രാജദൈവോപഘാതേന പണ്യേ ദോഷമുപാഗതേ । ഹാനിര്വിക്രേതുരേവാസൌ യാചിതസ്യാപ്രയച്ഛതഃ ।। ൨൫൮.
രാജാവിന്റെ ഉത്തരവോ ദൈവദോഷം കൊണ്ടോ ചരക്കിന് ദോഷം സംഭവിച്ചാൽ, നഷ്ടം വിൽക്കുന്നവന് തന്നെ ബാധകമാണ്. എന്നാൽ, ആരെങ്കിലും പ്രത്യേകമായി ആവശ്യപ്പെട്ട് വാങ്ങിയതും നൽകാത്തതാണെങ്കിൽ, അത്തരം നഷ്ടം ബാധകമല്ല.
അന്യഹസ്തേ ച വിക്രീതം ദുഷ്ടം വാ ദുഷ്ടവദ്യദി । വിക്രീനീതേ ദമസ്തത്ര തന്മൂല്യാദദ്വിഗുണോ ഭവേത് ।। ൨൫൮.
മറ്റൊരാളുടെ കൈയിൽ വിൽക്കപ്പെട്ടത് ദോഷമുള്ളതാണോ ദോഷമുള്ളതുപോലെ കാണപ്പെട്ടാലോ, വിൽക്കുന്നവൻ അതിന്റെ വിലയുടെ ഇരട്ടിയായി പിഴ അടയ്ക്കണം.
ക്ഷയം വൃദ്ധിഞ്ച ബണിജാപണ്യാനാമവിജാനതാ । ക്രീത്വാ നാനുശയഃ കാര്യ്യഃ കുര്വന് ഷഡ്ഭാഗദണ്ഡഭാക് ।। ൨൫൮.
വ്യാപാരികളിൽ നിന്ന് ചരക്കുകൾ വാങ്ങുമ്പോൾ അവയുടെ കുറവ് കൂടൽ അറിയാതെ വാങ്ങിയാൽ കുറ്റമില്ല. എന്നാൽ അറിയാമായിട്ടും അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ആൾക്ക് ആറിൽ ഒരു ഭാഗം പിഴ ചുമത്തണം.
സമവായേന വണിജാം ലാഭാര്ഥം കര്മ കുര്വതാം । ലാഭാലാഭൌ യഥാ ദ്രവ്യം യഥാ വാ സംവിദാ കൃതൌ ।। ൨൫൮.
വ്യാപാരികൾ ചേർന്ന് ലാഭത്തിനായി വ്യാപാരം നടത്തുമ്പോൾ, ലാഭവും നഷ്ടവും ഓരോരുത്തരും നിക്ഷേപിച്ച തുകയോ, തമ്മിൽ ധാരണ ചെയ്തതുപോലെയോ പങ്കിടണം.
പ്രതിപിദ്ധമനാദിഷ്ടം പ്രമാദാദ്യച്ച നാശിതം । സ തദ്ദദ്യാദ് വിപ്ലവാച്ച രക്ഷഇതാദ്ദസമാംശഭാക് ।। ൨൫൮.
വിശ്വാസം വെച്ചിട്ടുള്ളത് നിർദ്ദേശമില്ലാതെ അശ്രദ്ധയാൽ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, അതിന് ഉത്തരവാദി ആൾ മുഴുവൻ നഷ്ടം നൽകണം. ദുരന്തം മൂലം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, പത്തിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രം നൽകണം.
അര്ഥപ്രക്ഷഏപണാദ്വിംശം ഭാഗം ശുല്കം നൃപോ ഹരേത് । വ്യാസിദ്ധം രാജയോഗ്യഞ്ച വിക്രീതം രാജഗാമി തത് ।। ൨൫൮.
പ്രഖ്യാപിച്ച ലാഭത്തിൽ നിന്ന് രാജാവ് ഇരുപതിൽ ഒരു ഭാഗം നികുതി ആയി വാങ്ങണം. വിലക്കിയ ചരക്കുകളോ രാജാവിന് യോജിച്ചവയോ വിൽക്കുമ്പോൾ, അവ രാജാവിന് സ്വന്തമാകും.
