അഗ്നിപുരാണമ്

മാര്ഗേ യാ ദേവതാസ്താസാന്നദ്യാദീനാഞ്ച പൂജനം । ദിവ്യാന്തരീക്ഷഭൌമസ്ഥദേവാനാഞ്ച തഥാ ബലിഃ ।। ൨൩൬.

യാത്രാമാർഗ്ഗത്തിൽ ഉള്ള ദേവതകളെയും നദികളെയും മറ്റുള്ളവരെയും പൂജിക്കണം; ആകാശത്തിലും അന്തരീക്ഷത്തിലും ഭൂമിയിലുമുള്ള ദേവന്മാർക്കും ബലികൾ അർപ്പിക്കണം.

രാത്രൌ ഭൂതഗണാനാഞ്ച വാസുദേവാദിപൂജനം । ഭദ്രാകാല്യാഃ ശ്രിയഃ കുര്യ്യാത് പ്രാര്ഥയേത് സര്വ്ദേവതാഃ ।। ൨൩൬.

രാത്രിയിൽ ഭൂതഗണങ്ങളെയും വാസുദേവനെയും മറ്റുള്ളവരെയും പൂജിക്കണം; ഭദ്രാകാളിയെയും ശ്രീയെയും ആദരിക്കണം, എല്ലാ ദേവതകളെയും പ്രാർത്ഥിക്കണം.

വാസുദേവഃ സങ്കര്ഷണഃ പ്രദ്യമ്നശ്ചാനിരുദ്ധകഃ । നാരായണോഽബ്ജജോ വിഷ്ണുര്ന്നാരസിംഹോ വരാഹകഃ ।। ൨൩൬.

വാസുദേവൻ, സങ്കർഷണൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, അനിരുദ്ധൻ; നാരായണൻ, പദ്മജനായകൻ, വിഷ്ണു, നരസിംഹൻ, വരാഹൻ.

സൂര്യ്യഃ സോമഃ കുകജചശ്ചാന്ദ്രിജീവശുക്രശനൈശ്ചരാഃ ।। ൨൩൬.

സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, കുജൻ, ജീവൻ, ശുക്രൻ, ശനിശ്ചരൻ.

രാഹുഃ കേതുര്ഗണപതിഃ സേനാനീ ചണ്ഡികാ ഹ്യുമാ । ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ ദുര്ഗാ ബ്രഹ്മാണീപ്രമുഖാ ഗണാഃ ।। ൨൩൬.

രാഹു, കേതു, ഗണപതി, സേനാനി, ചണ്ഡിക, ഉമ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, ദുർഗ്ഗ, ബ്രഹ്മാണി മുതലായ ദേവതകൾ.

രുദ്രാ ഇന്ദ്രാദയോ വഹ്നിര്ന്നാഗാസ്താര്ക്ഷ്യോഽപരേ സുരാഃ । ദിവ്യാന്തരീക്ഷഭൂമിഷ്ഠാ വിജയായ ഭവന്തു മേ ।। ൨൩൬.

രുദ്രന്മാർ, ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും, അഗ്നിയും, നാഗന്മാർ, ഗരുഡനും, സ്വർഗ്ഗത്തിലും അന്തരീക്ഷത്തിലും ഭൂമിയിലുമുള്ള ദേവന്മാരും — ഇവർ എനിക്ക് വിജയം നൽകട്ടെ.

മര്ദയന്തു രണേ ശത്രൂന് സമ്പ്രഗൃഹ്യോപഹാരകം । സപുത്രമാതൃഭൃത്യോഽഹം ദേവാ വഃ ശരണങ്ഗതഃ ।। ൨൩൬.

യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ തകർക്കട്ടെ, ഭോജനങ്ങൾ അർപ്പിച്ചശേഷം; ദേവന്മാരേ, ഞാൻ എന്റെ മക്കളോടും അമ്മയോടും ഭൃത്യന്മാരോടും കൂടി നിങ്ങളുടെ ശരണമായിരിക്കുന്നു.

