അഗ്നിപുരാണമ്

ഗജാദ്യൈശ്ച ഗജാദ്യാശ്ച ന ഹന്തവ്യാഃ പലായിനഃ । ന പ്രേക്ഷകാഃ പ്രവിഷ്ടാശ്ച അശസ്ത്രാഃ പതിതാദയഃ ।। ൨൩൬.

ആനകളും അതുപോലുള്ളവരും, ഓടിപ്പോകുന്നവരും, കാണികൾ, അകത്തു കയറിയവർ, ആയുധമില്ലാത്തവർ, വീണുപോയവർ ഇവരെ കൊല്ലരുത്.

ശാന്തേ നിദ്രാഭിഭൂതേ ച അര്ദ്ധോത്തീര്ണേ നദീവനേ । ദുര്ദ്ദിനേ കൂടയുദ്ധാനി ശത്രുനാശാര്ഥമാചരേത് ।। ൨൩൬.

ശത്രു ശാന്തരായിരിക്കുമ്പോഴും ഉറക്കത്തിൽ ആകുമ്പോഴും, നദി അകത്തോ കാടിനകത്തോ പകുതി കടന്നിരിക്കുമ്പോഴും, ദുഷ്കാലത്തോ, ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ കപടയുദ്ധം നടത്താം.

ബാഹൂ പ്രഗൃഹ്യ വിക്രോശേദ്ഭഗ്നാ ഭഗ്നാഃ പരേ ഇതി। പ്രാപ്തം മിത്രം ബലം ഭൂരി നായകോഽത്ര നിപാതിതഃ ।। ൨൩൬.

കൈകൾ പിടിച്ച്, 'നാം തോറ്റു, നമുക്ക് തോൽവി സംഭവിച്ചു' എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ വിളിക്കണം; ഒരു സുഹൃത്ത് അല്ലെങ്കിൽ വലിയ സൈന്യം എത്തുമ്പോൾ, നേതാവിനെ ഇവിടെ വീഴ്ത്തും.

സേനാനീര്നിഹതശ്ചായം ഭൂപതിശ്ചാപി വിപ്ലുതഃ । വിദ്രുതാനാന്തു യോധാനാം സുഖം ധാതോ വിധീയതേ ।। ൨൩൬.

സേനാനായകൻ കൊല്ലപ്പെടുകയും രാജാവ് പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; ഓടിപ്പോയ യോദ്ധാക്കൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ പിന്മാറ്റം ഒരുക്കപ്പെടുന്നു.

ധൂപശ്ച ദേയാ ധര്മ്മജ്ഞ തഥാ ച പരമോഹനാഃ । പതാകാശ്ചൈവ സമ്ഭാരോ വാദിത്രാണാം ഭയാവഹഃ ।। ൨൩൬.

ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, ധൂപവും ശക്തമായ മന്ത്രങ്ങളും അർപ്പിക്കണം; പതാകകളും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വാദ്യോപകരണങ്ങളും ഒരുക്കണം.

സമ്പ്രാപ്യ വിജയം യുദ്ധേ ദേവാന്വിപ്രാംശ്ച സംയജേത് । രത്നാനി രാജഗാമീനി അമാത്യേന കൃതേ രണേ ।। ൨൩൬.

യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച ശേഷം ദേവന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഹോമം നടത്തണം; യുദ്ധത്തിൽ ലഭിച്ച രത്നങ്ങളും രാജധാനിയിലെ ധനവും മന്ത്രിമാർ വിതരണം ചെയ്യണം.

തസ്യ സ്ത്രിയോ ന കസ്യാപി രക്ഷ്യാസ്താശ്ച പരസ്യ ച । ശത്രും പ്രാപ്യ രണേ മുക്തം പുത്രവത് പരിപാലയേത് ।। ൨൩൬.

പരാജിതരുടെ സ്ത്രീകളെയും വിജയിയുടെ സ്ത്രീകളെയും ആരും ഉപദ്രവിക്കരുത്; യുദ്ധത്തിൽ പിടിച്ചെടുത്ത ശത്രുവിനെ മകനെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കണം.