മിത്ഥ്യാ വദന് പരീമാണം ശുല്കസ്ഥാനാദപക്രമമ് । ദാപ്യസ്ത്വഷ്ടഗുണം യശ്ച സവ്യാജക്രയവിക്രയീ ।। ൨൫൮.
തെറ്റായ അളവ് പറയുന്നവനും നികുതി ഒഴിവാക്കുന്നവനും കപടമായി വാങ്ങി വിൽക്കുന്നവനും, എട്ട് മടങ്ങ് വില പിഴ അടയ്ക്കണം.
ദേശാന്തരഗതേ പ്രേതേ ദ്രവ്യം ദായാദബാന്ധവാഃ । ജ്ഞാതയോ വാ ഹരേയുസ്തദാഗതാസ്തൈര്വിനാ നൃപഃ ।। ൨൫൯.
വ്യക്തി വിദേശത്ത് മരിച്ചാൽ, അവന്റെ സ്വത്ത് അവിടെ ഉള്ള വംശജരും ബന്ധുക്കളും ഏറ്റെടുക്കണം. ആരും ഇല്ലെങ്കിൽ, രാജാവിന് അതിന്റെ അവകാശമുണ്ട്.
ജിഹ്മം ത്യജേയുര്നിര്ലോഭമശക്തോഽന്യേന കാരയേത് । അനേന വിധിരാഖ്യാത ഋത്വിക്കര്ഷകകര്മിണാം ।। ൨൫൯.
ലോഭം കൂടാതെ വക്രത ഉപേക്ഷിക്കണം. കഴിയില്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരാൾ ചെയ്യണം. ഈ നിയമം യജ്ഞികർക്ക്, കർഷകർക്ക്, തൊഴിലാളികൾക്ക് ബാധകമാണ്.
ഗ്രാഹകൈര്ഗൃഹ്യതേ ചൌരോ ലോപ്ത്രേണാഥ പദേന വാ । പൂര്വകര്മാപരാധീ വാ തഥൈവാശുദ്ധവാസകഃ ।। ൨൫൮.
വാങ്ങുന്നവർ, കുഴിയെടുത്തോ പാദമുദ്രയിലൂടെയോ, മുമ്പ് കുറ്റം ചെയ്തവനോ അശുദ്ധ വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നവനോ ആയ കള്ളനെ പിടിക്കാം.
അന്യേപി ശങ്കയാ ഗ്രാഹ്യ ജാതിനാമാദിനിഹ്നവൈഃ । ദ്യൂതസ്ത്രീപാനശക്താശ്ച ശുഷ്കഭിന്നമുഖസ്വരാഃ ।। ൨൫൮.
ശങ്കയുണ്ടെങ്കിൽ, ജാതിയും പേരും മറയ്ക്കുന്നവരും, ചൂതാട്ടക്കാരും മദ്യപാനികളും, വരണ്ടതോ തകർന്നതോ ആയ ശബ്ദമുള്ളവരും പിടിക്കപ്പെടാം.
പരദ്രവ്യഗൃഹാണാഞ്ച പൃച്ഛകാ ഗൂढ़ചാരിണഃ । നിരായാ വ്യയവന്തശ്ച വിനഷ്ടദ്രവ്യവിക്രയാഃ ।। ൨൫൮.
മറ്റുള്ളവരുടെ വീടുകളിൽ കടക്കുന്നവരും, ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവരും, വീട്ടിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്നവരും, ലക്ഷ്യം ഇല്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും, അധികം ചെലവഴിക്കുന്നവരും, നഷ്ടപ്പെട്ട ചരക്കുകൾ വിൽക്കുന്നവരും സംശയാസ്പദരാണ്.
