അഗ്നിപുരാണമ്

കാകശങ്കീ ഭവേന്നിത്യമജ്ഞാതാം വസതിം വസേത്। നാപരീക്ഷിതപൂര്വഞ്ച ഭോജനം ശയനം സ്പൃശേത് ।। ൨൨൫.

കാക്കയെപോലെ എപ്പോഴും സൂക്ഷ്മതയോടെ ഇരിക്കണം; അറിയാത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ താമസിക്കണം; പരിശോധിക്കാത്ത ഭക്ഷ്യവും കിടക്കയും സ്പർശിക്കരുത്.

നാവിജ്ഞാതാം സ്ത്രിയം ഗച്ഛേന്നാജ്ഞാതാം നാവമാരുഹേത് । രാഷ്ട്രകര്ഷീ ഭ്രസ്യതേ ചരാജ്യാര്ഥാച്ചൈവ ജീവിതാത് ।। ൨൨൫.

അറിയാത്ത സ്ത്രീയോടോ, പരിചയമില്ലാത്ത കപ്പലിലോ പോകരുത്; ജാഗ്രതയില്ലാത്ത രാജാവിന് രാജ്യവും ജീവനും നഷ്ടമാകും.

ഭൃതോ വത്സോ ജാതബലഃ കര്മയോഗ്യോ യഥാ ഭവേത് । തഥാ രാഷ്ട്രം മഹാഭാഗ ഭൃതം കര്മസഹം ഭവേത് ।। ൨൨൫.

കുഞ്ഞുകാളയെ വളർത്തിയാൽ ജോലി ചെയ്യാൻ യോഗ്യനാകുന്നതുപോലെ, മഹാനേ, നല്ല പിന്തുണയുള്ള രാജ്യം കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളതാകും.

സര്വം കര്മേദമായത്തം വിധാനേ ദൈവപൌരുഷേ । തയോര്ദൈവചചിന്ത്യം ഹി പൌരുഷേ വിദ്യതേ ക്രിയാ ।। ൨൨൫.

എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ദൈവവിഭവവും മനുഷ്യശ്രമവും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിൽ ദൈവം ചിന്തിക്കേണ്ടതാണ്, പ്രവർത്തനം മനുഷ്യശ്രമത്തിലാണ്.

പുഷ്കര ഉവാച സ്വമേവ കര്മ ദൈവാഖ്യം വിദ്ധി ദേഹാന്തരാജിതം । തസ്മാത് പൌരുഷമേവേഹ ശ്രേഷ്ഠമാഹുര്മനീഷിണഃ ।। ൨൨൬.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ദൈവം എന്നറിയപ്പെടുന്നത് മുൻജന്മത്തിലെ സ്വന്തം കര്‍മ്മഫലമാണ്; അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യശ്രമം തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

പ്രതികൂലം തഥാ ദൈവം പൌരുഷേണ വിഹന്യതേ । സാത്ത്വികാത് കര്മ്മണഃ പൂര്വാത് സിദ്ധിഃ സ്യാത്പൌരുഷം വിനാ ।। ൨൨൬.

പ്രതികൂലമായ ദൈവഫലവും മനുഷ്യശ്രമം കൊണ്ട് ജയിക്കാം; എന്നാൽ മുൻജന്മത്തിലെ സത്കർമ്മം കൊണ്ടു ശ്രമമില്ലാതെയും വിജയമുണ്ടാവാം.

പൌരുഷം ദൈവസമ്പത്ത്യാ കാലേ ഫലതി ഭാര്ഗവ । ദൈവം പുരുഷകാരശ്ച ദ്വയം പുംസഃ ഫലാവഹം ।। ൨൨൬.

മനുഷ്യശ്രമം ദൈവസമ്പത്തുമായി ചേർന്നാൽ ഫലം ലഭിക്കും, ഭാർഗവ; ദൈവവും ശ്രമവും രണ്ടും ഒരാളുടെ ഫലത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

കൃഷേര്വൃഷ്ടിസമായോഗാത് കാലേ സ്യുഃ ഫലസിദ്ധയഃ । സധര്മ്മം പൌരുഷം കുര്യാന്നാലസോ ന ച ദൈവവാന് ।। ൨൨൬.

