അഗ്നിപുരാണമ്

ശ്വേതാഃ സുമനസഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ പൂര്ണകുമ്ഭോ മഹോത്തമഃ । മാംസം മത്സ്യാ ദൂരശബ്ദാ വൃദ്ധ ഏകഃ പശുസ്ത്വജഃ ।। ൨൩൦.

വെള്ളപൂക്കൾ ഉത്തമം, നിറഞ്ഞ കലശം അതിലധികം നല്ലത്; മാംസം, മീൻ, ദൂരത്ത് നിന്നുള്ള ശബ്ദം, ഒരുവൻ മാത്രം ഉള്ള വയോധികൻ, ചർമ്മമില്ലാത്ത മൃഗം—

ഗാവസ്തുരങ്ഗമാ നാഗാ ദേവാശ്ച ജ്വലിതോഽനലഃ । ദൂര്വാര്ദ്രഗോമയം വേശ്യാ സ്വര്ണരൂപ്യഞ്ച രത്നകം ।। ൨൩൦.

പശു, കുതിര, ആന, ദേവതകൾ, കത്തിയിരിക്കുന്ന അഗ്നി, പുതുതായി പറിച്ച ദർഭ, ഈരളം ചാണകം, വേശ്യ, പൊന്നും വെള്ളിയും രത്നങ്ങളും—

വചാസിദ്ധാര്ഥകൌഷധ്യോ മുദ്ര ആയുധഖഡ്‌ഗകം । ഛത്രം പീഠം രാജലിങ്ഗം ശവം രുദിതവര്ജിതം ।। ൨൩൦.

വാക്കുകൾ, ഫലപ്രദമായ ഔഷധങ്ങൾ, മുദ്ര, ആയുധങ്ങൾ, വാൾ, കുട, ഇരിപ്പിടം, രാജചിഹ്നം, ആരും കരയാതെ കിടക്കുന്ന ശവം—

ഫലം ഘൃതം ദധി പയോ അക്ഷതാദര്ശമാക്ഷികം । ശങ്ഖ ഇക്ഷുഃ ശുഭം വാക്പം ഭക്തവാദിത്രഗീതകം ।। ൨൩൦.

പഴം, നെയ്യ്, തൈര്, പാൽ, അക്ഷത, കണ്ണാടി, തേൻ, ശംഖ്, കരിമ്പ്, ശുഭമായ വാക്കുകൾ, അന്നം, വാദ്യങ്ങൾ, പാട്ട്—

ഗമ്ഭീരമേഘസ്തനിതം തഡിത്തുഷ്ടിശ്ച മാനസീ । ഏകതം സര്വലിങ്ഗാനി മനസസ്തുഷ്ടിരേകതഃ ।। ൨൩൦.

ആഴമുള്ള മേഘഗർജ്ജനം, മിന്നലിന്റെ ദൃശ്യത്തിൽ മനസ്സിന് സന്തോഷം—ഇവയെല്ലാം ശുഭസൂചനകളാണ്; എന്നാൽ മനസ്സിന്റെ സന്തോഷം അതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം.

പുഷ്കര ഉവാച തിഷ്ഠതോ ഗമനേ പ്രശ്നേ പുരുഷസ്യ ശുഭാശുഭം । നിവേദയന്തി ശകുനാ ദേശസ്യ നഗരസ്യ ച ।। ൨൩൧.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ഒരാൾ നിൽക്കുമ്പോഴും യാത്രയ്ക്കു പോകുമ്പോഴും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോഴും, ദേശത്തിനും നഗരത്തിനും ശുഭവും അശുഭവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ശകുനങ്ങൾ കാണാം.

സര്വഃ പാപഫലോ ദീപ്തോ നിര്ദ്ദിഷ്ടോ ദൈവചിന്തകൈഃ । ശാന്തഃ ശുഭഫലശ്ചൈവ ദൈവജ്ഞൈഃ സമുദാഹൃതഃ ।। ൨൩൧.

എല്ലാ ദഹിക്കുന്ന ശകുനങ്ങളും ദൈവചിന്തകർ പാപഫലമുള്ളവയെന്നു പറയുന്നു; ശാന്തമായവ ശുഭഫലമുള്ളവയെന്നു ജ്യോതിഷികൾ പറയുന്നു.

ഷട്‌പ്രകാരാ വിനിര്ദിഷ്ടാഃ ശകുനാനാഞ്ച ദീപ്തയഃ । വേലാദിഗ്ദേശകരണരുതജാതിവിഭേദതഃ ।। ൨൩൧.

