അഗ്നിപുരാണമ്

ജാന്വോരുര്വോശ്ച പൃഷ്ഠസ്ഥ വംശൌ ദ്വൌ കരനാസയോഃ । നേത്രേ നാസപുടൌ കര്ണൌ മേഢ്രം പായുമുഖേഽമലം ।। ൨൪൩.

മുട്ടുകളും തൊണ്ടയും പുറത്ത് ഇരട്ട വൃക്ഷങ്ങൾപോലുള്ള ഘടനയുണ്ട്; കണ്ണ്, മൂക്കുകുഴി, ചെവി, ലിംഗം, കുടലിന്റെ തുറവുകൾ ശുദ്ധമാണ്.

ജിഹ്വോഷ്ഠേ താലുനേത്രേ തു ഹസ്തപാദൌ നഖാസ്തഥാ । ശിശ്നാഗ്രവക്ത്രം ശസ്യന്തേ പദ്മാഭാ ദശ ദേഹിനാം ।। ൨൪൩.

നാവും അധരവും പല്ലിവാതിലും കണ്ണുകളും കൈകളും കാലുകളും നഖങ്ങളും, ലിംഗത്തിന്റെ അഗ്രവും വായും, ഇവ പത്ത് കമലപോലെയുള്ള അവയവങ്ങളായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

പാണിപാദം സുഖം ഗ്രീവാ ശ്രവണേ ഹൃദയം ശിരഃ । ലലാടമുദരം പൃഷ്ഠം വൃഹന്തഃ പൂജിതാ ദശ ।। ൨൪൩.

കൈകളും കാലുകളും സുഖകരമാണ്; കഴുത്ത്, ചെവി, ഹൃദയം, തല, നെറ്റി, വയറ്, പുറം എന്നിവ പത്ത് ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഭാഗങ്ങളാണ്.

പ്രസാരിതഭുജസ്യേഹ മധ്യമാഗ്രദ്വയാന്തരം । ഉച്ഛ്രായേണ സമം യസ്യ ന്യഗ്രോധപരിമണ്ഡലഃ ।। ൨൪൩.

കൈകൾ നീട്ടി നിൽക്കുമ്പോൾ, മദ്ധ്യവിരലുകളുടെ അഗ്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം ഉയരത്തിന് തുല്യമാണ്; അങ്ങനെ വട്ടം വടമരത്തിൻറെ രൂപംപോലെയാകും.

പാദൌ ഗുല്ഫൌ സ്ഫിചൌ പര്ശ്വൌ വങ്ക്ഷണൌ വൃഷണൌ കുചൌ । കര്ണൌഷ്ഠേ സക്ഥിനീ ജഹ്ഘേ ഹസ്തൌ ബാഹൂ തഥാക്ഷിണീ ।। ൨൪൩.

കാൽ, കണങ്കാൽ, കുഴമ്പ്, വശങ്ങൾ, വങ്ക്ഷണം, വൃക്ക, മുല, ചെവി, അധരം, തൈ, കാൽമുട്ട്, കൈ, ഭുജം, കണ്ണ് എന്നിവ.

ചതുര്ദ്ദശമദ്വന്ദ്വ ഏതത്സാമാന്യതോ നരഃ । വിദ്യാശ്ചതുര്ദ്ദശ ദ്വ്യക്ഷൈഃ പശ്യേദ്യഃ ഷോഡശാക്ഷകഃ ।। ൨൪൩.

പതിനാലു ഇരട്ടകൾ സാധാരണ മനുഷ്യനിൽ കാണപ്പെടുന്നു; രണ്ടക്ഷരങ്ങളുള്ള പതിനാലു ശാസ്ത്രങ്ങൾ കാണുന്നവൻ, പതിനാറക്ഷരനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

രൂക്ഷം ശിരാതതം ഗാത്രമശുഭം മാംസവജിതം । ദുര്ഗന്ധിവിപരീതം യച്ഛസ്തന്ദൃഷ്ട്യാ പ്രസന്നയാ ।। ൨൪൩.

കഠിനവും ചിതറിപ്പോയതുമായ ശരീരം, അശുഭവും മാംസരഹിതവും ദുർഗന്ധവും എതിരായ ഗന്ധവും ഉള്ളതും, സുതാര്യമായ ദൃഷ്ടിയാൽ കാണുമ്പോൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

ധഃയസ്യ മധുരാ വാണീ ഗതിര്മ്മത്തേഭസന്നിഭാ । ഏകകൂപഭവം രോമ ഭയേ രക്ഷാ സകൃത് സകൃത് ।। ൨൪൩.

