അഗ്നിപുരാണമ്

ഉഭയോഃ പ്രതിഭൂര്ഗ്രാഹ്യഃ സമര്ഥഃ കാര്യ്യനിര്ഗയേ । നിഹ്നവേ ഭാവിതോ ദദ്യാദ്ധനം രാജ്ഞേ തു തത്സമമ് ।। ൨൫൩.

രണ്ടു പക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നും കാര്യക്ഷമനായ ഒരു ജാമ്യക്കാരനെ കാര്യപരിഹാരത്തിനായി സ്വീകരിക്കണം. എന്തെങ്കിലും മറച്ചുവെക്കുന്നതായി സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ, അതിനൊത്ത തുക രാജാവിന് നൽകണം.

മിഥ്യാഭിയോഗാദ് ദ്വിഗുണമഭിയോഗാദ്ധനം ഹരേത് । സാഹസസ്തേയപാരുഷ്യേഷ്വഭിശാപാത്യയേ സ്ത്രിയാഃ ।। ൨൫൩.

തെറ്റായ ആരോപണം ഉന്നയിച്ചാൽ, ആവശ്യപ്പെട്ട തുകയുടെ ഇരട്ടിയോളം പിഴ ഈടാക്കണം. അക്രമം, മോഷണം, അപമാനം, ശാപം, സ്ത്രീകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷ നൽകണം.

വിചാരയേത്യദ്യ ഏവ കാലോഽന്യത്രേഛയാ സ്മൃതഃ । ദേശദേശാന്തരം യാതി സൃക്കണീ പരിലേഢി ച ।। ൨൫൩.

‘പരിശോധിക്കണം’ എന്ന് പറഞ്ഞാൽ ഉടൻ തന്നെ സമയം നിശ്ചയിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ, അവൻ മറ്റിടത്തേക്ക് പോയാൽ അല്ലെങ്കിൽ അധരം നക്കിയാൽ, അവന്റെ ഇഷ്ടാനുസരണം സമയം കണക്കാക്കപ്പെടും.

ലലാടം സ്വിദ്യതേ ചാസ്യ മുഖവൈവര്ണ്യമേവ ച । സ്വഭാവാദ്വികൃതം ഗച്ഛേന്മനോവാക്‌കായകര്മഭിഃ ।। ൨൫൩.

അവന്റെ നെറ്റി വിയർക്കും, മുഖം നിറംകെട്ടുപോകും; സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ മനസ്സിലും വാക്കിലും ശരീരത്തിലും അശാന്തി കാണിക്കും.

അഭിയോഗേഽഥ വാ സാക്ഷ്യേ വാഗ്ദുഷ്ടം പരികീര്ത്തിതഃ । സന്ദിഗ്ധാര്ഥം സ്വതന്ത്രോ യഃ സാധയേദ്യശ്ച നിഷ്പതേത് ।। ൨൫൩.

പരാതിയിലും സാക്ഷ്യത്തിലും വാക്ക് തെറ്റായവനെ അങ്ങനെ തന്നെ പ്രഖ്യാപിക്കും; സംശയമുള്ള കാര്യത്തിൽ സ്വതന്ത്രനായവൻ അതു തെളിയിച്ചാലോ പിൻവാങ്ങിയാലോ, അവനെ അംഗീകരിക്കും.

ന ചാഹൂതോ വദേത് കിഞ്ചിദ്ധനീ ദണ്ഡ്യശ്ച സ സ്മൃതഃ । സാക്ഷിഷൂഭയതഃ സത്സു സാക്ഷിണഃ പൂര്വവാദിനഃ ।। ൨൫൩.

വിളിച്ച കടക്കാരൻ ഒന്നും പറയാതെ ഇരുന്നാൽ, അവൻ ശിക്ഷാർഹനായി കണക്കാക്കപ്പെടും; ഇരുവശത്തും സാക്ഷികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, പരാതിക്കാരന്റെ സാക്ഷികൾ ആദ്യം സംസാരിക്കും.

പൂര്വപക്ഷേഽധരീഭൂതേ ഭവന്ത്യുത്തരവാദിനഃ । സഗണശ്ചേദ്വിവാദഃ സ്യാത്തത്ര ഹീനന്തു ദാപയേത് ।। ൨൫൩.

