അഗ്നിപുരാണമ്

ചതുര്വിധം സ്മൃതം സാമ ഉപകാരാനുകീര്ത്തനാത് । മിഥഃസമ്ബന്ധകഥനം മൃദുപൂര്വ്വം ച ഭാഷണം ।। ൨൪൧.

സമാധാനം നാലു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു: മുമ്പ് ചെയ്ത സഹായങ്ങൾ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ, പരസ്പര ബന്ധം പറയൽ, മൃദുവായ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കൽ എന്നിവ.

ആയാതേ ദര്ശനം വാചാ തവാഹമിതി ചാര്പണം । യഃ സമ്പ്രാപ്തധനോത്സര്ഗ ഉത്തമാധമമധ്യമഃ ।। ൨൪൧.

ആളെത്തുമ്പോൾ വാക്കുകളാൽ ആദരിക്കുകയും 'ഞാൻ നിന്റെതാണ്' എന്നപോലുള്ള സമർപ്പണവും നടത്തണം; സമ്പാദിച്ച ധനം നൽകുന്നത് ഉത്തമം, മധ്യം, അധമം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിധമാണ്.

പ്രതിദാനം തദാ തസ്യ ഗൃഹീതസ്യാനുമോദനം । ദ്രവ്യദാനമപൂര്വ്വം ച സ്വയങ്ഗ്രാഹപ്രവര്ത്തനം ।। ൨൪൧.

അപ്പോൾ, ലഭിച്ചതിൽ സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും, പുതിയ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുകയും, സ്വയം സ്വീകരിക്കാൻ തുടക്കം കുറിക്കുകയും വേണം.

ദേയശ്ച ചപ്രതിമോക്ഷശ്ച ദാനം പഞ്ചവിധം സ്മൃതം । സ്നേഹരാഗാപനയനസംഹര്ഷോത്പാദനം തഥാ ।। ൨൪൧.

നൽകൽ, ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് മോചനം, ദാനം—ഇവയെ അഞ്ചു വിധമെന്ന് പറയുന്നു: സ്നേഹവും ആസക്തിയും മാറ്റി സന്തോഷം ഉണ്ടാക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു.

മിഥോ ഭേദശ്ച ഭേദജ്ഞൈര്ഭേദശ്ച ത്രിവിധഃ സ്മൃതഃ । ബധോഽര്ഥഹരണം ചൈവ പരിക്ലേശസ്ത്രിധാ ദമഃ ।। ൨൪൧.

വിഭജനം, അതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ പറയുന്നത് പോലെ, മൂന്നു വിധമാണ്: വേർതിരിക്കൽ, സമ്പത്ത് എടുത്തുകൊള്ളൽ, ദു:ഖം നൽകൽ—ഇവയാണ് ശിക്ഷയുടെ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ.

പ്രകാശശ്ചാപ്ര്കാശശ്ച ലോകദ്വിഷ്ടാന് പ്രകാശതഃ । ഉദ്വിജേത ഹതൈര്ല്ലോകസ്തേഷു പിണ്ഡഃ പ്രശസ്യതേ ।। ൨൪൧.

പ്രസക്തമായതും രഹസ്യമായതുമായ പ്രവർത്തികൾ—ജനങ്ങൾ വെറുക്കുന്നവരെ തുറന്നുപറഞ്ഞ് ശിക്ഷിക്കണം; ശിക്ഷയിലൂടെ ജനങ്ങൾക്ക് ഭയം തോന്നണം, അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ പ്രതിഫലം നൽകുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.

വിശേഷേണോപനിഷദ്യോഗൈര്ഹന്യാച്ഛസ്ത്രാദിനാ ദ്വിഷഃ । ജാതിമാത്രം ദ്വിജം നൈവ ഹന്യാത് സാമോത്തരം വശേ ।। ൨൪൧.

പ്രത്യേകമായി, ശത്രുക്കളെ രഹസ്യമായി അല്ലെങ്കിൽ ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് സംഹരിക്കണം; എന്നാൽ, ജന്മം മാത്രം കാരണം ദ്വിജനെ കൊല്ലരുത്—സമാധാനത്തിലൂടെ അവനെ കീഴടക്കണം.

പ്രലിമ്പന്നിവ ചേതാംസി ദൃഷ്ട്വാസാധു പിബന്നിവ । ഗ്രസന്നിവാമൃതം സാമ പ്രയുഞ്ജീത പ്രിയം വചഃ ।। ൨൪൧.

മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുന്നതുപോലും, അമൃതം കുടിക്കുന്നതുപോലും, മുഴുവൻ ആനന്ദം നൽകുന്നതുപോലും, എപ്പോഴും മനോഹരമായ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സമാധാനം പുലർത്തണം.

മിഥ്യാഭിശസ്തഃ ശ്രീകാമ ആഹൂയാപ്രതിമാനിതഃ । രാജദ്വേഷീ ചാതികര ആത്മസമ്ബാവിതസ്തഥാ ।। ൨൪൧.

അസത്യമായി കുറ്റം ചുമത്തപ്പെട്ടവൻ, ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, വിളിച്ചുവരുത്തപ്പെട്ടിട്ടും ആദരിക്കപ്പെടാത്തവൻ, രാജാവിനെ വെറുക്കുന്നവൻ, നിയമവിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, സ്വയം മഹത്വം കണക്കാക്കുന്നവൻ—

വിച്ഛിന്നധര്മ്മകാമാര്ഥഃ ക്രുദ്ധോ മാനീ വിമാനിതഃ । അകാരണാത് പരിത്യക്തഃ കൃതവൈരോഽപി സാന്ത്വിതഃ ।। ൨൪൧.

ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവ നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, കോപം ഉള്ളവൻ, അഭിമാനമുള്ളവൻ, അപമാനിതനായവൻ, കാരണമില്ലാതെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ, വൈരമുണ്ടാക്കിയവനും—even അവരെയും സമാധാനിപ്പിക്കണം.

ഹൃതദ്ര്വ്യകലത്രശ്ച പൂജാര്ഹോഽപ്രതിപൂജിതഃ । ഏതാംസ്തു ഭേദയേച്ഛത്രൌ സ്ഥിതാന്നിത്യാന് സുശങ്കിതാന് ।। ൨൪൧.

സമ്പത്ത് അല്ലെങ്കിൽ ഭാര്യ നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടതായിട്ടും അവഗണിക്കപ്പെട്ടവൻ—ഇവരെ ശത്രുവിന്റെ പക്ഷത്ത് വിഭജിച്ച് എപ്പോഴും സംശയത്തോടെ സൂക്ഷിക്കണം.

ആഗതാന് പൂജയേത് കാമൈര്ന്നിജാംശ്ച പ്രശമന്നയേത് । സാമദൃഷ്ടാനുസന്ധാനമത്യുഗ്രഭയദര്ശനം ।। ൨൪൧.

വരുന്നവരെ ആഗ്രഹിച്ച വസ്തുക്കളാൽ ആദരിക്കണം, സ്വന്തം ആളുകളെ ശമിപ്പിക്കണം; അത്യന്തം ഭയമുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ സമാധാനത്തിന്റെ മാർഗം സ്വീകരിക്കണം.

പ്രധാനദാനമാനം ച ഭേദോപായാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ । മിത്രം ഹതം ക്കാഷ്ഠമിവ ഘുണജഗ്ധം വിശീര്യ്യതേ ।। ൨൪൧.

പ്രധാനമായ ദാനവും ആദരവും, വിഭജനത്തിന്റെ മാർഗങ്ങളും വിവരിച്ചു; ഒരു സുഹൃത്ത് നശിച്ചാൽ, പുഴു തിന്നു തകർന്ന മരച്ചില്ലുപോലെ, അവൻ തകർന്നുപോകും.

ത്രിശക്തിര്ദ്ദേശകാലജ്ഞോ ദണ്ഡേനാസ്തം നയേദരീന് । മൈത്രീപ്രധാനം കല്യാണബുദ്ധിം സാന്ത്വേന സാധയേത് ।। ൨൪൧.

മൂന്നു ശക്തികളും ദേശവും കാലവും അറിയുന്നവൻ ശത്രുക്കളെ ശിക്ഷയാൽ കീഴടക്കണം; സൗഹൃദവും നല്ല മനസ്സും ഉള്ളവരെ സമാധാനത്തിലൂടെ സ്വന്തമാക്കണം.

ലുബ്ധം ക്ഷീണഞ്ച ചദാനേന മിത്രാനന്യോന്യശങ്കയാ । ദണ്ഡസ്യ ദര്ശനാദ്‌ദുഷ്ടാന് പുത്രഭ്രാതാദി സാമതഃ ।। ൨൪൧.