അവന്റെ വാക്ക് മധുരമാണ്; നടപ്പ് അഭിമാനമുള്ള ആനയെപ്പോലെയാണ്; ഒരു രോമം ഒരു രോമരന്ധ്രത്തിൽ നിന്നാണ് വളരുന്നത്; ഭയത്തിൽ സംരക്ഷണം വീണ്ടും വീണ്ടും ലഭിക്കും.

സമുദ്ര ഉവാച ശസ്താ സ്ത്രീ ചാരുസര്വാങ്ഗീ മത്തമാതങ്ഗഗാമിനീ । ഗുരൂരുജഘനാ യാ ച മത്തപാരാവതേക്ഷണാ ।। ൨൪൪.

സമുദ്രൻ പറഞ്ഞു: സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളുള്ളവളും, അഭിമാനമുള്ള ആനയെപ്പോലെ നടക്കുന്നവളും, ഭാരമുള്ള കമർ ഉള്ളവളും, അഭിമാനമുള്ള പാരാവതത്തിന്റെ കണ്ണുകളുള്ളവളുമാണ് ശുഭളക്ഷണയുള്ള സ്ത്രീ.

സുനീലകേശീ തന്വങ്ഗീ വിലോമാറങ്ഗീ മനോഹരാ । സമഭൂമിസ്പൃശൌ പാദൌ സംഹതൌ ച തഥാ സ്തനൌ ।। ൨൪൪.

നല്ല നീലക്കേശവും, സുലഭമായ ശരീരവും, സുന്ദരമായ രോമവും, ആകർഷകമായ രൂപവും, നിലത്ത് തുല്യമായി സ്പർശിക്കുന്ന കാലുകളും, ചേർന്ന് നിൽക്കുന്ന മുലകളും ഉള്ളവളാണ്.

നാഭിഃ പ്രദക്ഷിണാവര്ത്താ ഗുഹ്യമശ്വത്ഥപത്രവത് । ഗുല്ഫൌ നിഗൂഢൌ മധ്യേന നാഭിരങ്ഗുഷ്ഠമാനികാ ।। ൨൪൪.

നാഭി വലത്തേക്ക് ചുറ്റിയതും, ഗുഹ്യദേശം അശ്വത്തപ്പത്രംപോലെയും, കണങ്കാൽ മറഞ്ഞതും, നാഭി വിരലിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽthumbനും മദ്ധ്യവിരലിനും ഇടയിലുമാണ്.

ജഠരന്ന പ്രലമ്ബഞ്ച ചരോമരൂക്ഷാ ന ശോഭനാ । നര്ക്ഷവൃക്ഷനദീനാമ്നീ ന സദാ കലഹപ്രിയാ ।। ൨൪൪.

വയറ്റു മുന്നോട്ട് കിടക്കുന്നവളും, തൂങ്ങി കിടക്കുന്ന മുലകളുള്ളവളും, വരണ്ട കഠിനത്വചയുള്ളവളും ആകർഷകയല്ല. മൃഗങ്ങൾക്കും മരങ്ങൾക്കും നദികൾക്കും പേരിട്ടവളും, എല്ലായ്പ്പോഴും വഴക്കിന് ഇഷ്ടമുള്ളവളും മനോഹരയല്ല.

ന ലോലുപാ ന ദുര്ഭാഷാ ശുഭാ ദേവാദിപൂജീതാ । ഗണ്ഡൈര്മ്മഘൂകപുഷ്പാഭൈര്ന ശിരാലാ ന ലോമശാ ।। ൨൪൪.

അതി ആഗ്രഹമുള്ളവളോ, കഠിനമായ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവളോ ആകരുത്. ദേവന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ആരാധിക്കുന്നവളാണ് ശുഭയുള്ളവൾ. വീർപ്പുമുട്ടിയ കവിളുകളോ, മഗൂകപൂവുപോലെയുള്ള അധികളോ, വലിയ തലയോ, അതിരായ രോമം ഉള്ളതോ ആകരുത്.

ന സംഹതഭ്രൂകുടിലാ പതിപ്രാണാ പതിപ്രിയാ । അലക്ഷണാപി ലക്ഷണ്യാ യത്രാകാരസ്തതോ ഗുണാഃ।। ൨൪൪.

കണ്ണുരുക്കിയ കൂർത്ത ക眉കളോ ഒന്നിച്ചുള്ളവയോ ആകരുത്. ഭർത്താവിനെ ആത്മാവുപോലെ വിലമതിക്കുന്നവളാണ് ഭർത്താവിന് പ്രിയങ്കരിയാകുന്നത്. ഭാഗ്യചിഹ്നങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിലും, നല്ല രൂപം ഉണ്ടെങ്കിൽ അവിടെ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.

