അഗ്നിപുരാണമ്

ഗയായാത്രാവിധിഃ അഗ്നിരുവാച ഗായത്ര്യൈവ മഹാനദ്യാം സ്നാതഃ(൧) സന്ധ്യാം സമാചരേത് ।൧൧൬.൦൦൧ ഗായത്ര്യാ അഗ്രതഃ പ്രാതഃ ശ്രാദ്ധം പിണ്ഡമഥാക്ഷയം ॥൧൧൬.൦൦൧ മധ്യാഹ്നേ ചോദ്യതി(൨) സ്നാത്വാ ഗീതവാദ്യൈര്ഹ്യുപാസ്യ ച ।൧൧൬.൦൦൨ സാവിത്രീപുരതഃ സന്ധ്യാം പിണ്ഡദാനഞ്ച തത്പദേ ॥൧൧൬.൦൦൨ അഗസ്ത്യസ്യ പദേ കുര്യാദ്യോനിദ്വാരം പ്രവിശ്യ ച ।൧൧൬.൦൦൩ നിര്ഗതോ ന പുനര്യോനിം പ്രവിശേന്മുച്യതേ ഭവാത്(൩) ॥൧൧൬.൦൦൩ ടിപ്പണീ ൧ പ്രാത ഇതി ക.. ൨ മധ്യാഹ്നേ സരസീതി ഗ.. ൩ മുച്യതേ ഭയാദിതി ഛ.. , ഝ.. ച ബലിം കാകശിലായാഞ്ച കുമാരഞ്ച നമേത്തതഃ(൧) ।൧൧൬.൦൦൪ സ്വര്ഗദ്വാര്യാം സോമകുണ്ഡേ വായുതീര്ഥേഽഥ പിണ്ഡദഃ ॥൧൧൬.൦൦൪ ഭവേദാകശഗങ്ഗായാം കപിലായാഞ്ച പിണ്ഡദഃ ।൧൧൬.൦൦൫ കപിലേശം ശിവം നത്വാ രുക്മികുണ്ഡേ ച പിണ്ഡദഃ ॥൧൧൬.൦൦൫ കോടീതീര്ഥേ ച കോടീശം നത്വാമോഘപദേ നരഃ(൨) ।൧൧൬.൦൦൬ ഗദാലോലേ വാനരകേ ഗോപ്രചാരേ ച പിണ്ഡദഃ(൩) ॥൧൧൬.൦൦൬ നത്വാ ഗാവം വൈതരണ്യാമേകവിംശകുലോദ്ധൃതിഃ ।൧൧൬.൦൦൭ ശ്രാദ്ധപിണ്ഡപ്രദാതാ(൪) സ്യാത്ക്രൌഞ്ചപദേ ച പിണ്ഡദഃ(൫) ॥൧൧൬.൦൦൭ തൃതീയായാം വിശാലായാം നിശ്ചിരായാഞ്ച പിണ്ഡദഃ ।൧൧൬.൦൦൮ ഋണമോക്ഷേ പാപമോക്ഷേ ഭസ്മകുണ്ഡേഽഥ ഭസ്മനാ ॥൧൧൬.൦൦൮ സ്നാനകൃന്മുച്യതേ പാപാന്നമേദ്ദേവം ജനാര്ദനമ് ।൧൧൬.൦൦൯ ഏഷ പിണ്ഡോ മയാ ദത്തസ്തവ ഹസ്തേ ജനാര്ദന ॥൧൧൬.൦൦൯ പരലോകഗതേ മഹ്യമക്ഷ്യയ്യമുപതിഷ്ഠതാം ।൧൧൬.൦൧൦ ഗയായാം പിതൃരൂപേണ സ്വയമേവ ജനാര്ദനഃ ॥൧൧൬.൦൧൦ തം ദൃഷ്ട്വാ പുണ്ഡരീകാക്ഷം മുച്യതേ വൈ ഋണത്രയാത് ।൧൧൬.൦൧൧ മാര്കണ്ഡേയേശ്വരം നത്വാ നമേദ്ഗൃധ്രേശ്വരം നരഃ(൬) ॥൧൧൬.൦൧൧ മൂലക്ഷേത്രേ മഹേശസ്യ ധാരായാം പിണ്ഡദോ ഭവേത് ।൧൧൬.൦൧൨ ടിപ്പണീ ൧ നമേന്നര ഇതി ഖ.. , ഗ.. , ഘ.. , ങ.. , ഛ.. ച ൨ മാസപദേഽന്നദ ഇതി ഖ.. , ഘ.. ച ൩ കപിലേശമിത്യാദിഃ, ഗോപ്രചാരേ ച പിണ്ഡദ ഇത്യന്തഃ പാഠോ ഗ.. പുസ്തകേ നാസ്തി ൪ ശ്രാദ്ധേ പിണ്ഡപ്രദതേതി ഖ.. ൫ ഭവേദാകാശഗങ്ഗായാമൈത്യാദിഃ, ക്രൌഞ്ചപാദേ ച പിണ്ഡദ ഇത്യന്തഃ പാഠഃ ഛ.. പുസ്തകേ നാസ്തി ൬ നമേദ്ഭൂതേശ്വരം നര ഇതി ഘ.. (൧)ഗൃധ്രകൂടേ ഗൃധ്രവടേ ധൌതപാദേ ച പിണ്ഡദഃ ॥