തസ്മിന് വേധ്യഗതേ വിപ്ര ദ്വേ വേധ്യേ ദൃഢസംജ്ഞകേ । ദ്വേ വേധ്യേ ദുഷ്കരേ വേധ്യേ ദ്വേ തഥാ ചിത്രദുഷ്കരേ ।। ൨൫൦.
ആ ലക്ഷ്യത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണാ, രണ്ട് ദൃഢമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, രണ്ട് ദുഷ്കരമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, അതുപോലെ തന്നെ രണ്ട് വ്യത്യസ്തവും ദുഷ്കരവുമായ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഉണ്ട്.
ന തു നിമ്നഞ്ച തീക്ഷ്ണഞ്ച ദൃഢവേധ്യേ പ്രകീര്ത്തിതേ । നിമ്നം ദുഷ്കരമുദ്ദിഷ്ടം വേധ്യമൂദ്ര്ധ്വഗതഞ്ച യത് ।। ൨൫൦.
പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദൃഢലക്ഷ്യങ്ങളിൽ താഴ്ന്നതോ മൂർച്ചയുള്ളതോ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല; താഴ്ന്നത് ദുഷ്കരമായതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, ഉയർന്നതും ലക്ഷ്യമാണ്.
മസ്തകായനമധ്യേ തു ചിത്രദുഷ്കരസഞ്ജ്ഞകേ । ഏവം വേധ്യഗണങ്കൃത്വാ ദക്ഷിണേനേതരേണ ച ।। ൨൫൦.
തലയും ശരീരവും തമ്മിലുള്ള മദ്ധ്യഭാഗം വ്യത്യസ്തവും ദുഷ്കരവുമായ ലക്ഷ്യമായി അറിയപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൂട്ടമായി ഒരുക്കി, വലതുകൈയും മറ്റുകൈയും ഉപയോഗിക്കണം.
ആരോഹേത് പ്രഥമം വീരോ ജിതലക്ഷസ്തതോ നരഃ । ഏഷ ഏവ വിധിഃ പ്രോക്തസ്തത്ര ദൃഷ്ടഃ പ്രയോക്തൃഭിഃ ।। ൨൫൦.
ആദ്യം ലക്ഷ്യം നേടുന്ന വീരൻ കയറിയിരിക്കണം, പിന്നെ മറ്റുള്ളവൻ; ഇതാണ് ഇവിടെ പ്രയോഗിക്കുന്നവരാൽ കണ്ടു പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിയമം.
അധികം ഭ്രമണം തസ്യ തസ്മാദ് വേധ്യാത് പ്രകീര്ത്തിതമ് । ലക്ഷ്യം സ യോജയേത്തത്ര പത്രിപത്രഗതം ദൃഢമ് ।। ൨൫൦.
ആ ലക്ഷ്യത്തിന് കൂടുതൽ ഭ്രമണം ആവശ്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു; അവിടെ പുള്ളിയുള്ള അമ്പ് ഉറപ്പോടെ ഘടിപ്പിക്കണം.
ഭ്രാന്തം പ്രചലിചഞ്ചൈവ സ്ഥിരം യച്ച ഭവേദതി । സമന്താത്താഡയേദ് ഭിന്ദ്യാച്ഛേദയേദ്വ്യഥയേദപി ।। ൨൫൦.
ഏത് ലക്ഷ്യം ഭ്രമിച്ചാലും, ചലിച്ചാലും, വളരെ സ്ഥിരമായാലും, അതിനെ എല്ലാ ദിശയിൽ നിന്നുമാണ് അടി, പൊട്ടി, മുറിച്ച്, വേദനിപ്പിക്കേണ്ടത്.
കര്മ്മയോഗവിധാനജ്ഞോ ജ്ഞാത്വൈവം വിധിമാചരേത് । മനസാ ചക്ഷുഷാ ദൃഷ്ട്യാ യോഗരിക്ഷുര്യമം ജയേത് ।। ൨൫൦.
കർമ്മയോഗത്തിന്റെ വിധി അറിയുന്നവൻ ഈ വിധി മനസ്സിലാക്കി അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം; മനസ്സും കണ്ണും ദൃഷ്ടിയും ഉപയോഗിച്ച് യോഗശക്തിയുള്ള വില്ലാളൻ സംയമനം ജയിക്കണം.
അഗ്നിരുവാച ജിതഹസ്തോ ജിതമതിര്ജ്ജിതദൃഗ്ലക്ഷ്യസാധകഃ । നിയതാം സിദ്ധിമാസാദ്യ തതോ വാഹനമാരുഹേത് ।। ൨൫൧.