പുനസ്തേന ന യോദ്ധവ്യം ദേശാചാരാദി പാലയേത് । തതശ്ച സ്വപുരം പ്രാപ്യ ധ്രുവേ ഭേ പ്രവിശേദ് ഗൃഹം ।। ൨൩൬.

അവനുമായി വീണ്ടും യുദ്ധം നടത്തരുത്; ദേശത്തിന്റെ ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കണം. പിന്നെ സ്വന്തം നഗരത്തിലെത്തിയാൽ ഉറപ്പായി വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കണം.

പുഷ്കര ഉവാച രാജ്യലക്ഷ്മീസ്ഥിരത്വായ യഥേന്ദ്രേണ പുരാ ശ്രിയഃ । സ്തുതിഃ കൃതാ തഥാ രാജാ ജയാര്ഥം സ്തുതിമാചരേത് ।। ൨൩൭.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: രാജസൗഭാഗ്യം സ്ഥിരമാക്കാൻ, ഇന്ദ്രൻ മുമ്പ് ശ്രീയെ സ്തുതിച്ചപോലെ, രാജാവും ജയത്തിനായി സ്തുതി നടത്തണം.

ഇന്ദ്ര ഉവാച । നമസ്യേ സര്വലോകാനാം ജനനീമബ്ധിസമ്ഭവാം । ശ്രിയമുന്നിദ്രപദ്മാക്ഷീം വിഷ്ണുവക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥിതാം ।। ൨൩൭.

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും മാതാവായ, സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, പുഷ്പിച്ച താമരപ്പൂക്കണ്ണുള്ള, വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശ്രീയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ത്വം സിദ്ധിസ്ത്വം സ്വധാ സ്വാഹാ സുധാ ത്വം ലോകപാവനി । സന്ധ്യാ രാത്രിഃ പ്രഭാ ഭൂതിര്മ്മേധാ ശ്രദ്ധാ സരസ്വതീ ।। ൨൩൭.

നീ വിജയമാണ്, നീ ഹോമവിളികളും, സ്വാഹയും, അമൃതവും, ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളും ആണു; നീ സന്ധ്യ, രാത്രി, പ്രകാശം, ഐശ്വര്യം, ബുദ്ധി, വിശ്വാസം, സരസ്വതിയും ആണു.

യജ്ഞവിദ്യാ മഹാവിദ്യാ ഗുഹ്യവിദ്യാ ച ശോഭനേ । ആത്മവിദ്യാ ച ദേവി ത്വം വിമുക്തിഫലദായിനീ ।। ൨൩൭.

യജ്ഞവിദ്യ, മഹാവിദ്യ, രഹസ്യവിദ്യ, ആത്മവിദ്യ — ഈ എല്ലാം ഭഗവതി, മോക്ഷഫലം നൽകുന്നവളായി നീ തന്നെയാണ്.

ആന്വീക്ഷികീ ത്രയീ വാര്ത്താ ദണ്ഡനീതിസ്ത്വമേവ ച । സൌമ്യാ സൌമ്യൈര്ജഗദ്രൂപൈസ്ത്വയൈതദ്ദേവി പൂരിതം ।। ൨൩൭.

അന്വീക്ഷികി, മൂന്ന് വേദങ്ങൾ, വ്യാപാരം, ഭരണവ്യവസ്ഥ — ഇവയും, സുമുഖിയായ ഭഗവതി, നിന്റെ സുമധുര രൂപങ്ങൾകൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ നീ നിറക്കുന്നു.

കാ ത്വന്യാ ത്വാമൃതേ ദേവി സര്വയജ്ഞമയം വപുഃ । അധ്യാസ്തേ ദേവ ദേവസ്യ യോഗിചിന്ത്യം ഗദാഭൃതഃ ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, നീയല്ലാതെ മറ്റാരാണ് എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളാലും നിറഞ്ഞ രൂപം കൈവശമുള്ളത്? യോഗികൾ ധ്യാനിക്കുന്നതും, ദേവദേവനായ ഗദാധാരിയുടെ ശരീരവുമാണത്.

