അഗ്നിപുരാണമ്

കുര്വീത മധുനാ വിപ്രശ്ഛന്ദോഗദ്യ കുശോദകൈഃ । സമ്പാതവന്തം കലശം തഥാ ഗത്വാ പുരോഹിതഃ ।। ൨൧൮.

മധു ഉപയോഗിച്ച് ചടങ്ങ് നടത്തണം; ചാന്ദോഗവേദി കുശജലത്തിൽ ചടങ്ങ് നടത്തണം; പുരോഹിതൻ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നിറച്ച കലശം കൊണ്ടുവരണം.

വിധായ വഹ്നിരക്ഷാന്തു സദസ്യേഷു യഥാവിധി । രാജശ്രിയാഭിഷേകേ ച യേ മന്ത്രാഃ പരികീര്ത്തിതാഃ ।। ൨൧൮.

അഗ്നിരക്ഷാ ചടങ്ങ് അംഗങ്ങൾക്ക് വിധിപ്രകാരം നടത്തണം; രാജാവിന്റെ അഭിഷേകത്തിൽ ഉച്ചരിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കണം.

ശതച്ഛിദ്രേണ പാത്രേണ സൌവര്ണേനാഭിഷേചയേത്। യാ ഓഷധീത്യോഷധീഭീരഥേത്യുക്തേതി ഗന്ധകൈഃ ।। ൨൧൮.

നൂറ് തുളയുള്ള പൊൻപാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഭിഷേകം ചെയ്യണം; 'യാ ഔഷധീഃ', 'ഔഷധീഭ്യഃ', 'രഥേത്യുക്ത' എന്നീ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ ചേർത്തു നടത്തണം.

പുഷ്പൈഃ പുഷ്പവതീത്യേവ ബ്രാഹ്മണേതി ച വീജകൈഃ

പൂക്കളാൽ പൂവിട്ടവരെപ്പോലെ, വിത്തുകളാൽ ബ്രാഹ്മണനെപ്പോലെ ആദരിക്കണം.

രത്നൈരാശഃ ശിശാനശ്ച യേ ദേവാശ്ച കുശോദകൈഃ ।। ൨൧൮.

രത്നങ്ങൾകൊണ്ടും, പ്രതീക്ഷയോടെയും, വെള്ളിയിനിയും, ദേവന്മാർക്കായി കുശജലവും അർപ്പിക്കണം.

യജുര്വേദ്യയര്വ്വവേദീ൮ ഗന്ധദ്വാരേതി സംസ്പൃശേത് । ശിരഃ കണ്ഠം രോചനയാ സര്വതീര്ഥോദകൈര്ദ്വിജാഃ ।। ൨൧൮.

യജുര്‍വേദം, അഥർവ്വവേദം, സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ എന്നിവയാൽ സ്പർശിക്കണം; തലയും കഴുത്തും രോചനയാൽ, എല്ലാ തീർത്ഥജലങ്ങളാലും ദ്വിജന്മാർ ശുദ്ധീകരിക്കണം.

ഗീതവാദ്യാദിനീര്ഘോഷൈശ്ചാമരവ്യജനാദിഭിഃ । സര്വൌഷധിമയം കുമ്ഭം ധാരയേയുര്നൃപാഗ്രതഃ ।। ൨൧൮.

പാട്ടും വാദ്യങ്ങളും മറ്റും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ചാമരം, വീശൽ എന്നിവയോടൊപ്പം, എല്ലാ ഔഷധികളാലും നിർമ്മിച്ച കുമ്പം രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ കൊണ്ടുവരണം.

വ്യാഘ്രചര്മ്മോത്തരാം ശയ്യാമുപവിഷ്ഠഃ പുരോഹിതഃ । മധുപര്ക്കാദികം ദത്ത്വാ പട്ടബന്ധം പ്രകാരയേത് ।। ൨൧൮.

പുലിവെള്ളിയുള്ള കിടക്കയിൽ ഇരുന്ന പുരോഹിതൻ, മധുപർക്കാദി അർപ്പിച്ച ശേഷം, പട്ടം കെട്ടുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തണം.

രാജ്ഞോമുകുടബന്ധഞ്ച പഞ്ചക്ഷന്മാത്തരം ദദേത് । ധ്രുവാദ്യൈരിതി ച വിശേദ വൃഷജം വൃഷദംശജം ।। ൨൧൮.

