വൈദലാനാഞ്ച ഭാണ്ഡാനാം സര്വസ്യാശ്മമയസ്യ ച । ഷഡ്ഭാഗമേവ ചാദദ്യാന്മധുമാംസസ്യ സര്ഷിപഃ ।। ൨൨൨.
മരത്തിൽ നിന്നുള്ള പാത്രങ്ങൾക്കും കല്ലിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കൾക്കും ആറിൽ ഒരു ഭാഗം എടുക്കണം; അതുപോലെ തേൻ, ഇറച്ചി, കടുക് എന്നിവയിൽ നിന്നും.
മ്രിയന്നപി ന ചാദദ്യാദ് ബ്രാഹ്മണേഭ്യസ്തഥാ കരം । യസ്യ രാജ്ഞസ്തു വിഷയേ ശ്രോത്രിയഃ സീദതി ക്ഷുധാ ।। ൨൨൨.
മരണത്തിൻകിലും ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് രാജാവ് നികുതി എടുക്കരുത്. രാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത് ഒരു പണ്ഡിതൻ വിശപ്പുകൊണ്ട് ദുരിതം അനുഭവിച്ചാൽ—
തസ്യ സീദതി തദ്രാഷ്ട്രം വ്യാധിദുര്ഭിക്ഷതസ്തരൈഃ । ശ്രുതം വൃത്തന്തു വിജ്ഞായ വൃത്തിം തസ്യ പ്രകല്പയേത് ।। ൨൨൨.
അങ്ങനെ ആ രാജ്യത്തിന് രോഗം, ക്ഷാമം, ദുരിതം എന്നിവ വരും. ഇത് മനസ്സിലാക്കി, രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ ഉപജീവനം ഉറപ്പാക്കണം.
ക്ഷേച്ച സര്വതസ്ത്വേനം പിതാ പുത്രമിവൌരസം । സംരക്ഷ്യമാണോ രാജ്ഞാ യഃ കുരുതേ ധര്മമന്വഹം ।। ൨൨൨.
എല്ലായിടത്തും പിതാവിന് സ്വന്തം മകനെപോലെ അവനെ സംരക്ഷിക്കണം. രാജാവിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ—
തേനായുര്വര്ദ്ധതേ രാജ്ഞോ ദ്രവിണം രാഷ്ട്രമേവ ച । കര്മ്മ കുര്യുര്ന്നരേന്ദ്രസ്യ മാസേനൈകഞ്ച൧൦ ശില്പിനഃ ।। ൨൨൨.
അവന്റെ വഴി രാജാവിന്റെ ആയുസ്സും സമ്പത്തും രാജ്യവും വർദ്ധിക്കും. ശിൽപ്പികൾ ഓരോ മാസവും രാജാവിനായി ഒരു ജോലി ചെയ്യണം.
രാജധര്മാഃ പുഷ്കര ഉവാച വക്ഷ്യേഽന്തഃ പുരചിന്താം ച ധര്മാദ്യാഃ പുരുഷാര്ഥകാഃ । അന്യോന്യരക്ഷയാ തേഷാം സേവാ കാര്യാ സ്ത്രിയാ നൃപൈഃ ।। ൨൨൪.
പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ ഞാൻ അകത്തെ ആലോചനകളും ധർമ്മം തുടങ്ങിയ പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾക്കും വിശദീകരിക്കും. അവയിൽ പരസ്പര സംരക്ഷണവും സ്ത്രീകളുടെ സേവനവും രാജാക്കന്മാർ ഉറപ്പാക്കണം.
ധര്മമൂലോഽര്ഥവിടപസ്തഥാ കര്മ്മഫലോ മഹാന് । ത്രിവര്ഗപാദപസ്തത്ര രക്ഷയാ ഫലഭാഗ് ഭവേത് ।। ൨൨൪.
ധർമ്മം വേരാണ്, സമ്പത്ത് തണ്ടാണ്, വലിയ ഫലം കര്മ്മമാണ്. ഈ മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ വൃക്ഷത്തിൽ സംരക്ഷണത്തിലൂടെ ഫലത്തിൽ പങ്ക് ലഭിക്കും.