ആദ്യ വാദം നിലനിൽക്കാത്തപക്ഷം പ്രതികൾക്ക് സംസാരിക്കാൻ അവസരം ലഭിക്കും; കൂട്ടമായുള്ള തർക്കം ആണെങ്കിൽ, കുറവ് കാണുന്നവൻ പണം നൽകണം.

ദത്തം പണം വസുഞ്ചൈവ ധനിനോ ധനമേവ ച। ഛലന്നിരസ്യ ദൂതേന വ്യവഹാരാന്നയേന്നൃപഃ ।। ൨൫൩.

നൽകിയ പണം, വസ്തു, കടം എന്നിവ നിഷേധിച്ചാൽ, രാജാവ് ദൂതന്റെ സഹായത്തോടെ നിയമാനുസൃതമായി തിരിച്ചു വാങ്ങണം.

ഭൂതമപ്യര്ഥമപ്യസ്തം ഹീയതേ വ്യവഹാരതഃ । നിഹ്നതേ നിഖിലാനേകമേകദേശവിഭാവിതമ് ।। ൨൫൩.

നിലവിലുള്ളതോ പഴയതോ ആയ കാര്യങ്ങൾ പോലും, കോടതിവഴിയിൽ മുഴുവനായോ ഭാഗികമായോ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടാൽ നഷ്ടപ്പെടാം.

ദാപ്യഃ സര്വാന്നൃപേണാര്ഥാന്ന ഗ്രാഹ്യസ്ത്വനിവേദിതഃ । സ്മൃത്യോര്വിരോധേ ന്യായസ്തു ബലവാന് വ്യവഹാരതഃ ।। ൨൫൩.

എല്ലാ കാര്യങ്ങളും രാജാവ് പിരിച്ചെടുക്കണം, എന്നാൽ അറിയിക്കാത്തവയെ പിടിക്കരുത്; ആചാരത്തിലും യുക്തിയിലും വിരുദ്ധതയുണ്ടെങ്കിൽ, നിയമത്തിൽ യുക്തിയാണ് പ്രധാനമായത്.

പ്രമാണം ലിഖിതം ഭുക്തിഃ സാക്ഷിണശ്ചേതി കീര്ത്തിതമ് ।। ൨൫൩.

രേഖ, കൈവശം വയ്ക്കൽ, സാക്ഷികൾ എന്നിവയാണ് തെളിവുകൾ എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഏഷാമന്യതമാഭാവേ ദിവ്യാന്യതമമുച്യതേ । സര്വേഷ്വേവ വിവാദേഷു ബലവത്യുത്തരാ ക്രിയാ ।। ൨൫൩.

ഇവയിൽ ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ ദൈവപരീക്ഷണം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു; എല്ലാ തർക്കങ്ങളിലും മറുപടി വാദം കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളതാണ്.

ആധൌ പ്രതിഗ്രഹേ ക്രീതേ യൂര്വാ തു ബലവത്തരാ । പശ്യതോ ബ്രുവതോ ഭൂമേര്ഹാനിര്വിംശതിവാര്ഷികീ ।। ൨൫൩.

അമാനത്, സ്വീകരിക്കൽ, വാങ്ങൽ എന്നിവയിൽ പുതുമയ്ക്ക് കൂടുതൽ ശക്തിയുണ്ട്; ഭൂമി സംബന്ധിച്ച്, ഇരുപത് വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, കണ്ടാലോ പറഞ്ഞാലോ നഷ്ടം സംഭവിക്കും.

പരേണ ഭുജ്യമാനാ യാ ധനസ്യ ദശവാര്ഷികീ । ആധിസീമോപനിഃക്ഷേപജഡവാചലധനൈര്വിനാ ।। ൨൫൩.

മറ്റൊരാൾ പത്ത് വർഷം ഉപയോഗിച്ച സ്വത്ത്, പണയ, അതിരു, അമാനത്, അചല സ്വത്ത് എന്നിവ ഒഴികെ, അവകാശം നഷ്ടപ്പെടും.

തഥോപനിധിരാജസ്ത്രീശ്രോത്രിയാണാം ധനൈരപി । ആധ്യാദീനാം വിഹര്താരം ധനിനേ ദാപയേദ്ധനം ।। ൨൫൩.

അതുപോലെ രാജാവിന്റെ, സ്ത്രീകളുടെ, ബ്രാഹ്മണരുടെ അമാനത്, പണയ സ്വത്ത് എന്നിവയും ദുരുപയോഗം ചെയ്താൽ ഉടമയ്ക്ക് പണം നൽകണം.

