അഗ്നിപുരാണമ്

മേഘാന്ധകാരവൃഷ്ടഗ്നിപര്വതാദ്‌ഭുതദര്ശനം । ദരസ്ഥാനം ച സൈന്യാനാം ദര്ശനം ധ്വജശാലിനാം ।। ൨൪൧.

മേഘം, ഇരുട്ട്, മഴ, അഗ്‌നി, പർവതം എന്നിവയുടെ അത്ഭുതദൃശ്യവും, സൈന്യത്തിന്റെ സ്ഥലം, പതാകയേന്തിയവരുടെ ദർശനവും.

ഛിന്നപാടിതഭിന്നാനാം സംസൃതാനാം വ ദര്ശനം । ഇതീന്ദ്രജാലം ദ്വിഷതാമ്ഭീത്യര്ഥമുപകല്പയേത് ।। ൨൪൧.

കത്തിയവരും കീറപ്പെട്ടവരും തകർന്നവരും ചേർന്നവരും കാണുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ; ഇങ്ങനെ ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്താൻ ഇന്ദ്രജാലം ഉപയോഗിക്കണം.

അഗ്നിരുവാച രാമോക്തോക്താ മഥാ നീതിഃ സ്ത്രീണാം രാജന് നൃണാം വദേ । ലക്ഷണം യത്സമുദ്രേണ ഗര്ഗായോക്തം യഥാ പുരാ ।। ൨൪൩.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: രാമൻ പറഞ്ഞ നയങ്ങൾ സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും ഒരുപോലെയാണ്, രാജാവേ; സമുദ്രനും ഗർഗനും മുമ്പ് പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങൾ തന്നെയാണ്.

സമുദ്ര ഉവാച । പുംസാഞ്ച ലക്ഷണം വക്ഷ്യേ സ്ത്രീണാഞ്ചൈവ ശുഭാശുഭം । ഏകാധികോ ദ്വിശുക്ലശ്ച ത്രിഗമ്ഭീരസ്തഥൈവ ച ।। ൨൪൩.

സമുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ പുരുഷന്മാരുടെ ലക്ഷണങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ ശുഭാശുഭങ്ങളുമാണ് പറയുന്നത്; ഒന്ന് അധികം, രണ്ട് വെള്ള, മൂന്ന് ആഴമുള്ളവ എന്നിവയും.

ത്രിത്രികസ്ത്രിപ്രലമ്ബശ്ച ത്രിഭിര്വ്യാപ്നോതി യസ്തയാ । ത്രിബലീമാംസ്ത്രിവിനതസ്ത്രികാലജ്ഞശ്ച സുവ്രത ।। ൨൪൩.

മൂന്ന് തരം, മൂന്ന് തൂങ്ങിയവ, മൂന്നുകൊണ്ട് വ്യാപിക്കുന്നവ, മൂന്ന് രേഖകൾ, മൂന്ന് വളഞ്ഞവ, മൂന്നു കാലം അറിയുന്നവൻ, ധാർമ്മികനായവൻ.

പുരുഷഃ സ്യാത്സുലക്ഷണ്യോ വിപുലശ്ച തഥാ ത്രിഷു । ചതുര്ല്ലേശസ്തഥാ യശ്ച തഥൈവ ച ചതുഃസമഃ ।। ൨൪൩.

പുരുഷൻ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളിൽ വിശാലനും നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുമുള്ളവനാണ്; നാലു അടയാളങ്ങൾ, നാലിടങ്ങളിൽ സമത്വം എന്നിവയും.

ചതുഷ്കിഷ്കുശ്ചതുര്ദംശ്ച സപ്തസ്നേഹോ നവാമലഃ । ദശപദ്മോ ദശവ്യൂഹോ ന്യഗ്രോധപരിമണ്ഡലം ।। ൨൪൩.

നാലു തൊണ്ട, നാലു പല്ല്, ഏഴ് എണ്ണ, ഒൻപത് ശുദ്ധിയുള്ളവ, പത്ത് താമര, പത്ത് നിര, വടവൃക്ഷംപോലെയുള്ള വലിപ്പം.

ഷഡുന്നതോഽഷ്ടവംശശ്ച സപ്തസ്നഹോ നവാമലഃ । ദശപദ്മോ ദശവ്യൂഹോ ന്യഗ്രോധപരിമണ്ഡലഃ ।। ൨൪൩.