കാമാധീനാഃ൧ സ്ത്രിയോ രാമ തദര്ഥം രത്നസങ്ഗ്രഹഃ । സേവ്യാസ്താ നാതിസേവ്യാസ്ച ഭൂഭുജാ വിഷയൈഷിണാ ।। ൨൨൪.
സ്ത്രീകൾ മോഹത്തിന് അടിമകളാണ്, രാമാ. അതിനാൽ രത്നങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നത് പ്രധാനമാണ്. രാജ്യം അനുഭവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് അവരെ സേവിക്കണം, അതിക്രമം ചെയ്യാതെ.
ദുഷ്ടാന്യാചരതേ൪ യാ തു നാഭിനന്ദതി തത്കഥാം। ഐക്യം ദ്വിഷദ്ഭിര്വ്രജതി ഗര്വം വഹതി ചോദ്ധതാ ।। ൨൨൪.
ദുഷ്ടയായ സ്ത്രീ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു, അത്തരം സംസാരങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല, ശത്രുക്കളുമായി ചേർന്ന്, അഹങ്കാരത്തോടെയും ഗർവത്തോടെയും പെരുമാറുന്നു.
ചുമ്ബിതാ മാര്ഷ്ടി വദനം ദത്തന്ന ബഹു മന്യതേ । സ്വപിത്യാദൌ പ്രസുപ്താപി തഥാ പശ്ചാദ്വിബുധ്യതേ ।। ൨൨൪.
ചുംബിച്ചാൽ അവൾ മുഖം തുടയ്ക്കുന്നു, നൽകിയ അന്നം വിലമതിക്കുന്നില്ല, ആദിയിൽ ഉറങ്ങുന്നു, പിന്നെയും ഉറങ്ങുന്നു, പിന്നെ മാത്രമേ ഉണരൂ.
സ്പൃഷ്ടാ ധുനോതി ഗാത്രാണി ഗാത്രഞ്ച വിരുണാദ്ധി യാ । ഈഷച്ഛൃണോതി വാക്യാനി പ്രിയാണ്യപി പരാങ്മുഖീ ।। ൨൨൪.
തൊട്ടാൽ അവൾ ശരീരം അകലിപ്പിക്കുന്നു, ശരീരം തിരിയിക്കുന്നു, പ്രിയമായ വാക്കുകൾ പോലും ചെവികൊടുക്കുന്നില്ല, മുഖം തിരിയിക്കുന്നു.
തത്കാമിതാസു ച സ്ത്രീസു മധ്യസ്ഥേവ ച ലക്ഷ്യതേ । ജ്ഞാതമണ്ഡനകാലാപി ന കരോതി ച മണ്ഡനം ।। ൨൨൪.
ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ, ഉത്സാഹമില്ലാത്തവളെ ഇങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം: അലങ്കാരത്തിന് സമയം വന്നിട്ടും അവൾ അലങ്കാരം ചെയ്യുന്നില്ല.
ദൃഷ്ട്വൈവ ഹൃഷ്ടാ ഭവതി വീക്ഷിതേ ച പരാങ്മുഖീ ।। ൨൨൪.
കാണുമ്പോൾ അവൾ സന്തോഷത്തോടെ നിറയുന്നു; നേരെ നോക്കുമ്പോൾ മുഖം തിരിയുന്നു.
ദൃശ്യമാനാ തഥാന്യത്ര ദൃഷ്ടിം ക്ഷിപതി ചഞ്ചലാം । തഥാപ്യുപാവര്ത്തയിതും നൈവ ശക്രോത്യശേഷതഃ ।। ൨൨൪.
മറ്റിടത്ത് നോക്കുമ്പോൾ അവളുടെ കൺനോട്ടം ചഞ്ചലമായി മാറുന്നു; എങ്കിലും അവൾക്ക് പൂർണ്ണമായി മുഖം മാറ്റാൻ കഴിയുന്നില്ല.
വിവൃണീതി തഥാഹ്ഗാനി സ്വസ്യാ ഗുഹ്യാനി ഭാര്ഗവ । ഗഹിതഞ്ച തഥൈവാങ്ഗം പ്രയത്നേന നിഗൂഹതി ।। ൨൨൪.
