സമാങ്ഗുലസ്ഥാഃ ശസ്യന്തേ വ്രണാഃ ഖഡ്ഗേഷു ലിങ്ഗവത് । കാകോലൂകസവര്ണാഭാ വിഷമാസ്തേ ന ശോഭനാഃ ।। ൨൪൫.
വാളുകളിൽ വിരൽ നീളത്തിൽ സമമായ അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ട് എങ്കിൽ അവ ശുഭമാണ്; കാക്കയോ ആണ്ടിക്കൊക്കയോ പോലുള്ള നിറത്തിൽ അസമമായവ ശുഭമല്ല.
ഖഡ്ഗേ ന പശ്യേദ്വദനമുച്ഛിഷ്ടോ ന സ്പൃശേദസിം । മൂല്യം ജാതിം ന കഥയേന്നിശി കുര്യാന്ന ശീര്ഷകേ ।। ൨൪൫.
വാളിൽ മുഖം നോക്കരുത്, അശുദ്ധനായി വാൾ സ്പർശിക്കരുത്; അതിന്റെ വിലയോ ജന്മദേശമോ രാത്രി പറയരുത്, തലയിൽ വയ്ക്കുകയും ചെയ്യരുത്.
അഗ്നിരുവാച രത്നാനാം ലക്ഷണാം വക്ഷ്യേ രത്നം ധാര്യ്യമിദം നപൈഃ । വജ്രം മരകതം രത്നം പദ്മരാഗഞ്ച മൌക്തികം ।। ൨൪൬.
അഗ്നി പറഞ്ഞു: രത്നങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം; പുരുഷന്മാർ ധരിക്കേണ്ട രത്നങ്ങൾ ഇവയാണ്: വജ്രം, പച്ച, മാണിക്യം, നീലവും മുത്തും.
ഇന്ദ്രനീലം മഹാനീലം വൈദൂര്യ്യം ഗന്ധശസ്യകം । ചന്ദ്രകാന്തം സൂര്യകാന്തം സ്ഫടികം പുലകം തഥാ ।। ൨൪൬.
ഇന്ദ്രനീലവും മഹാനീലവും വൈഡൂര്യവും പുഷ്പരാഗവും, ചന്ദ്രകാന്തം, സൂര്യകാന്തം, സ്ഫടികം, പുലകവും ഇവയും.
കര്കേതനം പൂഷ്പരാഗം തഥാ ജ്യോതീരസം ദ്വിജ । സ്ഫടികം രാജപട്ടഞ്ച തഥാ രാജമയം ശുഭം ।। ൨൪൬.
കർകേതനം, പുഷ്പരാഗം, ജ്യോതിരസം, സ്ഫടികം, രാജപട്ടം, രാജമയമായ ശുഭവസ്തുക്കൾ ഇവയും.
സൌഗന്ധികം തഥാ ഗഞ്ജം ശങ്ഖബ്ര്ഹ്മമയം തഥാ । ഗോമേദം രുധിരാക്ഷഞ്ച തഥാ ഭല്ലാതകം ദ്വിജ ।। ൨൪൬.
സൗഗന്ധികം, ഗഞ്ജം, ശംഖവും ബ്രഹ്മലോഹവും, ഗോമേദകം, രുധിരാക്ഷം, ഭല്ലാതകം ഇവയും.
ധൂലീം മരകതഞ്ചൈവ തുഥകം സീസമേവ ച । പീലും പ്രവാലകഞ്ചൈവ ഗിരിവജ്രം ദ്വിജോത്തമ ।। ൨൪൬.
പൊടി, പച്ച, തുത, എള്ള്, പീലം, പവഴ, മലവജ്രം ഇവയും.
ഭൂജങ്ഗമമണിഞ്ചൈവ തഥാ വജ്രമണിം ശുഭം । ടിട്ടിഭഞ്ച തഥാ പിണ്ഡം ഭ്രാമരഞ്ച തഥോത്പലം ।। ൨൪൬.
നാഗമണിയും ഉത്തമമായ വജ്രമണിയും, ടിട്ടിഭം, പിണ്ഡം, ഭ്രമരം, ഉത്പലവും ഇവയും.
സുവര്ണപ്രതിബദ്ധാനി രത്നാനി ശ്രീജയാദികേ । അന്തഃപ്രഭാവം വൈമല്യം സുസംസ്ഥാനത്വമേവ ച ।। ൨൪൬.
