അഗ്നിപുരാണമ്

ഉദ്വേജയതി ഭൂതാനി ദണ്ഡപാരുഷ്യവാന് നൃപഃ । ഭൂതാന്യുദ്വേജ്യമാനാനി ദ്വിഷതാം യാന്തി സംശ്രയം ।। ൨൪൧.

കഠിനമായി ശിക്ഷിക്കുന്ന രാജാവ് എല്ലാ ജീവികളും ഭയപ്പെടുത്തുന്നു; ജീവികൾ ഭയപ്പെട്ടാൽ അവർ ശത്രുക്കളുടെ അഭയം തേടും.

വിവൃദ്ധാഃ ശത്രവശ്ചൈവ വിനാശായ ഭവന്തി തേ । ദൂഷ്യസ്യ ദൂഷണാര്ഥഞ്ച പരിത്യാഗോ മഹീയസഃ ।। ൨൪൧.

ശത്രുക്കൾ ശക്തരാകുമ്പോൾ നാശം വരും; വലിയതിന്റെ പേരിൽ ദുഷ്ടനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്.

അര്ഥസ്യ നീതിതത്ത്വജ്ഞൈരര്ഥദൂഷണമുച്യതേ । പാനാത് കാര്യ്യാദിനോ ജ്ഞാനം മൃഗയാതോഽരിതഃ ।। ൨൪൧.

നയശാസ്ത്രം അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ ധനത്തിന്റെ നാശം ഒരു ദോഷം എന്നാണ് പറയുന്നത്; മദ്യപാനം വിവേകക്ഷയം വരുത്തും, വേട്ട കർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വഴിതെറ്റിക്കും.

ജിതശ്രമാര്ഥം മൃഗയാം വിചരേദ്രക്ഷിതേ വനേ । ധര്മ്മാര്ഥപ്രാണനാശാദി ദ്യൂതേ സ്യാത് കലഹാദികം ।। ൨൪൧.

ശ്രമം മാറ്റാൻ രാജാവ് കാട്ടിൽ വേട്ടയാടാം; പക്ഷേ, ചൂതാട്ടം ധർമ്മം, ധനം, ജീവൻ എന്നിവ നഷ്ടപ്പെടാനും കലഹങ്ങൾക്കും കാരണമാകും.

കാലാതിപാതോ ധര്മ്മാര്ഥപീഡാ സ്ത്രീവ്യസനാദ്ഭ്വേത് । പാനദോഷാത് പ്രാണനാശഃ കാര്യ്യാകാര്യവിനിശ്ചയഃ ।। ൨൪൧.

സ്ത്രീകളോട് അതിയായ ആസക്തി കാരണം കാലതാമസം, ധർമ്മത്തിലും ധനത്തിലും നഷ്ടം ഉണ്ടാകും; മദ്യപാനത്തിന്റെ ദോഷം ജീവഹാനിയും, എന്ത് ചെയ്യണം എന്നതിൽ ആശയക്കുഴപ്പവും ആണ്.

സ്കന്ധാവാരനിവേശജ്ഞോ നിമിത്തജ്ഞോ രിപും ജയേത് । സ്കന്ധാവാരസ്യ മധ്യേ തു സകോഷം നൃപതേര്ഗൃഹം ।। ൨൪൧.

കുടിയിരിപ്പിടം ഒരുക്കുന്നതിലും ലക്ഷണങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിലും നിപുണനായവൻ ശത്രുവിനെ ജയിക്കണം; സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിൽ, ധനശേഖരത്തോടൊപ്പം, രാജാവിന്റെ വീടുണ്ടാകണം.

മൌലീഭൂതം ശ്രേണിസുഹൃദ്‌ദ്വിഷദാടവികം ബലം । രാജഹര്മ്യം സമാവൃത്യ ക്രമേണ വിനിവേശയേത് ।। ൨൪൧.

പ്രധാന സൈന്യം — ഗിൽഡംഗങ്ങൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ, ശത്രുക്കൾ, കാട്ടുകാരെ — ക്രമമായി രാജമഹലിനെ ചുറ്റി നിരത്തണം.

സൈന്യൈകദേശഃ സന്നദ്ധഃ സേനാപതിപുരഃസരഃ । പരിഭ്രമേച്ചത്വരാംശ്ച മണ്ഡലേന വഹിര്ന്നിശി ।। ൨൪൧.