ആറു വിധത്തിലുള്ള പ്രകാശം ശകുനങ്ങൾക്ക് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; സമയം, സ്ഥലം, പ്രവൃത്തി, ശബ്ദം, ജാതി എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചാണ് വ്യത്യാസം.

പൂര്വാ പൂര്വാ ച വിജ്ഞേയാ സാ തേഷാം ബലവത്തരാ । ദിവാചരോ രാത്രിചരസ്തഥാ രാത്രൌ ദിവാചരഃ ।। ൨൩൧.

മുന്‍പുള്ളതൊന്നും അതിനുശേഷമുള്ളതിനെക്കാൾ ശക്തമാണ്; പകൽ നടക്കുന്ന ശകുനം രാത്രിയിൽ കാണുകയോ, രാത്രി നടക്കുന്നത് പകൽ കാണുകയോ ചെയ്താൽ അതിന് കൂടുതൽ ശക്തിയുണ്ട്.

ക്രൂരേഷു ദീപ്താ വിജ്ഞേയാ ഋക്ഷലഗ്നഗ്രഹാദിഷു । ധൂമിതാ സാ തു വിജ്ഞേയാ യാങ്ഗമിഷ്യതി ഭാസ്കരഃ ।। ൨൩൧.

ക്രൂരമായ രാശികളിലും നക്ഷത്രങ്ങളിലും ഗ്രഹങ്ങളിലും ദീപ്തമായ ശകുനം ഉദയം ചെയ്യുന്ന സമയത്ത് അറിയാം. സൂര്യൻ പോകാനിരിക്കുമ്പോൾ പുകപോലെയുള്ള ശകുനം കാണാം.

യസ്യാം സ്ഥിതഃ സാ ജ്വലിതാ മുക്താ ചാങ്ഗാരിണീ മതാ । ഏതാസ്തിസ്രഃ സ്മൃതാ ദീപ്താഃ പഞ്ച ശാന്താസ്തഥാപരാഃ ।। ൨൩൧.

ശകുനം നിലകൊള്ളുമ്പോൾ അതു ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെയാണ്; വിട്ടുപോകുമ്പോൾ അഗ്നിപോലെയാണ് എന്ന് കരുതുന്നു. ഇതിൽ മൂന്നു ദീപ്തമായവയാണെന്നും, മറ്റ് അഞ്ചു ശാന്തമായവയാണെന്നും പറയുന്നു.

ദീപ്തായാന്ദിശി ദിഗ്ദീപ്തം ശകുനം പരികീര്ത്തിതം । ഗ്രാമേഽരണ്യാ വനേ ഗ്രാമ്യാസ്തഥാ നിന്ദിതപാദപഃ ।। ൨൩൧.

ഒരു ദിശയിൽ ദീപ്തമായ ശകുനം കാണുമ്പോൾ അതിനെ ദിശാശകുനം എന്നു പറയുന്നു. ഗ്രാമത്തിൽ, കാടിൽ, വനത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ അപമാനിതമായ വൃക്ഷത്തിൽ കാണുന്നവയെ ഗ്രാമവാസികളായി കരുതുന്നു.

ദേശേ ചൈവാശുഭേ ജ്ഞേയോ ദേശദീപ്തോ ദ്വിജോത്തമഃ । ക്രിയാദീപ്തോ വിനിര്ദ്ദിഷ്ടഃ സ്വജാത്യനുചിതക്രിയഃ ।। ൨൩൧.

അശുഭമായ സ്ഥലത്ത് ദീപ്തമായ ശകുനം കാണുമ്പോൾ അതിനെ ദേശദീപ്തം എന്നു അറിയണം, മഹാനുജാതനായവനേ. സ്വന്തം വർഗ്ഗത്തിന് അനുപയോഗമായ പ്രവർത്തിയിൽ ദീപ്തമായ ശകുനം കാണുമ്പോൾ അതിനെ ക്രിയാദീപ്തം എന്നു പറയുന്നു.

രുതദീപ്തശ്ച കഥിതോ ഭിന്നഭൈരവനിസ്വനഃ । ജാതിദീപ്തസ്തഥാ ജ്ഞേയഃ കേവലം മാംസഭോജനഃ ।। ൨൩൧.

ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, വ്യത്യസ്തമായ ശബ്ദമുള്ള ശകുനം ശബ്ദദീപ്തം എന്നാണ് പറയുന്നത്. മാത്രം മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവയെ ജാതിദീപ്തം എന്നു അറിയണം.

ദീപ്താച്ഛാന്തോ വിനിര്ദിഷ്ടഃ സര്വൈര്ഭേദൈഃ പ്രയത്നതഃ । മിശ്രൈര്മിശ്രോ വിനിര്ദിഷ്ടസ്തസ്യ വാച്യം ഫലാഫലം ।। ൨൩൧.

ദീപ്തമായ ശകുനത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി ശാന്തമായതും തിരിച്ചറിയാം. കലർന്ന ശകുനങ്ങളിൽ നിന്ന് കലർന്നതും അറിയാം; അതിന്റെ ഫലം നല്ലതോ മോശമോ എന്ന് പറയണം.

ഗോശ്വോഷ്ട്രഗര്ദ്ദഭശ്വാനഃ സാരികാ ഗൃഹഗോധികാ । ചടകാ ഭാസകൂര്മാദ്യാഃ കഥിതാ ഗ്രാമവാസിനഃ ।। ൨൩൧.

പശു, കുതിര, ഒട്ടകം, കഴുത, നായ, ചിറകുള്ള ചെറിയ പക്ഷി, വീട്ടിൽ കാണുന്ന ഒട്ടക്കണ്ണൻ, ചടകപ്പക്ഷി, നീലക്കാക്ക, ആമ തുടങ്ങിയവയെ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്നവയാണെന്ന് പറയുന്നു.

മാര്ജാരകുക്കുടൌ ഗ്രാമ്യൌ തൌ ചൈവ വനഗോചരൌ । തയോര്ഭവതി വിജ്ഞാനം നിത്യംക വൈ രൂപഭേദതഃ ।। ൨൩൧.

പൂച്ചയും കോഴിയും ഗ്രാമവാസികളാണ്, പക്ഷേ ഇവ കാട്ടിലും സഞ്ചരിക്കും. അവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് രൂപഭേദം നോക്കിയാണ്.

ഗോകര്ണശിഖിചക്രാഹ്വഖരഹാരീതവായസാഃ । കുലാഹകുക്കുഭശ്യേനഫേരുഖഞ്ജനവാനരാഃ ।। ൨൩൧.

പശുക്കാതുള്ളവ, മയിൽ, ചക്രപക്ഷി, കഴുത, ഹരിതപ്പക്ഷി, കാക്ക, കുലാഹപക്ഷി, കുക്കുഭപക്ഷി, ശ്യേനപക്ഷി, ഫെരുകപക്ഷി, അഞ്ജനപക്ഷി, കുരങ്ങ് എന്നിവ.

ശതഘ്നചടകശ്യാമചാസശ്യേനകപിഞ്ജലാഃ । തിത്തിരിഃ ശതപത്രഞ്ച കപോതശ്ച തഥാ ത്രയഃ ।। ൨൩൧.

ശതഘ്നപക്ഷി, ചടകപ്പക്ഷി, കറുത്ത പക്ഷി, കാക്ക, ശ്യേനപക്ഷി, കപിഞ്ചലപക്ഷി, തിത്തിരിപ്പക്ഷി, ശതപത്രപക്ഷി, മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള പ്രാവുകൾ.

ഖഞ്ജരീടകദാത്യൂഹശുകരാജീവകുക്കുടാഃ । ഭാരദ്വാജശ്ച സാരങ്ഗ ഇതി ജ്ഞേയാ ദിവാചരാഃ ।। ൨൩൧.

ഖഞ്ജരീടപക്ഷി, ദാത്യൂഹപക്ഷി, കാട്ടുപന്നി, ജീവകുക്കുടം, ഭാരദ്വാജപക്ഷി, സാരംഗം എന്നിവയെ പകലിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയാണെന്ന് അറിയണം.

വാഗുര്യുലൂകശരഭക്രൌഞ്ചാഃ ശശകകച്ഛപാഃ । ലോമാസികാഃ പിങ്ഗലികാഃ കഥിതാ രാത്രിഗോചരാഃ ।। ൨൩൧.

വാഗുര്യു, ആണ്ടിക്കൊക്ക, ശരഭം, കുരുവി, മുയൽ, ആമ, രോമമുള്ളവ, പിങ്ക് നിറമുള്ളവ എന്നിവയെ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയാണെന്ന് പറയുന്നു.

ഹംസാശ്ച മൃഗമാര്ജാരനകുലര്ക്ഷഭുജങ്ഗമാഃ । വൃക്കാരിസിംഹവ്യാഘ്രോഷ്ട്രഗ്രാമശൂകരമാനുഷാഃ ।। ൨൩൧.

