അഗ്നിപുരാണമ്

ധന്വിനോ രക്ഷണാര്ഥായ ചര്മിണന്തു൬ നിയോജയേത് । സ്വമന്ത്രൈഃ ശസ്ത്രമഭ്യര്ച്യ ശാസ്ത്രാന്ത്രൈലോക്യമോഹനം ।। ൨൫൨.

വില്ലാളിയെ രക്ഷിക്കാൻ ഒരാൾ ചുരുളുപിടിച്ച് നിർത്തണം; സ്വന്തം മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആയുധം പൂജിച്ച്, മൂന്നു ലോകത്തെയും കുഴപ്പപ്പെടുത്തുന്ന ശാസ്ത്രം ഉപയോഗിക്കണം.

അഗ്നിരുവാച വ്യവഹാരം പ്രവക്ഷഅയാമി നയാനയവിവേകദം । ചതുഷ്പാച്ച ചതുഃസ്ഥാനശ്ചതുഃസാധന ഉച്യതേ ।। ൨൫൩.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ നീതി-അനീതിയെ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന നിയമരീതി വിശദീകരിക്കാം. ഇതിന് നാലു പാദങ്ങളും, നാലു അടിസ്ഥാനങ്ങളും, നാലു മാർഗങ്ങളും ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.

ചതുര്ഹിതശ്ചതുര്വ്യാപീ ചതുഷ്കാരീ ചകീത്തര്യതേ । അഷ്ടാഹ്ഗോഽഷ്ടാദശപദഃ ശതശാഖസ്തഥൈവ ച ।। ൨൫൩.

ഇത് നാലു വിധത്തിലുള്ള ലാഭം നൽകുന്നു, നാലു മേഖലകളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു, നാലു പ്രവർത്തികളിലൂടെ നടപ്പാക്കുന്നു എന്നും പറയുന്നു. ഇതിന് എട്ട് അംഗങ്ങൾ, പതിനെട്ടു വിഭാഗങ്ങൾ, നൂറു ശാഖകളും ഉണ്ട്.

ത്രിയോനിര്ദ്വ്യഭിയോഗശ്ച ദ്വിദ്വാരോ ദ്വിഗതിസ്തഥാ । ധര്മശ്ച വ്യവഹാരശ്ച ചരിത്രം രാജശാസനം ।। ൨൫൩.

മൂന്ന് ഉത്ഭവങ്ങൾ, രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള കേസുകൾ, രണ്ട് വഴി, രണ്ട് ഗതികൾ ഉണ്ട്; ധർമ്മം, നിയമരീതി, ആചാരം, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ—ഇവയാണു പ്രധാനമായത്.

ചതുഷ്പാദ്വ്യവഹാരാണാമുത്തരഃ പൂര്വസാധകഃ । തത്ര സത്യേ സ്ഥിതോ ധര്മോ ബ്യവഹാരസ്തു സാക്ഷിഷു ।। ൨൫൩.

നിയമരീതിയുടെ നാലു പാദങ്ങളിൽ, അവസാനത്തേതു ആദ്യം ഉറപ്പാക്കുന്നു. അതിൽ, സത്യം നിലനിൽക്കുന്നിടത്താണ് ധർമ്മം; സാക്ഷികളിലാണ് നിയമരീതി ആശ്രയിക്കുന്നത്.

ചരിത്രം സങ്‌ഗ്രഹേ പുംസാം രാജാജ്ഞായാന്തു ശാസനം । സാമാഭ്യുപായസാധ്യത്വാച്ചതുഃസാധന ഉച്യതേ ।। ൨൫൩.

ആചാരം എന്നത് ജനങ്ങളുടെ പൊതുവായ പെരുമാറ്റമാണ്; രാജാവിന്റെ ആജ്ഞയാണു ശാസനം. നാലു മാർഗങ്ങളിലൂടെ ഇത് സാധ്യമാകുന്നതിനാലാണ് അതിനെ അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നത്.

ചതുര്ണാമാശ്രമാണാഞ്ച രക്ഷണാത്സ ചതുര്ഹിതഃ । കര്ത്താരം സാക്ഷഇണശ്ചൈവ സത്യാന്രാജാനമേവ ച ।। ൨൫൩.