വിത്ത് വിതച്ചാൽ മഴയുമായി ചേർന്നാൽ വിളവു കിട്ടുന്നതുപോലെ, ധർമ്മം അനുസരിച്ച് ശ്രമിക്കണം; ആൾ മന്ദനായോ ദൈവത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചോ ഇരിക്കരുത്.

സാമാദിഭിരുപായൈസ്തു സര്വേ സിദ്ധ്യന്ത്യുപക്രമാഃ । സാമ ചോപപ്രദാനഞ്ച ചഭേദദണ്ഡൌ തഥാപരൌ ।। ൨൨൬.

സാമം തുടങ്ങിയ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാൽ എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും വിജയിക്കും; സാമം, സമ്മാനം, ഭേദം, ശിക്ഷ—ഇവയാണ് പ്രധാന മാർഗ്ഗങ്ങൾ.

മായോപേക്ഷേന്ദ്രജാലഞ്ച ഉപായാഃ സപ്ത താഞ്ച്ഛൃണു । ദ്വിവിധം കാഥിതം സാമ തഥ്യഞ്ചാതത്യമേവ ച ।। ൨൨൬.

കപടം, അവഗണന, മായാജാലം—ഇവയുമടങ്ങി ഏഴു മാർഗ്ഗങ്ങളുണ്ട്; സാമം സത്യവും നിരന്തരവുമായ രണ്ട് വിധം.

തത്രാപ്യതഥ്യം സാധൂനാമാക്രോശായൈവ ജായതേ । മഹാകുലീനാ ഹ്യൃജവോ ധര്മനിത്യാ ജിതേന്ദ്രിയാഃ ।। ൨൨൬.

ഇവയിൽ, അസത്യമായ സാമം ദുഷ്ടരെ ശാസിക്കാൻ മാത്രം ഉപയോഗിക്കാം; ഉന്നത വംശക്കാരും നേരായവരും ധർമ്മനിഷ്ഠരും ഇന്ദ്രിയജയമുള്ളവരും—

സാമസാധ്യാ അതഥ്യൈശ്ച ഗൃഹ്യന്തേ രാക്ഷസാ അപി । തഥാ തദുപകാരാണാം കൃതാനാഞ്ചൈവ വര്ണനം ।। ൨൨൬.

സത്യസാമം കൊണ്ടു പോലും രാക്ഷസന്മാരെ ജയിക്കാം; അങ്ങനെ ഈ മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ ഗുണം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആത്മീയാന് ദര്ശയേദാശാം യേന ദോഷേണ ബിഭ്യതി । പരാസ്തേനൈവ തേ ഭേദ്യാ രക്ഷ്യോ വൈ ജ്ഞാതിഭേദകഃ ।। ൨൨൬.

സ്വന്തം ആളുകൾ ഭയപ്പെടുന്ന ദോഷം കാണിച്ച് അവർക്കു പ്രതീക്ഷ നൽകണം; അതേ ദോഷം ഉപയോഗിച്ച് പുറംവൃത്തുക്കളെ വിഭജിക്കാം; എന്നാൽ ബന്ധുക്കളിൽ ഭേദം വരുത്തുന്നവരെ സൂക്ഷിക്കണം.

അന്തഃകോഷഞ്ചോപശാമ്യം കുര്വന് ശത്രോശ്ച തം ജയേത് ।। ൨൨൬.

അന്തരംഗത്തെ ശമിപ്പിച്ച്, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ശത്രുവിനെ ജയിക്കാം.

ഉപായശ്രേഷ്ഠം ദാനം സ്യാദ്ദാനാദുഭയലോകഭാക് । ന സോഽസ്തി നാമ ദാനേന വശഗോ യോ ന ജായതേ ।। ൨൨൬.

ഊറ്റംകൊള്ളുന്ന മാർഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം ദാനം തന്നെയാണ്; ദാനംകൊണ്ട് ഇരുവശവും അനുഭവിക്കാം. ദാനത്താൽ കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ ആരുമില്ല.