രാജാവിന്റെ മുടി അഞ്ചോ ആറോ മടികളോടെ കെട്ടണം; പിന്നെ സ്ഥിരമായവയുമായി കാളയോ വൃഷദംശു എന്ന മൃഗത്തിന്റെ ചർമ്മം ഉപയോഗിച്ച് അകത്തു കടക്കണം.

ദ്വീപിജം സിംഹജം വ്യാഘ്രജാതഞ്ചര്മ്മ തദാസനേ । അമാത്യസചിവാദീംശ്ച പ്രതീഹാരഃ പ്രദര്ശയേത് ।। ൨൧൮.

ദ്വീപിൽനിന്നുള്ള മൃഗം, സിംഹം, പുലി എന്നിവയുടെ ചർമ്മം ആസനത്തിൽ വിരിക്കണം; മന്ത്രിമാരെയും ഉപദേശകരെയും മറ്റുള്ളവരെയും പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ പ്രതിഹാരൻ മുന്നോട്ട് വരണം.

ഗോജാചവിഗൃഹദാനാദ്യൈഃ സാംവത്സരപുരോഹിതൌ । പൂജയിത്വാ ദ്വിജാന് പ്രാര്ച്യ ഹ്യന്യഭൂഗോന്നമുഖ്യകൈഃ ।। ൨൧൮.

ഒരു വർഷത്തേക്ക് പശു, ആട്, വീട് തുടങ്ങിയവ നൽകി പുരോഹിതന്മാരെ ആദരിച്ച്, ദ്വിജന്മാരെ ഭൂമി, അന്നം തുടങ്ങിയ ഉത്തമമായ ദാനങ്ങൾ നൽകി പൂജിക്കണം.

വഹ്നിം പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ഗുരും നത്വാഥ പൃഷ്ഠതഃ । വൃഷമാലഭ്യ ഗാം വത്സാം പൂജയിത്വാശ്ച മന്ത്രിതം ।। ൨൧൮.

അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, ഗുരുവിനെ വന്ദിച്ച്, പിന്നിൽ കാളയും കിടാവുള്ള പശുവും സ്പർശിച്ച്, മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നവനെ ആദരിക്കണം.

അശ്വമാരുഹ്യ നാഗശ്ച പൂജയേത്തം സമാരുഹേത് । പരിഭ്രമേദ്രാജമാര്ഗേ ബലയുക്തഃ പ്രദക്ഷിണം ।। ൨൧൮.

കുതിരയിലും ആനയിലും കയറി, അവരെ ആദരിച്ചു, പിന്നെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം രാജപഥം ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.

സഹായസമ്പത്തിഃ । പുഷ്കര ഉവാച സോഽഭിഷിക്തഃ സഹാമാത്യോ ജയേച്ഛത്രൂന്നൃപോത്തമഃ । രാജ്ഞാ സേനാപതിഃ കാര്യോ ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോഽഥ വാ ।। ൨൨൦.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അഭിഷേകം നേടിയ രാജാവ് മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ശത്രുക്കളെ ജയിക്കണം; സേനാധിപതിയായി രാജാവിന് ബ്രാഹ്മണനെയോ ക്ഷത്രിയനെയോ നിയമിക്കാം.

കുലീനോ നീതിശാസ്ത്രജ്ഞഃ പ്രതീഹാരശ്ച നീതിവിത് । ദൂതശ്ച പ്രിയവാദീ സ്യാദക്ഷീണോഽതിംബലാന്വിതഃ ।। ൨൨൦.

ഉയർന്ന കുടുംബത്തിൽ പിറന്ന, നയശാസ്ത്രത്തിൽ പരിചയമുള്ളവൻ പ്രതിഹാരനാകണം; ദൂതൻ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനും, കുറവില്ലാത്തവനും, വലിയ ശക്തിയുള്ളവനും ആകണം.

താമ്ബൂലധാരീ നാ സ്ത്രീ വാ ഭക്തഃ ക്ലേശസഹപ്രിയഃ । സാന്ധിവിഗ്രഹികഃ കാര്യ്യഃ ഷാഡ്‌ഗുണ്യാദിവിശാരദഃ ।। ൨൨൦.

