അഗ്നിപുരാണമ്

മത്സ്യാമ്ഭസാ തു സേകേന വൃദ്ധിര്ഭവതി ശാഖിനഃ । ആവികാജശകൃച്ചൂര്ണം യവചൂര്ണം തിലാനി ച ।। ൨൪൭.

മീനിന്റെ വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളം കൊടുക്കുമ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങൾ വളരും. ആടിന്റെ ചാണകപ്പൊടി, യവപ്പൊടി, എള്ള് എന്നിവയും ചേർക്കണം.

ഗോമാംസമുദകഞ്ചേതി സപ്തരാത്രം നിധാപയേത് । ഉത്സേകം സര്വവൃക്ഷാണാം ഫലപുഷ്പാദിവൃദ്ധിദം ।। ൨൪൭.

പശുമാംസം വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് ഏഴ് രാത്രികൾ വയ്ക്കണം. എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങൾക്കും ഈ വെള്ളം ഒഴിച്ചാൽ ഫലവും പുഷ്പവും വർദ്ധിക്കും.

മത്സ്യോദകേന ശീതേന ആമ്രാണാം സേക ഇഷ്യതേ । പ്രശസ്തം ചാപ്യശോകാനാം കാമിനീപാദതാഡനം ।। ൨൪൭.

തണുത്ത മീൻവെള്ളം കൊണ്ട് മാവിന് വെള്ളം കൊടുക്കുന്നത് ഉത്തമം. അശോകവൃക്ഷങ്ങൾക്ക് കാമിനി ചെടിയുടെ വേരുകൾ അടിക്കുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.

ഖര്ജൂരനാരികേലാദേര്ലവണാദ്ഭിര്വിവര്ദ്ധനം । വിഡങ്ഗമത്സ്യമാംസാദ്ഭിഃ സര്വേഷാം ദോഹദം ശുഭം ।। ൨൪൭.

ഇഞ്ചി, തേങ്ങ, ഈന്തപ്പഴം തുടങ്ങിയവ ഉപ്പിനൊപ്പം ചേർത്താൽ ശരീരത്തിന് പോഷണം കൂടും. വിദംഗം, മീൻ, മാംസം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാൽ എല്ലാവരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നല്ല രീതിയിൽ നിറവേറും.

അഗ്നിരുവാച പുഷ്പൈസ്തു പൂജനാദ്വിഷ്ണുഃ സര്വകാര്യ്യേഷു സിദ്ധിദഃ । മാലതീ മല്ലികാ യൂഥീ പാടലാ കരവീരകം ।। ൨൪൮.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് പൂജ ചെയ്താൽ വിഷ്ണു എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും വിജയവും ഫലവും നൽകുന്നു. മാലതി, മല്ലിക, യൂതി, പാടല, കരവീരം എന്നിവയുടെ പൂക്കൾ ഉപയോഗിക്കാം.

പാവന്തിരതിമുക്തശ്ച൧ കര്ണികാരഃ കുരണ്ടകഃ । കുബ്ജകസ്തഗരോ നീപോ വാണോ വര്വപമല്ലികാ ।। ൨൪൮.

പാവനി, അതിമുക്ത, കർണികാരം, കുറണ്ടകം, കുബ്ജകം, തഗരം, നീപം, വാണം, വർവപമല്ലിക എന്നിവയും പൂജയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാണ്.

അശോകസ്തിലകഃ കുന്ദഃ പൂജായൈ സ്യാത്തമാലജം । വില്വപത്രം ശമീപത്രം പത്രം ഭൃങ്ഗരജസ്യ തു ।। ൨൪൮.

അശോകം, തിലകം, കുന്ദം എന്നിവയുടെ പൂക്കളും, തമാല ഇല, ബില്വ ഇല, ശമീ ഇല, ഭൃംഗരാജ് ഇല എന്നിവയും പൂജയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കാം.

തുലസീകാലതുലസീപത്രം വാസകമര്ച്ചനേ । കേതകീപത്രപുഷ്പം ച പദ്മം രക്തോത്പലാദികം ।। ൨൪൮.

തുളസി, കാളതുളസി ഇല, വാസകവും പൂജയ്ക്ക് ഉത്തമമാണ്. കേതകി ഇലയും പൂവും, താമര, ചുവന്ന ഉത്പലം തുടങ്ങിയ പൂക്കളും ഉപയോഗിക്കാം.