വിനിവൃത്തഃ പ്ര്ദാസ്യാമി ദത്താദഭ്യധികം ബലിം ।। ൨൩൬.

ഞാൻ പിന്മാറിയശേഷം മുമ്പ് നൽകിയതിനെക്കാൾ കൂടുതലായി ബലി അർപ്പിക്കും.

ഷഷ്ഠേഽഹ്നി വിജയസ്നാനം കര്ത്തവ്യം ചാഭിഷേകവത് । യാത്രാദിനേ സപ്തമേ ച പൂജയേച്ച ത്രിവക്രമം ।। ൨൩൬.

ആറാം ദിവസം വിജയസ്നാനം അഭിഷേക ചടങ്ങുപോലെ നടത്തണം. യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെടുന്ന ഏഴാം ദിവസം ത്രിവിക്രമനെ ആരാധിക്കണം.

നീരാജനോക്തമന്ത്രൈശ്ച ആയുധം വാഹനം യജേത് । പുണ്യാഹജയശബ്ദേന മന്ത്രമേതന്നിശാമയേത് ।। ൨൩൬.

നീരാജനത്തിനുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആയുധങ്ങളും വാഹനവും ശുദ്ധീകരിക്കണം. ശുഭവും വിജയവും ആശംസിക്കുന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

ദിവ്യാന്തരീക്ഷഭൂമിഷ്ഠാഃ സന്ത്വായുര്ദാഃ സുരാശ്ച തേ । ദേവസിദ്ധിം പ്രപ്നുഹി ത്വം ദേവയാത്രാസ്തു സാ തവ ।। ൨൩൬.

സ്വർഗ്ഗത്തിലും ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും വസിക്കുന്ന ദേവന്മാർ നീണ്ടായുസ്സു തരണമെന്നു ആശംസിക്കുന്നു. ദൈവിക വിജയം നിനക്ക് ലഭിക്കട്ടെ, ഈ ദൈവികയാത്ര നിന്റെതായിരിക്കട്ടെ.

രക്ഷന്തു ദേവതാഃ സര്വാ ഇതി ശ്രുത്വാ നൃപോ വ്രജേത് । ഗൃഹീത്വാ സശരഞ്ചാപം ധനുര്നാഗേതി മന്ത്രതഃ ।। ൨൩൬.

'എല്ലാ ദേവതകളും രക്ഷിക്കട്ടെ' എന്നത് കേട്ട ശേഷം രാജാവ് അമ്പും വില്ലും എടുത്ത് 'നാഗവില്ലേ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകണം.

നദ്വിണ്ണോരിതി ജപ്ത്വാഥ ദദ്യാദ്രിപുമുഖ പദം । ദക്ഷിണം പദം ദ്വാത്രിംശദ്ദിക്ഷും പ്രാച്യാദിഷു ക്രമാത് ।। ൨൩൬.

'നദ്വിണ്ണോരെന്ന്' ഉച്ചരിച്ച്, പർവ്വതമുഖത്ത് വലതുകാൽ വച്ച്, കിഴക്കു തുടങ്ങി മുപ്പത്തിരണ്ട് ദിക്കുകളിലും ക്രമമായി കാൽവയ്ക്കണം.

നാഗം രഥം ഹയഞ്ചൈവ ധുര്യാംശ്ചൈവാരുഹേത് ക്രമാത് । ആരുഹ്യ വാദ്യൈര്ഗച്ഛേത പൃഷ്ഠതോ നാവലോകയേത് ।। ൨൩൬.

നാഗം, രഥം, കുതിര, കാളകൾ എന്നിവയിൽ തരംതോറായി കയറണം. കയറിയശേഷം വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോവണം, പിന്നോട്ട് നോക്കരുത്.

ക്രോശമാത്രം ഗതസ്തിഷ്ഠേത് പൂജയേദ്ദേവതാ ദ്വിജാന് । പരദേശം വ്രജേത് പശ്ചാദാത്മസൈന്യം ഹി പാലയന് ।। ൨൩൬.