താമ്പൂൽം കൈവശം വയ്ക്കുന്നവനും, സ്ത്രീയല്ലാത്തവനും, ഭക്തിയുള്ളവനും, കഷ്ടം സഹിക്കാൻ ഇഷ്ടമുള്ളവനും ആകണം; സന്ധി-വിഗ്രഹ കാര്യങ്ങൾക്കുള്ള മന്ത്രിക്ക് ആറുവിധ നയങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം വേണം.

ഖഡ്‌ഗധാരീ രക്ഷകഃ സ്യാത്സാരഥിഃ സ്യാദ്‌ബലാദിവിത് । സൂദാധ്യക്ഷോ ഹിതോ വിജ്ഞോ മഹാനസഗദതോ ഹി സഃ ।। ൨൨൦.

വാൾ കൈവശം വയ്ക്കുന്നവൻ രക്ഷകനാകണം; സാരഥി സൈന്യത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാകണം; പാചകശാലയുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ ഉപകാരപ്രദനും, വിവേകമുള്ളവനും, വലിയ പാചകശാലയിൽ പരിചയമുള്ളവനും ആകണം.

സഭാസദസ്തു ധര്മജ്ഞാഃ ലേഖകോഽക്ഷരവിദ്ധിതഃ । ആഹ്വാനകാലവിജ്ഞാഃ സ്യുര്ഹിതാ ദൌവാരികാ ജനാഃ ।। ൨൨൦.

സഭാസദ്സ്യർ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായിരിക്കണം; എഴുത്തുകാരൻ അക്ഷരങ്ങളിൽ നിപുണനാകണം; വിളിച്ചുവരവിന്റെ സമയമറിയുന്നവർ ഉപകാരപ്രദരായിരിക്കണം; കവാടരക്ഷകർ വിശ്വസനീയരായിരിക്കണം.

രത്നാദിജ്ഞോ ധനാധ്യജ്ഞഃ അനുദ്വാരേ ഹിതോ നരഃ । സ്യാദായുര്വേദവിദ്വൈദ്യോ ഗജാധ്യക്ഷോഽഥ ഹസ്തിവിത് ।। ൨൨൦.

രത്നങ്ങളിലും ധനത്തിലും നിപുണനായവൻ അകത്തുള്ള കവാടത്തിൽ ഉപകാരപ്രദനായി ഇരിക്കണം; ആയുര്‍വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വൈദ്യനും, ആനകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനും, ആനകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും വേണം.

ജിതശ്രമോ ഗജാരോഹീ ഹയാധ്യക്ഷോ ഹയാദിബിത് । ദുര്ഗാധ്യക്ഷോ ഹിതോ ധീമാന് സ്ഥപതിര്വാസ്തുവേദവിത് ।। ൨൨൦.

ശ്രമം ജയിച്ചവനും, ആനയോടു സവാരി ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, കുതിരകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനും, കുതിരകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആകണം; കോട്ടകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ ഉപകാരപ്രദനും, വിവേകമുള്ളവനും, പ്രധാന ശില്പി നിർമ്മാണകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആകണം.

യന്ത്രമുക്തേ പാണിമുക്തേ അമുക്തേ മുക്തധാരിതേ । അസ്ത്രാചാര്യ്യോ നിയുദ്ധേ ച കുശലോ നൃപതേര്ഹിതഃ ।। ൨൨൦.

യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും, കൈയേറ്റത്തിലും, ആയുധങ്ങളോടും ആയുധമില്ലാതെയും പോരാട്ടത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, ആയുധോപാധ്യായൻ യുദ്ധത്തിൽ നിപുണനും രാജാവിന് ഉപകാരപ്രദനുമാകണം.

വൃദ്ധശ്ചാന്തഃപുരാധ്യക്ഷഃ പഞ്ചാശദ്വാര്ഷികാഃ സ്ത്രിയഃ । സപ്തത്യവ്ദാസ്തു പുരുഷാശ്ചരേയുഃ സര്വകര്മസു ।। ൨൨൦.

അന്തരപുരം നോക്കുന്നവൻ വയസ്സായവൻ ആകണം; സ്ത്രീകൾക്ക് അമ്പത് വയസ്സായിരിക്കണം. പുരുഷന്മാർ എഴുപത് വയസ്സുവരെ എല്ലാ ജോലികളും ചെയ്യാം.