ദാനവാനേവ ശക്നോതി സംഹതാന് ഭേദിതും പരാന് । ത്രയാസാധ്യം സാധയേത്തം ദണ്ഡേന ച കൃതേന ച ।। ൨൨൬.

ദാനം ചെയ്യുന്നവന് മാത്രമേ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്ന ശത്രുക്കളെ വിഭജിക്കാൻ കഴിയൂ; മൂന്ന് മാർഗ്ഗങ്ങൾ കൊണ്ടും സാധിക്കാത്തത്, ശിക്ഷയിലും പ്രവർത്തിയിലും അവൻ നേടും.

ദണ്ഡേ സര്വം സ്ഥിതം ദണ്ഡോ നാശയേദ് ദുഷ്പ്രണീകൃതഃ । അദണ്ഡ്യാന് ദണ്ഡയന്നസ്യേദ്ദണ്ഡ്യാന് രാജാപ്യദണ്ഡയന് ।। ൨൨൬.

എല്ലാം ശിക്ഷയിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിക്ഷ തെറ്റായി ഉപയോഗിച്ചാൽ എല്ലാം നശിക്കും. അഹിതർക്കും ശിക്ഷ നൽകുന്നോ, ശിക്ഷാർഹരെ ശിക്ഷിക്കാത്തോ രാജാവിന് നാശം വരും.

ദേവദൈത്യോരഗനരാഃ സിദ്ധാ ഭൂതാഃ പതത്രിണഃ । ഉത്ക്രമേയുഃ സ്വമര്യാദാം യദി ദണ്ഡാന് ന പാലയേത് ।। ൨൨൬.

ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, പാമ്പുകൾ, മനുഷ്യർ, സിദ്ധന്മാർ, ഭൂതങ്ങൾ, പക്ഷികൾ എന്നിവർക്കും ശിക്ഷ പാലിക്കാതെ പോയാൽ തങ്ങളുടെ പരിധി ലംഘിച്ചുപോകും.

യസ്മാദദാന്താന് ദമയത്യദണ്ഡ്യാന്ദണ്ഡയത്യപി । ദമനാദ്ദമ്ഡനാച്ചൈവ തസ്മാദ്ദണ്ഡം വിദുര്ബുധാഃ ।। ൨൨൬.

അവൻ അടക്കമില്ലാത്തവരെ അടക്കുന്നു, ശിക്ഷിക്കരുതാത്തവരെയും ശിക്ഷിക്കുന്നു; ഈ അടക്കത്തിലും ശിക്ഷയിലും നിന്നാണ് ജ്ഞാനികൾ അവനെ ശിക്ഷ എന്നറിയുന്നത്.

തേജസാ ദുര്ന്നിരീക്ഷ്യോ ഹി രാജാ ഭാസ്കരവത്തതഃ। ലോകപ്രസാദം ഗച്ഛേത ദര്ശനാച്ചന്ദ്രവത്തതഃ ।। ൨൨൬.

തേജസ്സുകൊണ്ട് രാജാവിനെ സൂര്യനെപ്പോലെ നേരിട്ട് നോക്കാൻ കഴിയില്ല; ദർശനത്തിൽ, ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ലോകത്ത് സന്തോഷം പകരുന്നു.

ജഗദ്വ്യാപ്നോതി വൈ ചാരൈരതോ രാജാ സമീരണഃ । ദോഷനിഗ്രഹകാരിത്വാദ്രാജാ വൈവസ്വതഃ പ്രഭുഃ ।। ൨൨൬.

തന്റെ ചാരന്മാർകൊണ്ട് രാജാവ് ലോകമാകെ വ്യാപിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ട് അവൻ കാറ്റുപോലെയാണ്; ദോഷങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ, രാജാവ് വൈവസ്വതൻപോലെയാണ്.

യദാ ദഹതി ദുര്ബുദ്ധിം തദാ ഭവതി പാവകഃ । യദാ ദാനം ദ്വിജാതിഭ്യാ ദദ്യാത് തസ്മാദ്ധനേശ്വരഃ ।। ൨൨൬.