ആറ് ഉയർന്നവ, എട്ട് ഭാഗങ്ങൾ, ഏഴ് എണ്ണ, ഒൻപത് ശുദ്ധിയുള്ളവ, പത്ത് താമര, പത്ത് നിര, വടവൃക്ഷംപോലെയുള്ള വലിപ്പം.

ചതുര്ദശസമദ്വന്ദ്വഃ ഷോഡശാക്ഷശ്ച ശസ്യതേ । ധര്മാര്ഥകാമസംയുക്തോ ധര്മോ ഹ്യേകാധികോ മതഃ ।। ൨൪൩.

പതിനാലു സമദ്വന്ദങ്ങൾ, പതിനാറു കണ്ണുകൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയോടെ, ധർമ്മം ഒന്ന് അധികം എന്നാണ് കരുതുന്നത്.

താരകാഭ്യാം വിനാ നേത്രേ ശുക്ലദന്തോ ദ്വിശുക്ലകഃ । ഗാമ്ബീരസ്ത്രിശ്രവാ നാഭിഃ സത്ത്വഞ്ചൈകം ത്രികം സ്മൃതം ।। ൨൪൩.

നക്ഷത്രങ്ങളില്ലാതെ കണ്ണുകൾ; വെള്ള പല്ലുകൾ, രണ്ട് വെള്ള, ആഴമുള്ളത്, മൂന്ന് ചെവി, നാഭി; ഒരു ഗുണം, മൂന്ന് എന്നിങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

അനസൂയാ ദയാ ക്ഷാന്തിര്മങ്ഗലാചാരയുക്തതാ । ശൌചം സ്പൃഹാ ത്വകാര്പണ്യമനായാസശ്ച ശൌര്യ്യതാ ।। ൨൪൩.

അസൂയ ഇല്ലായ്മ, കാരുണ്യം, ക്ഷമ, മംഗളമായ പെരുമാറ്റം, ശുദ്ധി, ആഗ്രഹം, വിനയം, എളുപ്പം, ധൈര്യം.

ത്രിത്രികസ്ത്രിപ്രലമ്ബഃ സ്യാദ്‌വൃഷണോ ഭുജയോര്നരഃ । ദിഗ്ദേശജാതിവര്ഗാംശ്ച തേജസാ യശസാ ശ്രിയാ ।। ൨൪൩.

മൂന്ന് തരം, മൂന്ന് തൂങ്ങിയവ, പുരുഷന്റെ വൃക്കയും കൈകളും; ദിക്കുകളും ദേശവും ജാതിയും വർഗ്ഗവും തേജസ്സും പ്രശസ്തിയും ഐശ്വര്യവും.

വ്യാപ്നോതി യസ്ത്രികവ്യാപി ത്രിബലീമാന്നരസ്ത്വസൌ । ഉദരേ ബലയസ്തിസ്ത്രോ നരന്ത്രിവിനതം ശ്രൃണു ।। ൨൪൩.

മൂന്നു വിധത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നവൻ, മൂന്ന് രേഖകൾ; വയറ്റിൽ മൂന്ന് ശക്തികൾ; മൂന്ന് തവണ വളഞ്ഞ പുരുഷനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.

ദേവതാനാം ദ്വിജാനാഞ്ച ഗുരൂണാം പ്രണതസ്തു യഃ । ധര്മാര്ഥകാമകാലജ്ഞസ്ത്രികാലജ്ഞോഽഭിധീയതേ ।। ൨൪൩.

ദേവതകളെയും ദ്വിജന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും വിനയത്തോടെ വണങ്ങുന്നവനും, ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആനന്ദം എന്നിവയ്ക്ക് യോജിച്ച സമയങ്ങൾ അറിയുന്നവനും, മൂന്നു കാലങ്ങളെ അറിയുന്നവനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

ഉരോ ലലാടം വക്ത്രഞ്ച ത്രിവസ്തീര്ണോ വിലേഖവാന് । ദ്വൌ പാണീ ദ്വൌ തഥാ പാദൌ ധ്വജച്ഛത്രാദിഭിര്യുതൌ ।। ൨൪൩.

മൂന്നു രേഖകളാൽ നെഞ്ച്, നെറ്റി, മുഖം എന്നിവ ചാർത്തുന്നവനും, രണ്ടു കൈകളും രണ്ടു കാലുകളും പതാകകളും കുടകളും പോലുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ചവയും ആകുന്നു.

