അഗ്നിപുരാണമ്

സ്വല്പകോടിസ്ത്വചാ ശ്രൃങ്ഗം ശര്ങ്ഗലോഹമയേ ദ്വിജ। കാമിനീഭ്രൂലതാകാരാ കോടിഃ കാര്യ്യാ സുസംയതാ ।। ൨൪൫.

കൊമ്പ് അറ്റം ചെറുതും ത്വക്കുകൊണ്ട് മൂടിയതും ആകണം. കൊമ്പും ഇരുമ്പും ചേർന്ന വില്ലിൽ, അറ്റം സ്ത്രീയുടെ ക眉പോലെയുള്ള ആകൃതിയിലും, ഉറപ്പുള്ളതായിരിക്കണം.

പൃഥഗ്വാ വിപ്ര മിശ്രം വാ ലൌഹം ശാര്ങ്ഗന്തു കാരയേത് । ശര്ങ്ഗം സമുചിതം കാര്യ്യം രുക്മവിന്ദുവിഭൂഷിതം ।। ൨൪൫.

ബ്രാഹ്മണേ, ഇരുമ്പ് വില്ല് വേണമെങ്കിൽ വേർതിരിച്ചോ കലർത്തിയോ ഉണ്ടാക്കാം. വില്ല് യോജിച്ചതും പൊൻ ചിതറുകളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമാകണം.

കുടിലം സ്പുടിതഞ്ചാപം സച്ഛിദ്രഞ്ച ന ശസ്യതേ । സുവര്ണം രജതം താമ്രം കൃഷ്ണായോ ധനുഷി സ്മൃതം ।। ൨൪൫.

വളഞ്ഞതോ പൊട്ടിയതോ തുളയുള്ളതോ ആയ വില്ല് നല്ലതല്ല. പൊൻ, വെള്ളി, താമ്രം, കറുത്ത ഇരുമ്പ് എന്നിവ വില്ലിന് അനുയോജ്യമാണ്.

മാഹിഷം ശാരഭം ശാര്ങ്ഗ രൌഹിഷം വാ ധനുഃ ശുഭം । ചന്ദനം വേതസം സാലം ധാവലങ്ഗകുഭന്തരുഃ ।। ൨൪൫.

മഹിഷി കൊമ്പ്, ശാരഭ കൊമ്പ്, കുതിര കൊമ്പ് എന്നിവ കൊണ്ടോ, ചന്ദനം, വെട്ടുക, സാൽ, വെള്ള അങ്കകു മരങ്ങൾ കൊണ്ടോ ഉത്തമ വില്ല് ഉണ്ടാക്കാം.

സര്വശ്രേഷ്ഠം ധനുര്വംശൈര്ഗൃഹോതൈഃ ശരദി ശ്രിതൈഃ । പൂജയേത്തു ധനുഃ ഖഡ്ഗമന്ത്രൈസ്ത്രൈലോക്യമോഹനൈഃ ।। ൨൪൫.

എല്ലാ വില്ലുകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം വീട്ടിൽ വളർത്തിയ വംശം ശരദ് കാലത്ത് കൊയ്ത്തെടുത്തതുകൊണ്ടുള്ളതാണ്. വില്ല്, മൂന്നു ലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്ന ഖഡ്ഗമന്ത്രങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം.

അയസശ്ചാഥ വംശസ്യ ശരസ്യാപ്യശരസ്യ ച । ഋജവോ ഹേമവാര്ണഭാഃ സ്നായുശ്ലിഷ്ടാഃ സുപത്രകാഃ ।। ൨൪൫.

ഇരുമ്പ്, വംശം, മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുക്കളിൽ നിന്നുള്ള അമ്പ് നേരായതും പൊൻ നിറമുള്ളതും നാരകൊണ്ട് കെട്ടിയതും നല്ല ഇലകൾ ഉള്ളതും ആകണം.

രുക്മപുങ്ഖാഃ സുപുങ്കാസ്തേ തൈലധൌതാഃ സുവര്ണകാഃ । യാത്രായാമഭിഷേകാദൌ യജേദ്വായണധനുര്മുഖാന് ।। ൨൪൫.

