അഗ്നിപുരാണമ്

വിക്രീയ പണ്യം മൂല്യേന ക്രേത്രേ യഞ്ച ന ദീയതേ । വിക്രീയാസമ്പ്രദാനന്തദ്വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ഒരു വസ്തു വിലയ്ക്ക് വിൽക്കുമ്പോൾ, ആ വില വിൽപ്പനക്കാരന് നൽകാതെ ഇരിക്കുന്നത് വിൽപ്പനയ്ക്കു ശേഷം പണം കൈമാറാത്തതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം എന്നാണ് പറയുന്നത്.

ക്രീത്വാ മൂല്യേന യത്പണ്യം ക്രേതാ ന ബഹു മന്യതേ । ക്രീത്വാ മൂല്യേന യത് പണ്യം ദുഷ്ക്രീതം മന്യതേക്രയീ ।। ൨൫൩.

ഒരു വാങ്ങുന്നവൻ വില നൽകി വസ്തു വാങ്ങിയ ശേഷം അതിൽ തൃപ്തിയില്ലാതിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ വാങ്ങിയ വസ്തു ദോഷമുള്ളതാണെന്ന് കരുതുക, ഇതാണ് തെറ്റായ വിൽപ്പനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം.

പാഖണ്ഡനൈഗമാദീനാം സ്ഥിതിഃ സമയ ഉച്യതേ । സമയസ്യാനപാകര്മ തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

പാകണ്ഡന്മാർക്കും വ്യാപാരികൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ഇടയിൽ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ ഉടമ്പടി എന്നാണു പറയുന്നത്. ആ ഉടമ്പടികൾ ലംഘിക്കുന്നത് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം ആകുന്നു.

സേതുകേദാരമര്യ്യാദാവികൃഷ്ടാകൃഷ്ടനിശ്ചയാഃ । ശേത്രാധികാരേ യത്ര സ്യുര്വിവാദഃ ക്ഷേത്രജസ്തു സഃ ।। ൨൫൩.

പരിധി, തടയണ, വയൽ അതിരുകൾ, കൃഷിയുള്ളതും ഇല്ലാത്തതുമായ നിലം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം നിലം സംബന്ധിച്ച തർക്കം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

വൈവാഹികോ വിധിഃ സ്ത്രീണം യത്ര പുംസാഞ്ച കീര്ത്ത്യതേ । സ്ത്രീപുംസംയോഗസംജ്ഞന്തു തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

സ്ത്രീപുരുഷന്മാരുടെ വിവാഹനിയമങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് ചർച്ചയുണ്ടാകുന്നിടത്ത്, അതാണ് പുരുഷനും സ്ത്രീയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

വിഭാഗോര്ഥസ്യ പൈത്രസ്യ പുത്രൈര്യസ്തു പ്രകല്പ്യതേ । ദായഭാഗമിതി പ്രോക്തം വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

മക്കൾ പിതാവിന്റെ സ്വത്ത് വിഭജിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് പിതൃസ്വത്തിന്റെ പങ്കുവെക്കലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.

സഹസാ ക്രിയതേ കര്മ്മ യത് കിഞ്ചിത് ബലദര്പിതൈഃ । തത് സാഹസമിതി പ്രോക്തം വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ബലം കൊണ്ടോ അഹങ്കാരത്തോടെയോ ആരെങ്കിലും അപ്രതീക്ഷിതമായി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ് സാഹസികമായ പ്രവൃത്തി എന്നും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ദേശജാതികുലാദീനാമാക്രോശത്യങ്ഗസംയുതമ് । യദ്വചഃ പ്രതികൂലാര്ഥം വാക്പാരുഷ്യം തദുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ദേശം, ജാതി, കുടുംബം എന്നിവയെ അധിക്ഷേപിച്ച്, വിരോധാർത്ഥം ഉള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്നത് വാക്ക് പാരുഷ്യം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

പരഗാത്രേഷ്വഭിദ്രോഹോ ഹസ്തപാദായുധാദിഭിഃ । അഗ്ന്യാദിഭിശ്ചോപഘാതൈര്ദണ്ഡപാരുഷ്യമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

മറ്റൊരാളുടെ ശരീരത്തിൽ കൈ, കാൽ, ആയുധം, അഗ്നി മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമണം നടത്തുന്നത് ശരീര പീഡനം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

അക്ഷവര്ജ്ജശലാകാദ്യൈര്ദൈവതം ദ്യൂതഭുച്യതേ । പഞ്ചക്രീड़ാവയോഭിശ്ച പ്രാണിദ്യൂതസമാഹ്വയഃ ।। ൨൫൩.

