അഗ്നിപുരാണമ്

ഗൃഹീത്വാ സായകം പുങ്ഖാത്തര്ജ്ജന്യാങ്ഗുഷ്ഠകേന തു । അനാമയാ പുനര്ഗൃഹ്യ തഥാ മധ്യമയാപി ച ।। ൨൪൯.

അമ്പിന്റെ പാറു ഭാഗം തുമ്പും ചൂണ്ടുവിരലുംകൊണ്ട് പിടിച്ച്, പിന്നെ അനാമികാവിരലും മദ്ധ്യവിരലുംകൊണ്ടും അതിനെ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ച് പിടിക്കണം.

താവദാകര്ഷയേദ്വേഗാദ്യാവദ്വാണഃ സുപൂരിതഃ । ഏവം വിധമുപക്രമ്യ മോക്തവ്യം വിധിവത് ഖഗം ।। ൨൪൯.

അമ്പ് പൂർണ്ണമായി വലിഞ്ഞെത്തുംവരെ ശക്തിയോടെ വില്ല് വലിക്കണം. ഇങ്ങനെ ആരംഭിച്ചാൽ, അമ്പ് ശരിയായ രീതിയിൽ വിട്ടയക്കണം.

ദൃഷ്ടിമുഷ്ടിഹതം ലക്ഷ്യം ഭിന്ദ്യാദ്വാണേന സുവ്രത । മുക്വാ തു പശ്ചിമം ഹസ്തം ക്ഷിപേദ്വേഗേന പൃഷ്ഠതഃ ।। ൨൪൯.

കണ്ണും കയ്യും ലക്ഷ്യത്തിൽ ചേർത്ത്, നീതി പാലിക്കുന്നവനേ, അമ്പുകൊണ്ട് ലക്ഷ്യം തുളയ്ക്കണം. അമ്പ് വിട്ടശേഷം, പിന്നിലെ കൈ വേഗത്തിൽ പിന്നോട്ട് നീക്കണം.

ഏതദുച്ഛേദമിച്ഛന്തി ജ്ഞാതവ്യം ഹി ത്വയാ ദ്വിജ । കര്പൂരന്തദധഃ കാര്യ്യമാകൃഷ്യ തു ധനുഷ്മതാ ।। ൨൪൯.

ഇതിനെ 'മുറിക്കൽ' എന്ന രീതിയെന്ന് പറയുന്നു, നീ ഇത് അറിയണം, ദ്വിജനേ. വില്ലാളി കൈയുടെ താഴത്തെ ഭാഗം താഴേക്ക് വലിക്കണം.

ഊദ്‌ര്ധ്വം വിമുക്തകേ കാര്യേ ലക്ഷശ്ലിഷ്ടന്തു മധ്യമം । ശ്രേഷ്ഠം പ്രകൃഷ്ടം വിജ്ഞേയം ധനഃശാസ്ത്രവിശാരദൈഃ ।। ൨൪൯.

മുകളിലേക്ക് അമ്പ് വിട്ടാൽ, മദ്ധ്യഭാഗം ലക്ഷ്യത്തിൽ ചേർക്കണം. വില്ല് വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമമായതും ശ്രേഷ്ഠമായതും തിരിച്ചറിയാം.

ജ്യേഷ്ഠസ്തു സായകോ ജ്ഞേയോ ഭവേദ്‌ദ്വാദശമുഷ്ടയഃ । ഏകാദശ തഥാ മധ്യഃ കനീയാന്ദശമുഷ്ടയഃ ।। ൨൪൯.

ഏറ്റവും നീളമുള്ള അമ്പ് പന്ത്രണ്ട് കയ്യളവാണ്. മദ്ധ്യവിരലിന്റെ അമ്പ് പതിനൊന്ന് കയ്യളവും, ഏറ്റവും ചെറുത് പത്ത് കയ്യളവും നീളമുള്ളതാണ്.

ചതുര്ഹസ്തം ധനുഃ ശ്രേഷ്ഠം ത്രയഃ സാദ്‌ര്ധന്തു മധ്യമം । കനീയസ്തു ത്രയഃ പ്രോക്തം നിത്യമേവ പദാതിനഃ ।। ൨൪൯.

നാല് മുഴ നീളമുള്ള വില്ലാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം. മൂന്നു മുഴയും അരമുഴയും ഉള്ളത് മദ്ധ്യനിലവാരമാണ്. പാദാതികൾക്ക് എന്നും മൂന്നു മുഴ നീളമുള്ളതാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്.

