അഗ്നിപുരാണമ്

ത്വം സിദ്ധിസ്ത്വം സ്വധാ സ്വാഹാ സുധാ ത്വം ലോകപാവനി । സന്ധ്യാ രാത്രിഃ പ്രഭാ ഭൂതിര്മ്മേധാ ശ്രദ്ധാ സരസ്വതീ ।। ൨൩൭.

നീ വിജയമാണ്, നീ ഹോമവിളികളും, സ്വാഹയും, അമൃതവും, ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളും ആണു; നീ സന്ധ്യ, രാത്രി, പ്രകാശം, ഐശ്വര്യം, ബുദ്ധി, വിശ്വാസം, സരസ്വതിയും ആണു.

യജ്ഞവിദ്യാ മഹാവിദ്യാ ഗുഹ്യവിദ്യാ ച ശോഭനേ । ആത്മവിദ്യാ ച ദേവി ത്വം വിമുക്തിഫലദായിനീ ।। ൨൩൭.

യജ്ഞവിദ്യ, മഹാവിദ്യ, രഹസ്യവിദ്യ, ആത്മവിദ്യ — ഈ എല്ലാം ഭഗവതി, മോക്ഷഫലം നൽകുന്നവളായി നീ തന്നെയാണ്.

ആന്വീക്ഷികീ ത്രയീ വാര്ത്താ ദണ്ഡനീതിസ്ത്വമേവ ച । സൌമ്യാ സൌമ്യൈര്ജഗദ്രൂപൈസ്ത്വയൈതദ്ദേവി പൂരിതം ।। ൨൩൭.

അന്വീക്ഷികി, മൂന്ന് വേദങ്ങൾ, വ്യാപാരം, ഭരണവ്യവസ്ഥ — ഇവയും, സുമുഖിയായ ഭഗവതി, നിന്റെ സുമധുര രൂപങ്ങൾകൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ നീ നിറക്കുന്നു.

കാ ത്വന്യാ ത്വാമൃതേ ദേവി സര്വയജ്ഞമയം വപുഃ । അധ്യാസ്തേ ദേവ ദേവസ്യ യോഗിചിന്ത്യം ഗദാഭൃതഃ ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, നീയല്ലാതെ മറ്റാരാണ് എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളാലും നിറഞ്ഞ രൂപം കൈവശമുള്ളത്? യോഗികൾ ധ്യാനിക്കുന്നതും, ദേവദേവനായ ഗദാധാരിയുടെ ശരീരവുമാണത്.

ത്വയാ ദേവി പരിത്യക്തം സകലം ഭുവനത്രയം । വിനഷ്ടപ്രായമഭവത് ത്വയേദാനീം സമേധിതം ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, നീ ഈ ലോകം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ മൂന്നു ലോകവും നശിക്കാനിടയായിരിന്നു; ഇപ്പോൾ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവ വീണ്ടും ഉജ്ജീവനം നേടി.

ദാരാഃ പുത്രാസ്തഥാഗാരം സുഹൃദ്ധാന്യഘനാദികം । ഭവത്യേതന്മഹാഭാഗോ നിത്യം ത്വദ്വീക്ഷണാന് നൃണാം ।। ൨൩൭.

ഭാര്യ, മക്കൾ, വീട്, സുഹൃത്തുക്കൾ, ധാന്യം, സമ്പത്ത് — ഈ ഭാഗ്യങ്ങൾ എല്ലാം മഹാഭാഗ്യശാലികൾക്ക് നിന്റെ ദൃഷ്ടിയാൽ എപ്പോഴും ലഭിക്കുന്നു.

ശരീരാരോഗ്യമൈശ്വര്യമരിപക്ഷക്ഷയഃ സുഖം । ദേവി ത്വദ്‌ദൃഷ്ടിദൃഷ്ടാനാം പുരുഷാണാം ന ദുര്ല്ലഭം ।। ൨൩൭.

ശരീരാരോഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ശത്രുക്കളുടെ നാശം, സുഖം — ഭഗവതി, നിന്റെ കാഴ്ച ലഭിച്ചവർക്കു ഇവ ഒന്നും പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമില്ല.