ഭാർഗവ, അവൾ തന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങളും രഹസ്യങ്ങളും തുറന്നു കാണിക്കുന്നു; പക്ഷേ പിടിച്ച ഭാഗം സൂക്ഷ്മമായി മറയ്ക്കുന്നു.
തദ്ദര്ശനേ ച കുരുതേ വാലാലിഡ്ഗനചുമ്ബനം । ആഭാഷ്യമാണാ ഭവതി സത്യവാക്യാ തഥൈവ ച ।। ൨൨൪.
അവനെ കാണുമ്പോൾ കളിയുള്ള ചലനങ്ങൾ, അണയൽ, ചുംബനം എന്നിവ ചെയ്യുന്നു; സംസാരിക്കുമ്പോൾ സത്യമായ ഉത്തരം പറയുന്നു.
സ്പൃഷ്ടാ പുലകിതൈരങ്ഗൈഃ സ്വേദേനൈവ ച ഭജ്യതേ । കരോതി ച തഥാ രാമ സുലഭദ്രവ്യയാചനം ।। ൨൨൪.
തൊടുമ്പോൾ അവളുടെ ശരീരം പുളകിതമാകുന്നു, വിയർപ്പിൽ മൂടപ്പെടുന്നു; രാമ, അവൾ എളുപ്പത്തിൽ ചെറുതായുള്ള സമ്മാനങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു.
തതഃ സ്വല്പമപി പ്രാപ്യ കരോതി പരമാം മുദം । നാമസങ്കീര്ത്തനാദേവ മുദിതാ ബഹു മന്യതേ ।। ൨൨൪.
അതിനുശേഷം, അല്പം പോലും ലഭിച്ചാൽ അവൾ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു; തന്റെ പേര് പാടുന്നത് കേട്ടാൽ തന്നെ വലിയ സന്തോഷം തോന്നുന്നു.
കരകജാങ്കാങ്കിതാന്യസ്യ ഫലാനി പ്രേഷയത്യപി । തത്പ്രേഷിതഞ്ച ഹൃദയേ വിന്യസത്യപി ചാദരാത് ।। ൨൨൪.
തന്റെ കൈമുദ്രയുള്ള പഴങ്ങൾ അവൾ അയയ്ക്കുന്നു; അവൻ അയച്ചത് അവൾ സ്നേഹത്തോടെ ഹൃദയത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു.
ആലിങ്ഗനൈശ്ച ഗാത്രാണി ലിമ്പതീവാമൃതേന യാ । സുപ്തേ സ്വപിത്യഥാദൌ ച തഥാ തസ്യ വിബുധ്യതേ ।। ൨൨൪.
അണയലിലൂടെ അവൾ അവന്റെ ശരീരം അമൃതം പോലെ മൂടുന്നു; അവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവളും ഉറങ്ങുന്നു, ആദ്യം അവൻ ഉണരുമ്പോൾ അവളും ഉണരുന്നു.
ഉരൂ സ്പൃശതി ചാത്യര്ഥം സുപ്തഞ്ചൈനം വിബുധ്യതേ । കപിത്ഥചൂര്ണയോഗേന തഥാ ദധ്നഃ സ്രജാ തഥാ ।। ൨൨൪.
അവൾ അതിയായി അവന്റെ തോളുകൾ തൊടുന്നു, ഉറങ്ങുമ്പോൾ ഉണർത്തുന്നു; കപിത്തപ്പൊടി കൊണ്ടും തയിരിന്റെ മാല കൊണ്ടും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഘൃതം സുഗന്ധി ഭവതി ദുഗ്ധൈഃ ക്ഷിപ്തൈസ്തഥാ യവൈഃ । ഭോജ്യസ്യ കല്പനൈവം സ്യാദ്ഗന്ധമുക്തിഃ പ്രദര്ശ്യതേ ।। ൨൨൪.