പൊന്നിൽ അലങ്കരിച്ച രത്നങ്ങൾ, ശ്രീയും ജയയും പോലുള്ളവ, ഉള്ളിൽ പ്രകാശവും ശുദ്ധതയും മനോഹരമായ ആകൃതിയും ഉണ്ട്.
സുധാര്യാ നൈവ ധാര്യ്യാസ്തു നിഷ്പ്രഭാ മലിനാസ്തഥാ । ഖണ്ഡാഃ സശര്കരാ യേ ച പ്രശസ്തം വജ്രധാരണമ് ।। ൨൪൬.
മങ്ങിയതും പ്രകാശം ഇല്ലാത്തതും പൊട്ടിയതും കല്ലുകഷ്ണങ്ങൾ ഉള്ളതും ധരിക്കേണ്ടതല്ല; വജ്രത്തിൽ ചേരാൻ അനുയോജ്യമായവയാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്.
അമ്ഭസ്തരതി യദ്വജ്രമഭേദ്യം വിമലം ച യത് । ഷട്കോണം ശക്രചാപാബം ലഘു ചാര്കനിഭം ശുഭമ് ।। ൨൪൬.
ജലം തരണം ചെയ്യുന്നതും പൊട്ടാത്തതും കുഴപ്പമില്ലാത്തതും ആറു മൂലകളുള്ളതും ഇന്ദ്രധനുസ് പോലെ മനോഹരമായതും ഭാരം കുറവുള്ളതും സൂര്യപ്രകാശം പോലെയുള്ളതും ശുഭമായതുമാണ് യഥാർത്ഥ വജ്രം.
ശുകപക്ഷനിഭഃ സ്നിഗ്ധഃ കാന്തിമാന്വിമലസ്തഥാ । സ്വര്ണചൂര്ണനിഭൈഃ സൂക്ഷ്മൈര്മരകതശ്ച വിന്ദുഭിഃ ।। ൨൪൬.
ചന്ദ്രന്റെ വെളിച്ചമുള്ള പകുതിപോലെയും മൃദുവും ദീപ്തിയുള്ളതും ശുദ്ധവുമാണ് അത്; പൊന്നുപൊടി പോലെയുള്ള സൂക്ഷ്മമായ പച്ചമണിക്കല്ല് തുള്ളികളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്ഫടികജാഃ പദ്മരാഗാഃ സ്യൂ രാഗവന്തോഽതിനിര്മ്മലാഃ । ജാതവങ്ഗാ ഭവന്തീഹ കുരുവിന്ദസമുദ്ഭവാഃ ।। ൨൪൬.
സ്ഫടികത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന പത്മരാഗങ്ങൾ തിളക്കമുള്ള നിറവും അത്യന്തം ശുദ്ധതയും ഉള്ളവയാണ്; ജാതവംഗങ്ങൾ ഇവിടെ കുറുവിന്ദക്കല്ലിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്നു.
സൌഗന്ധികോത്ഥാഃ കാഷായാ മുക്താഫലാസ്തു ശുക്തിജാഃ । വിമലാസ്തേഭ്യ ഉത്കൃഷ്ടാ യേ ച ശങഖോദ്ഭവാ മുനേ ।। ൨൪൬.
സുഗന്ധമുള്ള വസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന മുത്തുകൾ ചുവപ്പുനിറമുള്ളവയാണ്; ചിപ്പിയിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നവ ശുദ്ധതയിൽ ഏറ്റവും മികച്ചതും ശംഖിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നവ അതിലും ഉന്നതവുമാണ്, മഹർഷേ.
നാഗദന്തഭവാശ്ചാഗ്ര്യാഃ കുമ്ഭശൂകരമത്സ്യജാഃ । വേണുനാഗഭവാഃ ശ്രേഷ്ഠാ മൌക്തികം നാഗജം വരം ।। ൨൪൬.
നാഗദന്തത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നവയും, കുഴിയിലും പന്നിയിലും മീനിലും നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നവയും ഉത്തമമാണ്; വംശത്തിലും പാമ്പിലും നിന്ന് ജനിക്കുന്നവ ഏറ്റവും നല്ലതും, പാമ്പിൽ നിന്നുള്ള മുത്ത് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവുമാണ്.
thumb|500px|വാസ്തുപുരുഷ (൮൧പദ) thumb|500px|വാസ്തുപുരുഷഃ. അഗ്നിരുവാച വാസ്തുലക്ഷ്മ പ്രവക്ഷ്യാമി വിപ്രാദീനാം ച ഭൂരിഹ । ശ്വേതാ രക്താ തഥാ പീതാ കൃഷ്ണാ ചൈവ യഥാക്രമമ് ।। ൨൪൭.
