീം ദഗ്ധാ വിഷ്ണുനാ ബഹുസാഗരാഃ । അസമഞ്ജസോംഽശുമാംശ്ച ദിലീപോംഽശുമതോഽഭവത് ।। ൨൭൩.

അവരുടെ പുത്രന്മാർ ഭൂമിയെ തുഴഞ്ഞപ്പോൾ, അവർ വിഷ്ണുവാൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടു. അസമഞ്ജസന്റെ പുത്രൻ അംശുമാൻ; അംശുമാനിൽ നിന്ന് ദിലീപൻ.

ഭഗീരഥോ ദിലീപാത്തു യേന ഗങ്ഗാവതാരിതാ । ഭഗീരഥാത്തു നാഭാഗോ നാഭാഗാദമ്ബരീഷകഃ ।। ൨൭൩.

ദിലീപനിൽ നിന്ന് ഭഗീരഥൻ ജനിച്ചു; ഭഗീരഥൻ ഗംഗയെ ഭൂമിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു. ഭഗീരഥനിൽ നിന്ന് നാഭാഗൻ; നാഭാഗനിൽ നിന്ന് അംബരീഷൻ.

സിന്ധുദ്വീപോഽമ്ബരീഷാത്തു ശ്രുതായുസ്തത്സുതഃ സ്മൃതഃ । ശ്രുതായോര്ഋതപര്ണോഽഭൂത്തസ്യ കല്മാഷപാദകഃ ।। ൨൭൩.

അംബരീഷനിൽ നിന്ന് സിന്ധുദ്വീപൻ; അവന്റെ പുത്രൻ ശ്രുതായു. ശ്രുതായുവിൽ നിന്ന് ഋതപർണൻ; അവനിൽ നിന്ന് കല്മാഷപാദൻ.

കല്മാഷാങ്‌ഘ്രേഃ സര്വ്വകര്മ്മാ ഹ്യനരണ്യസ്തതോഽഭവത് । അനരണ്യാത്തു നിഘ്നോഽഥ അനമിത്രസ്തതോ രഘുഃ ।। ൨൭൩.

കല്മാഷപാദനിൽ നിന്ന് എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമായ അനരണ്യൻ ജനിച്ചു; അനരണ്യനിൽ നിന്ന് നിഘ്നൻ, അവനിൽ നിന്ന് അനമിത്രൻ, പിന്നെ രഘു.

രഘോരഭൂദ്ദിലീപസ്തു ദിലീപാച്ചാപ്യജോ നൃപഃ । ദീര്ഘവാഹുരജാത് കാലസ്ത്വജാപാലസ്തതോഽഭവത് ।। ൨൭൩.

രഘുവിൽ നിന്ന് ദിലീപൻ; ദിലീപനിൽ നിന്ന് രാജാവായ അജൻ; അജനിൽ നിന്ന് ദീർഘവാഹു; ദീർഘവാഹുവിൽ നിന്ന് കാലൻ; കാലനിൽ നിന്ന് അജാപാലൻ.

തഥാ ദശരഥോ ജാതസ്തസ്യ പുത്രചതുഷ്ടയമ് । നാരായണാത്മകാഃ സര്വേ രാമസ്തസ്യാഗ്രജോഽഭവത് ।। ൨൭൩.

അങ്ങനെ ദശരഥൻ ജനിച്ചു; അവനു നാലു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരൊക്കെയും നാരായണന്റെ അംശങ്ങൾ ആയിരുന്നു; രാമൻ അവന്റെ മൂത്ത പുത്രനായിരുന്നു.

രാവണാന്തകരോ രാജാ ഹ്യയോധ്യായാം രഘൂത്തമഃ । വാല്മീകിര്യസ്യ ചരിതം ചക്രേ തന്നാരദശ്രവാത് ।। ൨൭൩.

അയോധ്യയിലെ രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവായ രാമൻ, രാവണനെ സംഹരിച്ചു. നാരദൻ പറഞ്ഞ കഥ കേട്ടാണ് വാൽമീകി അതിന്റെ കഥ രചിച്ചത്.

രാമപുത്രൌ കുശലവൌ സീതായാം കുലവര്ദ്ധനൌ । അതിഥിശ്ച കുശാജ്ജജ്ഞേ നിഷധസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൨൭൩.

സീതയുടെ മക്കളായ കുശനും ലവനും രാമന്റെ വംശം വളർത്തി. കുശനിൽ നിന്ന് അതിഥി ജനിച്ചു; അതിഥിയുടെ മകനാണ് നിഷധൻ.

നിഷധാത്തു നലോ ജജ്ഞേ നഭോഽജായത വൈ നലാത് । നഭസഃ പുണ്ഡരീകോഽഭൂത് സുധന്വാ ച തതോഽഭവത് ।। ൨൭൩.

നിഷധനിൽ നിന്ന് നളൻ ജനിച്ചു; നളനിൽ നിന്ന് നഭൻ ജനിച്ചു; നഭനിൽ നിന്ന് പുണ്ഡരീകം ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് സുധൻവൻ ജനിച്ചു.

സുധന്വനോ ദേവാനീകോ ഹ്യഹീനാശ്വശ്ച തുത്സുതഃ । അഹീനാശ്വാത് സഹസ്രാശ്വശ്ചന്ദ്രാലോകസ്തതോഽഭവത് ।। ൨൭൩.

സുധൻവന്റെ മകനാണ് ദേവാനീകൻ; ദേവാനീകന്റെ മകനാണ് അഹീനാശ്വൻ; അഹീനാശ്വനിൽ നിന്ന് സഹസ്രാശ്വൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രാവലോകൻ ജനിച്ചു.