അങ്ഗുല്യോ ഹൃദയം പൃഷ്ഠം കടിഃ ശസ്തം ചതുഃസമം । ഷണ്ണവത്യഹ്ഗുലോത്സേധശ്ചതുഷ്കിഷ്കുപ്രമാണതഃ ।। ൨൪൩.

വിരൽമുട്ടുകൾ, ഹൃദയം, പുറം, കമർ എന്നിവ നാലായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; ഉയരം തൊണ്ണൂറ് ആറു വിരൽ നീളവും, നാലു വിരൽ അളവുമാണ്.

ദ്രംഷ്ട്രാശ്ചതസ്രശ്ചന്ദ്രാഭാശ്ചതുഃകൃഷ്ണം വദാമി തേ । നേത്രതാരൌ ബ്രുവൌ ശ്മശ്രുഃ കൃഷ്ണാഃ കേശാസ്തഥൈവ ച ।। ൨൪൩.

നാലു ദന്തങ്ങൾ ചന്ദ്രപ്രഭയിലേറെ തിളങ്ങുന്നതും, നാലു കറുത്തവയും; കണ്ണിന്റെ കുഴികൾ, കണ്പാവുകൾ, മീശ, മുടി എന്നിവയും കറുത്തതാണെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.

നാസായാം വദനേ സ്വേദേ കക്ഷയോര്വിഡഗന്ധകഃ । ഹ്രസ്വം ലിങ്ഗം തഥാ ഗ്രീവാ ജങ്ഘേ സ്യാദ്വേദഹ്രസ്വകം ।। ൨൪൩.

മൂക്കും മുഖവും വിയർത്താൽ, കക്ഷിയിൽ ദുർഗന്ധം; ലിംഗവും കഴുത്തും ചെറുതാണ്, വേദപ്രകാരം കാൽമുട്ടുകളും ചെറുതാണ്.

സൂക്ഷ്മാണ്യഹ്ഗുലിപര്വാണി നഖകേശദ്വിജത്വചഃ । ഹനൂ നേത്രേ ലലാടേ ച നാസാ ദീര്ഘാ സ്തനാന്തരം ।। ൨൪൩.

വിരൽമുട്ടുകൾ സൂക്ഷ്മമാണ്, നഖം, മുടി, പല്ല്, ചർമ്മം എന്നിവ ദ്വിജന്മാരുടേതുപോലെയാണ്; താടിയും കണ്ണുകളും നെറ്റിയും മൂക്കും നീളമുള്ളവയും, മുലക്കിടയുമാണ്.

വക്ഷഃ കക്ഷൌ ഖാ നാസോന്നതം വക്ത്രം കൃകാടികാ । സ്രിഗ്ധാസ്ത്വക്കേശദന്താശ്ച ലോമ ദൃഷ്ടിര്നഖാശ്ച വാക് ।। ൨൪൩.

നെഞ്ച്, കക്ഷി, വായ്, മൂക്ക് എന്നിവ ഉയർന്നവയാണ്; മുഖം വട്ടമാകുന്നു; ചർമ്മം, മുടി, പല്ലുകൾ മൃദുവാണ്; മുടി, കാഴ്ച, നഖം, വാക്ക് എന്നിവയും അതുപോലെ.

ജാന്വോരുര്വോശ്ച പൃഷ്ഠസ്ഥ വംശൌ ദ്വൌ കരനാസയോഃ । നേത്രേ നാസപുടൌ കര്ണൌ മേഢ്രം പായുമുഖേഽമലം ।। ൨൪൩.

മുട്ടുകളും തൊണ്ടയും പുറത്ത് ഇരട്ട വൃക്ഷങ്ങൾപോലുള്ള ഘടനയുണ്ട്; കണ്ണ്, മൂക്കുകുഴി, ചെവി, ലിംഗം, കുടലിന്റെ തുറവുകൾ ശുദ്ധമാണ്.

ജിഹ്വോഷ്ഠേ താലുനേത്രേ തു ഹസ്തപാദൌ നഖാസ്തഥാ । ശിശ്നാഗ്രവക്ത്രം ശസ്യന്തേ പദ്മാഭാ ദശ ദേഹിനാം ।। ൨൪൩.

നാവും അധരവും പല്ലിവാതിലും കണ്ണുകളും കൈകളും കാലുകളും നഖങ്ങളും, ലിംഗത്തിന്റെ അഗ്രവും വായും, ഇവ പത്ത് കമലപോലെയുള്ള അവയവങ്ങളായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

പാണിപാദം സുഖം ഗ്രീവാ ശ്രവണേ ഹൃദയം ശിരഃ । ലലാടമുദരം പൃഷ്ഠം വൃഹന്തഃ പൂജിതാ ദശ ।। ൨൪൩.