നാര്ക്കന്നോന്മത്തകങ്ഗാഞ്ചീ പൂജനേ ഗിരിമല്ലികാ । കൌടജം ശാല്മലീപുഷ്പം കണ്ടകാരീഭവന്നഹി ।। ൨൪൮.

നാർക്ക, ഉന്മത്തകം, കങ്കാഞ്ചി, ഗിരിമല്ലിക എന്നിവ പൂജയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കാം. കൗടജം, ശാൽമലി പൂവ്, മുള്ളുള്ള പൂക്കൾ എന്നിവ പൂജയ്ക്ക് അനുയോജ്യമല്ല.

ഘൃതപ്രസ്ഥേന വിഷ്ണോശ്ച സ്നാനങ്ഗോ കോടിസത്‌ഫലം । ആഢകേന തു രാജാ സ്യാത് ഘൃതക്ഷീരൈര്ദ്ദിവം വ്രജേത് ।। ൨൪൮.

ഒരു പ്രസ്ഥം നെയ്യാൽ വിഷ്ണുവിനെ സ്നാനിപ്പിച്ചാൽ കോടിയോളം ഫലം ലഭിക്കും. ഒരു ആഢകം നെയ്യും പാലും ചേർത്ത് സ്നാനിപ്പിച്ചാൽ രാജാവിനെപോലെ സ്വർഗത്തിൽ എത്താം.

അഗ്നിരുവാച ചതുഷ്പാദം ധനുര്വേദം വദേ പഞ്ചവിധം ദ്വിജ । രഥനാഗാശ്വപത്തീനാം യോധാംശ്ചാശ്രിത്യ കീര്ത്തിതം ।। ൨൪൯.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ധനുര്‍വേദം നാലു വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്, എന്നാൽ ഞാൻ ഇവയെ അഞ്ചായി വിശദീകരിക്കും. രഥം, ആന, കുതിര, പടയാളി എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട യോദ്ധാക്കളാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്ന് പറയുന്നു.

യന്ത്രമുക്തം പാണിമുക്തം മുക്തസന്ധാരിതം തഥാ । അമുക്തം ബാഹുയുദ്ധഞ്ച പഞ്ചധാ തത് പ്രകീര്ത്തിതം ।। ൨൪൯.

യന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് എറിയുന്നത്, കൈകൊണ്ട് എറിയുന്നത്, എറിഞ്ഞ് പിടിക്കുന്നത്, എറിക്കാത്തത്, കൈയ്മുട്ട് പോരാട്ടം — ഇതാണ് ആഞ്ചു വിധങ്ങൾ.

തത്ര ശസ്ത്രാസ്ത്രസമ്പത്ത്യാ ദ്വിവിംധം പരികീര്ത്തിതം । ഋജുമായാവിഭേദേന ഭൂയോ ദ്വിവിധമുച്യതേ ।। ൨൪൯.

ഇവയിൽ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് രണ്ടായി വിഭജിക്കാം. നേരിട്ട് പോരാടുന്നതും, വഞ്ചനയോടെ പോരാടുന്നതും എന്നിങ്ങനെ വീണ്ടും രണ്ടായി പറയാം.

ക്ഷേപണീ ചാപയന്ത്രാദ്യൈര്യന്ത്രമുക്തം പ്രകീര്ത്തിതം । ശിലാതോമരയന്ത്രാദ്യം പാണിമുക്തം പ്രകീര്ത്തിതം ।। ൨൪൯.

വില്ല് പോലുള്ള യന്ത്രങ്ങളാൽ എറിയുന്നത് 'യന്ത്രമുക്തം' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. കല്ല്, തുമര, മറ്റു ആയുധങ്ങൾ കൈകൊണ്ട് എറിയുന്നത് 'പാണിമുക്തം' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

മുക്തസന്ധാരിതം ജ്ഞേയം പ്രാസാദ്യമപി യദ്ഭവേത് । ഖഡ്‌ഗാദികമമുക്തഞ്ച നിയുദ്ധം വിഗതായുധം ।। ൨൪൯.

എറിഞ്ഞ് പിടിക്കാവുന്ന ആയുധങ്ങൾ, ഉദാഹരണത്തിന് കുന്തം മുതലായവ, അങ്ങനെ അറിയപ്പെടണം. വാൾ പോലുള്ള എറിക്കാത്ത ആയുധങ്ങൾ കൈയ്മുട്ട് പോരാട്ടത്തിന് ഉദ്ദേശിച്ചവയാണ്, അവയിൽ ആയുധമില്ലാത്ത പോരാട്ടം നടക്കും.