സൈന്യത്തിലെ ഒരു വിഭാഗം, സേനാനായകന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, ആയുധധാരികളായി, രാത്രിയിൽ നഗരത്തിലെ ചത്വരങ്ങൾ ചുറ്റി കാവലിരിക്കുക വേണം.

വാര്ത്താഃ സ്വകാ വിജാനീയാദ്ദരസീമാന്തചാരിണഃ । നിര്ഗച്ഛേത് പ്രവിശേച്ചൈവ സര്വ്വ ഏവോപലക്ഷിതഃ ।। ൨൪൧.

സ്വന്തം വിവരങ്ങൾ അതിർത്തിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; പുറത്ത് പോകുന്നവരെയും അകത്ത് വരുന്നവരെയും എല്ലാവരെയും ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കണം.

സാമദാനം ച ഭേദശ്ച ദണ്ഡോപേക്ഷേന്ദ്രജാലകം । മായോപായാഃ സപ്ത പരേ നിക്ഷിപേത്സാധനായ താന് ।। ൨൪൧.

സമാധാനം, സമ്മാനം, വിഭജനം, ശിക്ഷ, അവഗണന, വഞ്ചന, കപടത്വം—ഈ ഏഴ് മാർഗങ്ങളും ലക്ഷ്യം നേടാൻ ഉപയോഗിക്കണം.

ചതുര്വിധം സ്മൃതം സാമ ഉപകാരാനുകീര്ത്തനാത് । മിഥഃസമ്ബന്ധകഥനം മൃദുപൂര്വ്വം ച ഭാഷണം ।। ൨൪൧.

സമാധാനം നാലു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു: മുമ്പ് ചെയ്ത സഹായങ്ങൾ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ, പരസ്പര ബന്ധം പറയൽ, മൃദുവായ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കൽ എന്നിവ.

ആയാതേ ദര്ശനം വാചാ തവാഹമിതി ചാര്പണം । യഃ സമ്പ്രാപ്തധനോത്സര്ഗ ഉത്തമാധമമധ്യമഃ ।। ൨൪൧.

ആളെത്തുമ്പോൾ വാക്കുകളാൽ ആദരിക്കുകയും 'ഞാൻ നിന്റെതാണ്' എന്നപോലുള്ള സമർപ്പണവും നടത്തണം; സമ്പാദിച്ച ധനം നൽകുന്നത് ഉത്തമം, മധ്യം, അധമം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിധമാണ്.

പ്രതിദാനം തദാ തസ്യ ഗൃഹീതസ്യാനുമോദനം । ദ്രവ്യദാനമപൂര്വ്വം ച സ്വയങ്ഗ്രാഹപ്രവര്ത്തനം ।। ൨൪൧.

അപ്പോൾ, ലഭിച്ചതിൽ സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും, പുതിയ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുകയും, സ്വയം സ്വീകരിക്കാൻ തുടക്കം കുറിക്കുകയും വേണം.

ദേയശ്ച ചപ്രതിമോക്ഷശ്ച ദാനം പഞ്ചവിധം സ്മൃതം । സ്നേഹരാഗാപനയനസംഹര്ഷോത്പാദനം തഥാ ।। ൨൪൧.

നൽകൽ, ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് മോചനം, ദാനം—ഇവയെ അഞ്ചു വിധമെന്ന് പറയുന്നു: സ്നേഹവും ആസക്തിയും മാറ്റി സന്തോഷം ഉണ്ടാക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു.

മിഥോ ഭേദശ്ച ഭേദജ്ഞൈര്ഭേദശ്ച ത്രിവിധഃ സ്മൃതഃ । ബധോഽര്ഥഹരണം ചൈവ പരിക്ലേശസ്ത്രിധാ ദമഃ ।। ൨൪൧.

വിഭജനം, അതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ പറയുന്നത് പോലെ, മൂന്നു വിധമാണ്: വേർതിരിക്കൽ, സമ്പത്ത് എടുത്തുകൊള്ളൽ, ദു:ഖം നൽകൽ—ഇവയാണ് ശിക്ഷയുടെ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ.

പ്രകാശശ്ചാപ്ര്കാശശ്ച ലോകദ്വിഷ്ടാന് പ്രകാശതഃ । ഉദ്വിജേത ഹതൈര്ല്ലോകസ്തേഷു പിണ്ഡഃ പ്രശസ്യതേ ।। ൨൪൧.