ദണ്ഡ്യ ച തത്സമം രാജ്ഞേ ശക്ത്യപേക്ഷ്യമഥാപി വാ । ആഗമോപ്യധികോ ഭുക്തിം വിനാ പൂര്വക്രമാഗതാം ।। ൨൫൩.

ശിക്ഷയ്ക്ക് യോഗ്യനായവൻ എടുത്തതിനെ തുല്യമായതോ കഴിയുന്നത്രയോ രാജാവിന് നൽകണം. മുമ്പ് സ്വന്തമല്ലാത്തതിൽ അധികം ലാഭമുണ്ടെങ്കിൽ അതും നൽകേണ്ടതാണ്.

ആഗമോപി ബലന്നൈവ ഭുക്തിഃ സ്തോകാപി യത്ര ന । ആഗമേന വിശുദ്ധേന ഭോഗോ യാതി പ്രമാണതാമ് ।। ൨൫൩.

സാക്ഷ്യം ഉണ്ടെങ്കിലും, അല്പം പോലും ഉപയോഗം ഇല്ലെങ്കിൽ അതിന് ശക്തിയില്ല. സത്യമായ സാക്ഷ്യത്തോടെ മാത്രം ആസ്വാദനത്തിന് പ്രാമാണികത ലഭിക്കും.

അവിശുദ്ധാഗമോ ഭോഗഃ പ്രാമാണ്യം നാധിഗച്ഛതി। ആഗമസ്തു കൃതോ യേന സോബിയുക്തസ്തമുദ്ധരേത് ।। ൨൫൩.

അശുദ്ധമായ സാക്ഷ്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ആസ്വാദനത്തിന് പ്രാമാണികതയില്ല. എന്നാൽ ആരെങ്കിലും സാക്ഷ്യം ഉണ്ടാക്കി അതിൽ പങ്കാളിയാണെങ്കിൽ, അവൻ അതു തിരിച്ചു നൽകണം.

ന തത്സുതസ്തഃസുതോ വാ ഭുക്തിസ്തത്ര ഗരീയസീ । യോഭിയുക്തഃ പരേതഃ സ്യാത് തസ്യ ഋക്‌ഥാത്തമുദ്ധരേത് ।। ൨൫൩.

അവിടത്ത് മകനോ മകനിന്റെ മകനോ അധികാവകാശം ഇല്ല. എന്നാൽ മറ്റൊരാൾ പങ്കാളിയായിട്ട് മരിച്ചാൽ, അവന്റെ ഭാഗം അവന്റെ സ്വത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു നൽകണം.

ന തത്ര കാരണം ഭുക്തിരാഗമേന വിനാകൃതാ । ബലോപാധിവിനിര്വൃത്താന് വ്യവഹാരാന്നിവര്ത്തയേത് ।। ൨൫൩.

സാക്ഷ്യം ഇല്ലാതെ സ്ഥാപിച്ച ആസ്വാദനം അവിടെ പ്രാബല്യമില്ല. ബലപ്രയോഗത്തിലോ ഭീഷണിയിലോ നിന്നുള്ള ഇടപാടുകൾ റദ്ദാക്കണം.

സ്ത്രീനക്തമന്തരാഗാരവഹിഃശത്രുകൃതസ്തഥാ । മത്തോന്മത്താര്ത്തവ്യസനിബാലഭീതപ്രയോജിതഃ ।। ൨൫൩.

അതുപോലെ സ്ത്രീയാൽ, രാത്രിയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ, ശത്രുവാൽ, മദ്യപാനിയായോ, ഭ്രാന്തനായോ, ദുഃഖിതനായോ, ബാലനോ, ഭയത്താൽ ചെയ്തതും അപ്രാബല്യമാണ്.

അസമ്ബദ്ധകൃതശ്ചൈവ വ്യവഹാരോ ന സിദ്ധ്യതി । പ്രനഷ്ടാധിശതം ദേയം നൃപേണ ധനിനേ ധനം ।। ൨൫൩.

ബന്ധമില്ലാതെ ചെയ്ത ഇടപാടിന് പ്രാബല്യമില്ല. പണയം നഷ്ടമായാൽ രാജാവാണ് കടക്കാരന് പണത്തിന്റെ മൂല്യം നൽകേണ്ടത്.