ലോഭിയും ദുർബലനും സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി സ്വന്തമാക്കണം; പരസ്പരം സംശയമുള്ള സുഹൃത്തുക്കളെയും, ദുഷ്ടന്മാരെയും—മകനോ സഹോദരനോ ആയാലും—ശിക്ഷയുടെ ഭയം കാണിച്ചോ സമാധാനത്തിലോ നിയന്ത്രിക്കണം.

ദാനഭേദൈശ്ചമൂമുഖ്യാന് യോധാന് ജനപദാദികാന് । സാമന്താടവികാന് ഭേദദണ്ഡാഭ്യാമപരാദ്ധകാന് ।। ൨൪൧.

ഉപഹാരങ്ങളും വിഭജിച്ചും സേനാനായകരെയും യോദ്ധാക്കളെയും നാട്ടുകാരെയും അതിരുവാസികളെയും കാടുകാരെയും നിയന്ത്രിക്കാം; അവർ തെറ്റു ചെയ്താൽ വിഭജനം, ശിക്ഷ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം.

ദേവതാപ്രതിമാനാന്തു പൂജയാന്തര്ഗതൈര്ന്നരൈഃ । പുമാന് സ്ത്രീവസ്ത്രസംവീതോ നിശി ചാദ്‌ഭുതദര്ശനഃ ।। ൨൪൧.

ദേവതാമൂർത്തികൾ പുരുഷന്മാർ അകത്തിരുത്തി പൂജിക്കണം; സ്ത്രീവേഷം ധരിച്ച പുരുഷൻ രാത്രിയിൽ അത്ഭുതമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടും.

വേതാലോല്കാപിശാചാനാം ശിവാനാം ച സ്വരൂപികീ । കാമതോ രൂപധാരിത്വം ശസ്ത്രാഗന്യശ്മാമ്ബുവര്ഷണം ।। ൨൪൧.

വേതാളന്മാരുടെയും ആണ്ടിപ്പക്ഷിയുടെയും പിശാചുകളുടെയും ശിവന്റെ രൂപവും ഇഷ്ടപ്രകാരം ധരിക്കാം; ആയുധങ്ങൾ, അഗ്‌നി, കല്ല്, വെള്ളം എന്നിവയുടെ മഴ പെയ്യിക്കാനുള്ള ശക്തിയും ഉണ്ടാകും.

തമോഽനിലോഽനലോ മേവ ഇതി മായാ ഹ്യമാനുഷീ। ജഘാന കീചകം ഭീമ ആസ്ഥിതഃ സ്ത്രീസ്വരൂപതാം ।। ൨൪൧.

അന്ധകാരം, കാറ്റ്, അഗ്‌നി, മനുഷ്യരല്ലാത്ത മായ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഭീമൻ സ്ത്രീരൂപം എടുത്ത് കീചകനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.

അന്യായേ വ്യസ്നേ യുദ്ധേ പ്രവൃത്തസ്യാനിവാരണം । ഉപേക്ഷേയം സ്മൃതാ ഭ്രാതോപേക്ഷിതശ്ച ഹിഡിമ്ബയാ ।। ൨൪൧.

അന്യായം, ദുരന്തം, യുദ്ധം തുടങ്ങിയവയിൽ ഒരാൾ ഇടപെട്ട് പിന്തിരിയാൻ കഴിയാത്തപ്പോൾ അവനെ അവഗണിക്കണം; സഹോദരനോടും ഹിഡിംബയോടും അങ്ങനെ ചെയ്തതുപോലെ.

മേഘാന്ധകാരവൃഷ്ടഗ്നിപര്വതാദ്‌ഭുതദര്ശനം । ദരസ്ഥാനം ച സൈന്യാനാം ദര്ശനം ധ്വജശാലിനാം ।। ൨൪൧.

മേഘം, ഇരുട്ട്, മഴ, അഗ്‌നി, പർവതം എന്നിവയുടെ അത്ഭുതദൃശ്യവും, സൈന്യത്തിന്റെ സ്ഥലം, പതാകയേന്തിയവരുടെ ദർശനവും.

ഛിന്നപാടിതഭിന്നാനാം സംസൃതാനാം വ ദര്ശനം । ഇതീന്ദ്രജാലം ദ്വിഷതാമ്ഭീത്യര്ഥമുപകല്പയേത് ।। ൨൪൧.