൧൧൬.൦൧൨ പുഷ്കരിണ്യാം കര്ദമാലേ രാമതീര്ഥേ ച പിണ്ഡദഃ ।൧൧൬.൦൧൩ പ്രഭാസേശന്നമേത്പ്രേതശിലായാം പിണ്ഡദോ ഭവേത് ॥൧൧൬.൦൧൩ ദിവ്യാന്തരീക്ഷഭൂമിഷ്ഠാഃ പിതരോ ബാന്ധവാദയഃ ।൧൧൬.൦൧൪ പ്രേതാദിരൂപാ മുക്താഃ(൨) സ്യുഃ പിണ്ഡൈര്ദത്തൈര്മയാഖിലാഃ ॥൧൧൬.൦൧൪ സ്ഥാനത്രയേ പ്രേതശിലാ ഗയാശിരസി പാവനീ ।൧൧൬.൦൧൫ പ്രഭാസേ പ്രേതകുണ്ഡേ ച പിണ്ഡദസ്താരയേത്കുലമ് ॥൧൧൬.൦൧൫ വസിഷ്ഠേശന്നമസ്കൃത്യ തദഗ്രേ പിണ്ഡദോ ഭവേത് ।൧൧൬.൦൧൬ ഗയാനാഭൌ സുഷുമ്ണായാം മഹാകോഷ്ട്യാഞ്ച പിണ്ഡദഃ ॥൧൧൬.൦൧൬ ഗദാധരാഗ്രതോ മുണ്ഡപൃഷ്ഠേ ദേവ്യാശ്ച സന്നിധൌ ।൧൧൬.൦൧൭ മുണ്ദപൃഷ്ഠം നമേദാദൌ ക്ഷേത്രപാലാദിസംയുതമ് ॥൧൧൬.൦൧൭ പൂജയിത്വാ ഭയം ന സ്യാദ്വിഷരോഗാദിനാശനമ് ।൧൧൬.൦൧൮ ബ്രഹ്മാണഞ്ച നമസ്കൃത്യ ബ്രഹ്മലോകം നയേത്കുലമ് ॥൧൧൬.൦൧൮ സുഭദ്രാം ബലഭദ്രഞ്ച പ്രപൂജ്യ പുരുഷോത്തമമ് ।൧൧൬.൦൧൯ സര്വകാമസമായുക്തഃ കുലമുദ്ധൃത്യ നാകഭാക്(൩) ॥൧൧൬.൦൧൯ ഹൃഷീകേശം നമസ്കൃത്യ തദഗ്രേ പിണ്ഡദോ ഭവേത് ।൧൧൬.൦൨൦ മാധവം പൂജയിത്വാ ച ദേവോ വൈമാനികോ(൪) ഭവേത് ॥൧൧൬.൦൨൦ മഹാലക്ഷ്മീം പ്രാര്ച്യ ഗൌരീം മങ്ഗലാഞ്ച സരസ്വതീമ് ।൧൧൬.൦൨൧ പിതൄനുദ്ധൃത്യ സ്വര്ഗസ്ഥോ ഭുക്തഭോഗോഽത്ര ശാസ്ത്രധീഃ ॥൧൧൬.൦൨൧ ടിപ്പണീ ൧ സര്വകാമസമായുക്തഃ കുലമുദ്ധൃത്യ ലോകഭാഗിതി പാഠോത്ര ഝ.. പുസ്തകേഽധികോഽസ്തി ൨ പ്രേതാദിരൂപമുക്താ ഇതി ഖ.. , ഗ.. , ഘ.. , ങ.. , ജ.. ച ൩ കുലമുദ്ധൃത്യ ലോകഭാഗിതി ഗ.. , ജ.. ച । വശിഷ്ഠേശമിത്യാദിഃ, കുലമുദ്ധൃത്യ നാകഭാഗിത്യന്തഃ പാഠോ ഝ.. പുസ്തകേ നാസ്തി ൪ ദേവൈര്വൈമാനിക ഇതി ഛ.. ദ്വാദശാദിത്യമഭ്യര്യ വഹ്നിം രേവന്തമിന്ദ്രകമ് ।൧൧൬.൦൨൨ രോഗാദിമുക്തഃ സ്വര്ഗീ സ്യാച്ഛ്രീകപര്ദിവിനായകമ് ॥൧൧൬.൦൨൨ പ്രപൂജ്യ കാര്ത്തികേയഞ്ച നിര്വിഘ്നഃ സിദ്ധിമാപ്നുയാത് ।൧൧൬.൦൨൩ സോമനാഥഞ്ച കാലേശങ്കേദാരം പ്രപിതാമഹമ് ॥൧൧൬.