അഗ്നിരുവാച പൂര്ണായതം ദ്വിജഃ കൃത്വാ തതോ മാംസൈര്ഗദായൂധാന് । സുനിര്ധൌതം ധനുഃ കൃത്വാ യജ്ഞഭൂമൌ വിധാപയേത് ।। ൨൫൦.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: വില്ല് പൂർണ്ണമായി വലിഞ്ഞശേഷം, ദ്വിജനേ, മാംസം കൊണ്ടും ഗദായുധങ്ങൾ കൊണ്ടും വില്ല് നന്നായി കഴുകി ശുദ്ധമാക്കി യാഗഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

തതോ വാണം സമാഗൃഹ്യ ദംശിതഃ സുസമാഹിതഃ । ബധ്നീയാദ്‌ദൃഢാം കക്ഷാഞ്ച ദക്ഷിണാമ് ।। ൨൫൦.

ശരം എടുത്ത്, മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, വലതുകൈയിലെ കക്ഷാ ഉറപ്പായി കെട്ടണം.

വിലക്ഷഅയമപി തദ്വാണം തത്ര ചൈവ സുസംസ്ഥിതം । തതഃ സമുദ്ധരേദ്വാണം തൂണാദ്ദക്ഷിണപാണിനാ ।। ൨൫൦.

മനസ്സ് ചിതറുന്ന സമയത്തും ആ അമ്പ് അവിടെ നന്നായി വയ്ക്കണം. അതിനുശേഷം, വലതുകൈകൊണ്ട് അമ്പ് തൂണിൽ നിന്ന് എടുക്കണം.

തേനൈവ സഹിതം മധ്യേ ശരം സങ്‌ഗൃഹ്യ ധാരയേത് । വാമഹസ്തേന വൈ കക്ഷാം ധനുസ്തസ്മാത്സമുദ്ധരേത് ।। ൨൫൦.

അമ്പ് മദ്ധ്യഭാഗത്ത് ചേർത്ത് പിടിച്ച്, ഇടതുകൈകൊണ്ട് കക്ഷയും, അതിൽനിന്ന് വില്ലും എടുക്കണം.

അവിഷണ്ണമതിര്ഭൂത്വാ ഗുണേ പുങ്ഖം നിവേശയേത് । സമ്പീഡ്യ സിംഹകര്ണേന പുങ്ഖേനാപി സമേ ദൃഢം ।। ൨൫൦.

മനസ്സ് തളരാതെ, വില്ലിന്റെ ദാരുവിൽ പാറു ഉറപ്പായി വയ്ക്കണം. സിംഹക്കണ്ണി പിടിപ്പും പാറുവും ഒരുപോലെ ഉറപ്പോടെ അമർത്തണം.

വാമകര്ണോപവിഷ്ടഞ്ച ഫലം വാമസ്യ ധാരയേത് । വര്ണാന് മധ്യമയാ തത്ര വാമാങ്ഗുല്യാ ച ധാരയേത് ।। ൨൫൦.

അമ്പിന്റെ അറ്റം ഇടതുകാതിനടുത്ത് വയ്ക്കണം. അവിടം നിറങ്ങൾ മദ്ധ്യവിരലും ഇടതുകൈയുടെ വിരലുംകൊണ്ട് പിടിക്കണം.

മനോ ലക്ഷ്യഗതം കൃത്വാ മുഷ്ടിനാ ച വിധാനവിത് । ദക്ഷിണേ ഗാത്രഭാഗോ തു കൃത്വാ വര്ണം വിമോക്ഷയേത് ।। ൨൫൦.

മനസ്സ് ലക്ഷ്യത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ശരിയായ പിടിപ്പോടെ, ശരീരത്തിന്റെ വലതുഭാഗം ഉപയോഗിച്ച് അമ്പ് വിട്ടയക്കണം.

ലലാടപുടസംസ്ഥാനം ദണ്ഡം ലക്ഷ്യേ നിവേശയേത് । ആകൃഷ്യ താड़യേത്തത്ര ചന്ദ്രകം ഷോड़ശങ്ഗുലമ് ।। ൨൫൦.

നെടുവീർപ്പിന്റെ നടുവിൽ അമ്പിന്റെ ദണ്ഡം വച്ച്, അമ്പ് വലിച്ച്, പതിനാറ് വിരലിന്റെ ദൂരം ചന്ദ്രാകൃതിയുണ്ടാകുന്ന വിധം വിട്ടയക്കണം.