അഗ്നി പറഞ്ഞു: കൈയും മനസ്സും ദൃഷ്ടിയും ജയിച്ചവനും ലക്ഷ്യം നേടിയവനും ഉറപ്പായ വിജയം കൈവരിച്ചശേഷം, പിന്നെ വാഹനം കയറണം.
ദശഹസ്തോ ഭവേത് പാശോ വൃത്തഃ കരമുഖസ്തഥാ । ഗുണകാര്പാസമുഞ്ജാനാം ഭങ്ഗസ്നായ്വര്ക്കവര്മ്മിണാമ് ।। ൨൫൧.
പാശം പത്ത് കൈ നീളവും വൃത്താകൃതിയിലും കൈയുടെ അറ്റത്തുമാകണം; അത് കപ്പാസ്, മുന്ജ് പുല്ല്, ചണ, പൊന്നോ കവർച്ചയുടെ ശക്തമായ നൂലുകൾ കൊണ്ടുമാണ് ഉണ്ടാക്കേണ്ടത്.
അന്യേഷാം സുദൃഢാനാഞ്ച സുകൃതം പരിവേഷ്ടിതമ് । തയാ ത്രിംശത്സമം പാശം ബുധഃ കുര്യ്യാത് സുവര്ത്തിംതമ് ।। ൨൫൧.
മറ്റുള്ളവർക്കായി, അതി ദൃഢമായവർക്കായി, അത് നന്നായി ചുറ്റിക്കൊടുക്കണം; അതിനാൽ ബുദ്ധിമാൻ പാശം മുപ്പത് മടങ്ങ് നീളത്തിൽ, നന്നായി ചുരുട്ടി ഒരുക്കണം.
കര്ത്തവ്യം ശിക്ഷകൈസ്തസ്യ സ്ഥാനം കക്ഷാസു വൈ തദാ । വാമഹസ്തേന സങ്ഗൃഹ്യ ദക്ഷിണേനോദ്ധരേത്തതഃ ।। ൨൫൧.
അധ്യാപകൻ അതിന്റെ സ്ഥലം കളരിയിൽ ഒരുക്കണം; ഇടതു കൈ കൊണ്ട് പിടിച്ച്, പിന്നെ വലതു കൈ കൊണ്ട് ഉയർത്തണം.
കുണ്ഡലസ്യാകൃതിം കൃത്വാ ഭ്രാമ്യൈകം മസ്തകോപരി । ക്ഷിപേത് തൂണമയേ തൂര്ണം പുരുഷേ ചര്മവേഷ്ടിതേ ।। ൨൫൧.
കുണ്ഡലത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ആക്കി, തലക്കു മുകളിൽ ഒരു പ്രാവശ്യം ഭ്രമിപ്പിച്ച്, അതിവേഗം ചർമ്മം ധരിച്ച മനുഷ്യനിലേക്ക് എറിയണം.
വല്ഗിതേ ച പ്ലുതേ ചൈവ തഥാ പ്രവ്രജിതേഷു ച । സമയോഗവിധിം കൃത്വാ പ്രയുഞ്ജീത സുശിക്ഷിതമ് ।। ൨൫൧.
ചാടുമ്പോഴും, പായുമ്പോഴും, അലയുമ്പോഴും, ശരിയായ രീതിയിൽ പരിശീലനം പാലിച്ച്, അതിനെ കൃത്യമായി പ്രയോഗിക്കണം.
വിജിത്വാ തു യഥാന്യായം തതോ ബന്ധം സമാചരേത് । കട്യാമ്ബദ്ധ്വാ തതഃ ഖഡ്ഗം വാമപാര്ശ്വാവലമ്ബിതമ് ।। ൨൫൧.
നിയമപ്രകാരം ജയിച്ചശേഷം, പിന്നെ ബന്ധനം നടത്തണം; അതിനെ അരയിൽ കെട്ടി, പിന്നെ വാൾ ഇടതുവശത്ത് തൂക്കിക്കൊള്ളണം.
ദൃഢം വിഗൃഹ്യ വാമേന നിഷ്കര്ഷേദ്ദക്ഷിണേന തു । ഷഡങ്ഗുലപരീണാഹം സപ്തഹസ്തസമുച്ഛിതം ।। ൨൫൧.
ഇടതു കൈയിൽ ഉറപ്പായി പിടിച്ച്, വലതു കൈ കൊണ്ട് പുറത്തെടുക്കണം; അതിന്റെ ചുറ്റളവ് ആറു വിരൽവീതിയും, ഉയരം ഏഴ് കൈവീതിയുമാകണം.
