അഗ്നിപുരാണമ്

ബൃഹന്നലാര്ജുനോ ഭാര്യാ സൈരിന്ധ്രീ യമജൌ തഥാ। അന്യനാമ്നാ ഭീമസേനഃ കീചകഞ്ചാബധീന്നിശി

അർജ്ജുനൻ ബ്രിഹന്നളയായി, ഭാര്യ സൈരന്ധ്രിയായി; യമപുത്രനും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭീമസേനൻ മറ്റൊരു പേരിൽ കീചകനെ രാത്രിയിൽ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.

ദ്രൌപദീം ഹര്ത്തുകാമം തമര്ജുനശ്ചാജയത് കുരൂന്। കുര്വതോ ഗോഗ്രഹാദീംശ്ച തൈര്ജ്ഞാതാഃ പാണ്ഡവാ അഥ

ദ്രൗപദിയെ അപഹരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചവരെയും, കുരുക്കളെയും അർജ്ജുനൻ ജയിച്ചു; പശുക്കളെ പിടിച്ചവരെ പാണ്ഡവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

സുഭദ്രാ കൃഷ്ണഭഗിനീ അര്ജുനാത്സമജീജനത്। അഭിമന്യുന്ദദൌ തസ്മൈ വിരാടശ്ചോത്തരാം സുതാമ്

കൃഷ്ണന്റെ സഹോദരി സുഭദ്രയ്ക്ക് അർജ്ജുനനിൽ നിന്ന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; അവനാണ് അഭിമന്യു. അവനു വിരാടൻ തന്റെ മകൾ ഉത്തരയെ വിവാഹം നൽകി.

സപ്താക്ഷൌഹിണീശ ആസീദ്ധര്മ്മരാജോ രണായ സഃ। കൃഷ്ണോ ദൂതോബ്രവീദ് ഗത്വാ ദുര്യോധനമമര്ഷണമ്

ധർമ്മരാജാവിന് ഏഴു സൈന്യവിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു യുദ്ധത്തിനായി. കൃഷ്ണൻ ദൂതനായി പോയി, മനസ്സിലാക്കാൻ തയ്യാറാകാത്ത ദുര്യോധനനോട് സംസാരിച്ചു.

ഏകാദശക്ഷൌഹിണീശം നൃപം ദുര്യോധനം തദാ। യുധിഷ്ഠിരായാര്ദ്ധരാജ്യം ദേഹി ഗ്രാമാംശ്ച പഞ്ച വാ

അപ്പോൾ രാജാവ് ദുര്യോധനന് പത്തൊൻപത് സൈന്യവിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. കൃഷ്ണൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരന് അരരാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ നൽകണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.

യുധ്യസ്വ വാ വചഃ ശ്രുത്വാ കൃഷ്ണമാഹ സുയോധനഃ। ഭൂസൂച്യഗ്രം ന ദാസ്യാമി യോത്സ്യേ സങ്‌ഗ്രഹണോദ്യതഃ

ഇതൊക്കെ കേട്ടശേഷം സുയോധനൻ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഒരു സൂചിക്കുതിരി ഭൂമിയും ഞാൻ നൽകില്ല; യുദ്ധത്തിന് ഞാൻ തയ്യാറാണ്.'

വിശ്വരൂപന്ദര്ശയിത്വാ അധൃഷ്യം വിദുരാര്ച്ചിതഃ । പ്രാഗാദ്യുധിഷ്ഠിരം പ്രാഹ യോധയൈനം സുയോധനമ്

വിദുരൻ ആദരിച്ച കൃഷ്ണൻ തന്റെ വിശ്വരൂപം കാണിച്ചു; പിന്നെ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് പോയി പറഞ്ഞു: 'സുയോധനനോട് യുദ്ധം ചെയ്യണം.'

