അഗ്നിപുരാണമ്

രാജ്ഞാ യച്ഛ്രാവിതം ഗുഹ്യം ന തല്ലോകേ പ്രകാശയേത് । ആജ്ഞാപ്യമാനേ ബാന്യസ്മിന് കിങ്കരോമീതി വാ വദേത് ।। ൨൨൧.

രാജാവു പറഞ്ഞ രഹസ്യങ്ങള്‍ ലോകത്തൊന്നും വെളിപ്പെടുത്തരുത്. മറ്റേതെങ്കിലും കാര്യത്തില്‍ രാജാവ് ചോദിച്ചാല്‍, "എന്ത് ചെയ്യണം?" എന്നുപോലെയാണ് പറയേണ്ടത്.

നാനിര്ദ്ദിഷ്ടേ൨ ദ്വാരി വിശേന്നായോഗ്യേ ഭുവി രാജദൃക ।। ൨൨൧.

അനുവദനമില്ലാതെ വാതിലിലൂടെ കടക്കരുത്; രാജാവിന് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത സ്ഥലത്തേക്കു പോകരുത്.

ശാഠ്യം ലൌല്യം സപൈശൂന്യം നാസ്തിക്യം ക്ഷുദ്രതാതഥാ ।। ൨൨൧.

വഞ്ചന, അത്യാഗ്രഹം, അപവാദം, ദൈവവിശ്വാസമില്ലായ്മ, ചീത്ത സ്വഭാവം — ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കണം.

ചാപല്യഞ്ച പരിത്യാജ്യം നിത്യം രാകജാനുജീവിനാ । ശ്രുതേന വിദ്യാശില്പൈശ്ച സംയോജ്യാത്മാനമാത്മനാ ।। ൨൨൧.

രാജാവിന്റെ സേവനത്തിലൂടെ ജീവിക്കുന്നവന്‍ എല്ലായ്പ്പോഴും ചഞ്ചലതയെ വിട്ടുകളയണം; പഠനവും അറിവും കഴിവും കൊണ്ടു മനസ്സിനെ സമ്പന്നമാക്കണം.

നമസ്കാര്യാഃ സദാ ചാസ്യ പുത്രവല്ലഭമന്ത്രിണഃ ।। ൨൨൧.

രാജാവിന് പ്രിയപ്പെട്ട മന്ത്രിമാരെ എപ്പോഴും സ്വന്തം മകനെയപ്പോലെ ആദരിക്കണം.

സചിവൈര്ന്നാസ്യ വിശ്വാസോ രാജചിത്തപ്രിയഞ്ചരേത് । ത്യജേദ്വിരക്തം രക്താത്തു വൃത്തിമീഹേത രാജവിത് ।। ൨൨൧.

രാജാവിന്റെ ഉപദേശകരെ പൂര്‍ണമായി വിശ്വസിക്കരുത്; രാജാവിന് ഇഷ്ടമുള്ളവിധം പെരുമാറണം. രാജാവിന് അനിഷ്ടരായവരെ വിട്ട്, ഇഷ്ടപ്പെട്ടവരില്‍ നിന്നു ജീവിക്കാനുള്ള മാര്‍ഗം അന്വേഷിക്കണം.

അപൃഷ്ടശ്ചാസ്യ ന ബ്രൂയാത് കാമം കുര്യ്യാത്തഥാപദി । പ്രസന്നോ വാക്യസങ്‌ഗ്രാഹീ രഹസ്യേ ന ച ശങ്കതേ ।। ൨൨൧.

ചോദിക്കാതെ സംസാരിക്കരുത്; അത്യാവശ്യത്തില്‍ ഇഷ്ടംപോലെ ചെയ്യാം. രാജാവ് സന്തോഷം കാണിച്ചാല്‍ വാക്കുകള്‍ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു മനസ്സിലാക്കണം; രഹസ്യത്തില്‍ സംശയം കാണിക്കരുത്.

കുശലാദിപരിപ്രശ്നം സമ്പ്രയച്ഛതി ചാസനം । തത്കഥാശ്രവണാദ്‌ധൃഷ്ടോ അപ്രിയാണ്യപി നന്ദതേ ।। ൨൨൧.