കൈകളും കാലുകളും സുഖകരമാണ്; കഴുത്ത്, ചെവി, ഹൃദയം, തല, നെറ്റി, വയറ്, പുറം എന്നിവ പത്ത് ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഭാഗങ്ങളാണ്.

പ്രസാരിതഭുജസ്യേഹ മധ്യമാഗ്രദ്വയാന്തരം । ഉച്ഛ്രായേണ സമം യസ്യ ന്യഗ്രോധപരിമണ്ഡലഃ ।। ൨൪൩.

കൈകൾ നീട്ടി നിൽക്കുമ്പോൾ, മദ്ധ്യവിരലുകളുടെ അഗ്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം ഉയരത്തിന് തുല്യമാണ്; അങ്ങനെ വട്ടം വടമരത്തിൻറെ രൂപംപോലെയാകും.

പാദൌ ഗുല്ഫൌ സ്ഫിചൌ പര്ശ്വൌ വങ്ക്ഷണൌ വൃഷണൌ കുചൌ । കര്ണൌഷ്ഠേ സക്ഥിനീ ജഹ്ഘേ ഹസ്തൌ ബാഹൂ തഥാക്ഷിണീ ।। ൨൪൩.

കാൽ, കണങ്കാൽ, കുഴമ്പ്, വശങ്ങൾ, വങ്ക്ഷണം, വൃക്ക, മുല, ചെവി, അധരം, തൈ, കാൽമുട്ട്, കൈ, ഭുജം, കണ്ണ് എന്നിവ.

ചതുര്ദ്ദശമദ്വന്ദ്വ ഏതത്സാമാന്യതോ നരഃ । വിദ്യാശ്ചതുര്ദ്ദശ ദ്വ്യക്ഷൈഃ പശ്യേദ്യഃ ഷോഡശാക്ഷകഃ ।। ൨൪൩.

പതിനാലു ഇരട്ടകൾ സാധാരണ മനുഷ്യനിൽ കാണപ്പെടുന്നു; രണ്ടക്ഷരങ്ങളുള്ള പതിനാലു ശാസ്ത്രങ്ങൾ കാണുന്നവൻ, പതിനാറക്ഷരനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

രൂക്ഷം ശിരാതതം ഗാത്രമശുഭം മാംസവജിതം । ദുര്ഗന്ധിവിപരീതം യച്ഛസ്തന്ദൃഷ്ട്യാ പ്രസന്നയാ ।। ൨൪൩.

കഠിനവും ചിതറിപ്പോയതുമായ ശരീരം, അശുഭവും മാംസരഹിതവും ദുർഗന്ധവും എതിരായ ഗന്ധവും ഉള്ളതും, സുതാര്യമായ ദൃഷ്ടിയാൽ കാണുമ്പോൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

ധഃയസ്യ മധുരാ വാണീ ഗതിര്മ്മത്തേഭസന്നിഭാ । ഏകകൂപഭവം രോമ ഭയേ രക്ഷാ സകൃത് സകൃത് ।। ൨൪൩.

അവന്റെ വാക്ക് മധുരമാണ്; നടപ്പ് അഭിമാനമുള്ള ആനയെപ്പോലെയാണ്; ഒരു രോമം ഒരു രോമരന്ധ്രത്തിൽ നിന്നാണ് വളരുന്നത്; ഭയത്തിൽ സംരക്ഷണം വീണ്ടും വീണ്ടും ലഭിക്കും.

സമുദ്ര ഉവാച ശസ്താ സ്ത്രീ ചാരുസര്വാങ്ഗീ മത്തമാതങ്ഗഗാമിനീ । ഗുരൂരുജഘനാ യാ ച മത്തപാരാവതേക്ഷണാ ।। ൨൪൪.

സമുദ്രൻ പറഞ്ഞു: സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളുള്ളവളും, അഭിമാനമുള്ള ആനയെപ്പോലെ നടക്കുന്നവളും, ഭാരമുള്ള കമർ ഉള്ളവളും, അഭിമാനമുള്ള പാരാവതത്തിന്റെ കണ്ണുകളുള്ളവളുമാണ് ശുഭളക്ഷണയുള്ള സ്ത്രീ.