കുരുപാണ്ഡവസങ്‌ഗ്രാമവര്ണനമ് । അഗ്നിരുവാച യൌധിഷ്ഠിരീ ദൌര്യോധനീ കുരുക്ഷേത്രം യയൌ ചമൂഃ। ഭീഷ്മദ്രോണാദികാന് ഹൃഷ്ട്വാ നായുധ്യത ഗുരുനിതി

കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ വിവരണം. അഗ്നി പറഞ്ഞു: യുദ്ധിഷ്ഠിരനും ദുര്യോധനനും ചേർന്ന സൈന്യം കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി. ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും സന്തോഷിച്ചു, പക്ഷേ അവർ ഗുരുക്കൾ ആണെന്നു പറഞ്ഞ് യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുക്കില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു.

പാര്ഥം ഹ്യുവാച ഭഗവാന്നശോച്യാ ഭീഷ്മമുഖ്യകാഃ। ശരീരാണി വിനാശീനി ന ശരീരീ വിനശ്യതി

ഭഗവാൻ അർജ്ജുനനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭീഷ്മൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ളവരെ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല; ശരീരം നശിക്കുന്നതാണു, പക്ഷേ ആത്മാവ് ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല.'

അയമാത്മാ പരം ബ്രഹ്മ അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി വിദ്ധി തമ് । സിദ്ധ്യസിദ്ധ്യോഃ സമോ യോഗീ രാജധര്മ്മം പ്രപാലയ

ഈ ആത്മാവാണ് പരമബ്രഹ്മം; 'ഞാനാണ് ബ്രഹ്മം' എന്നു മനസ്സിലാക്കണം. യോഗി വിജയത്തിലും പരാജയത്തിലും ഒരേപോലെയാണ്. രാജധർമ്മം നീ ശരിയായി പാലിക്കണം.

കൃഷ്ണോക്തോഥാര്ജുനോഽയുധ്യദ്രഥസ്ഥോ വാദ്യശബ്ദവാന്। ഭീഷ്മഃ സേനാപതിരഭൂദാദൌ ദൌര്യോധനേ ബലേ

കൃഷ്ണൻ സംസാരിച്ചപ്പോൾ അർജ്ജുനൻ തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തു, ശംഖം മുഴക്കി. ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യത്തിന് തുടക്കത്തിൽ ഭീഷ്മൻ സേനാനായകനായി.

പാണ്ഡവാനാം ശിഖണ്ഡീ ച തയോര്യുദ്ധം ബഭൂവ ഹ। ധാര്ത്തരാഷ്ട്രാഃ പാണ്ഡവാംശ്ച ജഘ്നുര്യുദ്ധേ സഭീഷ്മകാഃ

പാണ്ഡവരിൽ ശിഖണ്ഡിയും യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തു; ഇരുവശത്തും കനത്ത യുദ്ധം നടന്നു. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും പാണ്ഡവരും ഭീഷ്മനോടൊപ്പം പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു.

ധാര്ത്തരാഷ്ട്രാന് ശിഖണ്ഡ്യാദ്യാഃ പാണ്ഡവാ ജഘ്നുരാഹേവേ। ദേവാസുരസമം യുദ്ധം കുരുപാണ്ഡവസേനയോഃ

ശിഖണ്ഡിയെ മുൻനിർത്തി പാണ്ഡവർ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ തോൽപ്പിച്ചു; കുറുവും പാണ്ഡവരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള പോരായ്മ പോലെയായിരുന്നു.

ബഭൂവ സ്വഃ സ്ഥദേവാനാം പശ്യതാം പ്രീതിബര്ദ്ധനമ്। ഭീഷ്മോസ്ത്രൈഃ പാണ്ഡവം സൈന്യം ദശാഹോഭിര്ന്യപാതയത്

സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാർക്ക് കാണാൻ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന കാഴ്ചയായി അത് മാറി; ഭീഷ്മൻ തന്റെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ പത്ത് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തകർത്തു.