രാജാവ് അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ച് ഇരിപ്പിടം നല്‍കിയാല്‍, രാജാവിന്റെ വാക്കുകള്‍ കേട്ടു ധൈര്യവും സന്തോഷവും ലഭിക്കും, ദു:ഖകരമായ കാര്യങ്ങളിലും ആനന്ദം കാണും.

അല്പം ദത്തം പ്രഗൃഹ്ണാതി സ്മരേത് കഥാന്തരേഷ്വപി । ഇതി രക്തസ്യ കര്ത്തവ്യം സേവാമന്യസ്യ വര്ജയേത് ।। ൨൨൧.

ചെറിയൊരു സമ്മാനം പോലും സ്വീകരിച്ച്, പിന്നീട് സംസാരിക്കുമ്പോഴും അതു ഓര്‍മ്മവെക്കും. രാജാവിന് ഇഷ്ടമായവന്റെ പെരുമാറ്റം ഇതാണ്; മറ്റൊരാളുടെ സേവനം ഒഴിവാക്കണം.

പുഷ്കര ഉവാച ദുര്ഗസമ്പത്തിമാഖ്യാസ്യേ ദുര്ഗദേശേ വസേന്നൃപഃ । വൈശ്യശൂദ്രജനപ്രായോഽഹ്യനാഹാര്യ്യസ്തഥാപരൈഃ ।। ൨൨൨.

പുഷ്കരന്‍ പറഞ്ഞു: കോട്ടകളുടെ സമ്പാദ്യത്തെ കുറിച്ച് ഞാന്‍ പറയാം. രാജാവ് കോട്ടയുള്ള പ്രദേശത്ത് താമസിക്കണം; അവിടം പ്രധാനമായും വൈശ്യരും ശൂദ്രരും താമസിക്കുന്നതും, പുറത്തെവര്ക്ക് എളുപ്പത്തില്‍ എത്താനാവാത്തതുമാകണം.

കിഞ്ചിദ്‌ബ്രാഹ്മണസംയുക്തോ ബഹുകര്മ്മകരസ്തഥാ । അദേവമാതൃകോ ഭക്തജലോ ദേശഃ പ്രശസ്യനേ ।। ൨൨൨.

അല്‍പം ബ്രാഹ്മണന്മാരും, കൂടുതല്‍ തൊഴിലാളികളും, ശുദ്ധവംശക്കാരും, സേവനത്തിന് ഭക്തരായവരും, വെള്ളം സമൃദ്ധമായവുമാണ് പ്രശംസനീയമായ ദേശം.

അഗമ്യഃ പരചക്രാണാം വ്യാലതസ്കരവര്ജിതഃ ।। ൨൨൨.

ശത്രുസൈന്യങ്ങള്‍ക്ക് എത്താനാവാത്തതും, കാട്ടുമൃഗങ്ങളോ കള്ളന്മാരോ ഇല്ലാത്തതുമായ പ്രദേശമായിരിക്കണം.

ഷണ്ണാമേകതമം ദുര്ഗം തച്ച കൃത്വാ വസേദ്‌ ബലീ । ധനുര്ദുംര്ഗം മഹീദുര്ഗം നരദുര്ഗം തഥൈവ ച ।। ൨൨൨.

ആറ് തരത്തിലുള്ള കോട്ടകളില്‍ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് നിര്‍മ്മിച്ച്, ശക്തനായ രാജാവ് അവിടെ താമസിക്കണം: വില്ലുകളുടെ കോട്ട, മണ്ണിന്റെ കോട്ട, മനുഷ്യരുടെ കോട്ട, മരങ്ങളുടെ കോട്ട, വെള്ളത്തിന്റെ കോട്ട, പര്‍വ്വതത്തിന്റെ കോട്ട.

വാര്ക്ഷഞ്ചൈവാമ്ബുദുര്ഗഞ്ച ഗിരിദുര്ഗഞ്ച ഭാര്ഗവ । സര്വോത്തമം ശൈലദുര്ഗമഭേദ്യം ചാന്യഭേദനം ।। ൨൨൨.

ഇവയില്‍ ഏറ്റവും ഉത്തമം പര്‍വ്വതക്കോട്ടയാണ്, ഭാര്‍ഗവാ; അതു തകര്‍ക്കാനാവാത്തതും, മറ്റുള്ളവയെ തകര്‍ക്കാന്‍ കഴിയുന്നതുമാണ്.

പൂരന്തത്ര ച ഹട്ടാദ്യദേവതായതനാദികം । അനുയന്ത്രായുധോപേതം സോദകം ദുര്ഗമുത്തമം ।। ൨൨൨.