ജാഗ്രത്സ്യാദായുധാഗാരേ ജ്ഞാത്വാ വൃത്തിര്വിധീയതേ । ഉത്തമാധമമധ്യാനി ബുദ്‌ധ്വാ കര്മാണി പാര്ഥിവഃ ।। ൨൨൦.

ആയുധശാലയിൽ ഒരാൾ ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം. അവരവരുടെ പെരുമാറ്റം മനസ്സിലാക്കി, അവർക്കു യോഗ്യമായ ജോലികൾ രാജാവ് നിശ്ചയിക്കണം. നല്ലതും മോശവും ഇടത്തരം ജോലികളും തിരിച്ചറിയണം.

ഉത്തമാധമമധ്യാനി പുരുഷാണി നിയോജയേത് । ജയേച്ഛുഃ പൃഥിവീം രാകജാ സഹായാനാനയേദ്ധിതാന് ।। ൨൨൦.

നല്ലതും മോശവും ഇടത്തരം ജോലികൾക്കായി പുരുഷന്മാരെ നിയോഗിക്കണം. ഭൂമി ജയിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് വിശ്വസ്തരായ കൂട്ടുകാരെ ചേർക്കണം.

ധര്മിഷ്ഠാന് ധര്മകാര്യേഷു ശൂരാന് സങ്‌ഗ്രാമകര്മസു । നിപുണാനര്ഥകൃത്യേഷു൧ സര്വത്ര ച തഥാ ശുചീന് ।। ൨൨൦.

നന്മയുള്ളവരെ ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ, ധൈര്യമുള്ളവരെ യുദ്ധജോലികളിൽ, കഴിവുള്ളവരെ സമ്പത്ത് സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ, ശുദ്ധരായവരെ എല്ലാ ജോലികളിലും നിയോഗിക്കണം.

സ്ത്രീഷു ഷണ്ഡാന്നിയുഞ്ജീത തീക്ഷ്ണാന് ദാരുണകര്മസു । യോ യത്ര വിദിതോ രാജ്ഞാ ശുചിത്വേന തു തന്നരം ।। ൨൨൦.

സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ ഷണ്ഡന്മാരെ നിയോഗിക്കണം; കഠിനഹൃദയരായവരെ കഠിന ജോലികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കണം. ആരെങ്കിലും രാജാവിന് ശുദ്ധനായവനായി അറിയപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, അവനെ അതിനനുസരിച്ച് നിയോഗിക്കണം.

ധര്മേ ചാര്ഥേ ച കാമേ ച നിയുഞ്ജീതാധമേഽധമാന് । രാജാ യഥാര്ഹം കുര്യ്യാച്ച ഉപധാഭിഃ പരീക്ഷിതാന് ।। ൨൨൦.

ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം എന്നിവയിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരെ താഴ്ന്ന ജോലികൾക്കായി നിയോഗിക്കണം. രാജാവ് അവരെ പരീക്ഷിച്ച്, യോജ്യമായതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കണം.

സമന്ത്ര ച യഥാന്യായാത് കുര്യ്യാദ്ധസ്തിവനേചരാന് । തത്പദാന്വേഷണേ യത്താനധ്യക്ഷാംസ്തത്ര കാരയേത് ।। ൨൨൦.

മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം നീതിപ്രകാരം കാട്ടിലും ആനകളോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നവരെ നിയോഗിക്കണം. അവരുടെ പ്രവർത്തനം ശ്രദ്ധിക്കാനായി കൃത്യമായ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ അവിടെ നിയമിക്കണം.

യസ്മിന് കര്മണി കൌശല്യം യസ്യ തസ്മിന് നിയോജയേത് । പിതൃപൈതാമ്ഹാന് ഭൃത്യാന് സര്വകര്മസു യോജയേത് ।। ൨൨൦.

ആർക്കു ഏത് ജോലിയിലാണ് കഴിവ്, അവരെ അതിലേയ്ക്ക് നിയോഗിക്കണം. പാരമ്പര്യമായി സേവകരായവരെ എല്ലാ ജോലികളിലും ഉപയോഗിക്കണം.