ദശമേ ഹ്യര്ജുനൌ ബാണൈര്ഭിഷ്മം വീരം വവര്ഷ ഹ। ശിഖണ്ഡീ ദ്രുപദോത്തോഽസ്ത്രൈര്വവര്ഷ ജലദോ യഥാ

പത്താം ദിവസം അർജ്ജുനൻ വീരനായ ഭീഷ്മനിലേക്ക് അമ്പുകൾ മഴപെയ്യ듯 വാരിവിട്ടു; ദ്രുപദപുതനായ ശിഖണ്ഡിയും മേഘം പോലെ ആയുധങ്ങൾ വാരിവിട്ടു.

ഹസ്ത്യശ്വരഥപാദാതമന്യോന്യാസ്ത്രനിപാതിതമ് । ഭീഷ്മഃ സ്വച്ഛന്ദമൃത്യുശ്ച യുദ്ധമാര്ഗം പ്രദര്ശ്യ ച

ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, പടയാളികൾ—ഇവരെല്ലാം പരസ്പരം ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടു വീണു; സ്വമേധയാ മരണം തിരഞ്ഞെടുത്ത ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിന്റെ വഴി കാണിച്ചു.

വസൂക്തോ വസുലോകായ ശരശയ്യാഗതഃ സ്ഥിതഃ। ഉത്തരായണമീക്ഷംശ്ച ധ്യായന് വിഷ്ണുംസ്തുവന് സ്ഥിതഃ

വസുക്കൾ ഭീഷ്മനെ പുകഴ്ത്തി; വസുലോകത്തിനായി അമ്പുകളുടെ കിടക്കയിൽ കിടന്നു, ഉത്തരായണത്തെ കാത്ത് വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച് സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

ദുര്യോധനേ തു ശോകാര്ത്തേ ദ്രോണഃ സേനാപതിസ്ത്വഭൂത്। പാണ്ഡവേ ഹര്ഷിതേ സൈന്യേ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ചമൂപതിഃ

ദുര്യോധനൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ ദ്രോണൻ സേനാനായകനായി; പാണ്ഡവസൈന്യം സന്തോഷത്തോടെ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ തങ്ങളുടെ നായകനാക്കി.

തയോര്യുദ്ധം ബഭൂവോഗ്രം യമരാഷ്ട്രവിവര്ധനമ്। വിരാടദ്രുപദാദ്യാശ്ച നിമഗ്നാ ദ്രോണസാഗരേ

അവരിൽ കനത്ത യുദ്ധം നടന്നു, യമന്റെ ലോകം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ; വിരാടനും ദ്രുപദനും മറ്റുള്ളവരും ദ്രോണന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയി.

ദൌര്യോധനീ മഹാസേനാ ഹസ്ത്യശ്വരഥപത്തിനീ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നാധിപതിതാ ദ്രോണഃ കാല ഇവാബഭൌ

ദുര്യോധനന്റെ വലിയ സൈന്യം—ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പടയാളികളും—ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ നയിച്ചു; ദ്രോണൻ കാലംപോലെ ഭയങ്കരനായി.

ഹതോശ്വത്ഥാമാ ചേത്യുക്തേ ദ്രോണഃ ശസ്ത്രാണി ചാത്യജത്। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശരാക്രാന്തഃ പതിതഃ സ മഹീതലേ

അശ്വത്താമൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ ദ്രോണൻ ആയുധങ്ങൾ വച്ചുവെച്ചു; ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവൻ നിലത്തു വീണു.

പഞ്ചമേഹനി ദുര്ദ്ധര്ഷഃ സര്വക്ഷത്രം പ്രമഥ്യ ച। ദുര്യോധനേ തു ശോകാര്തേ കര്ണഃ സേനാപതിസ്ത്വഭൂത്

അഞ്ചാം ദിവസം ജയിക്കാനാവാത്ത കർണ്ണൻ എല്ലാ ക്ഷത്രിയന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ച്, ദുര്യോധനൻ ദുഃഖത്തിൽ ആയപ്പോൾ സേനാനായകനായി.

