അഗ്നിപുരാണമ്

ഭേദദണ്ഡാനുബന്ധഃ സ്യാത്തദോപേക്ഷാം സമാശ്രയേത് । ന ചായം മമ ശക്നോതി കിഞ്ചിത് കര്ത്തുമുപദ്രവം ।। ൨൩൪.

ഭേദം അല്ലെങ്കിൽ ശിക്ഷ കൊണ്ട് ദോഷം സംഭവിച്ചാൽ, അവഗണന സ്വീകരിക്കണം; 'അവൻ എനിക്ക് യാതൊരു ഉപദ്രവവും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല' എന്ന് കരുതുക.

ന ചാഹമസ്യ ശക്നോമി തത്രോപേക്ഷാം സമാശ്രയേത് । അവജ്ഞോപഹതസ്തത്ര രാജ്ഞാ കാര്യ്യോ രിപുര്ഭുവേത് ।। ൨൩൪.

അവനെ ഞാൻ ദോഷപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, അവഗണന സ്വീകരിക്കണം. ശത്രുവിനെ അവജ്ഞയോടെ ബാധിച്ചാൽ, രാജാവ് നടപടി സ്വീകരിക്കണം.

മായോപായം പ്രവക്ഷ്യാമി ഉത്പാതൈരനൃതൈശ്ചരത് । ശത്രോരുദ്വേജനം ശത്രോഃ ശിവിരസ്ഥസ്യ പക്ഷിണഃ ।। ൨൩൪.

കപടതയുടെ മാർഗം ഞാൻ പറയുന്നു: അശുഭസൂചനകളും കള്ളവാക്കുകളും ഉപയോഗിച്ച് ശത്രുവിനെ, പ്രത്യേകിച്ച് ക്യാമ്പിൽ ഇരിക്കുന്നവനെ, ഭയപ്പെടുത്തണം.

സ്ഥൂലസ്യ തസ്യ പുച്ഛസ്ഥാം കൃത്വോല്കാം വിപുലാം ദ്വിജ । വിസൃജേച്ച തതശ്ചൈവമുല്കാപാതം പ്രദര്ശയേത് ।। ൨൩൪.

വലിയ പക്ഷിയുടെ വാലിൽ വലിയ ഒരു തീക്കൊളുത്തി കെട്ടി, അതിനെ വിട്ടയക്കണം; അങ്ങനെ തീ വീഴുന്നതു പോലെ കാണിക്കാം.

ഏവമന്യേ ദര്ശനീയാ ഉത്പാതാ ബഹവോഽപി ച । ഉദ്വേജനം തഥാ കുര്യ്യാത് കുഹകൈര്വിവിധൈര്ദ്വിഷാം ।। ൨൩൪.

ഇങ്ങനെ, മറ്റു പലതരം ദൃശ്യ സൂചനകളും കാണിക്കാം; വൈവിധ്യമാർന്ന കപടതകളാൽ ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്താം.

സാംവത്സരാസ്താപസാശ്ച നാശം ബ്രൂയുഃ പരസ്യ ച । ജിഗീഷുഃ പൃഥിവീം രാജാ തേന ചോദ്വേജയേത് പരാന് ।। ൨൩൪.

ഒരു വർഷം തപസ്സ് ചെയ്ത സന്ന്യാസികൾ ശത്രുവിന്റെ നാശം പ്രവചിക്കണം; ഭൂമി ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് ഇതിലൂടെ ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തണം.

ദേവതാനാം പ്രസാദശ്ച കീര്ത്തനീയഃ പരസ്യ തു । ആഗതന്നോഽമിത്രബലം പ്രഹരധ്വമഭീതവത് ।। ൨൩൪.

ദേവതകളുടെ അനുഗ്രഹം സ്വത്തിനായി പ്രഖ്യാപിക്കണം; ശത്രുവിനായി 'അവരുടെ സൈന്യം എത്തിയിട്ടുണ്ട്, ഭയമില്ലാതെ ആക്രമിക്കൂ' എന്ന് പറയണം.

ഏവം ബ്രൂയാദ്രണേ പ്രാപ്തേ ഭഗ്നാഃ സര്വേ പരേ ഇതി । ക്ഷ്വേഡാഃ കിലകിലാഃ കാര്യ്യാ വാച്യഃ ശത്രുര്ഹതസ്തഥാ ।। ൨൩൪.