അഗ്നിരുവാച ചാമരോ രുക്മദണ്ഡോഽഗ്ര്യഃ ഛത്രം രാജ്ഞഃ പ്രശസ്യതേ । ഹംസപക്ഷൈര്വിരചിതം മയൂരസ്യ ശുകസ്യ ച ।। ൨൪൫.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൈപ്പിടിയുള്ള ചാമരം ഏറ്റവും ഉത്തമം. രാജാവിന് വേണ്ടി, ഹംസയുടെയും മയിലിന്റെയും പാറയുടെയും ഇലകളാൽ ഉണ്ടാക്കിയ കുടയാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്.

പക്ഷൈര്വാഥ ബലാകായാ ന കാര്യ്യം മിശ്രപക്ഷകൈഃ । ചതുരസ്ത്രം ബ്രാഹ്മണസ്യ വൃത്തം രാജ്ഞശ്ച ശുക്ലകം ।। ൨൪൫.

നാരയുടേയും കലർന്ന ഇലകളുടേയും ഉപയോഗം വേണ്ട. ബ്രാഹ്മണന്റെ കുടം നാലു വശമുള്ളതും, രാജാവിന്റെത് വൃത്താകൃതിയിലും വെള്ളയുമാകണം.

ത്രിചതുശ്പഞ്ചഷട്‌സപ്താഷ്ടപര്വശ്ച ദണ്ഡകഃ । ഭദ്രാസനം ക്ഷീരവൃക്ഷൈഃ പഞ്ചാശദങ്ഗുലോച്ഛ്രയൈഃ ।। ൨൪൫.

കൈപ്പിടിക്ക് മൂന്നു, നാല്, അഞ്ച്, ആറു, ഏഴ്, എട്ട് കണികൾ ഉണ്ടാകാം. ഭദ്രാസനം പാൽവൃക്ഷങ്ങളാൽ, അമ്പത് വിരൽ ഉയരത്തിൽ ഉണ്ടാക്കണം.

വിസ്താരേണ ത്രിഹസ്തം സ്യാത് സുവര്ണാദ്യൈശ്ച ചിത്രിതം । ധനുര്ദ്രവ്യത്രയം ലോഹം ശ്രൃഹ്ഗം ദാരു ദ്വിജോത്തമ ।। ൨൪൫.

അതിന്റെയാകെ വീതി മൂന്നു കൈ നീളം വേണം, പൊന്നും മറ്റ് വിലപ്പെട്ട വസ്തുക്കളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം. വില്ലിന് വേണ്ട മൂന്ന് വസ്തുക്കൾ ഇരുമ്പ്, കൊമ്പ്, മരമാണ്.

ജ്യാദ്രവ്യത്രിതയഞ്ചൈവ വംശഭങ്ഗത്വചസ്തഥാ । ദാരുചാപപ്രമാണന്തു ശ്രേഷ്ഠം ഹസ്തചതുഷ്ടയം ।। ൨൪൫.

വില്ലിന്റെ വണ്ടിക്ക് വേണ്ട വസ്തുക്കൾ വംശം, നാര, ത്വക്ക് എന്നിവയാണ്. ഉത്തമമായ മരവില്ല് നാലു കൈ നീളം വേണം.

തദേവ സമഹീനന്തു പ്രോക്തം മധ്യകനീയസി । മുഷ്ടിഗ്രാഹനിമിത്താനി മധ്യേ ദ്രവ്യാണി കാരയേത് ।। ൨൪൫.

അതാണ് സാധാരണ അളവ്; അതിൽ കുറവുള്ളത് നടുവിലും താഴ്ന്നതിലും ഉപയോഗിക്കാം. പിടിക്കാൻ വേണ്ട ഭാഗം നടുവിൽ, അനുയോജ്യമായ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കണം.

സ്വല്പകോടിസ്ത്വചാ ശ്രൃങ്ഗം ശര്ങ്ഗലോഹമയേ ദ്വിജ। കാമിനീഭ്രൂലതാകാരാ കോടിഃ കാര്യ്യാ സുസംയതാ ।। ൨൪൫.

കൊമ്പ് അറ്റം ചെറുതും ത്വക്കുകൊണ്ട് മൂടിയതും ആകണം. കൊമ്പും ഇരുമ്പും ചേർന്ന വില്ലിൽ, അറ്റം സ്ത്രീയുടെ ക眉പോലെയുള്ള ആകൃതിയിലും, ഉറപ്പുള്ളതായിരിക്കണം.

പൃഥഗ്വാ വിപ്ര മിശ്രം വാ ലൌഹം ശാര്ങ്ഗന്തു കാരയേത് । ശര്ങ്ഗം സമുചിതം കാര്യ്യം രുക്മവിന്ദുവിഭൂഷിതം ।। ൨൪൫.