വിഭാവയേന്ന ചേല്ലിങ്ഗൈസ്തത്സമം ദാതുമര്ഹതി । ദേയഞ്ചൌരഹൃതം ദ്രവ്യം രാജ്ഞാ ജനപദായ തു ।। ൨൫൩.

അടയാളങ്ങൾകൊണ്ട് കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ തുല്യമായത് നൽകണം. കള്ളന്മാർ കവർച്ച ചെയ്ത വസ്തു രാജാവ് ജനങ്ങൾക്ക് നൽകണം.

അശീതിഭാഗോ വൃദ്ധിഃ സ്യാന്മാസി മാസി സബന്ധകേ । വര്ണക്രമാച്ഛതം ദ്വിത്രിചതുഷ്പഞ്ചകമന്യഥാ ।। ൨൫൩.

ഉപരോധകനോടൊപ്പം മാസത്തിൽ എൺപതിൽ ഒന്ന് വീതം പലിശയാണ്. അല്ലെങ്കിൽ വർഗ്ഗക്രമത്തിൽ ഒരു ശതമാനം, രണ്ട്, മൂന്ന്, നാല്, അഞ്ചു എന്നിങ്ങനെയാണ്.

സപ്തതിസ്തു പശുസ്ത്രീണാം രസസ്യാഷ്ടഗുണാ പരാ । വസ്ത്രധാന്യഹിരണ്യാനാം ചതുസ്ത്രിദ്വിഗുണാ തഥാ ।। ൨൫൩.

മൃഗങ്ങൾക്ക് എഴുപത്, സ്ത്രീകൾക്ക് പരമാവധി എട്ട് ഇരട്ടി, ദ്രവ്യങ്ങൾക്ക് നാലു, വസ്ത്രം, ധാന്യം, പൊന്നിന് നാലോ മൂന്നോ രണ്ടോ ഇരട്ടി പലിശയാണ്.

ഗ്രാമാന്തരാത്തു ദശകം സാമുദ്രാദപി വിംശതിം । ദദ്യര്വാ സ്വകൃതാം വൃദ്ധിം സര്വേ സര്വാസു ജാതിഷു ।। ൨൫൩.

മറ്റൊരു ഗ്രാമം ആണെങ്കിൽ പത്ത്, കടൽക്കപ്പൽ വഴി ഇരുപത്. എല്ലായിടത്തും എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും തങ്ങൾ സമ്മതിച്ച പലിശ തന്നെയാണ് നൽകേണ്ടത്.

പ്രപന്നം സാധയന്നര്ഥം ന വാച്യോ നൃപതിര്ഭവേത് । സാധ്യമാനോ നൃപം ഗച്ഛേദ്ദണ്ഡ്യോ ദാപ്യശ്ച തദ്ധനം ।। ൨൫൩.

വാദം നടപ്പാക്കുന്ന രാജാവിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ല. എന്നാൽ രാജാവിനെതിരെ വാദം നടത്താൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നവൻ ശിക്ഷാർഹനും ആ പണം നൽകേണ്ടതുമാണ്.

അഗ്നിരുവാച ഗൃഹീതാര്ഥഃ ക്രമാദ്ദാപ്യോ ധനിനാമധമര്ണികഃ । ദത്വാ തു ബ്രാഹ്മണായാദൌ നൃപതേസ്തദനന്തരമ് ।। ൨൫൪.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: കടം വാങ്ങിയവൻ അക്രമത്തിൽ കടക്കാരന് തിരിച്ചടയ്ക്കണം. ആദ്യം ബ്രാഹ്മണന് കൊടുത്താൽ, അതിന് ശേഷം രാജാവിന് നൽകണം.

രാജ്ഞാധമര്ണികോ ദാപ്യഃ സാധിതാദ്ദശകം സ്മൃതമ് । പഞ്ചകന്തു ശതം ദാപ്യഃ പ്രാപ്താര്ഥോ ഹ്യുത്തമര്ണികഃ ।। ൨൫൪.

രാജാവിന്റെ നിർബന്ധത്തിൽ കടക്കാരൻ പത്തു ശതമാനം നൽകണം. മുഴുവൻ തുകയും ലഭിച്ചാൽ ഉത്തമനായ കടക്കാരൻ അഞ്ചു ശതമാനം നൽകണം.