യുദ്ധം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ 'മറ്റു എല്ലാവരും തോറ്റു' എന്ന് പറയണം; ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചോതി, ശത്രു കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നും പ്രഖ്യാപിക്കണം.

ദേവാജ്ഞാവൃംഹിതോ രാജാ സന്നദ്ധഃ സമരം പ്രതി । ഇന്ദ്രജാലം പ്രവക്ഷ്യാമി ഇന്ദ്രം കാലേന ദര്ശയേത് ।। ൨൩൪.

ദൈവാദേശം ലഭിച്ച്, ആയുധധാരി രാജാവ് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാകുമ്പോൾ, മായാജാലം എങ്ങനെ ചെയ്യാമെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു; സമയത്ത് ഇന്ദ്രനെ കാണിക്കണം.

ചതുരങ്ഗം ബലം രാജാ സഹായയയയയാര്ഥം ദിവൌകസാം । ബലന്തു ദര്ശയേത് പ്രാപ്തം രക്തവൃഷ്ടിഞ്ചരേദ്രിപൌ ।। ൨൩൪.

രാജാവ് തന്റെ നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യവും കൂട്ടുകാരും ദേവതകൾക്കായി പ്രദർശിപ്പിക്കണം; സൈന്യം എത്തിയതും ശത്രുവിന് മാംസമഴ പെയ്യുന്നതും കാണിക്കണം.

ഛിന്നാനി രിപൂശീര്ഷാണി പ്രാസാദാഗ്രേഷു ദര്ശയേത് । ഷാഡ്‌ഗുണ്യംസമ്പ്രവക്ഷ്യാമി തദ്വരൌ സന്ധിവിഗ്രഹൌ ।। ൨൩൪.

ശത്രുക്കളുടെ മുറിച്ച തലകൾ കൊട്ടാരത്തിന്റെ മുന്നിൽ കാണിക്കണം; ഇനി ഞാൻ ആറുവിധ നയങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് കൂട്ടുകെട്ടും സംഘർഷവും, വിശദീകരിക്കാം.

സന്ധിശ്ച വിഗ്രഹശ്ചൈവ യാനമാസനമേവ ച । ദ്വൈധീഭാവഃ സംശയശ്ച ഷഡ്‌ഗുണാഃ പരികീര്ത്തിതാഃ ।। ൨൩൪.

സഖ്യത, വൈരം, മുന്നേറല്‍, കാത്തിരിക്കല്‍, വിഭജിക്കല്‍, സംശയം — ഇവയാണ് ആറു തന്ത്രങ്ങള്‍ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.

പണബന്ധഃ സ്മൃതഃ സന്ധിരപകാരസ്തു വിഗ്രഹഃ। ജിഗീഷോഃ ശത്രുവിഷയേ യാനം യാത്രാഽഭിവീയതേ ।। ൨൩൪.

ഒരുമിച്ചിരിയ്ക്കാനുള്ള ഉടമ്പടി സഖ്യമാണ്; വൈരാഗ്യം വൈരമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ശത്രുവിനെ ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം മുന്നേറലായാണ് പറയുന്നത്.

വിഗ്ര്ഹേണ സ്വകേ ദേശേ സ്ഥിതിരാസനമുച്യംതേ । ബലാര്ദ്ധേന പ്രയാണന്തു ദ്വൈധീഭാവഃ സ ഉച്യതേ ।। ൨൩൪.

വൈരത്തിനിടയില്‍ സ്വന്തം ദേശത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത് കാത്തിരിക്കല്‍ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; പകുതി സൈന്യവുമായി മുന്നേറുന്നത് വിഭജിക്കല്‍ എന്നാണ് പറയുന്നത്.

ഉദാസീനോ മധ്യമോ വാ സംശ്രയാത്സംശ്രയഃ സ്മൃതഃ । സമേന സന്ധിരന്വേഷ്യോഽഹീനേന ച ബലീയസാ ।। ൨൩൪.

നിസ്പക്ഷനോ ഇടനിലക്കാരനോ ആയ ഒരാളില്‍ ആശ്രയം തേടുന്നത് ആശ്രയമാണ്; തുല്യശക്തിയുള്ളവരോടോ കൂടുതല്‍ ശക്തിയുള്ളവരോടോ സഖ്യം വേണം.

ഹീനേന വിഗ്രഹഃ കാര്യഃ സ്വയം രാജ്ഞാ ബലീയസാ । തത്രാപി ശുദ്ധപാര്ഷ്ണിസ്തു ബലീയാംസം സമാശ്രയേത് ।। ൨൩൪.

ദുർബലനായ രാജാവ് സ്വയം ശക്തനായവനോടു വൈരം ചെയ്യണം; അപ്പോഴും വിശുദ്ധമായ കൂട്ടുകാരനുള്ളവന് ശക്തനായവനിൽ ആശ്രയം തേടണം.

ആസീനഃ കര്മവിച്ഛേദം ശക്തഃ കര്ത്തു രിപോര്യദാ । അശുദ്ധപാര്ഷ്ണിശ്ചാസീത വിഗൃഹ്യ വസുധാധിപഃ ।। ൨൩൪.

കാത്തിരിയ്ക്കുമ്പോള്‍ ശത്രുവിന്റെ പ്രവൃത്തികള്‍ തടയാന്‍ കഴിയുമ്പോള്‍ രാജാവ് അങ്ങനെ ചെയ്യണം; അശുദ്ധ കൂട്ടുകാരനുണ്ടെങ്കില്‍ രാജാവ് വൈരത്തിലേര്‍പ്പെടണം.

അശുദ്ധപാര്ഷ്ണിര്ബലവാന് ദ്വൈധീഭാവം സമാശ്രയേത് । വലിനാ വിഗൃഹീതസ്തു൨ യോഽസന്ദേഹേന പാര്ഥിവഃ ।। ൨൩൪.

അശുദ്ധ കൂട്ടുകാരനുള്ള ശക്തനായവന് വിഭജിക്കല്‍ സ്വീകരിക്കണം; ശക്തനായവന്‍ ആക്രമിച്ചാല്‍ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.

സംശ്രയസ്തേന വക്തവ്യോ ഗുണാനാമഘമോ ഗുണഃ । ബഹുക്ഷയവ്യയായാസം൩ തേഷാം യാനം പ്രകീര്ത്തിതം ।। ൨൩൪.

അപ്പോള്‍ ആശ്രയം തേടുന്നതാണ് ഉത്തമം; എല്ലാ തന്ത്രങ്ങളിലുമിത് ഏറ്റവും നല്ലതാണെന്ന് പറയുന്നു. മുന്നേറല്‍ വലിയ നഷ്ടവും ചെലവും കഷ്ടവും വരുത്തും.

ബഹുലാഭകരം പശ്ചാത്തദാ രാജാ സമാശ്രയേത് । സര്വശക്തിവിഹീനസ്തു തദാ കുര്യ്യാത്തു സംശ്രയം ।। ൨൩൪.

വലിയ ലാഭം ഉണ്ടെങ്കില്‍ രാജാവ് അതാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്; എന്നാല്‍ എല്ലാ ശക്തിയും നഷ്ടപ്പെട്ടാല്‍ ആശ്രയം തേടണം.

പുഷ്കര ഉവാച അജസ്രം കര്മ വക്ഷ്യാമി ദിനം പ്രതി യദാചരേത് । ദ്വിമുഹൂര്ത്താവശേഷായാം രാത്രൌ നിദ്രാന്ത്യജേന്നൃപഃ ।। ൨൩൫.

പുഷ്കരന് പറഞ്ഞു: രാജാവ് ദിവസേന ചെയ്യേണ്ട കര്‍മങ്ങള്‍ ഞാന്‍ വിശദീകരിക്കാം. രാത്രി രണ്ട് മുഹൂര്‍ത്തം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോള്‍ രാജാവ് ഉറക്കം ഉപേക്ഷിക്കണം.

വാദ്യവന്ദിസ്വനൈര്ഗീതൈഃ പശ്യേദ് ഗൂഢാസ്തതോ നരാന് । വിജ്ഞായതേ ന യേ ലോകാസ്തദീയാ ഇതി കേനചിത് ।। ൨൩൫.

വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിലും ഗായകരുടെയും ഭടന്മാരുടെയും ഗാനങ്ങളിലൂടെയും, ആരും തിരിച്ചറിയാത്ത രഹസ്യരായ ആളുകളെ രാജാവ് നിരീക്ഷിക്കണം.

ആയവ്യയസ്യ ശ്രവണം തതഃ കാര്യ്യം യഥാവിധി । വേഗോത്സര്ഗം തതഃ കൃത്വാ രാജാ സ്നാനഗൃഹം വ്രജേത് ।। ൨൩൫.

അതിനുശേഷം, വരവും ചെലവും സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങള്‍ കേട്ടു, വേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍ ചെയ്തു, ശരീരശുദ്ധി നടത്തി, രാജാവ് കുളിക്കാനായി പോകണം.

സ്നാനം കുര്യ്യാന്നൃപഃ ശ്ചാദ്ദന്തധാവനപൂര്വകം । കൃത്വാ സന്ധ്യാന്തതോ ജപ്യം വാസുദേവം പ്രപൂജയേത് ।। ൨൩൫.

രാജാവ് ആദ്യം പല്ലുതേയ്ക്കി കുളിക്കണം; ശേഷം സന്ധ്യാവന്ദനം നടത്തി, വാസുദേവനെ ജപത്തോടെ ആരാധിക്കണം.

വഹ്നൌ പവിത്രാന് ജുഹുയാത് തര്പയേദു ദകൈഃ പിതൃന് । ദദ്യാത്സകാഞ്ചനീം ധേനും ദ്വിജാശീര്വാദസംയുതഃ ।। ൨൩൫.

അഗ്നിയില്‍ വിശുദ്ധമായ ഹോമം നടത്തി, പിതൃഭൂതന്മാരെ വെള്ളംകൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, സ്വർണ്ണം ചേർത്ത പശുവു ദാനമായി നല്‍കണം, ദ്വിജന്മാരുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ.

അനുലിപ്തോഽലങ്കൃതശ്ച മുഖം പശ്യേച്ച ദര്പണേ । സസുവര്ണേ ധൃതേ രാജാ ശ്രൃണുയാദ്ദിവസാദികം ।। ൨൩൫.

അലങ്കരിച്ച് സുഗന്ധതൈലം പുരട്ടി, സ്വർണ്ണക്കണ്ണാടിയില്‍ മുഖം നോക്കി, രാജാവ് ആ ദിവസത്തെ ശുഭസൂചനകള്‍ കേള്‍ക്കണം.

ഔഷധം ഭിഷജോക്തം ച മങ്ഗലാലമ്ഭനഞ്ചരേത് । പശ്യേദ് ഗുരും തേന ദത്താശീര്വാദോഽഥ വ്രജേത്സഭാം ।। ൨൩൬.

വൈദ്യന്‍ നിര്‍ദേശിച്ച ഔഷധം കഴിച്ച്, ശുഭഫലങ്ങള്‍ക്കായി കര്‍മങ്ങള്‍ ചെയ്തു, ഗുരുവിനെ കണ്ടു അനുഗ്രഹം വാങ്ങി, രാജാവ് സഭയിലേക്ക് പോകണം.

തത്രസ്ഥോ ബ്രാഹ്മണാന് പശ്യേദമാത്യാന്മന്ത്രിണസ്തഥാ । പ്രകൃതീശ്ച മഹാഭാഗ പ്രതീഹാരനിവേദിതാഃ ।। ൨൩൫.

അവിടെ രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മന്ത്രിമാരെയും ഉപദേശകരെയും, വാതില്‍ക്കാവലാളുടെ അറിയിപ്പോടെ പ്രധാന ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും കാണണം.

ശ്രുത്വേതിഹാസം കാര്യ്യാണി കാര്യാണാം കാര്യ്യനിര്ണയമ് । വ്യവഹാരന്തതഃ പശ്യേന്മന്ത്രം കുര്യ്യാത്തു മന്ത്രിഭിഃ ।। ൨൩൫.

ഇതിഹാസങ്ങളും പ്രധാന കാര്യങ്ങളും, അവയുടെ തീരുമാനങ്ങളും കേട്ട ശേഷം, നിയമകാര്യങ്ങള്‍ പരിശോധിച്ച്, മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആലോചനം നടത്തണം.