അവിടെ, പട്ടണം, ചന്ത, ദേവാലയങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവയുള്ളതും, യന്ത്രായുധങ്ങളോടും വെള്ളവുമായി സജ്ജമായതുമായ കോട്ടയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.

രാജരക്ഷാം പ്രവക്ഷ്യാമി രക്ഷ്യോ ഭൂപോ വിഷാദിതഃ । പഞ്ചാങ്ഗസ്തു ശിരീഷഃ സ്യാന്മൂത്രപിഷ്ടോ വിപാര്ദ്ദനഃ ।। ൨൨൨.

രാജാവിന്റെ രക്ഷയെ കുറിച്ച് പറയാം. വിഷം കൊണ്ടുള്ള അപകടത്തില്‍ രാജാവിനെ സൂക്ഷിക്കണം. അഞ്ചു ഘടകങ്ങളുള്ള പ്രതിവിഷം — ശിരീഷം, മൂത്രപിഷ്ടം, വിപാര്‍ദ്ദനം — ഉപയോഗിക്കണം.

ശതാവരീ ഛിന്നരുഹാ വിഷഘ്നീ തണ്ഡുലീയകം । കോഷാതകീ ച കല്ഹാരീ ബ്രാഹ്മീ ചിത്രപടോലികാ ।। ൨൨൨.

ശതാവരി, ചിന്നരുഹ, വിഷഘ്നി, തണ്ടുലീയകം, കോശാതകി, കല്ഹാരി, ബ്രാഹ്മി, ചിത്രപടോളിക — ഇവയും ചേര്‍ത്ത് ഉപയോഗിക്കണം.

മണ്ഡൂകപര്ണീ വാരാഹീ ധാത്ര്യാനന്ദകമേവ ച । ഉന്മാദിനീ സോമരാജീ വിഷഘ്നം രത്നമേവ ച ।। ൨൨൨.

മണ്ടൂകപർണി, വാർാഹി, ധാത്രി, ആനന്ദ, ഉന്മാദിനി, സോമരാജി, വിഷഘ്ന, രത്നം ഇവയും.

വാസ്തുലക്ഷണസംയുക്തേ വസന് ദുര്ഗേ സുരാന്യജേത് । പ്രജാശ്ച പാലയേദ്‌ദുഷ്ടാഞ്ജയേദ്ദാനാനി ദാപയേത് ।। ൨൨൨.

ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള കോട്ടയിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കണം; ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം, ദുഷ്ടരെ കീഴടക്കണം, ദാനം നടത്തിക്കൊടുക്കണം.

ദേവദ്രവ്യാദിഹരണാത് കല്പന്തു നരകേ വസേത് । ദേവാലയാനി കുര്വീത ദേവപൂജാരതോ നൃപഃ ।। ൨൨൨.

ദേവരുടെ വസ്തു കൈവശമാക്കുന്നവൻ നരകത്തിൽ വാസം ചെയ്യും; രാജാവ് ദേവാലയങ്ങൾ പണിയണം, ദേവാരാധനയിൽ ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കണം.

സുരാലയാഃ പാലനീയാഃ സ്ഥാപനീയാശ്ച ദേവതാഃ । മൃണ്മയാദ്ദാരുജം പുണ്യം ദാരുജാദിഷ്ടകാമയം ।। ൨൨൨.

ദേവാലയങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കണം, ദേവതകളെ സ്ഥാപിക്കണം; മണ്ണിൽ നിന്നോ മരത്തിൽ നിന്നോ ഇഷ്ടികയിൽ നിന്നോ നിർമ്മിച്ച പ്രതിമകൾ പുണ്യമാണ്.

ഐഷ്ടകാച്ഛൈലജം പുണ്യം ശൈലജാത് സ്വര്ണരത്നജം । ക്രീഡന് സുരഗൃഹം കുര്വന് ഭുക്തിമുക്തിമവാപ്നുയാത് ।। ൨൨൨.

ഇഷ്ടികയിലും കല്ലിലും നിർമ്മിച്ച പ്രതിമകൾ പുണ്യമാണ്; കല്ലിൽ, പൊന്നിൽ, രത്നത്തിൽ നിർമ്മിച്ചവയ്ക്ക് അതിലും കൂടുതൽ പുണ്യം ലഭിക്കും. ദേവന്മാർക്കായി ക്ഷേത്രം പണിയുന്നവൻ ഭോഗവും മോക്ഷവും നേടും.