അഗ്നി പറഞ്ഞു: വാസ്തുപുരുഷന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും അനുയോജ്യമായ പലതരത്തിലുള്ളവയും ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം: വെള്ളയും ചുവപ്പും മഞ്ഞയും കറുപ്പും എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം.
ഘൃതരക്താന്നമദ്യാനാം ഗന്ധാഢ്യാ വസതശ്ച ച ഭൂഃ । മധുരാ ച കഷായാ ച അമ്ലാദ്യുപരസാ ക്രമാത് ।। ൨൪൭.
നെയ്യും രക്തവും അന്നവും മദ്യം എന്നിവയുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതും, മധുരവും കഷായവും പുളിയുമെന്നിങ്ങനെ രുചികളുള്ളതുമായ ഭൂമി അനുയോജ്യമാണ്.
കുശൈഃ ശരൈസ്തഥാകാശൈര്ദൂര്വാഭിര്യാ ച സംശ്രിതാ । പ്രാര്ച്യ വിപ്രാംശ്ച നിഃശല്പാം ഖാതപൂര്വന്തു കല്പയേത് ।। ൨൪൭.
കുശവും ശരംപുല്ലും ആകാശവും ദർഭയും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഭൂമി തിരഞ്ഞെടുക്കണം; ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിച്ച്, മുമ്പ് കുഴിച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥലത്ത് ഒരുക്കണം.
ചതുഃഷഷ്ടിപദം കൃത്വാ മധ്യേ ബ്രഹ്മാ ചതുഷ്പദഃ । പ്രാക് തേഷാം വൈ ഗൃഹസ്വാമീ കഥിതസ്തു തഥാര്യ്യമാ ।। ൨൪൭.
അറുപത്തുനാല് ചതുരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, നടുവിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ നാലു ഭാഗങ്ങളായി സ്ഥാപിക്കണം; കിഴക്കോട്ട് ഗൃഹസ്വാമിയും അർയമനും നിശ്ചയിക്കണം.
ദക്ഷിണേന വിവസ്വാംശ്ച മിത്രഃ പശ്ചിമതസ്തഥാ । ഉദങ്മഹീധരശ്ചൈവ ആപവത്സൌ ച വഹ്വിഗേ ।। ൨൪൭.
തെക്കോട്ട് വിവസ്വാൻ, പടിഞ്ഞാറോട്ട് മിത്രൻ, വടക്കോട്ട് മഹീധരൻ, ആപവത്, കോണുകളിൽ വഹ്വിഗ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
സാവിത്രശ്ചൈവ സവിതാ ജയേന്ദ്രൌ നൈര്ഋതേഽമ്ബുധൌ । രുദ്രവ്യാധീ ച വായവ്യേ പൂര്വ്വാദൌ കോണഗാദ്വഹിഃ ।। ൨൪൭.
തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് സാവിത്രനും സവിതാവും, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ജയേന്ദ്രനും, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് രുദ്രനും വ്യാധിയും, കിഴക്കേ വാതിലിൽ കോണഗയും വഹിയും ഉണ്ട്.
മഹേന്ദ്രശ്ച രവിഃ സത്യോ ഭൃശഃ പൂര്വ്വേഽഥ ദക്ഷിണേ। ഗൃഹക്ഷതോഽര്യമധൃതീ ഗന്ധര്വാശ്ചാഥ വാരുണേ ।। ൨൪൭.
കിഴക്കും തെക്കും മഹേന്ദ്രൻ, രവി, സത്യൻ, ഭൃഷൻ എന്നിവരും; പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഗൃഹക്ഷതൻ, അർയമൻ, ധൃതി, ഗന്ധർവന്മാർ, വരുണൻ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
പുഷ്പദന്തോഽസുരാശ്ചൈവ വരുണോ യക്ഷ ഏവ ച । സൌമേയേ ഭല്ലാടസോമൌ ച അദിതിര്ധനദസ്തഥാ ।। ൨൪൭.
പുഷ്പദന്തൻ, അസുരന്മാർ, വരുണൻ, യക്ഷൻ എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്; ഈശാന്യത്തിൽ ഭല്ലാടനും സോമനും, ആദിതിയും ധനദനും ഉണ്ട്.