പ്രസക്തമായതും രഹസ്യമായതുമായ പ്രവർത്തികൾ—ജനങ്ങൾ വെറുക്കുന്നവരെ തുറന്നുപറഞ്ഞ് ശിക്ഷിക്കണം; ശിക്ഷയിലൂടെ ജനങ്ങൾക്ക് ഭയം തോന്നണം, അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ പ്രതിഫലം നൽകുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.

വിശേഷേണോപനിഷദ്യോഗൈര്ഹന്യാച്ഛസ്ത്രാദിനാ ദ്വിഷഃ । ജാതിമാത്രം ദ്വിജം നൈവ ഹന്യാത് സാമോത്തരം വശേ ।। ൨൪൧.

പ്രത്യേകമായി, ശത്രുക്കളെ രഹസ്യമായി അല്ലെങ്കിൽ ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് സംഹരിക്കണം; എന്നാൽ, ജന്മം മാത്രം കാരണം ദ്വിജനെ കൊല്ലരുത്—സമാധാനത്തിലൂടെ അവനെ കീഴടക്കണം.

പ്രലിമ്പന്നിവ ചേതാംസി ദൃഷ്ട്വാസാധു പിബന്നിവ । ഗ്രസന്നിവാമൃതം സാമ പ്രയുഞ്ജീത പ്രിയം വചഃ ।। ൨൪൧.

മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുന്നതുപോലും, അമൃതം കുടിക്കുന്നതുപോലും, മുഴുവൻ ആനന്ദം നൽകുന്നതുപോലും, എപ്പോഴും മനോഹരമായ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സമാധാനം പുലർത്തണം.

മിഥ്യാഭിശസ്തഃ ശ്രീകാമ ആഹൂയാപ്രതിമാനിതഃ । രാജദ്വേഷീ ചാതികര ആത്മസമ്ബാവിതസ്തഥാ ।। ൨൪൧.

അസത്യമായി കുറ്റം ചുമത്തപ്പെട്ടവൻ, ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, വിളിച്ചുവരുത്തപ്പെട്ടിട്ടും ആദരിക്കപ്പെടാത്തവൻ, രാജാവിനെ വെറുക്കുന്നവൻ, നിയമവിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, സ്വയം മഹത്വം കണക്കാക്കുന്നവൻ—

വിച്ഛിന്നധര്മ്മകാമാര്ഥഃ ക്രുദ്ധോ മാനീ വിമാനിതഃ । അകാരണാത് പരിത്യക്തഃ കൃതവൈരോഽപി സാന്ത്വിതഃ ।। ൨൪൧.

ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവ നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, കോപം ഉള്ളവൻ, അഭിമാനമുള്ളവൻ, അപമാനിതനായവൻ, കാരണമില്ലാതെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ, വൈരമുണ്ടാക്കിയവനും—even അവരെയും സമാധാനിപ്പിക്കണം.

ഹൃതദ്ര്വ്യകലത്രശ്ച പൂജാര്ഹോഽപ്രതിപൂജിതഃ । ഏതാംസ്തു ഭേദയേച്ഛത്രൌ സ്ഥിതാന്നിത്യാന് സുശങ്കിതാന് ।। ൨൪൧.

സമ്പത്ത് അല്ലെങ്കിൽ ഭാര്യ നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടതായിട്ടും അവഗണിക്കപ്പെട്ടവൻ—ഇവരെ ശത്രുവിന്റെ പക്ഷത്ത് വിഭജിച്ച് എപ്പോഴും സംശയത്തോടെ സൂക്ഷിക്കണം.

ആഗതാന് പൂജയേത് കാമൈര്ന്നിജാംശ്ച പ്രശമന്നയേത് । സാമദൃഷ്ടാനുസന്ധാനമത്യുഗ്രഭയദര്ശനം ।। ൨൪൧.

വരുന്നവരെ ആഗ്രഹിച്ച വസ്തുക്കളാൽ ആദരിക്കണം, സ്വന്തം ആളുകളെ ശമിപ്പിക്കണം; അത്യന്തം ഭയമുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ സമാധാനത്തിന്റെ മാർഗം സ്വീകരിക്കണം.