പൊൻ ഇലകൾ ഉള്ളവയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം; അവ നല്ല ഇലകളും എണ്ണകൊണ്ട് തിളപ്പിച്ചവയുമാകണം. യാത്രയ്ക്കോ അഭിഷേകത്തിനോ തുടക്കത്തിൽ അമ്പിന്റെ അറ്റങ്ങൾ പൂജിക്കണം.

സപതാകാശ്ത്രസങ്ഗ്രാഹസംവത്‌സരകരാന്നൃപഃ । ബ്രഹ്മാ വൈ മേരുശിഖരേ സ്വര്ഗഗങ്ഗാതടേഽയജത് ।। ൨൪൫.

പതാകകളും ആയുധങ്ങളും വാർഷിക നിവേദ്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് രാജാവ് പൂജ നടത്തണം. ബ്രഹ്മാവു തന്നെ മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ സ്വർഗ്ഗഗംഗയുടെ തീരത്തും പൂജ ചെയ്തു.

ലോഹദൈത്യം സ ദദൃശേ വിഘ്നംയജ്ഞേ തു ചിന്തയന് । തസ്യ ചിന്തയതോ വഹ്നേഃ പുരുഷോഽഭൂദ്ബലീ മഹാന് ।। ൨൪൫.

യാഗത്തിന് തടസ്സമായ ഇരുമ്പ് ദാനവനെ അവൻ കണ്ടു. അതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചപ്പോൾ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ശക്തനായ ഒരു പുരുഷൻ ഉദിച്ചു.

വവന്ദേഽജഞ്ച തന്ദേവാ അഭ്യനന്ദന്ത ഹര്ഷിതാഃ । തസ്മാത്സ നന്ദകഃ ഖഡ്‌ഗോ ദേവോക്തോ ഹരിരഗ്രഹീത് ।। ൨൪൫.

ജന്മമില്ലാത്തവനായി ഹരിയെ ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു, ഹരിയും ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ നന്ദക എന്ന വാൾ അവരിൽ നിന്ന് എടുത്തു.

തം ജഗ്രാഹ ശനൈര്ദേവോ വികോഷഃ സോഽഭ്യപദ്യത। ഖഡ്‌ഗോ നീലോ രത്നമുഷ്ടിസ്തതോഽഭൂച്ഛതബാഹുകഃ ।। ൨൪൫.

ദേവൻ ആ വാൾ പതുക്കെ കൈയിൽ എടുത്തു; പുറത്തെടുത്തപ്പോൾ ആ വാൾ നീല നിറത്തിൽ, രത്നം പതിച്ച കൈപ്പിടിയോടുകൂടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അങ്ങനെ നൂറ് കൈകളുള്ളവൻ ഉദിച്ചു.

ദൈത്യഃ സ ഗദയാ ദേവാന് ദ്രാവയാമാസ വൈ രണേ । വിഷ്ണുനാ ഖഡ്ഗച്ഛിന്നാനി ദൈത്യഗാത്രാണി ഭൂതലേ ।। ൨൪൫.

ആ അസുരൻ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ ഗദയാൽ ഓടിച്ചു; എന്നാൽ വിഷ്ണു വാളുകൊണ്ട് ആ അസുരന്റെ അവയവങ്ങൾ നിലത്ത് വെട്ടി വീഴ്ത്തി.

പതിതാനി തു സംസ്പര്ശാന്നന്ദകസ്യ ച താനി ഹി । ലോഹഭൂതാനി സര്വാണി ഹത്വാ തസ്മൈ ഹരിര്വരം ।। ൨൪൫.

നന്ദക വാളിന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടു വീണ അവയവങ്ങൾ ഇരുമ്പായി മാറി; അവനെ കൊന്നു കഴിഞ്ഞ് ഹരി അവനു ഒരു വരം നൽകി.

ദദൌ പവിത്രമങ്ഗന്തേ ആയുധായ ഭവേദ്ഭുവി । ഹരിപ്രസാദാദ് ബ്രഹ്മാപി വിനാ വിഘ്നം ഹരിം പ്രഭും ।। ൨൪൫.

ഹരി അവനു ശുദ്ധവും മംഗളകരവുമായ ശരീരം നൽകി, ഭൂമിയിൽ ആയുധമായി മാറാൻ അനുഗ്രഹിച്ചു; ഹരിയുടെ കൃപയാൽ ബ്രഹ്മാവും തടസ്സമില്ലാതെ ഹരിയെ ആരാധിച്ചു.