പാശ, ചൂസരക്കല്ല്, മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ചൂതാട്ടം കളിക്കുന്നത് ചൂതാട്ടം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ജീവികളുമായി അഞ്ചു വിധം കളികൾ നടത്തുന്നത് ജീവി ചൂതാട്ടം എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പ്രകീര്ണകഃ പുനര്ജ്ഞേയോ വ്യവഹാരോ നിരാശ്രയഃ । ക്രിയാബേദാന്മനുഷ്യാണാം ശതശാഖോ നിഗദ്യതേ ।। ൨൫൩.

നിശ്ചിത വിഭാഗമില്ലാത്ത വ്യവഹാരങ്ങൾ വിവിധതരത്തിലുള്ള മനുഷ്യരുടെ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടുള്ളവയാണ്. ഇവയെ അന്യോന്യമായ വ്യവഹാരങ്ങൾ എന്നും നൂറുകണക്കിന് ശാഖകളുള്ളവയെന്നും പറയുന്നു.

വ്യവഹാരോഽഷ്ടാദശപദസ്തേഷാം ഭേദോഽഥ വൈ ശതമ് । ക്രിയാഭേദാന്മനുഷ്യാണാം ശതശാഖോ നിഗദ്യതേ ।। ൨൫൩.

വ്യവഹാരങ്ങൾ പതിനെട്ട് വിധമാണ്, അവയിൽ ഓരോന്നിനും മനുഷ്യരുടെ വിവിധ പ്രവൃത്തികൾ അനുസരിച്ച് നൂറുകണക്കിന് ഉപവിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.

വ്യവഹാരാന്നൃപഃ പശ്യേജ് ജ്ഞാനിവിപ്രൈരകോപനഃ । ശത്രുമിത്രസമാഃ സഭ്യാ അലോഭാഃ ശ്രുതിവേദിനഃ ।। ൨൫൩.

രാജാവ് വിവാദങ്ങൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, ജ്ഞാനമുള്ള, ക്രോധം ഇല്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും, ശത്രുവിനും സുഹൃത്തിനും ഒരുപോലെ കാണുന്ന, ലാഭമില്ലാത്ത, വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവരെയുംSabhyanmar ആയി വേണം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ.

അപശ്യതാ൧ കാര്യ്യവശാത് സഭ്യൈര്വിപ്രം നിയോജയേത് । രാഗാല്ലോഭാദ്‌ഭയാദ്വാപി സ്മൃത്യപേതാദികാരിണഃ ।। ൨൫൩.

സഭ്യന്മാർക്ക് കാര്യത്തിന്റെ സത്യാവസ്ഥ കാണാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം, അവർ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ നിയോഗിക്കണം. രാഗം, ലാഭം, ഭയം എന്നിവ കാരണം നിയമം വിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെ നിയമിക്കരുത്.

സഭ്യാഃ പൃഥക് പൃഥഗ് ദണ്ഡ്യാ വിവാദാദ്‌ദ്വിഗുണോ ദമഃ । സ്മൃത്യാചാരവ്യപേതേന മാര്ഗേണ ധര്ഷിതഃ പരൈഃ ।। ൨൫൩.

സഭ്യന്മാർ വ്യക്തിപരമായോ കൂട്ടായോ വിവാദത്തിൽ കുറ്റക്കാരാണെങ്കിൽ, അവർക്കുള്ള ശിക്ഷ ഇരട്ടയാകും. നിയമവും ആചാരവും വിട്ട്, മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വാധീനത്തിൽ തെറ്റു ചെയ്താൽ അങ്ങനെ ശിക്ഷിക്കപ്പെടും.