മുക്ത്വാ വാണം തതഃ പശ്ചാദുല്കാശിക്ഷസ്തദാ തയാ । നിഗൃഹ്ണീയാനുമധ്യമയാ തതോഽങ്ഗുല്യാ പുനഃ പുനഃ ।। ൨൫൦.

അമ്പ് വിട്ടശേഷം, ഉൽക്കാശിക്ഷ എന്ന രീതിയിൽ, മദ്ധ്യവിരലുകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും പിടിച്ചിരുത്തണം.

അക്ഷിലക്ഷ്യം ക്ഷിപേത്തൂണാച്ചതുരസ്രഞ്ച ദക്ഷിണമ് । ചതുരസ്രഗതം വേധ്യമഭ്യസേച്ചാദിതഃ സ്ഥിതഃ ।। ൨൫൦.

കണ്ണിന്റെ ഉയരത്തിലുള്ള ലക്ഷ്യത്തിൽ തൂണിൽ നിന്ന് അമ്പ് എറിഞ്ഞ്, വലതുഭാഗത്തുള്ള ചതുരാകൃതിയിലും അമ്പ് വിടണം. ആരംഭസ്ഥലത്ത് നിന്ന് ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ലക്ഷ്യം തുളയ്ക്കാൻ അഭ്യസിക്കണം.

തസ്മാദനന്തരം തീക്ഷ്ണം പരവൃത്തം ഗതഞ്ച യത് । നിമ്നമുന്നതവേധഞ്ച അഭ്യസേത് ക്ഷിപ്രകന്തതഃ ।। ൨൫൦.

അതുകൊണ്ട്, അതിന് ശേഷം, മൂർച്ചയുള്ളതും തിരിഞ്ഞുപോയതും നീങ്ങിയതും താഴ്ന്നതും ഉയർന്നതും ചലിക്കുന്നതുമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ വേഗത്തിൽ അഭ്യസിക്കണം.

വേധ്യസ്ഥാനേഷ്വഥൈതേഷു സത്ത്വസ്യ പുടകാദ്ധനുഃ । ഹസ്താവാപശതൈശ്ചിത്രൈസ്തര്ജ്ജയേദ്‌ദുസ്തരൈരപി ।। ൨൫൦.

കുത്തേണ്ട സ്ഥലങ്ങളിൽ, ഈ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ, കൈയുടെ ശക്തിയാൽ വില്ല് ക്വിവറിൽ നിന്ന് എടുത്ത്, വിവിധ രീതികളിൽ പോലും എളുപ്പമല്ലാത്ത ലക്ഷ്യങ്ങളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തണം.

തസ്മിന് വേധ്യഗതേ വിപ്ര ദ്വേ വേധ്യേ ദൃഢസംജ്ഞകേ । ദ്വേ വേധ്യേ ദുഷ്കരേ വേധ്യേ ദ്വേ തഥാ ചിത്രദുഷ്കരേ ।। ൨൫൦.

ആ ലക്ഷ്യത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണാ, രണ്ട് ദൃഢമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, രണ്ട് ദുഷ്കരമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, അതുപോലെ തന്നെ രണ്ട് വ്യത്യസ്തവും ദുഷ്കരവുമായ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഉണ്ട്.

ന തു നിമ്നഞ്ച തീക്ഷ്ണഞ്ച ദൃഢവേധ്യേ പ്രകീര്ത്തിതേ । നിമ്നം ദുഷ്കരമുദ്ദിഷ്ടം വേധ്യമൂദ്‌ര്ധ്വഗതഞ്ച യത് ।। ൨൫൦.

പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദൃഢലക്ഷ്യങ്ങളിൽ താഴ്ന്നതോ മൂർച്ചയുള്ളതോ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല; താഴ്ന്നത് ദുഷ്കരമായതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, ഉയർന്നതും ലക്ഷ്യമാണ്.

മസ്തകായനമധ്യേ തു ചിത്രദുഷ്കരസഞ്‌ജ്ഞകേ । ഏവം വേധ്യഗണങ്‌കൃത്വാ ദക്ഷിണേനേതരേണ ച ।। ൨൫൦.

തലയും ശരീരവും തമ്മിലുള്ള മദ്ധ്യഭാഗം വ്യത്യസ്തവും ദുഷ്കരവുമായ ലക്ഷ്യമായി അറിയപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൂട്ടമായി ഒരുക്കി, വലതുകൈയും മറ്റുകൈയും ഉപയോഗിക്കണം.