ചിത്ര്കൃദ് ഗീതവാദ്യാദിപ്രേക്ഷണീയാദിദാനകൃത് । തൈലാജ്യമധുദുഗ്ധാദ്യൈഃ സ്നാപ്യ ദേവം ദിവം വ്രജേത് ।। ൨൨൨.

ചിത്രങ്ങൾ, സംഗീതം, വാദ്യങ്ങൾ, കാണാവുന്ന പരിപാടികൾ എന്നിവ ഒരുക്കി, എണ്ണ, നെയ്യ്, തേൻ, പാൽ മുതലായവകൊണ്ട് ദേവനെ സ്നാനമിടുന്നവൻ സ്വർഗത്തിൽ എത്തും.

പൂജയേത് പാലയേദ്വിപ്രാന് ദ്വിജസ്വന്ന ഹരേന്നൃപഃ । സുവര്ണമേകം ഗാമേകാം ഭൂമേരപ്യേകമങ്ഗുലം ।। ൨൨൨.

ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം; രാജാവ് ദ്വിജന്മാരുടെ ഭക്ഷണം കൈവശമാക്കരുത്. ഒരുവൻ ഒരു പൊൻകഷണം, ഒരു പശു, ഒരു അങ്കുലം ഭൂമി പോലും കൈവശമാക്കിയാൽ—

ഹരന്നരകമാപ്നോതി യാവദാഹൂതസമ്പ്ലവം । ദുരാചാരന്ന ദ്വിഷേച്ച സര്വപാപേഷ്വപി സ്ഥിതം ।। ൨൨൨.

അവൻ ആ വസ്തുക്കൾ എടുത്താൽ ആഹൂതിസംപ്ലവം വരെ നരകത്തിൽ കഴിയേണ്ടിവരും; ദുഷ്പ്രവർത്തികളോടു പോലും വെറുപ്പ് കാണിക്കരുത്, അവർ എല്ലാ പാപങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിരുന്നാലും.

നൈവാസ്തി ബ്രാഹ്മണബധാത് പാപം ഗുരുതരം ക്വചിത് । അദൈവം ദൈവതം കുര്യ്യുഃ കുര്യ്യുര്ദ്ദൈവമദൈവതം ।। ൨൨൨.

ബ്രാഹ്മണഹത്യയേക്കാൾ ഭയങ്കരമായ പാപം മറ്റൊന്നുമില്ല; ദൈവത്തെ ദൈവമല്ലാത്തതാക്കുന്നവരും, ദൈവമല്ലാത്തതിനെ ദൈവമാക്കുന്നവരും—

ബ്രാഹ്ണണീ രുദതീ ഹന്തി കുലം രാജ്യം പ്ര്ജാസ്തഥാ ।। ൨൨൨.

കരയുന്ന ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീ കുടുംബത്തെയും, രാജ്യത്തെയും, ജനങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കും.

സാധ്വീസ്ത്രീണാം പാലനഞ്ച രാജാ കുര്യ്യാച്ച ധാര്മികഃ । സ്ത്രിയാ പ്രഹൃഷ്ടയാ ഭാവ്യം ഗൃഹകാര്യൈകദക്ഷയാ ।। ൨൨൨.

ധാർമ്മികനായ രാജാവ് സദ്വൃത്തിയുള്ള സ്ത്രീകളെ സംരക്ഷിക്കണം; സ്ത്രീ സന്തോഷത്തോടെയും, വീട്ടുപണികളിൽ നിപുണയുമായി ഇരിക്കണം.

സുസംമ്കൃതോപസ്കരയാ വ്യയേ ചാമുക്തഹസ്തയാ । യസ്മൈ ദദ്യാത്പിതാ ത്വേനാം ശുശ്രഷേത്തം പതി സദാ ।। ൨൨൨.

ഉപകരണങ്ങൾ നന്നായി ക്രമീകരിച്ചും, കൈകൊണ്ട് അഴിച്ചുപോകാതെയും വേണം; അച്ഛൻ ആരോടാണ് അവളെ കൊടുക്കുന്നതോ, ആ ഭർത്താവിനെ അവൾ എപ്പോഴും സേവിക്കണം.