പാൽയും യവവും ചേർത്ത് നെയ്യ് സുഗന്ധമുള്ളതാകുന്നു; അങ്ങനെ ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ ഗന്ധം ഉണ്ടാകുന്നു.
ശൌചമാചമനം രാമ തഥൈവ ച വിരേചനം । ഭാവനാ ചൈവ പാകശ്ച ബോധനം ധൂപനന്തഥാ ।। ൨൨൪.
ശുദ്ധീകരണം, ആചമനം, അതുപോലെ ശുദ്ധീകരണവും, ധ്യാനവും, പാചകവും, ഉണർത്തലും, ധൂപനവും, രാമ.
വാസനഞ്ചൈവ നിര്ദ്ദിഷ്ടം കര്മ്മാഷ്ടകമിദം സ്മൃതം । കപിത്ഥവില്വജമ്വാമ്രകരവീരകപല്ലബൈഃ ।। ൨൨൪.
സുഗന്ധീകരണവും ഉൾപ്പെടെ ഈ എട്ടു കാര്യങ്ങളും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; കപിത്തം, ബില്വം, മാവു, കരവീര ഇലകൾ എന്നിവയോടെ.
കൃത്വോദകന്തു യദ്ദ്രവ്യം ശൌവിതം ശൌചനന്തു തത് । തേഷാമഭാവേ ശൌചന്തു മൃഗദര്പാമ്ഭസാ ഭവേത് ।। ൨൨൪.
ജലംകൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്തുക്കൾ ശുദ്ധമായതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്; അവ ഇല്ലെങ്കിൽ കസ്തൂരി വെള്ളംകൊണ്ട് ശുദ്ധി നേടാം.
സരലം ദേവകാഷ്ഠഞ്ച൮ കര്പൂരം കാന്തയാ സഹ । ബാലഃ കുന്ദുരുകശ്ചൈവ ഗുഗ്ഗുലുഃ ശ്രീനിവാസകഃ ।। ൨൨൪.
സരള, ദേവദാരുവു, കർപ്പൂരം, കുണ്ടയോടൊപ്പം ബാല, കുണ്ടുരുക്കം, ഗുഗ്ഗുലു, ശ്രീനിവാസകം.
സഹ സര്ജരസേനൈവം ധൂപദ്രവ്യൈകവിംശതിഃ । ധൂപദ്രവ്യഗണാദസ്മാദേകവിംശാദ്യഥേച്ഛയാ ।। ൨൨൪.
സർജാരസത്തോടെ ചേർത്താൽ ഇങ്ങനെ ഇരുപത്തൊന്ന് ധൂപദ്രവ്യങ്ങൾ; ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും എണ്ണം ഇഷ്ടാനുസരണം ഉപയോഗിക്കാം.
ദ്വേ ദ്വേ ദ്രവ്യേ സമാദായ സര്ജഭാഗൈര്ന്നിയോജയേത് । നഖപിണ്യാകമലയൈഃ സംയോജ്യ മധുനാ തഥാ ।। ൨൨൪.
രണ്ടു വീതം ദ്രവ്യങ്ങൾ എടുത്ത് സർജാഭാഗം ചേർത്ത് കലർത്തണം; നഖം, എള്ളുപിണ്ണാക്ക്, തേൻ എന്നിവയും ചേർക്കണം.
മാസീം സുരാഞ്ച കുഷ്ഠഞ്ച സ്നാനദ്രവ്യാണി നിര്ദിശേത് ।। ൨൨൪.
മാസി, സുരാ, കുഷ്ഠം എന്നിവ സ്നാനത്തിനുള്ള ദ്രവ്യങ്ങളായി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതേഭ്യസ്തു സമാദായ ദ്രവ്യത്രയമഥേച്ഛയാ । മൃഗദര്പയുതം സ്നാനം കാര്യം കന്ദര്പവര്ദ്ധനം ।। ൨൨൪.
ഇവയിൽ നിന്ന് ഏതെങ്കിലും മൂന്ന് ദ്രവ്യങ്ങൾ എടുത്ത് കസ്തൂരി ചേർത്ത് സ്നാനം തയ്യാറാക്കണം; അത് പ്രേമം വർദ്ധിപ്പിക്കും.