ത്വയാ ദേവി പരിത്യക്തം സകലം ഭുവനത്രയം । വിനഷ്ടപ്രായമഭവത് ത്വയേദാനീം സമേധിതം ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, നീ ഈ ലോകം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ മൂന്നു ലോകവും നശിക്കാനിടയായിരിന്നു; ഇപ്പോൾ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവ വീണ്ടും ഉജ്ജീവനം നേടി.

ദാരാഃ പുത്രാസ്തഥാഗാരം സുഹൃദ്ധാന്യഘനാദികം । ഭവത്യേതന്മഹാഭാഗോ നിത്യം ത്വദ്വീക്ഷണാന് നൃണാം ।। ൨൩൭.

ഭാര്യ, മക്കൾ, വീട്, സുഹൃത്തുക്കൾ, ധാന്യം, സമ്പത്ത് — ഈ ഭാഗ്യങ്ങൾ എല്ലാം മഹാഭാഗ്യശാലികൾക്ക് നിന്റെ ദൃഷ്ടിയാൽ എപ്പോഴും ലഭിക്കുന്നു.

ശരീരാരോഗ്യമൈശ്വര്യമരിപക്ഷക്ഷയഃ സുഖം । ദേവി ത്വദ്‌ദൃഷ്ടിദൃഷ്ടാനാം പുരുഷാണാം ന ദുര്ല്ലഭം ।। ൨൩൭.

ശരീരാരോഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ശത്രുക്കളുടെ നാശം, സുഖം — ഭഗവതി, നിന്റെ കാഴ്ച ലഭിച്ചവർക്കു ഇവ ഒന്നും പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമില്ല.

ത്വമമ്ബാ സര്വഭൂതാനാം ദേവദേവോ ഹരിഃ പിതാ । ത്വയൈതദ്വിഷ്ണുനാ ചാമ്ബ ജഗദ്വ്യാപ്തം ചരാചരം ।। ൨൩൭.

നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും അമ്മയാണ്; ദേവദേവനായ ഹരി അവർക്കു പിതാവാണ്. അമ്മേ, വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം നീ ചലനശീലികളെയും അചലങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടെ ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

മാനം കോഷം തഥാ കോഷ്ഠം മാ ഗൃഹം മാ പരിച്ഛദം । മാ ശരീരം കലത്രഞ്ച ത്യജേഥാഃ സര്വ്വപാവനി ।। ൨൩൭.

സർവ്വപാവനിയായ ഭഗവതി, മാനം, സമ്പത്ത്, സംഭാരങ്ങൾ, വീട്, ഉപകരണങ്ങൾ, ശരീരം, ഭാര്യ — ഇവ ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

മാ പുത്രാന്മാസുഹൃദ്വര്ഗാന്മാ പശൂന്മാ വിഭൂഷണം । മമ ദേവസ്യ വിഷ്ണോര്വക്ഷഃസ്ഥലാലയേ ।। ൨൩൭.

മക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും പശുക്കളെയും അലങ്കാരങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിക്കരുത്, ഭഗവതി, നീ എന്റെ ദൈവമായ വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവളല്ലോ.

സത്ത്വേന സത്യശൌചാഭ്യാം തഥാ ശീലാദിഭിര്ഗുണൈഃ । ത്യജ്യന്തേ തേ നരാ സദ്യഃ സന്ത്യക്താ യേ ത്വയാമലേ ।। ൨൩൭.

നിർമ്മലയായ ഭഗവതി, നിന്നാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട പുരുഷന്മാരിൽ സത്വം, സത്യം, ശുദ്ധി, നല്ല സ്വഭാവം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ ഉടൻ വിട്ടുപോകുന്നു.

