അഗ്നിപുരാണമ്

ത്രിയോനിഃ കീര്ത്യതേ തേന ത്രയമേതദ്വിവാദകൃത് । ദ്വ്യഭിയോഗസ്തു വിജ്ഞേയഃ ശങ്കാതത്ത്വാഭിയോഗതഃ ।। ൨൫൩.

മൂന്ന് ഉത്ഭവങ്ങളാണെന്ന് ഇതിൽ പറയുന്നു; ഈ മൂന്നു കാരണങ്ങളാൽ തർക്കം ഉണ്ടാകുന്നു. രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള കേസുകൾ അറിയേണ്ടതാണ്: സംശയത്തിൽ നിന്നുള്ളതും സത്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതും.

ശങ്കാഷഡ്‌ഭിസ്തു സംസര്ഗാത്തത്ത്വഷോढ़ാദിദര്ശണാത് । പജ്ഞദ്വയാഭിസമ്ബന്ധാദ്‌ദ്വിദ്വാരഃ സമുദാഹൃതഃ ।। ൨൫൩.

സംശയം ആറു വിധത്തിലുള്ള സമ്പർക്കത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; സത്യാവസ്ഥ കാണുന്നതിൽ നിന്നാണ് സത്യാവകാശം. രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള അറിവിന്റെ ബന്ധം കൊണ്ടാണ് രണ്ട് വഴി ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു.

പൂര്വവാദസ്തയോഃ പക്ഷഃ പ്രതിപക്ഷസ്ത്വനന്തരഃ । ഭൂതച്ഛലാനുസാരിത്വാദ്‌ദ്വിഗതിഃ സമുദാഹൃതാ ।। ൨൫൩.

ഇരട്ടയിൽ, ആദ്യം പറയുന്നത് വാദമാണ്; അതിന് പിന്നാലെ പ്രതിവാദം വരുന്നു. യഥാർത്ഥം അല്ലെങ്കിൽ കപടത്വം പിന്തുടരുന്നതിനാൽ രണ്ട് ഗതികൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

ഋണന്ദേയമദേയഞ്ച യേന യത്ര യഥാ ച യത് । ദാനഗ്രഹണഘര്മശ്ച ഋണാദാനമിതി സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

ഋണം, നൽകേണ്ടത്, നൽകരുതാത്തത്, ആരാൽ, എവിടെ, എങ്ങനെ, എന്ത്—ഇവയെക്കുറിച്ച്. നൽകൽ, സ്വീകരിക്കൽ, ബാധ്യത—ഇവ ചേർന്ന് ഋണം സ്വീകരിക്കൽ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

സ്വദ്രവ്യം യത്ര വിശ്രമ്ഭാന്നിക്ഷിപത്യവിശങ്കിതഃ । നിക്ഷഏപന്നാമതത് പ്രോക്തം വ്യവഹാരപദമ്ബുധൈഃ ।। ൨൫൩.

സ്വന്തം സമ്പത്ത് വിശ്വാസത്തോടെ, സംശയമില്ലാതെ ഏൽപ്പിക്കുന്നിടത്താണ് നിക്ഷേപം എന്ന് നിയമവിദഗ്ധർ പറയുന്നത്.

വണിക്പ്രഭൃതയോ യത്ര കര്മ സമ്ഭൂയ കുര്വതേ । തത്സമ്ഭൂയസമുത്ഥാനം വ്യവഹാരപദം വിദുഃ ।। ൨൫൩.

വ്യാപാരികളും മറ്റുള്ളവരും ചേർന്ന് ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ, അങ്ങനെയുള്ള കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവം നിയമകാര്യമായി അറിയപ്പെടുന്നു.