ചന്ദ്രാവലോകതസ്താരാപീड़ോഽസ്മാച്ചന്ദ്രപര്വതഃ । ചന്ദ്രഗിരേര്ഭാനുരഥഃ ശ്രുതായുസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ൨൭൩.

ചന്ദ്രാവലോകനിൽ നിന്ന് താരാപീരം ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രപർവതൻ; ചന്ദ്രഗിരിയിൽ നിന്ന് ഭാനുരഥൻ ജനിച്ചു; ഭാനുരഥന്റെ മകനാണ് ശ്രുതായു.

അഗ്നിരുവാച സോമവംശം പ്രവക്ഷ്യാമി പഠിതം പാപനാശനമ് । വിഷ്ണുനാഭ്യബ്ജജോ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മപുത്രോഽത്രിരത്രിതഃ ॥ ൨൭൪.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന സോമവംശം ഞാൻ പറയാം. വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന് അത്രി എന്ന മകനുണ്ടായി; അത്രിയിൽ നിന്ന് സോമൻ ജനിച്ചു.

സോമശ്ചക്രേ രാജസൂയം ത്രൈലോക്യം ദക്ഷഇണആന്ദദൌ । സമാപ്തേഽവഭൃഥേ സോമം തദ്രൂപാലോകനേച്ഛവഃ ॥ ൨൭൪.

സോമൻ രാജസൂയയാഗം നടത്തി, മൂന്നു ലോകങ്ങളും യാഗികർക്കു നൽകി. യാഗം കഴിഞ്ഞ് അവഭൃഥസ്നാനം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രൂപത്തിൽ സോമനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ—

കാമവാണാഭിതപ്താങ്ഗ്യോ നരദേവ്യഃ സിഷേവിരേ । ലക്ഷ്മീര്ന്നാരായണം ത്യക്ത്വാ സിനീവാലീ ച കര്ദ്ദമമ് ॥ ൨൭൪.

മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ, കാമാഗ്നിയിൽ കത്തിയവരായി, സോമനെ സേവിച്ചു. ലക്ഷ്മി നാരായണനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; സിനീവാലി കർദ്ദമനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.

ദ്യുതിം വിഭാവസുന്ത്യക്ത്വാ പുഷ്ടിര്ധാതാരമവ്യയമ് । പ്രഭാ പ്രഭാകരന്ത്യക്ത്വാ ഹവിഷ്മന്തം കുഹൂഃ സ്വയമ് ॥ ൨൭൪.

പുഷ്ടി തന്റെ ഭർത്താവായ ധാതാവിനെ, അവന്റെ തേജസ് ഉപേക്ഷിച്ചു; പ്രഭാ പ്രഭാകരനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; കുഹു സ്വയം ഹവിഷ്മന്തിനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.

കീര്ത്തിര്ജയന്തമ്ഭര്ത്താരം വസുര്മ്മാരീചകശ്യപമ് । ധൃതിസ്ത്യക്ത്വാ പതിം നന്ദീം സോമമേവാഭജത്തദാ ॥ ൨൭൪.

കീർത്തി തന്റെ ഭർത്താവായ ജയന്തനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; വസു മാർീചകശ്യപനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; ധൃതി ഭർത്താവായ നന്ദിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ആ സമയത്ത് സോമനിൽ ഭക്തി വെച്ചു.

സ്വകീയാ ഇവ സോമോഽപി കാമയാമാസ താസ്തദാ । ഏവം കൃതാപചാരസ്യ താസാം ഭര്ത്തൃഗണസ്തദാ ॥ ൨൭൪.

സോമനും അവരെ സ്വന്തം ഭാര്യമാരെപ്പോലെ ആഗ്രഹിച്ചു. ഇങ്ങനെ അവർ അചാരങ്ങൾ ചെയ്തപ്പോൾ, അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ—

ന ശശാകാപചാരായ ശാപൈഃ ശസ്ത്രാദിഭിഃ പുനഃ । സപ്തലോകൈകനാഥത്വമവാപ്തസ്തപസാ ഹ്യുത ॥ ൨൭൪.

ആ അചാരത്തിന് ശാപം കൊണ്ടോ ആയുധം കൊണ്ടോ ശിക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; സോമൻ തപസ്സിലൂടെ ഏഴു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിത്വം നേടിയിരുന്നു.

വിവഭ്രാമ മതിസ്തസ്യ വിനയാദനയാ ഹതാ । ബൃഹസ്പതേഃ സ വൈ ഭാര്യ്യാം താരാം നാമ യശസ്വിനീമ് ॥ ൨൭൪.

സോമന്റെ മനസ്സ് നിയന്ത്രണം ഇല്ലാതെ തെറ്റിപ്പോയി; അതുകൊണ്ട് ബ്രഹസ്പതിയുടെ പ്രസിദ്ധയായ ഭാര്യയായ താരയെ അവൻ അപഹരിച്ചു.

ജഹാര തരസാ സോമോ ഹ്യവമന്യാങ്ഗിരഃസുതമ് । തതസ്തദ്‌യുദ്ധമഭവത് പ്രഖ്യാതം താകാമയമ് ॥ ൨൭൪.

സോമൻ ശക്തിയോടെ താരയെ അപഹരിച്ചു; അങ്ങിനെ അങ്കിരസിന്റെ മകനെ അവഗണിച്ചു. അതിനുശേഷം പ്രശസ്തമായ താരയുദ്ധം ഉണ്ടായി.