ത്വയാവലോകിതാഃ സദ്യഃ ശീലാദ്യൈരഖിലൈര്ഗുണേഃ । കുലൈശ്വര്യ്യൈശ്ച യുജ്യന്തേ പുരുഷാ നിര്ഗണാ അപി ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, നിന്റെ കാഴ്ച ലഭിച്ചവർക്കു നല്ല സ്വഭാവം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും, കുടുംബ ഐശ്വര്യവും, ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവർക്കും പോലും ഉടൻ ലഭിക്കുന്നു.

സശ്ലാഘ്യഃ സ ഗുണീ ധന്യഃ സ കുലീനഃ സ ബുദ്ധിമാന് । സ ശൂരഃ സ ച വിക്രാന്തോ യസ്ത്വയാ ദേവി വീക്ഷിതഃ ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, നിന്റെ കാഴ്ച ലഭിച്ചവൻ പ്രശംസനീയനും ഗുണവാനും ഭാഗ്യവാനും ഉന്നതവംശജനും ബുദ്ധിമാനും വീരനും ധൈര്യശാലിയും ആകുന്നു.

സദ്യോ വൈഗുണ്യമായാന്തി ശീലാദ്യാഃ സകലാ ഗുണാഃ । പരാമുങ്‌മുഖീ ജഗദ്ധാത്രീ യസ്യ ത്വം വിഷ്ണുവല്ലഭേ ।। ൨൩൭.

വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയയായ ലോകപാലകി, നീ മുഖം തിരിക്കുന്നവനിൽ നല്ല സ്വഭാവം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉടൻ അകന്നു പോകുന്നു.

ന തേ വര്ണയിതും ശക്താ ഗുണാന് ജിഹ്വാപി വേധസഃ । പ്രസീദ ദേവി പദ്മാക്ഷി നാസ്മാംസ്ത്യാക്ഷഈഃ കദാചന ।। ൨൩൭.

ഭഗവതി, പദ്മാക്ഷി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാവിനും നിന്റെ ഗുണങ്ങൾ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല; ദയചെയ്യേണം, ഞങ്ങളെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

പുഷ്കര ഉവാച । ഏവം സ്തുതാ ദദൌ ശ്രീശ്ച വരമിന്ദ്രായ ചേപ്സിതം । സുസ്ഥിരത്വം ചരാജ്യസ്യ സങ്‌ഗ്രാമവിജയാദികം ।। ൨൩൭.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടശേഷം ശ്രീദേവി ഇന്ദ്രന് അവൻ ആഗ്രഹിച്ച വരം നൽകി — രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥിരതയും, യുദ്ധവിജയവും മറ്റും.

സ്വസ്തോത്രപാഠശ്രവണകര്തൄണാം ഭുക്തിമുക്തിദം । ശ്രീസ്തോത്രം തസ്മാത് പഠേച്ച ശ്രൃണുയാന്നരഃ ।। ൨൩൭.

അതിനാൽ, ഈ ശ്രീസ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും; അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ഇതു പാരായണം ചെയ്യുകയും കേൾക്കുകയും വേണം.

അഗ്നിരുവാച നീതിസ്തേ പുഷ്കരോക്താ തു രാമോക്താ ലക്ഷ്മണായ യാ । ജയായ താം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൃണു ധര്മ്മാദിവര്ദ്ധനീം ।। ൨൩൮.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞ നയവും, ജയത്തിനായി രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞതും, ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കുന്നു; അത് ധർമ്മം മുതലായവ വർദ്ധിപ്പിക്കും; കേൾക്കൂ.

രാമ ഉവാച ന്യായേനാര്ജ്ജനമര്ഥസ്യ വര്ദ്ധനം രക്ഷണം ചരേത് । സത്പാത്രപ്രതിപത്തിശ്ച രാജവൃത്തം ചതുര്വിധം ।। ൨൩൮.

രാമൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മപാതത്തിൽ സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുകയും, അതിനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, സംരക്ഷിക്കുകയും, യോഗ്യരായവർക്കു നൽകുകയും ചെയ്യണം — ഇതാണ് രാജാവിന്റെ നാലു പ്രധാന കടമകൾ.