പൂജയാമാസ യജ്ഞേന വക്ഷ്യേഽഥോ ശഡ്‌ഗലക്ഷണം । ഖടീഖട്ടരജാതാ യേ ദര്ശനീയാസ്തു തേ സ്മൃതാഃ ।। ൨൪൫.

യജ്ഞം നടത്തി ഹരിയെ ആരാധിച്ചു; ഇനി ഞാൻ ആറ് ലക്ഷണങ്ങൾ വിവരിക്കാം. കല്ലു തട്ടി ഉണ്ടാക്കുന്ന, കാണാൻ മനോഹരമായവയെ ശുഭമായി കരുതുന്നു.

കായച്ഛിദസ്ത്വാര്ഷികാഃ സ്യുര്ദൃഢാഃ സൂര്പാരകോദ്ബവാഃ । തീക്ഷ്ണാശ്ഛേദസഹാ വങ്ഗാസ്തീക്ഷ്ണാഃസ്യുശ്ചാങ്ഗദേശജഃ ।। ൨൪൫.

ശരീരം വെട്ടുന്നവയെ 'ആർഷിക' എന്നു വിളിക്കുന്നു, അവ ശക്തിയുള്ളവയും സൂർപ്പാരക ദേശത്തിൽ നിന്നുമുള്ളവയും ആകുന്നു; വംഗദേശത്ത് നിന്നുള്ളവ മൂർച്ചയുള്ളതും വെട്ടൽ സഹിക്കുന്നതും ആംഗദേശത്ത് നിന്നുള്ളവയും മൂർച്ചയുള്ളതുമാണ്.

ശാതാര്ദ്ധമങ്ഗുലാനാഞ്ച ശ്രേഷ്ഠം ഖഡ്ഗം പ്രകീര്ത്തിതം । തദര്ദ്ധം മധ്യമം ജ്ഞേയം തതോ ഹീനം ന ധാരയേത് ।। ൨൪൫.

ഒരു വാൾ ഒരു മുക്കാൽ വിരൽ വീതിയുള്ളതാണെങ്കിൽ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം; അതിന്റെ പാതി വീതിയുള്ളത് മധ്യമായതും അതിൽ കുറവുള്ളത് ധരിക്കരുത്.

ദീര്ഘം സുമധുരം ശബ്ദം യസ്യ ഖഡ്‌ഗസ്യ സത്തമ । കിങ്കിണീസദൃശന്തസ്യ ധാരണം ശ്രേഷ്ഠമുച്യതേ ।। ൨൪൫.

ദൈർഘ്യമുള്ളതും അതിമധുരമായ ശബ്ദമുള്ളതും മണിയുടെ മണൽപോലെയുള്ളതുമായ വാൾ ധരിക്കുന്നത് ഉത്തമം എന്ന് പറയുന്നു.

ख़़ड़ഗഃ പദ്മപലാശാഗ്രോ മണ്ഡലാഗ്രശ്ച ശസ്യതേ । കരവീരദലാഗ്രാഭോ ഘൃതഗന്ധോ വിയത്‌പ്രഭഃ ।। ൨൪൫.

താമരയിലാകൃതിയിലോ വൃത്താകൃതിയിലോ ഉള്ള വാൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; കരവീരയിലത്തിന്റെ രൂപം, നെയ്യിന്റെ സുഗന്ധം, ആകാശത്തിന്റെ പ്രകാശം ഉള്ളതും ഉത്തമം.

സമാങ്ഗുലസ്ഥാഃ ശസ്യന്തേ വ്രണാഃ ഖഡ്‌ഗേഷു ലിങ്ഗവത് । കാകോലൂകസവര്ണാഭാ വിഷമാസ്തേ ന ശോഭനാഃ ।। ൨൪൫.

വാളുകളിൽ വിരൽ നീളത്തിൽ സമമായ അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ട് എങ്കിൽ അവ ശുഭമാണ്; കാക്കയോ ആണ്ടിക്കൊക്കയോ പോലുള്ള നിറത്തിൽ അസമമായവ ശുഭമല്ല.

ഖഡ്ഗേ ന പശ്യേദ്വദനമുച്ഛിഷ്ടോ ന സ്പൃശേദസിം । മൂല്യം ജാതിം ന കഥയേന്നിശി കുര്യാന്ന ശീര്ഷകേ ।। ൨൪൫.