ആരോഹേത് പ്രഥമം വീരോ ജിതലക്ഷസ്തതോ നരഃ । ഏഷ ഏവ വിധിഃ പ്രോക്തസ്തത്ര ദൃഷ്ടഃ പ്രയോക്തൃഭിഃ ।। ൨൫൦.

ആദ്യം ലക്ഷ്യം നേടുന്ന വീരൻ കയറിയിരിക്കണം, പിന്നെ മറ്റുള്ളവൻ; ഇതാണ് ഇവിടെ പ്രയോഗിക്കുന്നവരാൽ കണ്ടു പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിയമം.

അധികം ഭ്രമണം തസ്യ തസ്മാദ് വേധ്യാത് പ്രകീര്ത്തിതമ് । ലക്ഷ്യം സ യോജയേത്തത്ര പത്രിപത്രഗതം ദൃഢമ് ।। ൨൫൦.

ആ ലക്ഷ്യത്തിന് കൂടുതൽ ഭ്രമണം ആവശ്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു; അവിടെ പുള്ളിയുള്ള അമ്പ് ഉറപ്പോടെ ഘടിപ്പിക്കണം.

ഭ്രാന്തം പ്രചലിചഞ്ചൈവ സ്ഥിരം യച്ച ഭവേദതി । സമന്താത്താഡയേദ് ഭിന്ദ്യാച്ഛേദയേദ്വ്യഥയേദപി ।। ൨൫൦.

ഏത് ലക്ഷ്യം ഭ്രമിച്ചാലും, ചലിച്ചാലും, വളരെ സ്ഥിരമായാലും, അതിനെ എല്ലാ ദിശയിൽ നിന്നുമാണ് അടി, പൊട്ടി, മുറിച്ച്, വേദനിപ്പിക്കേണ്ടത്.

കര്മ്മയോഗവിധാനജ്ഞോ ജ്ഞാത്വൈവം വിധിമാചരേത് । മനസാ ചക്ഷുഷാ ദൃഷ്ട്യാ യോഗരിക്ഷുര്യമം ജയേത് ।। ൨൫൦.

കർമ്മയോഗത്തിന്റെ വിധി അറിയുന്നവൻ ഈ വിധി മനസ്സിലാക്കി അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം; മനസ്സും കണ്ണും ദൃഷ്ടിയും ഉപയോഗിച്ച് യോഗശക്തിയുള്ള വില്ലാളൻ സംയമനം ജയിക്കണം.

അഗ്നിരുവാച ജിതഹസ്തോ ജിതമതിര്ജ്ജിതദൃഗ്‌ലക്ഷ്യസാധകഃ । നിയതാം സിദ്ധിമാസാദ്യ തതോ വാഹനമാരുഹേത് ।। ൨൫൧.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: കൈയും മനസ്സും ദൃഷ്ടിയും ജയിച്ചവനും ലക്ഷ്യം നേടിയവനും ഉറപ്പായ വിജയം കൈവരിച്ചശേഷം, പിന്നെ വാഹനം കയറണം.

ദശഹസ്തോ ഭവേത് പാശോ വൃത്തഃ കരമുഖസ്തഥാ । ഗുണകാര്പാസമുഞ്ജാനാം ഭങ്ഗസ്നായ്വര്ക്കവര്മ്മിണാമ് ।। ൨൫൧.

പാശം പത്ത് കൈ നീളവും വൃത്താകൃതിയിലും കൈയുടെ അറ്റത്തുമാകണം; അത് കപ്പാസ്, മുന്ജ് പുല്ല്, ചണ, പൊന്നോ കവർച്ചയുടെ ശക്തമായ നൂലുകൾ കൊണ്ടുമാണ് ഉണ്ടാക്കേണ്ടത്.

അന്യേഷാം സുദൃഢാനാഞ്ച സുകൃതം പരിവേഷ്ടിതമ് । തയാ ത്രിംശത്‌സമം പാശം ബുധഃ കുര്യ്യാത് സുവര്ത്തിംതമ് ।। ൨൫൧.

മറ്റുള്ളവർക്കായി, അതി ദൃഢമായവർക്കായി, അത് നന്നായി ചുറ്റിക്കൊടുക്കണം; അതിനാൽ ബുദ്ധിമാൻ പാശം മുപ്പത് മടങ്ങ് നീളത്തിൽ, നന്നായി ചുരുട്ടി ഒരുക്കണം.