ദത്ത്വാ ദ്രവ്യഞ്ച ചസമ്യഗ്യഃ പുനരാദാതുമിച്ഛതി । ദത്ത്വാപ്രദാനികം നാമ തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

ഒരാൾ സമ്പത്ത് ശരിയായി നൽകി, പിന്നെ അതു തിരികെ വാങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനെ 'നൽകിയതും തിരികെ ലഭിക്കാത്തതും' എന്നുവിളിക്കുന്നു; ഇത് തർക്കത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

അഭ്യുപേത്യ ച ശുശ്രൂഷാം യസ്താം ന പ്രതിപദ്യതേ । അശുശ്രൂഷാബ്യുപേത്യൈതദ്വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ഒരാൾ സേവനം ചെയ്യാൻ സമ്മതിച്ച്, അതു പാലിക്കാതിരുന്നാൽ, അതിനെ 'സമ്മതിച്ചിട്ടും സേവനം ചെയ്യാത്തത്' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ഇത് തർക്കത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

ഭൃത്യാനാം വേതനസ്യോക്താദാനാദാനവിധിക്രിയാ । വേതനസ്യാനപാകര്മ തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

ഭൃത്യന്മാരുടെ വേതനം നൽകാനും സ്വീകരിക്കാനും നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന വിധിയാണ് ഇത്. വേതനം നൽകാത്തത് തർക്കത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

നിക്ഷിപ്തം വാ പരദ്രവ്യം നഷ്ടം ലബ്ധ്വാ പ്രഹൃത്യ വാ । വിക്രീയതേ പരോക്ഷം യത് സ ജ്ഞേയോഽസ്വാമിവിക്രയഃ ।। ൨൫൩.

മറ്റൊരാളുടെ നഷ്ടമായോ സൂക്ഷിപ്പിച്ചോ വച്ച വസ്തു കണ്ടെത്തി, അതിനെ ബലമായി പിടിച്ചു, മറഞ്ഞ് വിൽക്കുന്നത് അനധികൃതമായി മറ്റൊരാളുടെ വസ്തു വിൽക്കുന്നതാണെന്ന് അറിയണം.

വിക്രീയ പണ്യം മൂല്യേന ക്രേത്രേ യഞ്ച ന ദീയതേ । വിക്രീയാസമ്പ്രദാനന്തദ്വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ഒരു വസ്തു വിലയ്ക്ക് വിൽക്കുമ്പോൾ, ആ വില വിൽപ്പനക്കാരന് നൽകാതെ ഇരിക്കുന്നത് വിൽപ്പനയ്ക്കു ശേഷം പണം കൈമാറാത്തതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം എന്നാണ് പറയുന്നത്.

ക്രീത്വാ മൂല്യേന യത്പണ്യം ക്രേതാ ന ബഹു മന്യതേ । ക്രീത്വാ മൂല്യേന യത് പണ്യം ദുഷ്ക്രീതം മന്യതേക്രയീ ।। ൨൫൩.

ഒരു വാങ്ങുന്നവൻ വില നൽകി വസ്തു വാങ്ങിയ ശേഷം അതിൽ തൃപ്തിയില്ലാതിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ വാങ്ങിയ വസ്തു ദോഷമുള്ളതാണെന്ന് കരുതുക, ഇതാണ് തെറ്റായ വിൽപ്പനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം.

പാഖണ്ഡനൈഗമാദീനാം സ്ഥിതിഃ സമയ ഉച്യതേ । സമയസ്യാനപാകര്മ തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

പാകണ്ഡന്മാർക്കും വ്യാപാരികൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ഇടയിൽ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ ഉടമ്പടി എന്നാണു പറയുന്നത്. ആ ഉടമ്പടികൾ ലംഘിക്കുന്നത് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം ആകുന്നു.

സേതുകേദാരമര്യ്യാദാവികൃഷ്ടാകൃഷ്ടനിശ്ചയാഃ । ശേത്രാധികാരേ യത്ര സ്യുര്വിവാദഃ ക്ഷേത്രജസ്തു സഃ ।। ൨൫൩.