ത്വമമ്ബാ സര്വഭൂതാനാം ദേവദേവോ ഹരിഃ പിതാ । ത്വയൈതദ്വിഷ്ണുനാ ചാമ്ബ ജഗദ്വ്യാപ്തം ചരാചരം ।। ൨൩൭.

നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും അമ്മയാണ്; ദേവദേവനായ ഹരി അവർക്കു പിതാവാണ്. അമ്മേ, വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം നീ ചലനശീലികളെയും അചലങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടെ ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

മാനം കോഷം തഥാ കോഷ്ഠം മാ ഗൃഹം മാ പരിച്ഛദം । മാ ശരീരം കലത്രഞ്ച ത്യജേഥാഃ സര്വ്വപാവനി ।। ൨൩൭.

സർവ്വപാവനിയായ ഭഗവതി, മാനം, സമ്പത്ത്, സംഭാരങ്ങൾ, വീട്, ഉപകരണങ്ങൾ, ശരീരം, ഭാര്യ — ഇവ ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

മാ പുത്രാന്മാസുഹൃദ്വര്ഗാന്മാ പശൂന്മാ വിഭൂഷണം । മമ ദേവസ്യ വിഷ്ണോര്വക്ഷഃസ്ഥലാലയേ ।। ൨൩൭.

മക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും പശുക്കളെയും അലങ്കാരങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിക്കരുത്, ഭഗവതി, നീ എന്റെ ദൈവമായ വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവളല്ലോ.

സത്ത്വേന സത്യശൌചാഭ്യാം തഥാ ശീലാദിഭിര്ഗുണൈഃ । ത്യജ്യന്തേ തേ നരാ സദ്യഃ സന്ത്യക്താ യേ ത്വയാമലേ ।। ൨൩൭.

നിർമ്മലയായ ഭഗവതി, നിന്നാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട പുരുഷന്മാരിൽ സത്വം, സത്യം, ശുദ്ധി, നല്ല സ്വഭാവം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ ഉടൻ വിട്ടുപോകുന്നു.

ത്വയാവലോകിതാഃ സദ്യഃ ശീലാദ്യൈരഖിലൈര്ഗുണേഃ । കുലൈശ്വര്യ്യൈശ്ച യുജ്യന്തേ പുരുഷാ നിര്ഗണാ അപി ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, നിന്റെ കാഴ്ച ലഭിച്ചവർക്കു നല്ല സ്വഭാവം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും, കുടുംബ ഐശ്വര്യവും, ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവർക്കും പോലും ഉടൻ ലഭിക്കുന്നു.

സശ്ലാഘ്യഃ സ ഗുണീ ധന്യഃ സ കുലീനഃ സ ബുദ്ധിമാന് । സ ശൂരഃ സ ച വിക്രാന്തോ യസ്ത്വയാ ദേവി വീക്ഷിതഃ ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, നിന്റെ കാഴ്ച ലഭിച്ചവൻ പ്രശംസനീയനും ഗുണവാനും ഭാഗ്യവാനും ഉന്നതവംശജനും ബുദ്ധിമാനും വീരനും ധൈര്യശാലിയും ആകുന്നു.

സദ്യോ വൈഗുണ്യമായാന്തി ശീലാദ്യാഃ സകലാ ഗുണാഃ । പരാമുങ്‌മുഖീ ജഗദ്ധാത്രീ യസ്യ ത്വം വിഷ്ണുവല്ലഭേ ।। ൨൩൭.

വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയയായ ലോകപാലകി, നീ മുഖം തിരിക്കുന്നവനിൽ നല്ല സ്വഭാവം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉടൻ അകന്നു പോകുന്നു.