അയോമയ്യഃ ശലാകാശ്ച വര്മാണി വിവിധാനി ച । അര്ദ്ധഹസ്തേ സമേ ചൈവ തിര്യ്യഗൂദ്ര്ധ്വഗതം തഥാ ।। ൨൫൧.
ഇരുമ്പ് ദണ്ഡുകളും വിവിധ തരത്തിലുള്ള കവർച്ചകളും, പാതി കൈ ദൂരത്തും, തുല്യമായും, അറ്റത്തും, ഉയർന്നതായും ഒരുക്കണം.
യോജയേദ്വിധിനാ യേന തഥാത്വങ്ഗദതഃ ശ്രൃണു । തൂണചര്മാവനദ്ധാങ്ഗം സ്ഥാപയിത്വാ നവം ദൃഢം ।। ൨൫൧.
ശക്തമായ പുതിയ വില്ലും കരുതലോടെ കവർച്ചയും ശരീരത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച് എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
കരേണാദായ ലഗുഡം ദക്ഷിണാങ്ഗുലകം നവം । ഉദ്യമ്യ ഘാതയേദ്യസ്യ നാശസ്തേന ശിശോര്ദൃഢം ।। ൨൫൧.
വലത് കൈയിൽ പുതിയ ഒരു ദണ്ഡം പിടിച്ച് ഉയർത്തി, അതിനാൽ ശക്തമായി അടിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആ കുട്ടിയുടെ നാശം ഉറപ്പാണ്.
ഉഭാഭ്യാമഥ ഹസ്താബ്യാം കുര്യ്യാത്തസ്യ നിപാതനം । അക്ലേശേന തതഃ കുര്വന് ബധേ സിദ്ധിഃ പ്രകീര്ത്തിതാ ।। ൨൫൧.
പിന്നീട് രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് അതിനെ താഴേക്ക് കൊണ്ടുവരണം; ഇത് എളുപ്പത്തിൽ ചെയ്യുമ്പോൾ കൊല്ലുന്നതിൽ വിജയം ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
അഗ്നിരുവാച ഭ്രാന്തമുദ് ഭ്രാന്തമാവിദ്ധമാപ്ലുതം വിപ്ലുതം സൃതം । സമ്പാതം സമുദീശഞ്ച ശ്യേനപാതമഥാകുലം ।। ൨൫൨.
അഗ്നി പറഞ്ഞു: ചുറ്റും ചുറ്റും കറങ്ങുന്നത്, കുത്തുന്നത്, ചാടുന്നത്, താഴേക്ക് ചാടുന്നത്, ഓടുന്നത്, മുകളിൽ നിന്ന് ആക്രമിക്കുന്നത്, ശ്യേനപതനം, ആശങ്കയും കലഹവും എന്നിവയൊക്കെയാണ്.
ഉദ്ധൂതമവധൂതഞ്ച സവ്യം ദക്ഷിണമേവ ച । അനാലക്ഷിതവിസ്ഫോടൌ കരാലേന്ദ്രമഹാസഖൌ ।। ൨൫൨.
കുലുക്കൽ, ഇളക്കൽ, ഇടത് വശത്തേക്കും വലത് വശത്തേക്കും നീങ്ങൽ, ശ്രദ്ധിക്കാതെ പൊട്ടിത്തെറൽ, കരളിന്റെ ശക്തമായ അടികൾ എന്നിവയും ഉണ്ട്.
വികരാലനിപാതൌ ച വിഭീഷണഭയാനകൌ । സമഗ്രാര്ദ്ധതീയാംശപാദപാദാര്ദ്ധവാരിജാഃ ।। ൨൫൨.
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തമായ അടികൾ, ഭയാനകവും ഭീഷണിയുമുള്ളവ, മുഴുവൻ, പകുതി, മൂന്നിലൊന്ന് എന്നിങ്ങനെ, താമരപോലെയുള്ള കാലിടികൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രാത്യാലീഢമഥാലീഢം വരാഹം ലുലിതന്തഥാ । ഇതി ദ്വാത്രിംശതോ ജ്ഞേയാഃ ഖഡ്ഗചര്മവിധൌ രണേ ।। ൨൫൨.
പിന്നോട്ട് നില്ക്കൽ, മുന്നോട്ട് നില്ക്കൽ, പന്നിയുടെ നില, വളയുന്ന നില—ഇങ്ങനെ ഇരുപത്തിരണ്ടു വിധങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ വാൾ കവർച്ചയുടെ വിദ്യയിൽ അറിയേണ്ടതാണ്.