ദുഷ്ടബുദ്ധിക്കാർക്ക് ദഹനം നൽകുമ്പോൾ അവൻ അഗ്നിപോലെയാണ്; ദ്വിജന്മാർക്ക് ദാനം നൽകുമ്പോൾ അവൻ ധനത്തിന്റെ അധിപനാണ്.

ധനധാരാപ്രവര്ഷിത്വാദ്ദേവാദൌ വരുണഃ സ്മൃതഃ । ക്ഷമയാ ധാരയംല്ലോകാന് പാര്യിവഃ പാര്ഥിവോ ഭവേത് ।। ൨൨൬.

ധനസ്രോതസ്സുകൾ ഒഴുക്കുന്നതുകൊണ്ട് ദേവന്മാരിൽ വരുൺ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ക്ഷമയാൽ ലോകങ്ങളെ താങ്ങുന്നതിൽ രാജാവ് പാർജന്യനായി മാറുന്നു.

പുഷ്കര ഉവാച ദണ്ഡപ്രണയനം വക്ഷ്യേ യേന രാജ്ഞഃ പരാ ഗതിഃ । ത്രിയവം കൃഷ്ണലം വിദ്ധി മാഷസ്തത്‌പഞ്ചകം ഭവേത് ।। ൨൨൭.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: രാജാവിന് പരമഗതി നേടാൻ സഹായിക്കുന്ന ശിക്ഷാനിർണ്ണയം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. മൂന്ന് യവം ഒരുകൃഷ്ണലയും, അത്തരം അഞ്ചു കൃഷ്ണലങ്ങൾ ഒരു മാഷവുമാണ്.

കൃഷ്ണലാനാം തഥാ ഷഷ്ട്യാ൧ കര്ഷാര്ദ്ധം രാമ കീര്ത്തിതം । സുവര്ണശ്ച വിനിര്ദ്ദിഷ്ടോ രാമ ഷോഡശമാഷകഃ ।। ൨൨൭.

അറുപത് കൃഷ്ണലങ്ങൾ അര കർഷം ആകുന്നു, രാമാ; പതിനാറു മാഷകൾ ചേർന്നതാണ് ഒരു സ്വർണം എന്നും നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു, രാമാ.

നിഷ്കഃ സുവര്ണാശ്ചത്വാരോ ധരണം ദശഭിസ്തു തൈഃ । താമ്രരൂപ്യസുവര്ണാനാം മാനമേതത് പ്രകീര്ത്തിംതം ।। ൨൨൭.

നാലു സ്വർണം ചേർന്നതാണ് ഒരു നിഷ്കം, അതിൽ പത്ത് ചേർത്താൽ ഒരു ധരണവും; താമ്രം, വെള്ളി, സ്വർണം എന്നിവയ്ക്ക് ഇതാണ് നിർണയിച്ച അളവ്.

മധ്യമഃ പഞ്ച വിജ്ഞേയഃ സഹസ്രമപി ചോത്തമ । ചൌരൈരമൂഷിതോ യസ്തു മൂഷിതോഽസ്മീതി ഭാഷതേ ।। ൨൨൭.

ഇടത്തരം ശിക്ഷ അഞ്ച് ആണ്, ഏറ്റവും വലിയത് ആയിരം. കള്ളന്മാർ കവർന്നാൽ, 'എനിക്ക് നഷ്ടമായി' എന്ന് പറയുന്നവൻ,

തത്‌പ്രദാതരി ഭൂപാലേ സ ദണ്ഡ്യസ്താവദേവ തു । യോ യാവദ്വിപരീതാര്ഥം മിഥ്യാ വാ യോ വദേത്തു തം ।। ൨൨൭.

രാജാവ് അത് തിരികെ നൽകിയാൽ, അവനു അതനുസരിച്ചാണ് ശിക്ഷ. പക്ഷേ, ആരെങ്കിലും വ്യത്യസ്തമായ അർത്ഥത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ കള്ളമായി പറഞ്ഞാൽ,

കൂടസാക്ഷ്യന്തു കുര്വാണാംസ്ത്രീന് വര്ണാംശ്ച പ്രദാപയേത് ।। ൨൨൭.

കള്ളസാക്ഷ്യം പറയുന്നവരെയും, മൂന്നു ഗുണം പിരിച്ചുകടക്കണം.