നാഗഃ കരഗ്രഹശ്ചൈശേ അഷ്ടൌ ദിശി ദിശി സ്മൃതാഃ । ആദായന്തൌ തു തയോര്ദേവൌ പ്രോക്താവത്ര ഗൃഹേശ്വരൌ ।। ൨൪൭.
ഈശാന്യത്തിൽ നാഗനും കരഗ്രഹനും; ഇങ്ങനെ എട്ടു ദിക്കുകളിലും ഇവർ ഓർക്കപ്പെടുന്നു, അവിടെയിരിക്കുന്ന രണ്ടു ദേവന്മാരാണ് ഗൃഹസ്വാമികൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
. പര്ജ്യന്യഃ പ്രഥമോ ദേവോ ദ്വിതീയശ്ച കരഗ്രഹഃ । മഹേന്ദ്രരവിസത്യാശ്ച ഭൃശോഽഥ ഗഗന്ന്തഥാ ।। ൨൪൭.
പർജ്യന്യൻ ആദ്യ ദേവനും, രണ്ടാമൻ കരഗ്രഹനും; മഹേന്ദ്രൻ, രവി, സത്യൻ, ഭൃഷൻ, ഗഗൻ എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്.
രോഗോ മുഖ്യശ്ച വായവ്യേ ദക്ഷിണേ പുഷ്പവിത്തദൌ । ഗൃഹക്ഷതോ യസഭൃശൌ ഗന്ധര്വോ നാഗപൈതൃകഃ ।। ൨൪൭.
വായുവേയിൽ പ്രധാനമായ രോഗൻ, തെക്കോട്ട് പുഷ്പനും വിത്തദനും; ഗൃഹക്ഷതൻ, യശസ്, ഭൃഷൻ, ഗന്ധർവൻ, നാഗൻ, പൈതൃകം എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്.
ആപ്യേ ദൌവാരികസുഗ്രീവൌ പുഷ്പദന്തോഽസുരോ ജലം । യക്ഷ്മാ രോഗശ്ച ശോഷശ്ച ഉത്തരേ നാഗരാജകഃ । ൨൪൭.
വടക്കുകിഴക്കോട്ട് ദൗവാരികനും സുഗ്രീവനും പുഷ്പദന്തൻ എന്ന അസുരനും വെള്ളവും യക്ഷ്മയും രോഗവും ഉണങ്ങലും ഉണ്ട്. വടക്കോട്ട് നാഗരാജകൻ ഉണ്ട്.
മുഖ്യോ ഭല്ലാടശശിനൌ അദിതിശ്ച കുവേരകഃ । നാഗോ ഹുതാശഃ ശ്രേഷ്ഠോ വൈ ശക്രസൂര്യ്യൌ ച പൂര്വതഃ ।। ൨൪൭.
പ്രധാനമായി ഭല്ലാടനും ശശിയും അടിതിയും കുഭേരനും ഉണ്ട്. നാഗനും ഹുതാശനും ഉത്തമർ, ശക്രനും സൂര്യനും കിഴക്കോട്ട് ഉണ്ട്.
ദക്ഷേ ഗൃഹക്ഷതഃ പുഷ്പ ആപ്യേ സുഗ്രീവ ഉത്തമഃ । പുഷ്പദന്തോ ഹ്യുദഗ്ദ്വാരി ഭല്ലാടഃ പുഷ്പദന്തകഃ ।। ൨൪൭.
തെക്കോട്ട് ഗൃഹക്ഷതനും പുഷ്പവും ഉണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കോട്ട് സുഗ്രീവൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ. വടക്കുവാതിലിൽ പുഷ്പദന്തനും, ഭല്ലാടൻ പുഷ്പദന്തകനാണ്.
ശിലേഷ്ടകാദിവിന്യാസം മന്ത്രൈഃ പ്രാര്ച്യ സുരാംശ്ചരേത് । നന്ദേ നന്ദയ വാസിഷ്ഠേ വസുഭിഃ പ്രജയാ സഹ ।। ൨൪൭.
ശിലകളും ഇഷ്ടകകളും മന്ത്രങ്ങളോടെ പൂജിച്ച് ദേവന്മാർക്ക് കര്മ്മങ്ങൾ നടത്തണം. നന്ദ, നന്ദയ, വാസിഷ്ഠ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വസുക്കളോടും സന്താനത്തോടും കൂടെ.