വാളിൽ മുഖം നോക്കരുത്, അശുദ്ധനായി വാൾ സ്പർശിക്കരുത്; അതിന്റെ വിലയോ ജന്മദേശമോ രാത്രി പറയരുത്, തലയിൽ വയ്ക്കുകയും ചെയ്യരുത്.

അഗ്നിരുവാച രത്നാനാം ലക്ഷണാം വക്ഷ്യേ രത്നം ധാര്യ്യമിദം നപൈഃ । വജ്രം മരകതം രത്നം പദ്മരാഗഞ്ച മൌക്തികം ।। ൨൪൬.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: രത്നങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം; പുരുഷന്മാർ ധരിക്കേണ്ട രത്നങ്ങൾ ഇവയാണ്: വജ്രം, പച്ച, മാണിക്യം, നീലവും മുത്തും.

ഇന്ദ്രനീലം മഹാനീലം വൈദൂര്യ്യം ഗന്ധശസ്യകം । ചന്ദ്രകാന്തം സൂര്യകാന്തം സ്ഫടികം പുലകം തഥാ ।। ൨൪൬.

ഇന്ദ്രനീലവും മഹാനീലവും വൈഡൂര്യവും പുഷ്പരാഗവും, ചന്ദ്രകാന്തം, സൂര്യകാന്തം, സ്ഫടികം, പുലകവും ഇവയും.

കര്കേതനം പൂഷ്പരാഗം തഥാ ജ്യോതീരസം ദ്വിജ । സ്ഫടികം രാജപട്ടഞ്ച തഥാ രാജമയം ശുഭം ।। ൨൪൬.

കർകേതനം, പുഷ്പരാഗം, ജ്യോതിരസം, സ്ഫടികം, രാജപട്ടം, രാജമയമായ ശുഭവസ്തുക്കൾ ഇവയും.

സൌഗന്ധികം തഥാ ഗഞ്ജം ശങ്ഖബ്ര്ഹ്മമയം തഥാ । ഗോമേദം രുധിരാക്ഷഞ്ച തഥാ ഭല്ലാതകം ദ്വിജ ।। ൨൪൬.

സൗഗന്ധികം, ഗഞ്ജം, ശംഖവും ബ്രഹ്മലോഹവും, ഗോമേദകം, രുധിരാക്ഷം, ഭല്ലാതകം ഇവയും.

ധൂലീം മരകതഞ്ചൈവ തുഥകം സീസമേവ ച । പീലും പ്രവാലകഞ്ചൈവ ഗിരിവജ്രം ദ്വിജോത്തമ ।। ൨൪൬.

പൊടി, പച്ച, തുത, എള്ള്, പീലം, പവഴ, മലവജ്രം ഇവയും.

ഭൂജങ്ഗമമണിഞ്ചൈവ തഥാ വജ്രമണിം ശുഭം । ടിട്ടിഭഞ്ച തഥാ പിണ്ഡം ഭ്രാമരഞ്ച തഥോത്പലം ।। ൨൪൬.

നാഗമണിയും ഉത്തമമായ വജ്രമണിയും, ടിട്ടിഭം, പിണ്ഡം, ഭ്രമരം, ഉത്പലവും ഇവയും.

സുവര്ണപ്രതിബദ്ധാനി രത്നാനി ശ്രീജയാദികേ । അന്തഃപ്രഭാവം വൈമല്യം സുസംസ്ഥാനത്വമേവ ച ।। ൨൪൬.

പൊന്നിൽ അലങ്കരിച്ച രത്നങ്ങൾ, ശ്രീയും ജയയും പോലുള്ളവ, ഉള്ളിൽ പ്രകാശവും ശുദ്ധതയും മനോഹരമായ ആകൃതിയും ഉണ്ട്.

സുധാര്യാ നൈവ ധാര്യ്യാസ്തു നിഷ്പ്രഭാ മലിനാസ്തഥാ । ഖണ്ഡാഃ സശര്കരാ യേ ച പ്രശസ്തം വജ്രധാരണമ് ।। ൨൪൬.

മങ്ങിയതും പ്രകാശം ഇല്ലാത്തതും പൊട്ടിയതും കല്ലുകഷ്ണങ്ങൾ ഉള്ളതും ധരിക്കേണ്ടതല്ല; വജ്രത്തിൽ ചേരാൻ അനുയോജ്യമായവയാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്.