നാലു ആശ്രമങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാലാണ് ഇത് നാലു വിധത്തിലുള്ള ലാഭം നൽകുന്നതെന്ന് പറയുന്നത്. പ്രവർത്തകൻ, സാക്ഷികൾ, സത്യവാന്മാർ, രാജാവ് തന്നെയുമാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടവർ.

വ്യാപ്നോതേ പാദഗോ യസ്മാച്ചതുര്വ്യാപീ തതഃ സ്മൃതഃ । ധര്മസ്യാര്ഥസ്യ യശസോ ലോകപങക്തേസ്തഥൈവ ച ।। ൨൫൩.

പ്രവർത്തകൻ നാലു മേഖലകളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നതിനാലാണ് അതിനെ നാലു മേഖലകളിലായി വ്യാപിക്കുന്നതെന്ന് പറയുന്നു: ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, പ്രശസ്തി, ലോകക്ഷേമം.

ചതുര്ണാങ്കരണാദേഷ ചതുഷ്കാരീ പ്രകീര്ത്തിതഃ । രാജാ സ പുരുഷഃ സഭ്യാഃ ശാസ്ത്രം ഗണകലേഖകൌ ।। ൨൫൩.

നാലു പ്രവർത്തകരാൽ നടപ്പാക്കപ്പെടുന്നതിനാലാണ് അതിനെ നാലു പ്രവർത്തികളുള്ളതെന്ന് വിളിക്കുന്നത്: രാജാവ്, വ്യക്തി, സഭ്യർ, ശാസ്ത്രം, അക്കൗണ്ടന്റും എഴുത്തുകാരനും.

ഹിരണ്യമഗ്നിരുദകമഷ്ടാങ്ഗഃ സമുദാഹൃതഃ । കാമാത് ക്രോധാച്ച ലോഭാച്ച ത്രിഭ്യോ യസ്മാത് പ്രവര്ത്തതേ ।। ൨൫൩.

പൊന്നു, അഗ്നി, വെള്ളം—ഇവയാണ് എട്ട് അംഗങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നത്. ആഗ്രഹം, കോപം, ലാഭം—ഈ മൂന്നു കാരണങ്ങളാൽ ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

ത്രിയോനിഃ കീര്ത്യതേ തേന ത്രയമേതദ്വിവാദകൃത് । ദ്വ്യഭിയോഗസ്തു വിജ്ഞേയഃ ശങ്കാതത്ത്വാഭിയോഗതഃ ।। ൨൫൩.

മൂന്ന് ഉത്ഭവങ്ങളാണെന്ന് ഇതിൽ പറയുന്നു; ഈ മൂന്നു കാരണങ്ങളാൽ തർക്കം ഉണ്ടാകുന്നു. രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള കേസുകൾ അറിയേണ്ടതാണ്: സംശയത്തിൽ നിന്നുള്ളതും സത്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതും.

ശങ്കാഷഡ്‌ഭിസ്തു സംസര്ഗാത്തത്ത്വഷോढ़ാദിദര്ശണാത് । പജ്ഞദ്വയാഭിസമ്ബന്ധാദ്‌ദ്വിദ്വാരഃ സമുദാഹൃതഃ ।। ൨൫൩.

സംശയം ആറു വിധത്തിലുള്ള സമ്പർക്കത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; സത്യാവസ്ഥ കാണുന്നതിൽ നിന്നാണ് സത്യാവകാശം. രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള അറിവിന്റെ ബന്ധം കൊണ്ടാണ് രണ്ട് വഴി ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു.

പൂര്വവാദസ്തയോഃ പക്ഷഃ പ്രതിപക്ഷസ്ത്വനന്തരഃ । ഭൂതച്ഛലാനുസാരിത്വാദ്‌ദ്വിഗതിഃ സമുദാഹൃതാ ।। ൨൫൩.