ഒരു ക്രോഷം ദൂരം പോയാൽ നിൽക്കണം, ദേവതകളെയും ബ്രാഹ്മണരെയും ആരാധിക്കണം. പിന്നെ സ്വന്തം സൈന്യത്തെ സംരക്ഷിച്ച് അന്യദേശത്തേക്ക് പോവണം.

ദേവാനാം പൂജനം കുര്യ്യാന്ന ഛിന്ദ്യാദായമത്ര തു ।। ൨൩൬.

ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്, ഇത് ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

നാവമാനയേത്തദ്ദേശ്യാനാഗത്യ സ്വപുരം പുനഃ । ജയം പ്രാപ്യാര്ച്ചയേദ്ദേവാന് ദദ്യാദ്ദാനാനി പാര്ഥിപഃ ।। ൨൩൬.

അവിടത്തെ ജനങ്ങളെ അവഹേളിക്കരുത്. സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വന്ന ശേഷം രാജാവ് വിജയിച്ചാൽ ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ച് ദാനം നൽകണം.

ദ്വിതീയേഽഹനി സങ്‌ഗ്രാമോ ഭവിഷ്യതി യദാ തദാ । സ്നാപയേദ്‌ഗജമശ്വാദി യജേദ്ദേവം നൃസിംഹകം ।। ൨൩൬.

രണ്ടാം ദിവസം യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ ആന, കുതിര മുതലായവയെ കുളിപ്പിച്ച് നരസിംഹദേവനെ ആരാധിക്കണം.

ഛത്രാദിരാജലിങ്ഗാനി ശസ്ത്രാണി നിശി വൈ ഗണാന് । പ്രാതര്നൃസിംഹകം പൂജ്യ വാഹനാദ്യമശേഷതഃ ।। ൨൩൬.

രാത്രിയിൽ കുട, രാജചിഹ്നങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയും സംഘങ്ങളെയും ആരാധിക്കണം. രാവിലെ നരസിംഹദേവനെയും എല്ലാ വാഹനങ്ങളെയും പൂർണ്ണമായും ആരാധിക്കണം.

പുരോധസാ ഹുതം പശ്യേദ്വഹ്നിം ഹുത്വാ ദ്വിജാന്യദേത്। ഗൃഹീത്വാ സശരഞ്ചാപം ഗജാദ്യാരുദ്യ വൈ ബ്രജേത് ।। ൨൩൬.

പൂജാരി ഹോമം ചെയ്തതും ദീപം കണ്ടതും ശേഷം ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കണം. അമ്പും വില്ലും എടുത്ത് ആന മുതലായവയിൽ കയറി മുന്നോട്ട് പോവണം.

ദേശേ ത്വദൃശ്യഃ ശത്രൂണാം കുര്യ്യാത് പ്രകൃതികല്പനാം । സംഹതാന് യോധയേദല്പാന് കാമം വിസ്താരയേദ്‌ബഹൂന് ।। ൨൩൬.

ശത്രുക്കൾക്ക് കാണാനാകാത്ത സ്ഥലത്ത് സൈന്യത്തിന്റെ ക്രമീകരണം നടത്തണം. കൂട്ടമായുള്ളവരെ കുറച്ച് ആളുകൾ കൊണ്ട് നേരിടുകയും, കൂടുതൽ സൈന്യത്തെ ആവശ്യമെങ്കിൽ വ്യാപിപ്പിക്കാനും ചെയ്യണം.

സൂചീമുഖമനീകം സ്യാദല്പാനാം ബഹുഭിഃ സഹ। വ്യൂഹാഃ പ്രാണ്യങ്ഗരൂപാശ്ച ദ്രവ്യരൂപാശ്ച കീര്ത്തിതാഃ ।। ൨൩൬.