കുര്യ്യാദ്യോഗ്യാനി പ്രാത്രാണി യോദ്‌ധുമിച്ഛുര്ജ്ജിതശ്രമഃ । ധനുഃശ്രേഷ്ഠാനി യുദ്ധാനി പ്രാസമധ്യാനി താനി ച ।। ൨൪൯.

യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ക്ഷീണം മാറി യോഗ്യമായ പരിശീലനങ്ങൾ ചെയ്യണം. വില്ലുകൊണ്ടുള്ള യുദ്ധം ഏറ്റവും ഉത്തമം, കുന്തം ഉപയോഗിച്ചുള്ളത് മധ്യസ്ഥം.

താനി ഖഡ്‌ഗജഘന്യാനി ബാഹുപ്രത്യവരാണി ച । ധനുര്വേദേ ഗുരുര്വിപ്രഃ പ്രോക്തോ വര്ണദ്വയസ്യ ച ।। ൨൪൯.

വാൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള യുദ്ധം ഏറ്റവും താഴ്ന്നതും, കൈയ്മുട്ട് പോരാട്ടം അതിനേക്കാൾ താഴ്ന്നതുമാണ്. ധനുര്‍വേദം പഠിപ്പിക്കാൻ യോഗ്യനായ ഗുരു ബ്രാഹ്മണനോ ക്ഷത്രിയനോ ആയിരിക്കണം.

യുദ്ധാധികാരഃ ശൂദ്രസ്യ സ്വയം വ്യാപാദി ശിക്ഷയാ । ദേശസ്ഥൈഃ ശങ്ഗരൈ രാജ്ഞഃ കാര്യ്യാ യുദ്ധേ സഹായതാ ।। ൨൪൯.

ശൂദ്രൻ സ്വയം രക്ഷയ്ക്കോ രാജാവിന്റെ ഉത്തരവിനോ വേണ്ടി മാത്രമേ യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുക്കാവൂ. യുദ്ധത്തിൽ രാജാവിന് നാട്ടിലുള്ള യോദ്ധാക്കൾ സഹായം നൽകണം.

അഹ്ഗുഷ്ഠഗുല്ഫപാണ്യങ്‌ഘ്ര്യഃ ശ്ലിഷ്ടഃ സ്യുഃ സഹിതാ യദി । ദൃഷ്ടം സമപദം സ്ഥാനമേതല്ലക്ഷണതസ്തഥാ ।। ൨൪൯.

വിരൽതുമ്പ്, കാൽമുട്ട്, കൈ, കാൽ എന്നിവ ചേർത്ത് നിർത്തിയാൽ അതാണ് സമപദം എന്ന നില, അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അങ്ങനെ തന്നെ.

വാഹ്യാങ്ഗുലിസ്ഥിതൌ പാദൌ സ്തബ്ധജാനുബലാവുഭൌ । ത്രിവതസ്ത്യന്തരാസ്ഥാനമേതദ്വൈശാഖമുച്യതേ ।। ൨൪൯.

പുറത്തുള്ള വിരലുകൾ ചേർത്ത് കാലുകൾ നിർത്തി, രണ്ടു മുട്ടുകളും ഉറപ്പോടെ, മൂന്ന് വിരൽ അകലം വിട്ട് നിൽക്കുന്നത് വൈശാഖം എന്ന നിലയാകുന്നു.

ഹംസപങ്‌ക്ത്യാകൃതിസമേ ദൃശ്യേതേ യത്ര ജാനുനീ । ചതുര്വിതസ്തിവിച്ഛിന്നേ തദേ തന്മണ്ഡലം സ്മൃതം ।। ൨൪൯.

ഹംസയുടെ പാതയുപോലെ രണ്ടു മുട്ടുകൾ നേരെ കാണപ്പെടുകയും, നാലു വിരൽ അകലം വേർപിരിഞ്ഞ് നിൽക്കുന്നതും, അതാണ് മണ്ഡലം എന്ന നില.

ഹലാകൃതിമയം യച്ച സ്തബ്ധജാനൂരുദക്ഷിണം । വിതസ്ത്യഃ പഞ്ച ചവിസ്താരേ തദാലീഢം പ്രകീര്ത്തിതം ।। ൨൪൯.

