അര്ച്ചാവികാരോപശമോഽഭ്യര്ച്യ ഹുത്വാ പ്രജാപതേഃ । അനഗ്നിര്ദീപ്യതേ യത്ര രാഷ്ട്രേ ച ഭൃശനിസ്വനം ।। ൨൬൩.
മൂർത്തികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഇത്തരം വ്യതിയാനങ്ങൾ ശാന്തമാക്കാൻ പ്രജാപതിയെ ആരാധിച്ച് ഹോമം നടത്തണം; എവിടെ തീ കത്തുന്നില്ല, രാജ്യത്തിൽ വലിയ ഇടിമുഴക്കം ഉണ്ടാകുന്നു.
ന ദീപ്യതേ ചേന്ധനവാംസ്തദ്രാഷ്ട്രം പീഡ്യതേ നൃപൈഃ । അഗ്നിവൈകൃത്യശമനമഗ്നിമന്ത്രൈശ്ച ഭാര്ഗവ ।। ൨൬൩.
ഇന്ധനം കത്താത്തിടത്ത് ആ രാജ്യം ഭരണാധികാരികൾക്കാൽ പീഡിക്കപ്പെടും; അഗ്നിവൈകല്യങ്ങൾ അകറ്റാൻ അഗ്നിമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കണം, ഭാർഗവ.
അകാലേ ഫലിതാ വൃക്ഷാഃ ക്ഷീരം രക്തം സ്രവന്തി ച । വൃക്ഷോത്പാതപ്രശമനം ശിവം പൂജ്യ ച കാരയേത് ।। ൨൬൩.
വൃക്ഷങ്ങൾ സമയമല്ലാതെ പഴം കായ്ക്കുകയും പാൽ രക്തമായി കയറുകയും ചെയ്താൽ, അത്തരം വൃക്ഷദുരിതങ്ങൾ അകറ്റാൻ ശിവനെ ശുഭമായി ആരാധിക്കണം.
അതിവൃഷ്ടിരനാവൃഷ്ടിര്ദുര്ഭിക്ഷായോഭയം മതം । അനൃതൌ ത്രിദിനാരബ്ഘവൃഷ്ടിര്ജ്ഞേയാ ഭയായ ഹി ।। ൨൬൩.
അതിവൃഷ്ടിയും വരളും, ക്ഷാമം എന്നിവയും ദുരിതങ്ങളാണ്; കാലമല്ലാതെ മൂന്നു ദിവസം മഴ പെയ്താൽ അത് ഭയത്തിന് കാരണമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
വൃഷ്ടിവൈകൃത്യനാശഃ സ്യാത്പര്ജന്യേന്ദ്വര്കപൂജനാത് । നഗരാദപസര്പന്തേ സമീപമുപയാന്തി ച ।। ൨൬൩.
പർജന്യനും ഇന്ദ്രനും സൂര്യനും ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ മഴയില്ലായ്മ അകറ്റാം; നഗരത്തിൽ നിന്ന് പോയവർ തിരികെ വരുകയും സമീപത്തുള്ളവർ അടുത്തെത്തുകയും ചെയ്യും.
നദ്യോ ഹ്രദപ്രശ്രവണാ വിരസാശ്ച ഭവന്തി ച । സലിലാശയവൈകൃത്യേ ജപ്തവ്യോ വാരുണോ മനുഃ ।। ൨൬൩.
നദികൾ, കായലുകൾ, ഝരങ്ങൾ എന്നിവ രുചിയില്ലാതെ മാറുമ്പോൾ, വെള്ളം കുറയുമ്പോൾ, വാരുണമന്ത്രം ജപിക്കണം.
അകാലപ്രസവാ നാര്യ്യഃ കാലതോ വാപ്രജാസ്തഥാ । വികൃതപ്രസവാശ്ചൈവ യുഗ്മപ്രസവനാദികം ।। ൨൬൩.
സ്ത്രികൾക്ക് സമയമല്ലാതെ പ്രസവമുണ്ടാകുകയോ, ശരിയായ സമയത്ത് ജനിച്ചവർക്കു ദോഷങ്ങളോ, ഇരട്ടപ്രസവം പോലുള്ള വ്യത്യസ്തമായ ജനനങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.
സ്ത്രീണാം പ്രസവവൈകൃത്യേ സ്ത്രീവിപ്രാദി പ്രപൂജയേത് । വड़വാ ഹസ്തിനീ ഗൌര്വാ യദി യുഗ്മം പ്രസൂയതേ ।। ൨൬൩.
സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രസവത്തിൽ ദോഷമുണ്ടെങ്കിൽ, സ്ത്രീകളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും പൂജിക്കണം; കുതിര, ആന, പശു എന്നിവ ഇരട്ടക്കുട്ടികളുണ്ടാക്കുമ്പോഴും അതുപോലെ.
വിജാത്യം വികൃതം വാപി ഷഡ്ഭിര്മാസൈര്മ്രിയേത് വൈ । വികൃതം വാ പ്രസൂയന്തേ പരചക്രഭയം ഭവേത് ।। ൨൬൩.
ജനിച്ചവൻ വേറേതിനോടു ചേർന്നതോ ദോഷമുള്ളതോ ആണെങ്കിൽ, ആറുമാസത്തിനകം മരിക്കും; ദോഷമുള്ള കുട്ടികൾ ജനിച്ചാൽ വിദേശശത്രുക്കളുടെ ഭയം ഉണ്ടാകും.
ഹോമഃ പ്രസൂതിവൈകൃത്യേ ജപോ വിപ്രാദിപൂജനം । യാനി യാനാന്യയുക്താനി യുക്താനി ന വഹന്തി ച ।। ൨൬൩.
പ്രസവത്തിൽ ദോഷം വന്നാൽ ഹോമം നടത്തണം, മന്ത്രം ജപിക്കണം, ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും പൂജിക്കണം; യോഗ്യമല്ലാത്തവർക്ക് യോഗ്യമായ സന്താനമുണ്ടാകില്ല.
ആകാശേ തൂര്യനാദാശ്ച മഹദ്ഭയമുപസ്ഥിതം । പ്രവിശന്തി യദാ ഗ്രാമമാരണ്യാ മൃഗപക്ഷിണഃ ।। ൨൬൩.
ആകാശത്ത് വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോൾ വലിയ ഭയം അടുത്തിരിക്കുന്നു; കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ഗ്രാമത്തിലേക്ക് കടന്നുവരുമ്പോൾ.
അരണ്യം യാന്തി വാ ഗ്രാമ്യാഃ ജലം യാന്തി സ്ഥലോദ്ഭവാഃ । സ്ഥലം വാ ജലജാ യാന്തി രാജാദ്വാരാദികേ ശിവാഃ ।। ൨൬൩.
ഗൃഹമൃഗങ്ങൾ കാട്ടിലേക്ക് പോകുമ്പോഴും, ജലജീവികൾ കരയിലേക്ക് വരുമ്പോഴും, കരജീവികൾ വെള്ളത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോഴും, ശുഭമായവ രാജാവിന്റെ വാതിലിലേക്കും മറ്റിടങ്ങളിലേക്കും വരുമ്പോഴും.
പ്രദോഷേ കുക്കുടോ വാസേ ശിവാ ചാര്കോദയേ ഭവേത് । ഗൃഹങ്കപോതഃ പ്രവിശേത് ക്രവ്യാദ്വാ മൂര്ദിധ്ന ലീയതേ ।। ൨൬൩.
സന്ധ്യാകാലത്ത് കോഴി വീട്ടിൽ താമസിച്ചാൽ, സൂര്യോദയത്തിൽ ശുഭപക്ഷി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടാൽ, കപോതം വീട്ടിൽ കടന്നാൽ, മാംസഭക്ഷി മൃഗം മേൽക്കൂരയിൽ കിടന്നാൽ.
മധുരാം മക്ഷികാം കുര്യ്യാംത് കാകോ മൈഥുനഗോ ദൃശി । പ്രാസാദതോരണോദ്യാനദ്വാരപ്രാകാരവേശ്മനാം ।। ൨൬൩.
തേനീച്ചകൾ തേൻ ഉണ്ടാക്കുമ്പോഴും, കാക്ക കൂട്ടുകൂടുന്നത് കാണുമ്പോഴും, ഗോപുരം, കവാടം, തോട്ടം, വാതിൽ, മതിൽ, വീടുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ.
അനിമിത്തന്തു പതനം ദൃढ़ാനാം രാജമൃത്യവേ । രജസാ വാഥ കധൂമേന ദിശോ യത്ര സമാകുലാഃ ।। ൨൬൩.
കാരണമില്ലാതെ ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ തകർന്നുവീണാൽ രാജാവിന്റെ മരണത്തിന് സൂചനയാകും; അല്ലെങ്കിൽ, പൊടി അല്ലെങ്കിൽ പുക കാരണം ദിശകൾ അശാന്തമാകുമ്പോൾ.
കേതൂദയോപരാഗൌ ച ഛിദ്രതാ ശശിസൂര്യയോഃ । ഗ്രഹര്ക്ഷവികൃതിര്യത്ര തത്രാപി ഭയമാദിശേത് ।। ൨൬൩.
ധൂമകേതു ഉദയം അഥവാ അസ്തമനം, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കുഴപ്പങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾക്കും നക്ഷത്രങ്ങൾക്കും ദോഷം വന്നിടത്തോളം ഭയം ഉണ്ടാകും.
അഗ്നിര്യത്ര ന ദീപ്യേത സ്ത്രവന്തേ ചോദകുമ്ഭകാഃ । മൃതിര്ഭയം ശൂന്യ്താദിരുത്പാതാനാം ഫലമ്ഭവേത് ।। ൨൬൩.
എവിടെ അഗ്നി കത്തുന്നില്ല, വെള്ളക്കലശങ്ങൾ ചോർന്നുപോകുന്നു, അവിടെയുള്ള അശുഭസൂചനകളാൽ മരണം, ഭയം, ശൂന്യത, മറ്റു ദുരന്തങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.
പുഷ്കര ഉവാച ദേവപൂജാദികം കര്മ വക്ഷ്യേ ചോത്പാതമര്ദനമ് । ആപോഹിഷ്ഠേതി തിസൃഭിഃ സ്നാതോഽര്ഘ്യം വിഷ്ണവേര്പയേത് ।। ൨൬൪.
പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ദേവതാപൂജയും ദുരിതങ്ങൾ അകറ്റുന്ന വഴികളും ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ആപോഹിഷ്ഠ എന്ന മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് സ്നാനം കഴിച്ചശേഷം, വിഷ്ണുവിന് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.
ഹിരണ്യവര്ണാ ഇതി ച പാദ്യഞ്ച തിസൃഭിര്ദ്വിജ । ശന്ന ആപോ ഹ്യാചമനമിദമാപോഽഭിഷേചനം ।। ൨൬൪.
ഹിരണ്യവർണ്ണാ എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് മൂന്നു മന്ത്രങ്ങളാൽ പാദ്യം അർപ്പിക്കണം, ദ്വിജൻ; ശന്ന ആപോ എന്നത് ആചമനത്തിന്, ഈ വെള്ളം അഭിഷേകത്തിന്.
രഥേ അക്ഷേ ച തിസൃഭിര്ഗന്ധം യുവേതി വസ്ത്രകം । പുഷ്പം പുഷ്പവതീത്യേവം ധൂപം ധൂപോസി ചാപ്യഥ ।। ൨൬൪.
രഥത്തിലും ചക്രത്തിലും മൂന്നു മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് ഗന്ധം അർപ്പിക്കണം; യുവേതി എന്നത് വസ്ത്രത്തിന്, പുഷ്പം പുഷ്പവതീ എന്നത് പുഷ്പത്തിന്, ധൂപം ധൂപോസി എന്നത് ധൂപത്തിനും.
തേജോസി ശുക്രം ദീപം സ്യാന്മധുപര്കം ദധീതി ച । ഹിരണ്യഗര്ഭ ഇത്യഷ്ടാവൃചഃ പ്രോക്താ നിവേദനേ ।। ൨൬൪.
തേജോസി എന്നത് നെയ്യിന്, ശുക്രം ദീപത്തിന്, മധുപർകം തേൻമിശ്രിതത്തിന്, ദധിതി തൈരിന്; ഹിരണ്യഗർഭ എന്ന എട്ട് മന്ത്രങ്ങൾ നിവേദനത്തിന് ഉച്ചരിക്കണം.
അന്നസ്യ മനുജശ്രേഷ്ഠ പാനസ്യ ച സുഗന്ധിനഃ । ചാമരവ്യജനോപാനച്ഛത്രം യാനാസനേ തഥാ ।। ൨൬൪.
ഭക്ഷ്യത്തിന്, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, സുഗന്ധമുള്ള പാനത്തിന്, ചാമരം, വീശ്, കാൽച്ചരക്കൾ, കുട, വാഹനങ്ങൾ, ഇരിപ്പിടം എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം.
യത് കിഞ്ചിദേവമാദി സ്യാത്സാവിത്രേണ നിവേദയേത് । പൌരുഷന്തു ജപേത് സൂക്തം തദേബ ജുഹുയാത്തഥാ ।। ൨൬൪.
ഇതുപോലെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ സാവിത്രി മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് അർപ്പണം നടത്തണം. അതിന് അനുയോജ്യമായ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ച്, അതേവിധം തന്നെ അർപ്പണം ആവർത്തിക്കണം.
അര്ച്ചാഭാവേ തഥാ വേദ്യാഞ്ജലേ പൂര്ണഘടേ തഥാ । നദീതീതരേഽഥ കമലേ ശാന്തിഃ സ്യാദ്വിഷ്ണുപൂജനാത് ।। ൨൬൪.
പ്രതിമ ഇല്ലാത്തപക്ഷം, വേദി, കയ്യൊപ്പിച്ചിരിപ്പ്, നിറഞ്ഞ കലശം, നദീതീരം, അല്ലെങ്കിൽ താമരപൂവ് എന്നിവയിൽ വിശ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചാൽ മനസ്സിന് ശാന്തി ലഭിക്കും.
തതോ ഹോമഃ പ്രകര്ത്തവ്യോ ദീപ്യമാനേ വിഭാവസൌ । പരിസമ്മൃജ്യ പര്യ്യുക്ഷ്യ പരിസ്തീര്യ്യ പരിസ്തരൈഃ ।। ൨൬൪.
അതിനുശേഷം, തീ തെളിഞ്ഞ് കത്തുമ്പോൾ ഹോമം നടത്തണം. അതിന് മുമ്പ് ശുദ്ധീകരിച്ച്, വെള്ളം തളിച്ച്, ആവശ്യമായ വസ്തുക്കൾ ചിതറി ഒരുക്കണം.
സര്വ്വാന്നാഗ്രം സമുദ്ധൃത്യ ജുഹുയാത് പ്രയതസ്തതഃ । വാസുദേവായ ദേവായ പ്രഭവേ ചാവ്യയായ ച ।। ൨൬൪.
ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ എല്ലാ വിഭവങ്ങളിൽനിന്നും ഏറ്റവും നല്ല ഭാഗം എടുത്ത് വാസുദേവനെന്ന ദൈവത്തോടും, പ്രഭുവിനോടും, ശാശ്വതനോടും അർപ്പിക്കണം.
അഗ്നയേ ചൈവ സോമായ മിത്രായ വരുണായ ച । ഇന്ദ്രായ ച മഹാഭാഗ ഇന്ദ്രാഗ്നിഭ്യാം തഥൈവ ച ।। ൨൬൪.
അഗ്നിക്കു, സോമനോടും, മിത്രനോടും, വരുണനോടും, മഹാഭാഗനായ ഇന്ദ്രനോടും, അഗ്നിയോടൊപ്പം ഇന്ദ്രനോടും അർപ്പണം നടത്തണം.
വിശ്വേഭ്യശചൈവ ദേവേബ്യഃ പ്രജാനാം പതയേ നമഃ । അനുമത്യൈ തഥാ രാമ ധന്വന്തരയ ഏവ ച ।। ൨൬൪.
എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും, സകല ജീവികളുടെ അധിപതിക്കുമുള്ള നമസ്കാരം; അനുമതി, രാമൻ, ധന്വന്തരി എന്നിവർക്കും അർപ്പണം ചെയ്യണം.
വാസ്തോഷ്പത്യൈ തതോ ദേവ്യൈ തതഃ സ്വിഷ്ടികൃതേഽഗ്നയേ । സച്തുര്ഥ്യന്തനാമ്നാ തു ഹുത്വൈതേബ്യോ ബലിം ഹരേത് ।। ൨൬൪.
അതിനുശേഷം വാസ്തോഷ്പതി ദേവിക്ക്, പിന്നെ ദേവിയ്ക്ക്, പിന്നെ ഹോമം ശുദ്ധമാക്കുന്ന അഗ്നിക്കു അർപ്പണം നടത്തണം. ഓരോരുത്തരുടെയും പേരുപറഞ്ഞ് അർപ്പണം ചെയ്ത ശേഷം ഇവർക്കു ബലി അർപ്പിക്കണം.
തക്ഷോപതക്ഷമഭിതഃ പൂര്വേണാഗ്നിമതഃ പരമ് । അശ്വാനാമപി ധര്മജ്ഞ ഊര്ണാനാമാനി ചാപ്യഥ ।। ൨൬൪.
തീയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് തച്ചനും സഹായിയും ചുറ്റി, ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, കുതിരകൾക്കും ചെമ്മരികൾക്കും അർപ്പണം ചെയ്യണം.