പരിധി, തടയണ, വയൽ അതിരുകൾ, കൃഷിയുള്ളതും ഇല്ലാത്തതുമായ നിലം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം നിലം സംബന്ധിച്ച തർക്കം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

വൈവാഹികോ വിധിഃ സ്ത്രീണം യത്ര പുംസാഞ്ച കീര്ത്ത്യതേ । സ്ത്രീപുംസംയോഗസംജ്ഞന്തു തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

സ്ത്രീപുരുഷന്മാരുടെ വിവാഹനിയമങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് ചർച്ചയുണ്ടാകുന്നിടത്ത്, അതാണ് പുരുഷനും സ്ത്രീയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

വിഭാഗോര്ഥസ്യ പൈത്രസ്യ പുത്രൈര്യസ്തു പ്രകല്പ്യതേ । ദായഭാഗമിതി പ്രോക്തം വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

മക്കൾ പിതാവിന്റെ സ്വത്ത് വിഭജിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് പിതൃസ്വത്തിന്റെ പങ്കുവെക്കലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.

സഹസാ ക്രിയതേ കര്മ്മ യത് കിഞ്ചിത് ബലദര്പിതൈഃ । തത് സാഹസമിതി പ്രോക്തം വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ബലം കൊണ്ടോ അഹങ്കാരത്തോടെയോ ആരെങ്കിലും അപ്രതീക്ഷിതമായി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ് സാഹസികമായ പ്രവൃത്തി എന്നും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ദേശജാതികുലാദീനാമാക്രോശത്യങ്ഗസംയുതമ് । യദ്വചഃ പ്രതികൂലാര്ഥം വാക്പാരുഷ്യം തദുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ദേശം, ജാതി, കുടുംബം എന്നിവയെ അധിക്ഷേപിച്ച്, വിരോധാർത്ഥം ഉള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്നത് വാക്ക് പാരുഷ്യം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

പരഗാത്രേഷ്വഭിദ്രോഹോ ഹസ്തപാദായുധാദിഭിഃ । അഗ്ന്യാദിഭിശ്ചോപഘാതൈര്ദണ്ഡപാരുഷ്യമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

മറ്റൊരാളുടെ ശരീരത്തിൽ കൈ, കാൽ, ആയുധം, അഗ്നി മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമണം നടത്തുന്നത് ശരീര പീഡനം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

അക്ഷവര്ജ്ജശലാകാദ്യൈര്ദൈവതം ദ്യൂതഭുച്യതേ । പഞ്ചക്രീड़ാവയോഭിശ്ച പ്രാണിദ്യൂതസമാഹ്വയഃ ।। ൨൫൩.

പാശ, ചൂസരക്കല്ല്, മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ചൂതാട്ടം കളിക്കുന്നത് ചൂതാട്ടം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ജീവികളുമായി അഞ്ചു വിധം കളികൾ നടത്തുന്നത് ജീവി ചൂതാട്ടം എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പ്രകീര്ണകഃ പുനര്ജ്ഞേയോ വ്യവഹാരോ നിരാശ്രയഃ । ക്രിയാബേദാന്മനുഷ്യാണാം ശതശാഖോ നിഗദ്യതേ ।। ൨൫൩.

നിശ്ചിത വിഭാഗമില്ലാത്ത വ്യവഹാരങ്ങൾ വിവിധതരത്തിലുള്ള മനുഷ്യരുടെ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടുള്ളവയാണ്. ഇവയെ അന്യോന്യമായ വ്യവഹാരങ്ങൾ എന്നും നൂറുകണക്കിന് ശാഖകളുള്ളവയെന്നും പറയുന്നു.

വ്യവഹാരോഽഷ്ടാദശപദസ്തേഷാം ഭേദോഽഥ വൈ ശതമ് । ക്രിയാഭേദാന്മനുഷ്യാണാം ശതശാഖോ നിഗദ്യതേ ।। ൨൫൩.

വ്യവഹാരങ്ങൾ പതിനെട്ട് വിധമാണ്, അവയിൽ ഓരോന്നിനും മനുഷ്യരുടെ വിവിധ പ്രവൃത്തികൾ അനുസരിച്ച് നൂറുകണക്കിന് ഉപവിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.

വ്യവഹാരാന്നൃപഃ പശ്യേജ് ജ്ഞാനിവിപ്രൈരകോപനഃ । ശത്രുമിത്രസമാഃ സഭ്യാ അലോഭാഃ ശ്രുതിവേദിനഃ ।। ൨൫൩.