ന തേ വര്ണയിതും ശക്താ ഗുണാന് ജിഹ്വാപി വേധസഃ । പ്രസീദ ദേവി പദ്മാക്ഷി നാസ്മാംസ്ത്യാക്ഷഈഃ കദാചന ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, പദ്മാക്ഷി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാവിനും നിന്റെ ഗുണങ്ങൾ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല; ദയചെയ്യേണം, ഞങ്ങളെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

പുഷ്കര ഉവാച । ഏവം സ്തുതാ ദദൌ ശ്രീശ്ച വരമിന്ദ്രായ ചേപ്സിതം । സുസ്ഥിരത്വം ചരാജ്യസ്യ സങ്‌ഗ്രാമവിജയാദികം ।। ൨൩൭.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടശേഷം ശ്രീദേവി ഇന്ദ്രന് അവൻ ആഗ്രഹിച്ച വരം നൽകി — രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥിരതയും, യുദ്ധവിജയവും മറ്റും.

സ്വസ്തോത്രപാഠശ്രവണകര്തൄണാം ഭുക്തിമുക്തിദം । ശ്രീസ്തോത്രം തസ്മാത് പഠേച്ച ശ്രൃണുയാന്നരഃ ।। ൨൩൭.

അതിനാൽ, ഈ ശ്രീസ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും; അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ഇതു പാരായണം ചെയ്യുകയും കേൾക്കുകയും വേണം.

അഗ്നിരുവാച നീതിസ്തേ പുഷ്കരോക്താ തു രാമോക്താ ലക്ഷ്മണായ യാ । ജയായ താം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൃണു ധര്മ്മാദിവര്ദ്ധനീം ।। ൨൩൮.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞ നയവും, ജയത്തിനായി രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞതും, ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കുന്നു; അത് ധർമ്മം മുതലായവ വർദ്ധിപ്പിക്കും; കേൾക്കൂ.

രാമ ഉവാച ന്യായേനാര്ജ്ജനമര്ഥസ്യ വര്ദ്ധനം രക്ഷണം ചരേത് । സത്പാത്രപ്രതിപത്തിശ്ച രാജവൃത്തം ചതുര്വിധം ।। ൨൩൮.

രാമൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മപാതത്തിൽ സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുകയും, അതിനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, സംരക്ഷിക്കുകയും, യോഗ്യരായവർക്കു നൽകുകയും ചെയ്യണം — ഇതാണ് രാജാവിന്റെ നാലു പ്രധാന കടമകൾ.

നയസ്യ വിനയോ മൂലം വിനയഃ ശാസ്ത്രനിശ്ചയാത് । വിനയോ ഹീന്ദ്രിയജയസ്തൈര്യുക്തഃ പാലയേന്മഹീം ।। ൨൩൮.

നയത്തിന് അടിസ്ഥാനം ശാസ്ത്രവിശ്വാസത്തിൽ നിന്നുള്ള വിനയമാണ്. വിനയം എന്നത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ആണു. ഇതൊക്കെയും ഉള്ളവൻ ഭൂമി ഭരിക്കണം.

ഗ്രഭാവഃ ശുചിതാ മൈത്രീ ത്യാഗഃ സത്യം കൃതജ്ഞതാ । കുലം ശീലം ദമശ്ചേതി ഗുണാഃ സമ്പത്തിഹേതവഃ ।। ൨൩൮.

ഉയർന്ന ജന്മം, ശുദ്ധി, സൗഹൃദം, ത്യാഗം, സത്യവാക്യം, കൃതജ്ഞത, കുടുംബം, നല്ല സ്വഭാവം, ആത്മനിയന്ത്രണം — ഈ ഗുണങ്ങൾ സമ്പത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

പ്രകീര്ണവിഷയാരണ്യേ ധാവന്തം വിപ്രമാഥിനം । ജ്ഞാനാങ്കുശേന കുര്വ്വീത വശ്യമിന്ദ്രിയദന്തിനം ।। ൨൩൮.

വിവിധ വിഷയങ്ങളുടെ കാടിൽ മനസ്സ് അക്രമിയായി ഓടുന്നു; ജ്ഞാനത്തിന്റെ അങ്കുശം ഉപയോഗിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെന്ന ആനയെ നിയന്ത്രിക്കണം.