അര്ജുനഃ പാണ്ഡവാനാഞ്ച തയോര്യുദ്ധം ബഭൂവ ഹ। ശസ്ത്രശസ്ത്രി മഹാരൌദ്രം ദേവാസുരരണോപമമ്

അർജ്ജുനനും പാണ്ഡവരും അവനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു; ആയുധങ്ങളുടെ പോരാട്ടം അത്യന്തം ഭയങ്കരമായിരുന്നു, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധംപോലെ.

കര്ണാര്ജുനാഖ്യേ സങ്‌പ്രാമേ കര്ണോരീനവധീച്ഛരൈഃ। ദ്വിതീയേഹനി കര്ണസ്തു അര്ജുനേന നിപാതിതഃ

കർണ്ണനും അർജ്ജുനനും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ കർണ്ണൻ അർജ്ജുനനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വേദനിപ്പിച്ചു; രണ്ടാമത്തെ ദിവസം അർജ്ജുനൻ കർണ്ണനെ വീഴ്ത്തി.

ശല്യോ ദിനാര്ദ്ധം യുയുധേ ഹ്യബധീത്തം യുധിഷ്ഠിരഃ। യുയുധേ ഭീമസേനേന ഹതസൈന്യഃ സയോധനഃ

ശല്യൻ പകുതി ദിവസം യുദ്ധം ചെയ്തു, യുദ്ധത്തിൽ യുദിഷ്ഠിരൻ അവനെ കൊല്ലി; സൈന്യം നശിച്ചശേഷം ഭീമസേനനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു, ദുര്യോധനനോടൊപ്പം കൊല്ലപ്പെട്ടു.

ബഹൂന് ഹത്വാ നരാദീംശ്ച ഭീമസേനമഥാബ്രബീത്। ഗദയാ പ്രഹരന്തം തു ഭീമസ്തന്തു ന്യപാതയത്

അനേകം മനുഷ്യരെയും മറ്റുള്ളവരെയും കൊല്ലിച്ച ശേഷം ഭീമസേനൻ പറഞ്ഞു; ഗദയാൽ അടി കൊടുത്തപ്പോൾ ഭീമൻ അവനെ നിലത്തു വീഴ്ത്തി.

ഗദയാന്യാനുജാംസ്തസ്യ തസ്മിന്നഷ്ടാദശേഹനി। രാത്രൌ സഷുപ്തഞ്ച ബലം പാണ്ഡവാനാം ന്യപാതയത്

പതിനെട്ടാം ദിവസം ഗദയാൽ അവന്റെ ശേഷിച്ച സഹോദരന്മാരെയും ആക്രമിച്ചു; രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ അവൻ തകർത്തു.

അക്ഷൌഹിണീപ്രമാണന്തു അശ്വത്ഥാമാ മഹാബലഃ। ദ്രൌപദേയാന് സാപഞ്ചാലാന് ധൃഷ്ടദ്യുന്നഞ്ച സോഽവധീത്

അശ്വത്താമൻ എന്ന മഹാബലവാൻ, അക്ഷൗഹിണി എന്നത്ര വലിയൊരു സൈന്യത്തിന് തുല്യമായ ദ്രൗപദിയുടെ മക്കളെയും പാഞ്ചാലന്മാരെയും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും കൊല്ലുകയുണ്ടായി.

പുത്രഹീനാം ദ്രൌപദീം താം രുദന്തീമര്ജുനസ്തതഃ। ശിരോമണിം തു ജഗ്രാഹ ഐഷികാസ്ത്രേണ തസ്യ ച

മക്കളെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദ്രൗപദി കരയുമ്പോൾ, അർജുനൻ അശ്വത്താമനിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശമുള്ള മുത്ത് ഇഷികാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് എടുത്തു.