ഗൃഹീതഃ ശങ്കയാ ചൌര്യ്യേനാമ്നാനഞ്ചേദ്വിശോധയേത് । ദാപയിത്വാ ഹൃതം ദ്രവ്യം ചോരദണ്ഡേന ദണ്ഡയേത് ।। ൨൫൮.
കള്ളപ്പണിയെന്ന സംശയത്തിൽ പിടിക്കപ്പെട്ടാൽ, സത്യവാങ്മൂലം ചെയ്ത് കുറ്റവിമുക്തനാകണം. കുറ്റം തെളിയിച്ചാൽ, മോഷ്ടിച്ച സ്വത്ത് തിരികെ നൽകുകയും കള്ളനുള്ള ശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയും വേണം.
ചൌരം പ്രദാപ്യാപഹൃതം ഘാതയേദ്വിവിധൈര്ബധൈഃ । സചിഹ്നം ബ്രാഹ്മണം കൃത്വാ സ്വരാഷ്ട്രാദ്വിപ്രവാസയേത് ।। ൨൫൮.
കള്ളൻ മോഷ്ടിച്ചതു തിരികെ നൽകണം, വിവിധ ശിക്ഷകൾക്ക് വിധേയനാകണം. ബ്രാഹ്മണനാണെങ്കിൽ, അവനെ അടയാളപ്പെടുത്തി സ്വന്തം ദേശത്ത് നിന്ന് പുറത്താക്കണം.
ഘാതിതേഽപഹൃതേ ദോഷോ ഗ്രാമഭര്ത്തുരമിര്ഗതേ । മ്വസീമ്നി ദദ്യാദ്ഗ്രാമസ്തു പദം വാ യത്ര ഗച്ഛതി ।। ൨൫൮.
കൊലപാതകമോ മോഷണമോ നടന്നാൽ ഗ്രാമമുഖ്യൻ അവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ കുറ്റം അവനാണ്. ഗ്രാമമുഖ്യൻ ഇല്ലെങ്കിൽ, ആ കുറ്റം ഗ്രാമം മുഴുവൻ ഏറ്റെടുക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ സംഭവിച്ച സ്ഥലത്ത് തന്നെ പിഴ നൽകണം.
പഞ്ചഗ്രാമീ വഹിഃ ക്രോശാദ്ദശഗ്രാമ്യഽഥ വാ പുനഃ । വന്ദിഗ്രാഹാംസ്തഥാ വാജികഞ്ജരാണാഞ്ച ഹാരിണഃ ।। ൨൫൮.
ഗ്രാമത്തിന്റെ അതിരിന് പുറത്തുള്ള അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങളിലോ പത്തു ഗ്രാമങ്ങളിലോ നിന്നുള്ളവർ, യാത്രക്കാരെ പിടിക്കുന്നവരും കുതിര മോഷ്ടാക്കളും മാൻ പിടിക്കുന്നവരും—
പ്രസഹ്യ ഘാതിശ്ചൈവ ശൂലമാരോപയേന്നരാന് । ഉത്ക്ഷേപകഗ്രന്ഥിഭേദൌ കരസന്ദംശഹീതകൌ ।। ൨൫൮.
ശക്തിപ്രയോഗം ചെയ്ത് കൊലചെയ്യുന്നവരെ കൂമ്പാരത്തിൽ കയറ്റണം. ആളെ തള്ളുന്നവരും, അസ്ഥികൾ പൊട്ടിക്കുന്നവരും, കൈകൾ ഉപകരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ഇളക്കുന്നവരും—
കാര്യ്യൌ ദ്വിതീയാപരാധേ കരപാദൈകഹീനകൌ । ഭക്താവകാശാഗ്ന്യുദകമന്ത്രോപകരണവ്യയാന് ।। ൨൫൮.
രണ്ടാമതും അത്തരമൊരു കുറ്റം ചെയ്താൽ, ഒരു കൈയോ ഒരു കാലോ വെട്ടണം. ഭക്ഷണം, താമസം, തീ, വെള്ളം, പൂജാസാമഗ്രികൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ചെലവും നൽകണം.
ദത്ത്വാ ചൌരസ്യ ഹന്തുര്വാ ജാനതോ ദമ ഉത്തമഃ । ശസ്ത്രാവപാതേ ഗര്ഭസ്യ പാതനേ ചോത്തമോ ദമഃ ।। ൨൫൮.
മോഷ്ടാവായാലോ കൊലയാളിയായാലോ, അതു തെളിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവും വലിയ ശിക്ഷ നൽകണം. ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് ഗർഭപാതം വരുത്തിയാലോ, ഗർഭം നശിപ്പിച്ചാലോ, അതിനും അതേ ശിക്ഷ തന്നെ.
ഉത്തമോ വാഽധമോ വാപി പുരുഷസ്ത്രീപ്രമാപണേ । ശിലാം ബദ്ധ്ബാ ക്ഷിപേദപ്സു നരഘ്നീം വിഷദാം സ്ത്രിയം ।। ൨൫൮.
ഊന്നായാലോ താഴ്ന്നവനായാലോ, പുരുഷനെയോ സ്ത്രീയെയോ കൊന്നാൽ, സ്ത്രീയാണെങ്കിൽ കല്ല് കെട്ടി അവളെ വെള്ളത്തിൽ ഇട്ടു കളയണം.
വിഷാഗ്നിദാം നിജഗുരുനിജാപത്യപ്രമാപണീം । വികര്ണകരനാസൌഷ്ഠീം കൃത്വാ ഗോഭിഃ പ്രമാപയേത് ।। ൨൫൮.
വിഷം കൊടുക്കുന്നവളെയോ തീയിട്ട് കൊല്ലുന്നവളെയോ, സ്വന്തം ഗുരുവെയോ മകനെയോ കൊല്ലുന്നവളെയോ, ചെവി, മൂക്ക്, അധരം എന്നിവ മുറിക്കുന്നവളെയോ, പശുക്കൾ കൊണ്ട് ചവിട്ടിച്ച് കൊല്ലണം.
ക്ഷേത്രവേശ്മവനഗ്രാമവിവീതഖലദാഹകാഃ । രാജപത്ന്യഭിഽഗാമീ ച ദഗ്ധവ്യാസ്തു കടാഗ്നിനാ ।। ൨൫൮.
വയലുകൾക്കും വീടുകൾക്കും കാടുകൾക്കും ഗ്രാമങ്ങൾക്കും കളത്തും അരപ്പുറത്തും തീ വെക്കുന്നവരും, രാജാവിന്റെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നവനും, കാട്ടിൽ കെട്ടിയ തീയിൽ കത്തിച്ചു ശിക്ഷിക്കണം.
പുമാന് സംഗ്രഹണേ ഗ്രാഹ്യഃ കേശാകേശിപരസ്ത്രിയാഃ । സ്വജാതാവുത്തമോ ദണ്ഡ ആനുലോമ്യേ തു മധ്യമഃ ।। ൨൫൮.
മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയുമായി പിടിക്കപ്പെട്ട പുരുഷനെ മുടി പിടിച്ച് പിടിക്കണം. അവൾ തന്റെ ജാതിയാണെങ്കിൽ ഏറ്റവും വലിയ പിഴ നൽകണം. അനുസൃതമായ ബന്ധം ആണെങ്കിൽ നടുവിലത്തെ പിഴ നൽകണം.
പ്രാതിലോമ്യേ ബധഃ പുംസാം നാര്യ്യാഃ കര്ണാവകര്ത്തനമ് । നീവീസ്തനപ്രാവരണനാഭികേശാവമര്ദ്ദനമ് ।। ൨൫൮.
വിരുദ്ധമായ ബന്ധം ആണെങ്കിൽ പുരുഷനെ കൊല്ലണം. സ്ത്രീയുടെ ചെവി വെട്ടണം. അവളുടെ അരക്കെട്ട്, മുലയുടുപ്പ്, നാഭി, മുടി എന്നിവ ചതച്ചുകളയണം.