കാമഃ ക്രോധസ്തഥാ ലോഭോ ഹര്ഷോ മാനോ മദസ്തഥാ । ഷഡ്‌വര്ഗമുതസൃജേദേനമസ്മിംസ്ത്യക്തേ സുഖീ നൃപഃ ।। ൨൩൮.

കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, ആനന്ദം, അഹങ്കാരം, മദം — ഈ ആറും ഉപേക്ഷിക്കണം; ഇവ വിട്ട രാജാവിന് സന്തോഷം ലഭിക്കും.

ആന്വീക്ഷികീം ത്രയീം വാര്ത്താം ദണ്ഡനീതിം ച പാര്ഥിവഃ । തദ്വിദ്യൈസ്തത്‌ക്രിയോപൈതൈശ്ചിന്തയേദ്വിനയാന്വിതഃ ।। ൨൩൮.

രാജാവ് അന്വേഷണം, വേദങ്ങൾ, വ്യാപാരം, ശാസനശാസ്ത്രം എന്നിവയുടെ അറിവും ആചാരങ്ങളും വിനയത്തോടെ ആലോചിക്കണം.

ആന്വീക്ഷിക്യാര്ഥവിജ്ഞാനം ധര്മ്മാധര്മൌ ത്രയീസ്ഥിതൌ । അര്ഥാനര്ഥൌ തു വാര്ത്തായാം ദണ്ഡനീത്യാം നയാനയൌ ।। ൨൩൮.

അന്വേഷണം വസ്തുതയുടെ അറിവിലേക്ക് നയിക്കുന്നു; ധർമ്മവും അധർമ്മവും വേദങ്ങളിൽ കാണാം; ലാഭവും നഷ്ടവും വ്യാപാരത്തിൽ; നയവും അനയവും ശാസനശാസ്ത്രത്തിൽ.

അഹിംസാ സൂനൃതാ വാണീ സത്യം ശൌചം ദയാ ക്ഷമാ । വണിനാം ലിങ്ഗിനാം ചൈവ സാമാന്യോ ധര്മ്മ ഉച്യതേ ।। ൨൩൮.

അഹിംസ, മൃദുവായ വാക്കുകൾ, സത്യം, ശുദ്ധി, കരുണ, ക്ഷമ — ഇവ ഗൃഹസ്ഥർക്കും സന്ന്യാസികൾക്കും പൊതുവായ ധർമ്മങ്ങളാണ്.

പ്രജാഃ സമനുഗൃഹ്ണീയാത് കുര്യ്യാദാചാരസംസ്ഥിതിം । വാക്‌ സൂനൃതാ ദയാ ദാനം ഹിനോപഗതരക്ഷണം ।। ൨൩൮.

അവൻ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം, നല്ല ആചാരം സ്ഥാപിക്കണം, മൃദുവായി സംസാരിക്കണം, കരുണ കാണിക്കണം, ദാനം ചെയ്യണം, പീഡിതരെ രക്ഷിക്കണം.

ഇതി വൃത്തം സതാം സാധുഹിതം സത്പുരുഷവ്രതം । ആധിവ്യാധിപരീതായ അദ്യ ശ്വോ വാ വിനാശിനേ ।। ൨൩൮.

ഇത്തരം പെരുമാറ്റം സന്മാർഗ്ഗികളുടെ വ്രതം കൂടിയാണ്; ഇത് ദു:ഖവും രോഗവും അനുഭവിക്കുന്നവർക്കു ഇന്നോ നാളെയോ ആശ്രയമാണ്.

കോ ഹി രാജാ ശരീരായ ധര്മ്മാപേതം സമാചരേത് । ന ഹി സ്വസുഖമന്വിച്ഛന് പീഡയേത് കൃപണം ജനം ।। ൨൩൮.

തന്റെ ശരീരത്തിനായി അധർമ്മം ചെയ്യുന്ന രാജാവുണ്ടോ? സ്വന്തം സുഖം തേടി ദു:ഖിതരെ പീഡിക്കരുത്.