കുറച്ച് ആളുകൾക്ക് കൂടെ കൂടുതൽ ആളുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ സൂചിമുഖം എന്ന വ്യൂഹം ഉപയോഗിക്കാം. വ്യൂഹങ്ങൾ ജീവാംഗങ്ങളുടെ രൂപത്തിലും വസ്തുക്കളുടെ രൂപത്തിലും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഗരുഡോ മകരവ്യൂഹശ്ചക്രഃ ശ്യേനസ്തഥൈവ ച । അര്ദ്ധചന്ദ്രശ്ച വജ്രശ്ച ശകടവ്യൂഹ ഏവ ച ।। ൨൩൬.

ഗരുഡ, മകര, ചക്ര, ശ്യേന, അർദ്ധചന്ദ്ര, വജ്രം, ശകടവ്യൂഹം എന്നിവയും പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു.

മണ്ഡലഃ സര്വതോഭദ്രഃ സൂചീവ്യൂഹശ്ച തേ നരാഃ । വ്യൂഹാനാമഥ സര്വേഷാം പഞ്ചധാ സൈന്യകല്പനാ ।। ൨൩൬.

മണ്ഡലം, സർവതോഭദ്രം, സൂചിവ്യൂഹം എന്നിവയാണ് വ്യൂഹങ്ങൾ. ഇവയ്ക്കെല്ലാം സൈന്യത്തിന്റെ ക്രമീകരണം അഞ്ചുവിധമായി പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ദ്വൌ പക്ഷാവനുപക്ഷൌ ദ്വാവവശ്യം പഞ്ചമം ഭവേത് । ഏകേന യദി വാ ദ്വാഭ്യാം ഭാഗാഭ്യാം യുദ്ധമാചരേത് ।। ൨൩൬.

രണ്ടു ചിറകുകളും രണ്ടു ഉപചിറകുകളും അഞ്ചാമത്തേത് എന്നും ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഒരോ വിഭാഗം കൊണ്ടോ രണ്ടോ വിഭാഗങ്ങൾ കൊണ്ടോ യുദ്ധം നടത്താം.

ഭാഗത്രയം സ്ഥാപയേത്തു തേഷാം രക്ഷാര്ഥമേവ ച । ന വ്യൂഹകല്പനാ കാര്യ്യാ രാജ്ഞോ ഭവതി കര്ഹിംചിത് ।। ൨൩൬.

അവരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി മൂന്നു വിഭാഗങ്ങൾ രൂപീകരിക്കണം; രാജാവ് സ്വയം യുദ്ധക്രമം ഒരുക്കേണ്ടതില്ല.

മൂലച്ഛേദേ വിനാശഃ സ്യാന്ന യുധ്യേച്ച സ്വയന്നൃപഃ । സൈന്യസ്യ പശ്ചാത്തിഷ്ഠേത്തു ക്രോശമാത്രേ മഹീപതിഃ ।। ൨൩൬.

മൂലത്തെ നശിപ്പിച്ചാൽ മുഴുവൻ നാശം സംഭവിക്കും; രാജാവ് സ്വയം യുദ്ധം ചെയ്യരുത്, തന്റെ സൈന്യത്തിന് പിന്നിൽ ഒരു ക്രോഷം ദൂരത്ത് നിലകൊള്ളണം.

ഭഗ്നസന്ധാരണം തത്ര യോധാനാം പരികീര്ത്തിതം । പ്രധാനഭങ്ഗേ സൈന്യസ്യ നാവസ്ഥാനം വിധീയതേ ।। ൨൩൬.

അവിടെ യോദ്ധാക്കളുടെ പ്രധാന ശക്തി തകർന്നാൽ, സൈന്യത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗം തകരുമ്പോൾ പിന്നെ നിലനിൽപ്പില്ലെന്ന് പറയുന്നു.

ന സംഹതാന്ന വിരലാന്യോധാന് വ്യൂഹേ പ്രകല്പയേത് । ആയുധാനാന്തു സമ്മര്ദ്ദോ യഥാ ന സ്യാത് പരസ്പരം ।। ൨൩൬.

യോദ്ധാക്കളെ വളരെ അടുക്കയും വളരെ ചിതറുകയും ചെയ്ത് ക്രമീകരിക്കരുത്; അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം.