അഗ്നിപുരാണമ്

യസ്തു പശ്യതി സ്വപ്നാന്തേ രാജാനം കുഞ്ജരം ഹയം । ഹിരണ്യം വൃഷഭങ്ഗാഞ്ച കുടുമ്ബസ്തസ്യ വര്ദ്ധതേ ।। ൨൨൯.

സ്വപ്നത്തിന്റെ അവസാനം രാജാവിനെ, ആനയെ, കുതിരയെ, പൊന്നിനെ, കാളയെ കാണുന്നവരുടെ കുടുംബം വളരും.

വൃഷേഭഗൃഹശൈലാഗ്രവൃക്ഷാരോഹണരോദനം । ഘൃതവിഷ്ഠാനുലേപോ വാ അഗമ്യാഗമനം തഥാ ।। ൨൨൯.

കാളയുടെ വീടിന്റെ മേൽക്കൂരയിലോ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിലോ മരത്തിൽ കയറിയതോ, നെയ്യോ മലമോ പുരട്ടിയതോ, നിരോധിത സ്ത്രീയോടു ചേർന്നതോ, ഇതുപോലെയുള്ള പ്രവൃത്തികളൊക്കെയും ദുഃഖകരമാണ്.

പുഷ്കര ഉവാച ഔഷധാനി ച യുക്താനി ധാന്യം കൃഷ്ണമശോഭനം । കാര്പാസം തൃണശുഷ്കഞ്ച ഗോമയം വൈ ധനാനി ച ।। ൨൩൦.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: കലർത്തിയ ഔഷധങ്ങൾ, കറുത്തതോ നല്ലതല്ലാത്തതോ ആയ ധാന്യങ്ങൾ, കരുമ്പ്, ഉണങ്ങിയ പുല്ല്, പശുവിന്റെ ചാണകം, സമ്പത്ത്—

അങ്ഗാരം ഗുഡസര്ജൌ ച മുണ്ഡാഭ്യക്തഞ്ച നഗ്നകം । അയഃ പങ്കം ചര്മ്മകേശൌ ഉന്മത്തഞ്ച നപുംസകം ।। ൨൩൦.

അംഗാരം, ശർക്കര, രാലുകൾ, തലമുണ്ഡനം ചെയ്തവൻ, എണ്ണ പുരട്ടിയവൻ, നഗ്നൻ, ഇരുമ്പ്, ചെളി, ത്വക്ക്, മുടി, ഭ്രാന്തൻ, ശണ്ഡൻ—

ചണ്ഡാലശ്വപചാദ്യാനി നരാ ബന്ധനപാലകാഃ । ഗര്ഭിണീ സ്ത്രീ ച വിധവാഃ പിണ്യാകാദീനി വൈ മൃതം ।। ൨൩൦.

ചണ്ഡാളൻ, നായ്‌മാംസം തിന്നുന്നവർ, തടവുകാരെ കാവൽ നോക്കുന്നവർ, ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ, വിധവ, പിണ്യാക്ക് പോലുള്ളവ, ശവം—

തുഷഭസ്മകപാലാസ്ഥിഭിന്നഭാണ്ഡമശസ്തകം । അശസ്തോ വാദ്യശബ്ദശ്ച ഭിന്ന ഭൈരവഝര്ക്ഭരഃ ।। ൨൩൦.

തവിട്, ചാര, തൂണ്ടുപാത്രം, അസ്ഥി, പൊട്ടിയ പാത്രം, ദോഷകരമായത്, ദോഷകരമായ വാദ്യശബ്ദം, ഭയാനകമായ കുരച്ചുപോലുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ—

ഏഹീതി പുരതഃ ശബ്ദഃ ശസ്യതേ ന തു പൃഷ്ഠതഃ । ഗച്ഛേതി പശ്ചാച്ഛബ്ദോഽഗ്ര്യഃ പുരസ്താത്തു വിഗര്ഹിതഃ ।। ൨൩൦.

'വാ' എന്ന ശബ്ദം മുന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ ശുഭമാണ്, പിന്നിൽ നിന്ന് അല്ല; 'പോ' എന്ന ശബ്ദം പിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ ഉത്തമം, മുന്നിൽ നിന്ന് പറയുന്നത് ദോഷകരമാണ്.

ക്വ യാസി തിഷ്ഠ മാ ഗച്ഛ കിന്തേ തത്ര ഗതസ്യ ച । അനിഷ്ടശബ്ദാ മൃത്യര്ഥം ക്രവ്യാദശ്ച ധ്വജാദിഗഃ ।। ൨൩൦.

'എവിടേക്കാണ് പോവുന്നത്?', 'നിൽക്കു', 'പോകരുത്', 'അവിടെ പോയത് എന്തിന്?' എന്നിങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ ദോഷകരവും മരണസൂചനയും ആണ്; മാംസം തിന്നുന്ന മൃഗങ്ങൾ, കൊടി മുതലായവയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

സ്ഖലനം വാഹനാനാഞ്ച ശസ്ത്രഭങ്ഗസ്തഥൈവ ച । ശിരോഘാതശ്ച ചദ്വാരാദ്യൈശ്ഛത്ര വാസാദിപാതനം ।। ൨൩൦.

വാഹനങ്ങൾ തെന്നിപ്പോകൽ, ആയുധങ്ങൾ പൊട്ടൽ, തലയിൽ അടിയേറ്റൽ, വാതിൽക്കൽ അടിയേറ്റൽ, കുട, വസ്ത്രം മുതലായവ വീഴുക—

ഹരിമഭ്യര്ച്യ സംസ്തുത്യ സ്യാദമങ്ഗല്യനാശനം । ദ്വിതീയന്തു തതോ ദൃഷ്ട്വാ വിരുദ്ധം പ്രവിശേദ് ഗൃഹം ।। ൨൩൦.

ഹരിയെ ആരാധിച്ച് സ്തുതിച്ചാൽ ദോഷങ്ങൾ അകറ്റാം; രണ്ടാമതും അത്തരം ദോഷസൂചന കണ്ടാൽ മറ്റൊരു വഴി ഉപയോഗിച്ച് വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കണം.

ശ്വേതാഃ സുമനസഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ പൂര്ണകുമ്ഭോ മഹോത്തമഃ । മാംസം മത്സ്യാ ദൂരശബ്ദാ വൃദ്ധ ഏകഃ പശുസ്ത്വജഃ ।। ൨൩൦.

വെള്ളപൂക്കൾ ഉത്തമം, നിറഞ്ഞ കലശം അതിലധികം നല്ലത്; മാംസം, മീൻ, ദൂരത്ത് നിന്നുള്ള ശബ്ദം, ഒരുവൻ മാത്രം ഉള്ള വയോധികൻ, ചർമ്മമില്ലാത്ത മൃഗം—

ഗാവസ്തുരങ്ഗമാ നാഗാ ദേവാശ്ച ജ്വലിതോഽനലഃ । ദൂര്വാര്ദ്രഗോമയം വേശ്യാ സ്വര്ണരൂപ്യഞ്ച രത്നകം ।। ൨൩൦.

പശു, കുതിര, ആന, ദേവതകൾ, കത്തിയിരിക്കുന്ന അഗ്നി, പുതുതായി പറിച്ച ദർഭ, ഈരളം ചാണകം, വേശ്യ, പൊന്നും വെള്ളിയും രത്നങ്ങളും—

വചാസിദ്ധാര്ഥകൌഷധ്യോ മുദ്ര ആയുധഖഡ്‌ഗകം । ഛത്രം പീഠം രാജലിങ്ഗം ശവം രുദിതവര്ജിതം ।। ൨൩൦.

വാക്കുകൾ, ഫലപ്രദമായ ഔഷധങ്ങൾ, മുദ്ര, ആയുധങ്ങൾ, വാൾ, കുട, ഇരിപ്പിടം, രാജചിഹ്നം, ആരും കരയാതെ കിടക്കുന്ന ശവം—

ഫലം ഘൃതം ദധി പയോ അക്ഷതാദര്ശമാക്ഷികം । ശങ്ഖ ഇക്ഷുഃ ശുഭം വാക്പം ഭക്തവാദിത്രഗീതകം ।। ൨൩൦.

പഴം, നെയ്യ്, തൈര്, പാൽ, അക്ഷത, കണ്ണാടി, തേൻ, ശംഖ്, കരിമ്പ്, ശുഭമായ വാക്കുകൾ, അന്നം, വാദ്യങ്ങൾ, പാട്ട്—

ഗമ്ഭീരമേഘസ്തനിതം തഡിത്തുഷ്ടിശ്ച മാനസീ । ഏകതം സര്വലിങ്ഗാനി മനസസ്തുഷ്ടിരേകതഃ ।। ൨൩൦.

ആഴമുള്ള മേഘഗർജ്ജനം, മിന്നലിന്റെ ദൃശ്യത്തിൽ മനസ്സിന് സന്തോഷം—ഇവയെല്ലാം ശുഭസൂചനകളാണ്; എന്നാൽ മനസ്സിന്റെ സന്തോഷം അതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം.

പുഷ്കര ഉവാച തിഷ്ഠതോ ഗമനേ പ്രശ്നേ പുരുഷസ്യ ശുഭാശുഭം । നിവേദയന്തി ശകുനാ ദേശസ്യ നഗരസ്യ ച ।। ൨൩൧.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ഒരാൾ നിൽക്കുമ്പോഴും യാത്രയ്ക്കു പോകുമ്പോഴും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോഴും, ദേശത്തിനും നഗരത്തിനും ശുഭവും അശുഭവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ശകുനങ്ങൾ കാണാം.

സര്വഃ പാപഫലോ ദീപ്തോ നിര്ദ്ദിഷ്ടോ ദൈവചിന്തകൈഃ । ശാന്തഃ ശുഭഫലശ്ചൈവ ദൈവജ്ഞൈഃ സമുദാഹൃതഃ ।। ൨൩൧.

എല്ലാ ദഹിക്കുന്ന ശകുനങ്ങളും ദൈവചിന്തകർ പാപഫലമുള്ളവയെന്നു പറയുന്നു; ശാന്തമായവ ശുഭഫലമുള്ളവയെന്നു ജ്യോതിഷികൾ പറയുന്നു.

ഷട്‌പ്രകാരാ വിനിര്ദിഷ്ടാഃ ശകുനാനാഞ്ച ദീപ്തയഃ । വേലാദിഗ്ദേശകരണരുതജാതിവിഭേദതഃ ।। ൨൩൧.

ആറു വിധത്തിലുള്ള പ്രകാശം ശകുനങ്ങൾക്ക് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; സമയം, സ്ഥലം, പ്രവൃത്തി, ശബ്ദം, ജാതി എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചാണ് വ്യത്യാസം.

പൂര്വാ പൂര്വാ ച വിജ്ഞേയാ സാ തേഷാം ബലവത്തരാ । ദിവാചരോ രാത്രിചരസ്തഥാ രാത്രൌ ദിവാചരഃ ।। ൨൩൧.

മുന്‍പുള്ളതൊന്നും അതിനുശേഷമുള്ളതിനെക്കാൾ ശക്തമാണ്; പകൽ നടക്കുന്ന ശകുനം രാത്രിയിൽ കാണുകയോ, രാത്രി നടക്കുന്നത് പകൽ കാണുകയോ ചെയ്താൽ അതിന് കൂടുതൽ ശക്തിയുണ്ട്.

ക്രൂരേഷു ദീപ്താ വിജ്ഞേയാ ഋക്ഷലഗ്നഗ്രഹാദിഷു । ധൂമിതാ സാ തു വിജ്ഞേയാ യാങ്ഗമിഷ്യതി ഭാസ്കരഃ ।। ൨൩൧.

ക്രൂരമായ രാശികളിലും നക്ഷത്രങ്ങളിലും ഗ്രഹങ്ങളിലും ദീപ്തമായ ശകുനം ഉദയം ചെയ്യുന്ന സമയത്ത് അറിയാം. സൂര്യൻ പോകാനിരിക്കുമ്പോൾ പുകപോലെയുള്ള ശകുനം കാണാം.

യസ്യാം സ്ഥിതഃ സാ ജ്വലിതാ മുക്താ ചാങ്ഗാരിണീ മതാ । ഏതാസ്തിസ്രഃ സ്മൃതാ ദീപ്താഃ പഞ്ച ശാന്താസ്തഥാപരാഃ ।। ൨൩൧.

ശകുനം നിലകൊള്ളുമ്പോൾ അതു ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെയാണ്; വിട്ടുപോകുമ്പോൾ അഗ്നിപോലെയാണ് എന്ന് കരുതുന്നു. ഇതിൽ മൂന്നു ദീപ്തമായവയാണെന്നും, മറ്റ് അഞ്ചു ശാന്തമായവയാണെന്നും പറയുന്നു.

ദീപ്തായാന്ദിശി ദിഗ്ദീപ്തം ശകുനം പരികീര്ത്തിതം । ഗ്രാമേഽരണ്യാ വനേ ഗ്രാമ്യാസ്തഥാ നിന്ദിതപാദപഃ ।। ൨൩൧.

ഒരു ദിശയിൽ ദീപ്തമായ ശകുനം കാണുമ്പോൾ അതിനെ ദിശാശകുനം എന്നു പറയുന്നു. ഗ്രാമത്തിൽ, കാടിൽ, വനത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ അപമാനിതമായ വൃക്ഷത്തിൽ കാണുന്നവയെ ഗ്രാമവാസികളായി കരുതുന്നു.

ദേശേ ചൈവാശുഭേ ജ്ഞേയോ ദേശദീപ്തോ ദ്വിജോത്തമഃ । ക്രിയാദീപ്തോ വിനിര്ദ്ദിഷ്ടഃ സ്വജാത്യനുചിതക്രിയഃ ।। ൨൩൧.

അശുഭമായ സ്ഥലത്ത് ദീപ്തമായ ശകുനം കാണുമ്പോൾ അതിനെ ദേശദീപ്തം എന്നു അറിയണം, മഹാനുജാതനായവനേ. സ്വന്തം വർഗ്ഗത്തിന് അനുപയോഗമായ പ്രവർത്തിയിൽ ദീപ്തമായ ശകുനം കാണുമ്പോൾ അതിനെ ക്രിയാദീപ്തം എന്നു പറയുന്നു.

രുതദീപ്തശ്ച കഥിതോ ഭിന്നഭൈരവനിസ്വനഃ । ജാതിദീപ്തസ്തഥാ ജ്ഞേയഃ കേവലം മാംസഭോജനഃ ।। ൨൩൧.

ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, വ്യത്യസ്തമായ ശബ്ദമുള്ള ശകുനം ശബ്ദദീപ്തം എന്നാണ് പറയുന്നത്. മാത്രം മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവയെ ജാതിദീപ്തം എന്നു അറിയണം.

ദീപ്താച്ഛാന്തോ വിനിര്ദിഷ്ടഃ സര്വൈര്ഭേദൈഃ പ്രയത്നതഃ । മിശ്രൈര്മിശ്രോ വിനിര്ദിഷ്ടസ്തസ്യ വാച്യം ഫലാഫലം ।। ൨൩൧.

ദീപ്തമായ ശകുനത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി ശാന്തമായതും തിരിച്ചറിയാം. കലർന്ന ശകുനങ്ങളിൽ നിന്ന് കലർന്നതും അറിയാം; അതിന്റെ ഫലം നല്ലതോ മോശമോ എന്ന് പറയണം.

ഗോശ്വോഷ്ട്രഗര്ദ്ദഭശ്വാനഃ സാരികാ ഗൃഹഗോധികാ । ചടകാ ഭാസകൂര്മാദ്യാഃ കഥിതാ ഗ്രാമവാസിനഃ ।। ൨൩൧.

പശു, കുതിര, ഒട്ടകം, കഴുത, നായ, ചിറകുള്ള ചെറിയ പക്ഷി, വീട്ടിൽ കാണുന്ന ഒട്ടക്കണ്ണൻ, ചടകപ്പക്ഷി, നീലക്കാക്ക, ആമ തുടങ്ങിയവയെ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്നവയാണെന്ന് പറയുന്നു.

മാര്ജാരകുക്കുടൌ ഗ്രാമ്യൌ തൌ ചൈവ വനഗോചരൌ । തയോര്ഭവതി വിജ്ഞാനം നിത്യംക വൈ രൂപഭേദതഃ ।। ൨൩൧.

പൂച്ചയും കോഴിയും ഗ്രാമവാസികളാണ്, പക്ഷേ ഇവ കാട്ടിലും സഞ്ചരിക്കും. അവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് രൂപഭേദം നോക്കിയാണ്.

ഗോകര്ണശിഖിചക്രാഹ്വഖരഹാരീതവായസാഃ । കുലാഹകുക്കുഭശ്യേനഫേരുഖഞ്ജനവാനരാഃ ।। ൨൩൧.

പശുക്കാതുള്ളവ, മയിൽ, ചക്രപക്ഷി, കഴുത, ഹരിതപ്പക്ഷി, കാക്ക, കുലാഹപക്ഷി, കുക്കുഭപക്ഷി, ശ്യേനപക്ഷി, ഫെരുകപക്ഷി, അഞ്ജനപക്ഷി, കുരങ്ങ് എന്നിവ.

ശതഘ്നചടകശ്യാമചാസശ്യേനകപിഞ്ജലാഃ । തിത്തിരിഃ ശതപത്രഞ്ച കപോതശ്ച തഥാ ത്രയഃ ।। ൨൩൧.

ശതഘ്നപക്ഷി, ചടകപ്പക്ഷി, കറുത്ത പക്ഷി, കാക്ക, ശ്യേനപക്ഷി, കപിഞ്ചലപക്ഷി, തിത്തിരിപ്പക്ഷി, ശതപത്രപക്ഷി, മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള പ്രാവുകൾ.