പരവൃത്തമപാവൃത്തം ഗൃഹീതം ലഘുസഞ്ജ്ഞിതം । ഊദ്ര്ധ്വാത് ക്ഷഇപ്തമധഃ ക്ഷിപ്തം സന്ധാരിതവിധാരിതം ।। ൨൫൨.
തിരിഞ്ഞുപോകൽ, തിരികെ വരിക, പിടിച്ചിരിക്കുന്നത്, ലഘുവായ ചലനം, മുകളിലേക്ക് എറിഞ്ഞത്, താഴേക്ക് എറിഞ്ഞത്, പിടിച്ചുവെക്കൽ, തടയൽ—ഇവയൊക്കെയാണ്.
ശ്യേനപാതം ഗജപാനം ഗ്രാഹഗ്രാഹ്യന്തഥൈവ ച । ഏവമേകാദശവിധാ ജ്ഞേയാഃ പാശവിധാ രണാഃ ।। ൨൫൨.
ശ്യേനപതനം, ആനയുടെ കുടിവെപ്പ്, മുതലയുടെ പിടിത്തം—ഇങ്ങനെ പതിനൊന്ന് വിധമായ പാശ വിദ്യകൾ യുദ്ധത്തിൽ അറിയേണ്ടവയാണ്.
ഋജ്വായതം വിശാലഞ്ച തിര്യ്യഗ്ഭ്രാമിതമേവ ച । പഞ്ചകര്മ വിനിര്ദ്ദിഷ്ടം വ്യസ്തേ പാശേ മഹാത്മഭിഃ ।। ൨൫൨.
നേരായത്, വിശാലമായത്, ചായം മാറിയതും, ചുറ്റി കറങ്ങുന്നതും—പാശം വേർതിരിച്ചപ്പോൾ മഹാത്മാക്കൾ പറഞ്ഞ അഞ്ച് പ്രവർത്തികൾ ഇവയാണ്.
ഛേദനം ഭേദനം പാതോ ഭ്രമണം ശയനം തഥാ । വികര്ത്തനം കര്ത്തऩഞ്ച ചക്രകര്മേദമേവ ച ।। ൨൫൨.
കത്തി മുറിക്കൽ, പിളർത്തൽ, അടിക്കൽ, ചുറ്റൽ, കിടക്കൽ, വെട്ടൽ, തറയ്ക്കൽ, ചക്രംപോലുള്ള പ്രവർത്തനം—ഇവയാണ് പ്രവർത്തികൾ.
ആസ്ഫോടഃ ക്ഷ്വേഡനം ഭേദസ്ത്രാസാന്ദോലിതകൌ തഥാ । ശൂലകര്മാണി ജാനീഹി ഷഷ്ഠമാഘാതസഞ്ജ്ഞിതം ।। ൨൫൨.
അടിച്ചു ചാടൽ, കുരയ്ക്കൽ, പിളർത്തൽ, ഭയപ്പെടുത്തൽ, ആടിക്കൽ—ഇവയെല്ലാം കുന്തത്തിന്റെ പ്രവർത്തികൾ; ആറാമത്തേത് അടിയെന്നു പറയുന്നു.
ദൃഷ്ടിഘാതം ഭുജാഘാതം പാര്ശ്വഘാതം ദ്വിജോത്തമ । ഋജുപക്ഷേഷുണാ പാതം തോമരസ്യ പ്രകീര്ത്തിതം ।। ൨൫൨.
കണ്ണിൽ അടിക്കൽ, കൈയിൽ അടിക്കൽ, വശത്ത് അടിക്കൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, നേരായ ഈരാളി ഉപയോഗിച്ച് താഴെയിടൽ, തുമരത്തിന്റെ വിദ്യയും ഇവയാണ്.
ആഹതം വിപ്ര ഗോമൂത്രപ്രഭൂതങ്കമലാസനം । തതോര്ദ്ധഗാത്രം നമിതം വാമദക്ഷിണമേവ ച ।। ൨൫൨.
അടിക്കപ്പെട്ടത്, ബ്രാഹ്മണനേ, പശുവിന്റെ മൂത്രംപോലുള്ളത്, അധികം ഉള്ളത്, താമരയിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലുള്ളത്, ഉയർത്തിയ ശരീരമുള്ളത്, വളഞ്ഞത്, ഇടതും വലതും എന്നിവയും ഉണ്ട്.