ഇരട്ടയിൽ, ആദ്യം പറയുന്നത് വാദമാണ്; അതിന് പിന്നാലെ പ്രതിവാദം വരുന്നു. യഥാർത്ഥം അല്ലെങ്കിൽ കപടത്വം പിന്തുടരുന്നതിനാൽ രണ്ട് ഗതികൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

ഋണന്ദേയമദേയഞ്ച യേന യത്ര യഥാ ച യത് । ദാനഗ്രഹണഘര്മശ്ച ഋണാദാനമിതി സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

ഋണം, നൽകേണ്ടത്, നൽകരുതാത്തത്, ആരാൽ, എവിടെ, എങ്ങനെ, എന്ത്—ഇവയെക്കുറിച്ച്. നൽകൽ, സ്വീകരിക്കൽ, ബാധ്യത—ഇവ ചേർന്ന് ഋണം സ്വീകരിക്കൽ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

സ്വദ്രവ്യം യത്ര വിശ്രമ്ഭാന്നിക്ഷിപത്യവിശങ്കിതഃ । നിക്ഷഏപന്നാമതത് പ്രോക്തം വ്യവഹാരപദമ്ബുധൈഃ ।। ൨൫൩.

സ്വന്തം സമ്പത്ത് വിശ്വാസത്തോടെ, സംശയമില്ലാതെ ഏൽപ്പിക്കുന്നിടത്താണ് നിക്ഷേപം എന്ന് നിയമവിദഗ്ധർ പറയുന്നത്.

വണിക്പ്രഭൃതയോ യത്ര കര്മ സമ്ഭൂയ കുര്വതേ । തത്സമ്ഭൂയസമുത്ഥാനം വ്യവഹാരപദം വിദുഃ ।। ൨൫൩.

വ്യാപാരികളും മറ്റുള്ളവരും ചേർന്ന് ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ, അങ്ങനെയുള്ള കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവം നിയമകാര്യമായി അറിയപ്പെടുന്നു.

ദത്ത്വാ ദ്രവ്യഞ്ച ചസമ്യഗ്യഃ പുനരാദാതുമിച്ഛതി । ദത്ത്വാപ്രദാനികം നാമ തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

ഒരാൾ സമ്പത്ത് ശരിയായി നൽകി, പിന്നെ അതു തിരികെ വാങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനെ 'നൽകിയതും തിരികെ ലഭിക്കാത്തതും' എന്നുവിളിക്കുന്നു; ഇത് തർക്കത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

അഭ്യുപേത്യ ച ശുശ്രൂഷാം യസ്താം ന പ്രതിപദ്യതേ । അശുശ്രൂഷാബ്യുപേത്യൈതദ്വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ഒരാൾ സേവനം ചെയ്യാൻ സമ്മതിച്ച്, അതു പാലിക്കാതിരുന്നാൽ, അതിനെ 'സമ്മതിച്ചിട്ടും സേവനം ചെയ്യാത്തത്' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ഇത് തർക്കത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

ഭൃത്യാനാം വേതനസ്യോക്താദാനാദാനവിധിക്രിയാ । വേതനസ്യാനപാകര്മ തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

ഭൃത്യന്മാരുടെ വേതനം നൽകാനും സ്വീകരിക്കാനും നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന വിധിയാണ് ഇത്. വേതനം നൽകാത്തത് തർക്കത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

നിക്ഷിപ്തം വാ പരദ്രവ്യം നഷ്ടം ലബ്ധ്വാ പ്രഹൃത്യ വാ । വിക്രീയതേ പരോക്ഷം യത് സ ജ്ഞേയോഽസ്വാമിവിക്രയഃ ।। ൨൫൩.

മറ്റൊരാളുടെ നഷ്ടമായോ സൂക്ഷിപ്പിച്ചോ വച്ച വസ്തു കണ്ടെത്തി, അതിനെ ബലമായി പിടിച്ചു, മറഞ്ഞ് വിൽക്കുന്നത് അനധികൃതമായി മറ്റൊരാളുടെ വസ്തു വിൽക്കുന്നതാണെന്ന് അറിയണം.

വിക്രീയ പണ്യം മൂല്യേന ക്രേത്രേ യഞ്ച ന ദീയതേ । വിക്രീയാസമ്പ്രദാനന്തദ്വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ഒരു വസ്തു വിലയ്ക്ക് വിൽക്കുമ്പോൾ, ആ വില വിൽപ്പനക്കാരന് നൽകാതെ ഇരിക്കുന്നത് വിൽപ്പനയ്ക്കു ശേഷം പണം കൈമാറാത്തതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം എന്നാണ് പറയുന്നത്.