അദേശകാലസമ്ഭാഷം സഹാവസ്ഥാനമേവ ച । സ്ത്രീ നിഷേധേ ശതം ദദ്യാദ് ദ്വിശതന്തു ദമം പുമാന് ।। ൨൫൮.
അനുയോജ്യമായ സ്ഥലം അല്ലെങ്കിൽ സമയമല്ലാത്തപ്പോൾ സംസാരിച്ചാലോ, ഒരുമിച്ച് ഇരുന്നാലോ, സ്ത്രീയ്ക്ക് നൂറ് പണം പിഴയിടണം. പുരുഷന് ഇരട്ടിയാകണം.
പ്രതിഷേധേ തയോര്ദണ്ഡോ യഥാ സംഗ്രഹണേ തഥാ । പശൂന് ഗച്ഛഞ്ഛതം ദാപ്യോ ഹീനാം സ്ത്രീം ഗാശ്ച മധ്യമമ് ।। ൨൫൮.
വിലക്ക് പറഞ്ഞിട്ടും തുടരുകയാണെങ്കിൽ, പിടിച്ചപിടുത്തത്തിന് സമമായ ശിക്ഷ നൽകണം. പശുക്കളെ പിന്തുടർന്നാൽ നൂറ് പണം പിഴയിടണം. താഴ്ന്നവരായ സ്ത്രീക്ക് നടുവിലത്തെ പിഴയും പശുക്കളും നൽകണം.
അവരുദ്ധാസു ദാസീഷു ഭുജിഷ്യാസു തഥൈവ ച । ഗമ്യാസ്വപി പൂമാന്ദാപ്യഃ പഞ്ചാശത് പണികന്ദമമ് ।। ൨൫൮.
പിടിച്ചുവച്ച ദാസികളുമായോ ഭൃത്യസ്ത്രീകളുമായോ സ്വൈരിണികളുമായോ ബന്ധം പുലർത്തിയാൽ, പുരുഷൻ അമ്പത് പണം പിഴ നൽകണം.
പ്രസഹ്യ ദാസ്യബിഗമേ ദണ്ഡോ ദശപണഃ സ്മൃതഃ । കുബന്ധേനാങ്ക്യ ഗമയേദന്ത്യാപ്രവ്രജിതാഗമേ ।। ൨൫൮.
ബലാത്സംഗം ചെയ്താൽ പത്ത് പണം പിഴയിടണം. അടയാളം കുത്തിയവളുമായോ, ചൂതാട്ടക്കാരിയായോ, സന്യാസിനിയായോ ബന്ധം പുലർത്തിയാൽ, അവനെ ഗ്രാമത്തിൽ അപമാനമായി കാട്ടിക്കൊണ്ടുപോകണം.
ന്യൂനം വാപ്യധികം വാപി ലിഖേദ് യോ രാജശാസനമ് । കൂടസ്വര്ണവ്യവഹാരീ വിമാംസസ്യ ച വിക്രയീ ।। ൨൫൮.
രാജാവിന്റെ ഉത്തരവ് കുറവോ കൂടുതലോ ആയി എഴുതുന്നവനും, കള്ളസുവർണ്ണം കൈവശം വയ്ക്കുന്നവനും, പണയം വെച്ചത് വിറ്റഴിക്കുന്നവനും—
അഭക്ഷൈര്ദൂഷയന് വിപ്രം ദണ്ഡ ഉത്തമസാഹസമ് । കൂടസ്വര്ണവ്യവഹാരീ വിമാംസസ്യ ച വിക്രയീ ।। ൨൫൮.
വേദനിഷിദ്ധമായ ഭക്ഷണം കൊടുത്ത് ബ്രാഹ്മണനെ മലിനമാക്കുന്നവന് ഏറ്റവും വലിയ പിഴയിടണം. കള്ളസുവർണ്ണം കൈവശം വയ്ക്കുന്നവനും, പണയം വെച്ചത് വിറ്റഴിക്കുന്നവനും—