കൃഷിക്കൊണ്ടുള്ള ഉപകരണത്തെപ്പോലെയുള്ള രൂപം, വലതുകാലും മുട്ടും കഠിനമായി നിവർത്തി, അകലം അഞ്ചു വിരലളവുണ്ടെങ്കിൽ അതിനെ ആലീഢം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.

ഏതദേവ വിപര്യ്യസ്തം പ്രത്യാലീഢമിതി സ്മൃതം । തിര്യ്യഗ്ഭൂതോ ഭവേദ്വാമോ ദക്ഷിണോഽപി ഭവേദൃജുഃ ।। ൨൪൯.

ഇതേ നില മറിച്ച് ചെയ്താൽ അതിനെ പ്രത്യാലീഢം എന്നു പറയുന്നു. ഇടതുകാലാണ് താഴോട്ടു നീട്ടിയിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ വലതുകാലും നേരെ നിവർത്തിയിരിക്കും.

ഗുല്ഫൌ പാര്ഷ്ണിഗ്രഹൌ ചൈവ സ്ഥിതൌ പഞ്ചാങ്ഗുലാന്ത്രൌ । സ്ഥാനം ജാതം ഭവേദേതദ് ദ്വാദശാങ്ഗുലമായതം ।। ൨൪൯.

കാൽമുട്ടുകളും കുതിരകളും ഉറപ്പായി നിലനിൽക്കണം, അഞ്ചു വിരലുകൾ നീട്ടിയിരിക്കണം. ഈ നിലയിൽ ദ്വാദശ വിരലളവ് നീളമുള്ള സ്ഥാനം ഉണ്ടാകും.

ഋജുജാനുര്ഭവേദ്വാമോ ദക്ഷിണഃ സുപ്രസാരിതഃ । അഥവാ ദക്ഷഇണഞ്ജാനു കുബ്ജം ഭവതി നിശ്ചലം ।। ൨൪൯.

ഇടതുകാൽമുട്ട് നേരെ നിവർത്തണം, വലതുകാൽ നല്ലപോലെ നീട്ടണം. അല്ലെങ്കിൽ വലതുകാൽമുട്ട് വളച്ചിരിക്കും, അപ്പോൾ അതു കൃത്യമായി അചഞ്ചലമായി നിൽക്കും.

ദണ്ഡായതോ ഭവേദേഷ ചരണഃ സഹ ജാനുനാ । ഏവം വികടമുദ്ദിഷ്ടം ദ്വിഹസ്താന്തരമായതം ।। ൨൪൯.

ഈ കാലും അതിനോടൊപ്പം മുട്ടും ദണ്ഡംപോലെ നീട്ടണം. ഇങ്ങനെ രണ്ടുകൈ നീളമുള്ള വികടം എന്ന നില വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ജാനുനീ ദ്വിഗുണേ സ്യാതാമുത്താനൌ ചരണാവുഭൌ । അനേന വിധിയോഗേന സമ്പുടം പരികീര്ത്തിതം ।। ൨൪൯.

രണ്ടുകാലുകളും ഉയർത്തി, മുട്ടുകൾ ഇരട്ടിയായി വളച്ചിരിക്കണം. ഈ വിധത്തിൽ സമ്പുടം എന്ന നില ആകുന്നു.

കിഞ്ചിദ്വിവര്ത്തിതൌ പാദൌ സമദണ്ഡായതൌ സ്ഥിരൌ । ദൃഷ്ടമേവ യഥാന്യായം ഷോഡശാങ്ഗുലമായതം ।। ൨൪൯.

കാൽതുമ്പുകൾ കുറച്ച് പുറത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞ്, ദണ്ഡംപോലെ നേരെ ഉറപ്പായി നില്ക്കണം. അങ്ങനെ പതിനാറു വിരലളവ് നീളം വരും.

സ്വസ്തികേനാത്ര കുര്വീത പ്രണാമം പ്രഥമം ദ്വിജ । കാര്മുകം ഗൃഹ്യ വാമേന വാമണം ദക്ഷിണകേന തു ।। ൨൪൯.

ഇവിടെ ആദ്യം സ്വസ്തിക നിലയിൽ വന്ദനം നടത്തണം, ദ്വിജന്. ഇടത് കൈയിൽ വില്ലും വലത് കൈയിൽ അമ്പും പിടിക്കണം.