ക്രീത്വാ മൂല്യേന യത്പണ്യം ക്രേതാ ന ബഹു മന്യതേ । ക്രീത്വാ മൂല്യേന യത് പണ്യം ദുഷ്ക്രീതം മന്യതേക്രയീ ।। ൨൫൩.

ഒരു വാങ്ങുന്നവൻ വില നൽകി വസ്തു വാങ്ങിയ ശേഷം അതിൽ തൃപ്തിയില്ലാതിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ വാങ്ങിയ വസ്തു ദോഷമുള്ളതാണെന്ന് കരുതുക, ഇതാണ് തെറ്റായ വിൽപ്പനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം.

പാഖണ്ഡനൈഗമാദീനാം സ്ഥിതിഃ സമയ ഉച്യതേ । സമയസ്യാനപാകര്മ തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

പാകണ്ഡന്മാർക്കും വ്യാപാരികൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ഇടയിൽ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ ഉടമ്പടി എന്നാണു പറയുന്നത്. ആ ഉടമ്പടികൾ ലംഘിക്കുന്നത് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം ആകുന്നു.

സേതുകേദാരമര്യ്യാദാവികൃഷ്ടാകൃഷ്ടനിശ്ചയാഃ । ശേത്രാധികാരേ യത്ര സ്യുര്വിവാദഃ ക്ഷേത്രജസ്തു സഃ ।। ൨൫൩.

പരിധി, തടയണ, വയൽ അതിരുകൾ, കൃഷിയുള്ളതും ഇല്ലാത്തതുമായ നിലം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം നിലം സംബന്ധിച്ച തർക്കം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

വൈവാഹികോ വിധിഃ സ്ത്രീണം യത്ര പുംസാഞ്ച കീര്ത്ത്യതേ । സ്ത്രീപുംസംയോഗസംജ്ഞന്തു തദ്വിവാദപദം സ്മൃതമ് ।। ൨൫൩.

സ്ത്രീപുരുഷന്മാരുടെ വിവാഹനിയമങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് ചർച്ചയുണ്ടാകുന്നിടത്ത്, അതാണ് പുരുഷനും സ്ത്രീയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

വിഭാഗോര്ഥസ്യ പൈത്രസ്യ പുത്രൈര്യസ്തു പ്രകല്പ്യതേ । ദായഭാഗമിതി പ്രോക്തം വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

മക്കൾ പിതാവിന്റെ സ്വത്ത് വിഭജിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് പിതൃസ്വത്തിന്റെ പങ്കുവെക്കലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.

സഹസാ ക്രിയതേ കര്മ്മ യത് കിഞ്ചിത് ബലദര്പിതൈഃ । തത് സാഹസമിതി പ്രോക്തം വിവാദപദമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ബലം കൊണ്ടോ അഹങ്കാരത്തോടെയോ ആരെങ്കിലും അപ്രതീക്ഷിതമായി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ് സാഹസികമായ പ്രവൃത്തി എന്നും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ദേശജാതികുലാദീനാമാക്രോശത്യങ്ഗസംയുതമ് । യദ്വചഃ പ്രതികൂലാര്ഥം വാക്പാരുഷ്യം തദുച്യതേ ।। ൨൫൩.

ദേശം, ജാതി, കുടുംബം എന്നിവയെ അധിക്ഷേപിച്ച്, വിരോധാർത്ഥം ഉള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്നത് വാക്ക് പാരുഷ്യം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

പരഗാത്രേഷ്വഭിദ്രോഹോ ഹസ്തപാദായുധാദിഭിഃ । അഗ്ന്യാദിഭിശ്ചോപഘാതൈര്ദണ്ഡപാരുഷ്യമുച്യതേ ।। ൨൫൩.

മറ്റൊരാളുടെ ശരീരത്തിൽ കൈ, കാൽ, ആയുധം, അഗ്നി മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമണം നടത്തുന്നത് ശരീര പീഡനം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.