രാജാവ് വിവാദങ്ങൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, ജ്ഞാനമുള്ള, ക്രോധം ഇല്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും, ശത്രുവിനും സുഹൃത്തിനും ഒരുപോലെ കാണുന്ന, ലാഭമില്ലാത്ത, വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവരെയുംSabhyanmar ആയി വേണം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ.

അപശ്യതാ൧ കാര്യ്യവശാത് സഭ്യൈര്വിപ്രം നിയോജയേത് । രാഗാല്ലോഭാദ്‌ഭയാദ്വാപി സ്മൃത്യപേതാദികാരിണഃ ।। ൨൫൩.

സഭ്യന്മാർക്ക് കാര്യത്തിന്റെ സത്യാവസ്ഥ കാണാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം, അവർ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ നിയോഗിക്കണം. രാഗം, ലാഭം, ഭയം എന്നിവ കാരണം നിയമം വിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെ നിയമിക്കരുത്.

സഭ്യാഃ പൃഥക് പൃഥഗ് ദണ്ഡ്യാ വിവാദാദ്‌ദ്വിഗുണോ ദമഃ । സ്മൃത്യാചാരവ്യപേതേന മാര്ഗേണ ധര്ഷിതഃ പരൈഃ ।। ൨൫൩.

സഭ്യന്മാർ വ്യക്തിപരമായോ കൂട്ടായോ വിവാദത്തിൽ കുറ്റക്കാരാണെങ്കിൽ, അവർക്കുള്ള ശിക്ഷ ഇരട്ടയാകും. നിയമവും ആചാരവും വിട്ട്, മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വാധീനത്തിൽ തെറ്റു ചെയ്താൽ അങ്ങനെ ശിക്ഷിക്കപ്പെടും.

ആവേദയതി യദ്രാജ്ഞേ വ്യവഹാരപദം ഹി തത്। പ്രത്യര്ഥിനോഽഗ്രതോ ലേഖ്യം യഥാ വേദിതമര്ഥിനാ ।। ൨൫൩.

രാജാവിന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന വിഷയമാണ് വ്യവഹാരപദം. പ്രതിയുടെ വാദം, ആവശ്യക്കാരൻ പറഞ്ഞതുപോലെ രേഖപ്പെടുത്തണം.

സമാമാസതദര്ദ്ധാഹര്നാമജാത്യാദിചിഹ്നിതമ് । ശ്രുതാര്ഥസ്യോത്തരം ലേഖ്യം പൂര്വാവേദകസന്നിധൌ ।। ൨൫൩.

വിവരം കേട്ടശേഷം, തീയതി, പേര്, ജാതി തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത്, ആദ്യമായ് പരാതി നൽകിയവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഉത്തരം വ്യക്തമായി എഴുതണം.

തതോഽര്ഥീ ലേഖയേത്സദ്യഃ പ്രതിജ്ഞാതാര്ഥസാധനമ് । തത്സിദ്ധൌ സിദ്ധിമാപ്നോതി വിപരീതമതോഽന്യഥാ ।। ൨൫൩.

അതിനുശേഷം ആവശ്യക്കാരൻ ഉടനെ തന്നെ താൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത കാര്യത്തിനുള്ള മാർഗങ്ങൾ എഴുതി വെക്കണം. അതു സാധിച്ചാൽ വിജയം ലഭിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ വിരുദ്ധം സംഭവിക്കും.

ചതുഷ്പാദ്വ്യവഹാരോയം വിവാദേഷൂപദര്ശിതഃ । അഭിയോഗമനിസ്തീര്യ്യനൈനം പ്രത്യബിയോജയേത് ।। ൨൫൩.

നാലു ഘടകങ്ങളുള്ള ഈ നടപടിക്രമം തർക്കങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. പരാതി സമർപ്പിച്ചശേഷം അതിന് അനുസരിച്ച് മറുപടി നൽകണം.