ബ്രാഹ്മണേ, ഇരുമ്പ് വില്ല് വേണമെങ്കിൽ വേർതിരിച്ചോ കലർത്തിയോ ഉണ്ടാക്കാം. വില്ല് യോജിച്ചതും പൊൻ ചിതറുകളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമാകണം.

കുടിലം സ്പുടിതഞ്ചാപം സച്ഛിദ്രഞ്ച ന ശസ്യതേ । സുവര്ണം രജതം താമ്രം കൃഷ്ണായോ ധനുഷി സ്മൃതം ।। ൨൪൫.

വളഞ്ഞതോ പൊട്ടിയതോ തുളയുള്ളതോ ആയ വില്ല് നല്ലതല്ല. പൊൻ, വെള്ളി, താമ്രം, കറുത്ത ഇരുമ്പ് എന്നിവ വില്ലിന് അനുയോജ്യമാണ്.

മാഹിഷം ശാരഭം ശാര്ങ്ഗ രൌഹിഷം വാ ധനുഃ ശുഭം । ചന്ദനം വേതസം സാലം ധാവലങ്ഗകുഭന്തരുഃ ।। ൨൪൫.

മഹിഷി കൊമ്പ്, ശാരഭ കൊമ്പ്, കുതിര കൊമ്പ് എന്നിവ കൊണ്ടോ, ചന്ദനം, വെട്ടുക, സാൽ, വെള്ള അങ്കകു മരങ്ങൾ കൊണ്ടോ ഉത്തമ വില്ല് ഉണ്ടാക്കാം.

സര്വശ്രേഷ്ഠം ധനുര്വംശൈര്ഗൃഹോതൈഃ ശരദി ശ്രിതൈഃ । പൂജയേത്തു ധനുഃ ഖഡ്ഗമന്ത്രൈസ്ത്രൈലോക്യമോഹനൈഃ ।। ൨൪൫.

എല്ലാ വില്ലുകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം വീട്ടിൽ വളർത്തിയ വംശം ശരദ് കാലത്ത് കൊയ്ത്തെടുത്തതുകൊണ്ടുള്ളതാണ്. വില്ല്, മൂന്നു ലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്ന ഖഡ്ഗമന്ത്രങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം.

അയസശ്ചാഥ വംശസ്യ ശരസ്യാപ്യശരസ്യ ച । ഋജവോ ഹേമവാര്ണഭാഃ സ്നായുശ്ലിഷ്ടാഃ സുപത്രകാഃ ।। ൨൪൫.

ഇരുമ്പ്, വംശം, മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുക്കളിൽ നിന്നുള്ള അമ്പ് നേരായതും പൊൻ നിറമുള്ളതും നാരകൊണ്ട് കെട്ടിയതും നല്ല ഇലകൾ ഉള്ളതും ആകണം.

രുക്മപുങ്ഖാഃ സുപുങ്കാസ്തേ തൈലധൌതാഃ സുവര്ണകാഃ । യാത്രായാമഭിഷേകാദൌ യജേദ്വായണധനുര്മുഖാന് ।। ൨൪൫.

പൊൻ ഇലകൾ ഉള്ളവയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം; അവ നല്ല ഇലകളും എണ്ണകൊണ്ട് തിളപ്പിച്ചവയുമാകണം. യാത്രയ്ക്കോ അഭിഷേകത്തിനോ തുടക്കത്തിൽ അമ്പിന്റെ അറ്റങ്ങൾ പൂജിക്കണം.

സപതാകാശ്ത്രസങ്ഗ്രാഹസംവത്‌സരകരാന്നൃപഃ । ബ്രഹ്മാ വൈ മേരുശിഖരേ സ്വര്ഗഗങ്ഗാതടേഽയജത് ।। ൨൪൫.

പതാകകളും ആയുധങ്ങളും വാർഷിക നിവേദ്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് രാജാവ് പൂജ നടത്തണം. ബ്രഹ്മാവു തന്നെ മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ സ്വർഗ്ഗഗംഗയുടെ തീരത്തും പൂജ ചെയ്തു.

ലോഹദൈത്യം സ ദദൃശേ വിഘ്നംയജ്ഞേ തു ചിന്തയന് । തസ്യ ചിന്തയതോ വഹ്നേഃ പുരുഷോഽഭൂദ്ബലീ മഹാന് ।। ൨൪൫.

യാഗത്തിന് തടസ്സമായ ഇരുമ്പ് ദാനവനെ അവൻ കണ്ടു. അതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചപ്പോൾ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ശക്തനായ ഒരു പുരുഷൻ ഉദിച്ചു.