കത്തിയവരും കീറപ്പെട്ടവരും തകർന്നവരും ചേർന്നവരും കാണുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ; ഇങ്ങനെ ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്താൻ ഇന്ദ്രജാലം ഉപയോഗിക്കണം.

അഗ്നിരുവാച രാമോക്തോക്താ മഥാ നീതിഃ സ്ത്രീണാം രാജന് നൃണാം വദേ । ലക്ഷണം യത്സമുദ്രേണ ഗര്ഗായോക്തം യഥാ പുരാ ।। ൨൪൩.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: രാമൻ പറഞ്ഞ നയങ്ങൾ സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും ഒരുപോലെയാണ്, രാജാവേ; സമുദ്രനും ഗർഗനും മുമ്പ് പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങൾ തന്നെയാണ്.

സമുദ്ര ഉവാച । പുംസാഞ്ച ലക്ഷണം വക്ഷ്യേ സ്ത്രീണാഞ്ചൈവ ശുഭാശുഭം । ഏകാധികോ ദ്വിശുക്ലശ്ച ത്രിഗമ്ഭീരസ്തഥൈവ ച ।। ൨൪൩.

സമുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ പുരുഷന്മാരുടെ ലക്ഷണങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ ശുഭാശുഭങ്ങളുമാണ് പറയുന്നത്; ഒന്ന് അധികം, രണ്ട് വെള്ള, മൂന്ന് ആഴമുള്ളവ എന്നിവയും.

ത്രിത്രികസ്ത്രിപ്രലമ്ബശ്ച ത്രിഭിര്വ്യാപ്നോതി യസ്തയാ । ത്രിബലീമാംസ്ത്രിവിനതസ്ത്രികാലജ്ഞശ്ച സുവ്രത ।। ൨൪൩.

മൂന്ന് തരം, മൂന്ന് തൂങ്ങിയവ, മൂന്നുകൊണ്ട് വ്യാപിക്കുന്നവ, മൂന്ന് രേഖകൾ, മൂന്ന് വളഞ്ഞവ, മൂന്നു കാലം അറിയുന്നവൻ, ധാർമ്മികനായവൻ.

പുരുഷഃ സ്യാത്സുലക്ഷണ്യോ വിപുലശ്ച തഥാ ത്രിഷു । ചതുര്ല്ലേശസ്തഥാ യശ്ച തഥൈവ ച ചതുഃസമഃ ।। ൨൪൩.

പുരുഷൻ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളിൽ വിശാലനും നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുമുള്ളവനാണ്; നാലു അടയാളങ്ങൾ, നാലിടങ്ങളിൽ സമത്വം എന്നിവയും.

ചതുഷ്കിഷ്കുശ്ചതുര്ദംശ്ച സപ്തസ്നേഹോ നവാമലഃ । ദശപദ്മോ ദശവ്യൂഹോ ന്യഗ്രോധപരിമണ്ഡലം ।। ൨൪൩.

നാലു തൊണ്ട, നാലു പല്ല്, ഏഴ് എണ്ണ, ഒൻപത് ശുദ്ധിയുള്ളവ, പത്ത് താമര, പത്ത് നിര, വടവൃക്ഷംപോലെയുള്ള വലിപ്പം.

ഷഡുന്നതോഽഷ്ടവംശശ്ച സപ്തസ്നഹോ നവാമലഃ । ദശപദ്മോ ദശവ്യൂഹോ ന്യഗ്രോധപരിമണ്ഡലഃ ।। ൨൪൩.

ആറ് ഉയർന്നവ, എട്ട് ഭാഗങ്ങൾ, ഏഴ് എണ്ണ, ഒൻപത് ശുദ്ധിയുള്ളവ, പത്ത് താമര, പത്ത് നിര, വടവൃക്ഷംപോലെയുള്ള വലിപ്പം.

ചതുര്ദശസമദ്വന്ദ്വഃ ഷോഡശാക്ഷശ്ച ശസ്യതേ । ധര്മാര്ഥകാമസംയുക്തോ ധര്മോ ഹ്യേകാധികോ മതഃ ।। ൨൪൩.

പതിനാലു സമദ്വന്ദങ്ങൾ, പതിനാറു കണ്ണുകൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയോടെ, ധർമ്മം ഒന്ന് അധികം എന്നാണ് കരുതുന്നത്.