പ്രധാനദാനമാനം ച ഭേദോപായാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ । മിത്രം ഹതം ക്കാഷ്ഠമിവ ഘുണജഗ്ധം വിശീര്യ്യതേ ।। ൨൪൧.

പ്രധാനമായ ദാനവും ആദരവും, വിഭജനത്തിന്റെ മാർഗങ്ങളും വിവരിച്ചു; ഒരു സുഹൃത്ത് നശിച്ചാൽ, പുഴു തിന്നു തകർന്ന മരച്ചില്ലുപോലെ, അവൻ തകർന്നുപോകും.

ത്രിശക്തിര്ദ്ദേശകാലജ്ഞോ ദണ്ഡേനാസ്തം നയേദരീന് । മൈത്രീപ്രധാനം കല്യാണബുദ്ധിം സാന്ത്വേന സാധയേത് ।। ൨൪൧.

മൂന്നു ശക്തികളും ദേശവും കാലവും അറിയുന്നവൻ ശത്രുക്കളെ ശിക്ഷയാൽ കീഴടക്കണം; സൗഹൃദവും നല്ല മനസ്സും ഉള്ളവരെ സമാധാനത്തിലൂടെ സ്വന്തമാക്കണം.

ലുബ്ധം ക്ഷീണഞ്ച ചദാനേന മിത്രാനന്യോന്യശങ്കയാ । ദണ്ഡസ്യ ദര്ശനാദ്‌ദുഷ്ടാന് പുത്രഭ്രാതാദി സാമതഃ ।। ൨൪൧.

ലോഭിയും ദുർബലനും സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി സ്വന്തമാക്കണം; പരസ്പരം സംശയമുള്ള സുഹൃത്തുക്കളെയും, ദുഷ്ടന്മാരെയും—മകനോ സഹോദരനോ ആയാലും—ശിക്ഷയുടെ ഭയം കാണിച്ചോ സമാധാനത്തിലോ നിയന്ത്രിക്കണം.

ദാനഭേദൈശ്ചമൂമുഖ്യാന് യോധാന് ജനപദാദികാന് । സാമന്താടവികാന് ഭേദദണ്ഡാഭ്യാമപരാദ്ധകാന് ।। ൨൪൧.

ഉപഹാരങ്ങളും വിഭജിച്ചും സേനാനായകരെയും യോദ്ധാക്കളെയും നാട്ടുകാരെയും അതിരുവാസികളെയും കാടുകാരെയും നിയന്ത്രിക്കാം; അവർ തെറ്റു ചെയ്താൽ വിഭജനം, ശിക്ഷ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം.

ദേവതാപ്രതിമാനാന്തു പൂജയാന്തര്ഗതൈര്ന്നരൈഃ । പുമാന് സ്ത്രീവസ്ത്രസംവീതോ നിശി ചാദ്‌ഭുതദര്ശനഃ ।। ൨൪൧.

ദേവതാമൂർത്തികൾ പുരുഷന്മാർ അകത്തിരുത്തി പൂജിക്കണം; സ്ത്രീവേഷം ധരിച്ച പുരുഷൻ രാത്രിയിൽ അത്ഭുതമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടും.

വേതാലോല്കാപിശാചാനാം ശിവാനാം ച സ്വരൂപികീ । കാമതോ രൂപധാരിത്വം ശസ്ത്രാഗന്യശ്മാമ്ബുവര്ഷണം ।। ൨൪൧.

വേതാളന്മാരുടെയും ആണ്ടിപ്പക്ഷിയുടെയും പിശാചുകളുടെയും ശിവന്റെ രൂപവും ഇഷ്ടപ്രകാരം ധരിക്കാം; ആയുധങ്ങൾ, അഗ്‌നി, കല്ല്, വെള്ളം എന്നിവയുടെ മഴ പെയ്യിക്കാനുള്ള ശക്തിയും ഉണ്ടാകും.

തമോഽനിലോഽനലോ മേവ ഇതി മായാ ഹ്യമാനുഷീ। ജഘാന കീചകം ഭീമ ആസ്ഥിതഃ സ്ത്രീസ്വരൂപതാം ।। ൨൪൧.

അന്ധകാരം, കാറ്റ്, അഗ്‌നി, മനുഷ്യരല്ലാത്ത മായ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഭീമൻ സ്ത്രീരൂപം എടുത്ത് കീചകനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.