ഹംസം, മൃഗം, പൂച്ച, മൂങ്ങ, കരടി, പാമ്പ്, കള്ളൻനായ്, സിംഹം, കടുവ, ഒട്ടകം, ഗ്രാമത്തിൽ കാണുന്ന പന്നി, മനുഷ്യൻ എന്നിവ.

ശ്വാവിദ്‌വൃഷഭഗോമായുവൃകകോകിലസാരസാഃ । തുരങ്ഗകൌപീനനരാ ഗോധാ ഹ്യുഭയചാരിണഃ ।। ൨൩൧.

വേട്ടനായ്, കാള, നരിക്കുരുവി, കള്ളൻനായ്, കുയിൽ, സാരസ്, കുതിര, കൗപീനധാരി, ഗോധിക എന്നിവ പകലും രാത്രിയും സഞ്ചരിക്കുന്നവരാണ്.

ബലപ്രസ്ഥാനയോഃ സര്വേ പുരസ്താത്സങ്ഘചാരിണഃ । ജഥാവഹാ വിനിര്ദിഷ്ടാഃ പശ്ചാന്നിധനകാരിണഃ ।। ൨൩൧.

സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ കൂട്ടമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവരെ നേതാക്കളായി കരുതുന്നു. ഭാരവാഹകരെ പിന്നിൽ നിന്ന് മരണത്തിന് കാരണമാകുന്നവരായി പറയുന്നു.

ഗൃഹാദ്‌ഗമ്യ യദാ ചാസോ വ്യാഹരേത് പുരതഃ സ്ഥിതഃ । നൃപാവമാനം വദതി വാമഃ കലഹഭോജനേ ।। ൨൩൧.

കാക്ക വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന് മുന്നിൽ നിന്ന് കുരയ്ക്കുമ്പോൾ, അത് രാജാവിനെ അപമാനിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇടതുവശത്ത് നിന്നാൽ ഭക്ഷണസമയത്ത് കലഹം ഉണ്ടാകുമെന്ന് പറയുന്നു.

യാനേ തദ്ദര്ശനം ശസ്തം സവ്യമങ്ഗസ്യ വാപ്യഥ । ചൌരൈര്മോഷമഥാഖ്യാതി മയൂരോ ഭിന്നനിസ്വനഃ ।। ൨൩൧.

യാനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ ദർശനം ഇടതോ വലതോ ഭാഗത്ത് ആയാലും ശുഭമാണ്. മയിൽ വ്യത്യസ്തമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുമ്പോൾ കള്ളന്മാർ കവർച്ച ചെയ്യുമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

പ്രയാതസ്യാഗ്രതോ രാമ മൃഗഃ പ്രാണഹരോ ഭവേത് । ഋക്ഷാഖുജമ്ബുകവ്യാഘ്രസിംഹമാര്ജാരഗര്ദഭാഃ ।। ൨൩൧.

യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെടുമ്പോൾ, രാമാ, മുന്നിൽ മൃഗം കാണിച്ചാൽ അത് മരണത്തിന് കാരണമാകും. അതുപോലെ കരടി, കാട്ടുപന്നി, നരിക്കുരുവി, കടുവ, സിംഹം, പൂച്ച, കഴുത എന്നിവയും.

പ്രതിലോമാസ്തഥാ രാമ ഖരശ്ച വികൃതസ്വനഃ വാമഃ കപിഞ്ജലഃ ശ്രേഷ്ഠസ്തഥാ ദക്ഷിണസംസ്ഥിതഃ ।। ൨൩൧.

രാമാ, അതുപോലെ തന്നെ പ്രതിലോമം എന്ന പക്ഷി, കഠിന ശബ്ദമുള്ള ഖരൻ, ഇടതുവശത്തുള്ള കപിഞ്ചലൻ, വലതുവശത്തുള്ള ശ്രേഷ്ഠൻ ഇവരും പറയപ്പെടുന്നു.

പൃഷ്ഠതോ നിന്ദിതഫലസ്തിത്തിരിസ്തു ന ശസ്യതേ । ഏണാ വരാഹാഃ പൃഷതാ വാമാ ഭൂത്വാ തു ദക്ഷിണാഃ ।। ൨൩൧.

പിന്നിൽ നിന്ന് കാണുന്ന, അപമാനിതമായ ഫലം നൽകുന്ന തിത്തിരി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നില്ല; എന്നാൽ, എണ, പന്നി, പൃഷതം എന്നിവ ഇടത് വശം വഴി വലതിലേക്ക് വരുമ്പോൾ ശുഭം ആണ്.