ആവേദയതി യദ്രാജ്ഞേ വ്യവഹാരപദം ഹി തത്। പ്രത്യര്ഥിനോഽഗ്രതോ ലേഖ്യം യഥാ വേദിതമര്ഥിനാ ।। ൨൫൩.

രാജാവിന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന വിഷയമാണ് വ്യവഹാരപദം. പ്രതിയുടെ വാദം, ആവശ്യക്കാരൻ പറഞ്ഞതുപോലെ രേഖപ്പെടുത്തണം.

സമാമാസതദര്ദ്ധാഹര്നാമജാത്യാദിചിഹ്നിതമ് । ശ്രുതാര്ഥസ്യോത്തരം ലേഖ്യം പൂര്വാവേദകസന്നിധൌ ।। ൨൫൩.

വിവരം കേട്ടശേഷം, തീയതി, പേര്, ജാതി തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത്, ആദ്യമായ് പരാതി നൽകിയവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഉത്തരം വ്യക്തമായി എഴുതണം.

തതോഽര്ഥീ ലേഖയേത്സദ്യഃ പ്രതിജ്ഞാതാര്ഥസാധനമ് । തത്സിദ്ധൌ സിദ്ധിമാപ്നോതി വിപരീതമതോഽന്യഥാ ।। ൨൫൩.

അതിനുശേഷം ആവശ്യക്കാരൻ ഉടനെ തന്നെ താൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത കാര്യത്തിനുള്ള മാർഗങ്ങൾ എഴുതി വെക്കണം. അതു സാധിച്ചാൽ വിജയം ലഭിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ വിരുദ്ധം സംഭവിക്കും.

ചതുഷ്പാദ്വ്യവഹാരോയം വിവാദേഷൂപദര്ശിതഃ । അഭിയോഗമനിസ്തീര്യ്യനൈനം പ്രത്യബിയോജയേത് ।। ൨൫൩.

നാലു ഘടകങ്ങളുള്ള ഈ നടപടിക്രമം തർക്കങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. പരാതി സമർപ്പിച്ചശേഷം അതിന് അനുസരിച്ച് മറുപടി നൽകണം.

അഭിയുക്തഞ്ച നാന്യേന ത്യക്തം വിപ്രകൃതിം നയേത് । കുര്യ്യാത് പ്രത്യഭിയോഗന്തു കലഹേ സാഹസേഷു ച ।। ൨൫൩.

ആക്ഷേപം നേരിടുന്നവനെ മറ്റൊരാൾ വിട്ടയച്ച ശേഷം, തെറ്റായ പ്രവർത്തനം ഇല്ലെങ്കിൽ, കൊണ്ടുപോകാൻ പാടില്ല. എന്നാൽ വഴക്കുകളിലും അക്രമങ്ങളിലും മറുപടി പരാതി നൽകണം.

ഉഭയോഃ പ്രതിഭൂര്ഗ്രാഹ്യഃ സമര്ഥഃ കാര്യ്യനിര്ഗയേ । നിഹ്നവേ ഭാവിതോ ദദ്യാദ്ധനം രാജ്ഞേ തു തത്സമമ് ।। ൨൫൩.

രണ്ടു പക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നും കാര്യക്ഷമനായ ഒരു ജാമ്യക്കാരനെ കാര്യപരിഹാരത്തിനായി സ്വീകരിക്കണം. എന്തെങ്കിലും മറച്ചുവെക്കുന്നതായി സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ, അതിനൊത്ത തുക രാജാവിന് നൽകണം.

മിഥ്യാഭിയോഗാദ് ദ്വിഗുണമഭിയോഗാദ്ധനം ഹരേത് । സാഹസസ്തേയപാരുഷ്യേഷ്വഭിശാപാത്യയേ സ്ത്രിയാഃ ।। ൨൫൩.

തെറ്റായ ആരോപണം ഉന്നയിച്ചാൽ, ആവശ്യപ്പെട്ട തുകയുടെ ഇരട്ടിയോളം പിഴ ഈടാക്കണം. അക്രമം, മോഷണം, അപമാനം, ശാപം, സ്ത്രീകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷ നൽകണം.

വിചാരയേത്യദ്യ ഏവ കാലോഽന്യത്രേഛയാ സ്മൃതഃ । ദേശദേശാന്തരം യാതി സൃക്കണീ പരിലേഢി ച ।। ൨൫൩.

‘പരിശോധിക്കണം’ എന്ന് പറഞ്ഞാൽ ഉടൻ തന്നെ സമയം നിശ്ചയിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ, അവൻ മറ്റിടത്തേക്ക് പോയാൽ അല്ലെങ്കിൽ അധരം നക്കിയാൽ, അവന്റെ ഇഷ്ടാനുസരണം സമയം കണക്കാക്കപ്പെടും.

ലലാടം സ്വിദ്യതേ ചാസ്യ മുഖവൈവര്ണ്യമേവ ച । സ്വഭാവാദ്വികൃതം ഗച്ഛേന്മനോവാക്‌കായകര്മഭിഃ ।। ൨൫൩.

അവന്റെ നെറ്റി വിയർക്കും, മുഖം നിറംകെട്ടുപോകും; സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ മനസ്സിലും വാക്കിലും ശരീരത്തിലും അശാന്തി കാണിക്കും.

അഭിയോഗേഽഥ വാ സാക്ഷ്യേ വാഗ്ദുഷ്ടം പരികീര്ത്തിതഃ । സന്ദിഗ്ധാര്ഥം സ്വതന്ത്രോ യഃ സാധയേദ്യശ്ച നിഷ്പതേത് ।। ൨൫൩.

പരാതിയിലും സാക്ഷ്യത്തിലും വാക്ക് തെറ്റായവനെ അങ്ങനെ തന്നെ പ്രഖ്യാപിക്കും; സംശയമുള്ള കാര്യത്തിൽ സ്വതന്ത്രനായവൻ അതു തെളിയിച്ചാലോ പിൻവാങ്ങിയാലോ, അവനെ അംഗീകരിക്കും.

ന ചാഹൂതോ വദേത് കിഞ്ചിദ്ധനീ ദണ്ഡ്യശ്ച സ സ്മൃതഃ । സാക്ഷിഷൂഭയതഃ സത്സു സാക്ഷിണഃ പൂര്വവാദിനഃ ।। ൨൫൩.

വിളിച്ച കടക്കാരൻ ഒന്നും പറയാതെ ഇരുന്നാൽ, അവൻ ശിക്ഷാർഹനായി കണക്കാക്കപ്പെടും; ഇരുവശത്തും സാക്ഷികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, പരാതിക്കാരന്റെ സാക്ഷികൾ ആദ്യം സംസാരിക്കും.

പൂര്വപക്ഷേഽധരീഭൂതേ ഭവന്ത്യുത്തരവാദിനഃ । സഗണശ്ചേദ്വിവാദഃ സ്യാത്തത്ര ഹീനന്തു ദാപയേത് ।। ൨൫൩.

ആദ്യ വാദം നിലനിൽക്കാത്തപക്ഷം പ്രതികൾക്ക് സംസാരിക്കാൻ അവസരം ലഭിക്കും; കൂട്ടമായുള്ള തർക്കം ആണെങ്കിൽ, കുറവ് കാണുന്നവൻ പണം നൽകണം.

ദത്തം പണം വസുഞ്ചൈവ ധനിനോ ധനമേവ ച। ഛലന്നിരസ്യ ദൂതേന വ്യവഹാരാന്നയേന്നൃപഃ ।। ൨൫൩.

നൽകിയ പണം, വസ്തു, കടം എന്നിവ നിഷേധിച്ചാൽ, രാജാവ് ദൂതന്റെ സഹായത്തോടെ നിയമാനുസൃതമായി തിരിച്ചു വാങ്ങണം.

ഭൂതമപ്യര്ഥമപ്യസ്തം ഹീയതേ വ്യവഹാരതഃ । നിഹ്നതേ നിഖിലാനേകമേകദേശവിഭാവിതമ് ।। ൨൫൩.

നിലവിലുള്ളതോ പഴയതോ ആയ കാര്യങ്ങൾ പോലും, കോടതിവഴിയിൽ മുഴുവനായോ ഭാഗികമായോ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടാൽ നഷ്ടപ്പെടാം.