൦൨൩ സിദ്ധേശ്വരഞ്ച രുദ്രേശം രാമേശം ബ്രഹ്മകേശ്വരമ് ।൧൧൬.൦൨൪ അഷ്ടലിങ്ഗാനി ഗുഹ്യാനി പൂജയിത്വാ തു(൧) സര്വഭാക് ॥൧൧൬.൦൨൪ നാരായണം വരാഹഞ്ച നാരസിംഹം നമേച്ഛ്രിയേ ।൧൧൬.൦൨൫ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാഖ്യം ത്രിപുരഘ്നമശേഷദമ് ॥൧൧൬.൦൨൫ സീതാം രാമഞ്ച ഗരുഡം വാമനം സമ്പ്രപൂജ്യ ച ।൧൧൬.൦൨൬ സര്വകാമാനവാപ്നോതി ബ്രഹ്മലോകം നയേത്പിതൄന് ॥൧൧൬.൦൨൬ ദേവൈഃ സാര്ധം സമ്പ്രപൂജ്യ ദേവമാദിഗദാധരമ് ।൧൧൬.൦൨൭ ഋണത്രയവിനിര്മുക്തസ്താരയേത്സകലം കുലമ് ॥൧൧൬.൦൨൭ ദേവരൂപാ ശിലാ പുണ്യാ തസ്മാദ്ദേവമയീ ശിലാ ।൧൧൬.൦൨൮ ഗയായാം നഹി തത്സ്ഥാനം യത്ര തീര്ഥം ന വിദ്യതേ ॥൧൧൬.൦൨൮ യന്നാമ്നാ പാതയേത്പിണ്ഡം തന്നയേദ്ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് ।൧൧൬.൦൨൯ ഫല്ഗ്വീശം ഫല്ഗുചണ്ഡീം ച പ്രണമ്യാങ്ഗാരകേശ്വരമ് ॥൧൧൬.൦൨൯ മതങ്ഗസ്യ പദേ ശ്രാദ്ധീ ഭരതാശ്രമകേ ഭവേത് ।൧൧൬.൦൩൦ ഹംസതീര്ഥേ കോടിതീര്ഥേ യത്ര പാണ്ഡുശിലാന്നദഃ ॥൧൧൬.൦൩൦ തത്ര സ്യാദഗ്നിധാരായാം മധുസ്രവസി പിണ്ഡദഃ ।൧൧൬.൦൩൧ രുദ്രേശം കിലികിലേശം നമേദ്വൃദ്ധിവിനായകമ്(൨) ॥൧൧൬.൦൩൧ പിണ്ഡദോ ധേനുകാരണ്യേ പദേ ധേനോര്നമേച്ച ഗാമ് ।൧൧൬.൦൩൨ ടിപ്പണീ ൧ പൂജയിത്വാഥേതി ക.. , ഘ.. , ങ.. , ജ.. ച ൨ നമേദ്ബുദ്ധിവിനായകമിതി ഖ.. , ഗ.. , ഛ.. ച । നമേദ്വൃദ്ധവിനായകമിതി ഘ.. സര്വാന് പിതൄംസ്താരയേച്ച സരസ്വത്യാഞ്ച പിണ്ഡദഃ ॥൧൧൬.൦൩൨ സന്ധ്യാമുപാസ്യ സായാഹ്നേ നമേദ്ദേവീം സരസ്വതീമ് ।൧൧൬.൦൩൩ ത്രിസന്ധ്യാകൃദ്ഭവേദ്വിപ്രോ വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ ॥൧൧൬.൦൩൩ ഗയാം പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ഗയാവിപ്രാന് പ്രപൂജ്യ ച ।൧൧൬.൦൩൪ അന്നദാനാദികം സര്വം കൃതന്തത്രാക്ഷയം ഭവേത് ॥൧൧൬.൦൩൪ സ്തുത്വാ സമ്പ്രാര്ഥയേദേവമാദിദേവം ഗദാധരമ് ।൧൧൬.൦൩൫ ഗദാധരം ഗയാവാസം പിത്രാദീനാം ഗതിപ്രദമ് ॥൧൧൬.൦൩൫ ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാര്ഥം യോഗദം പ്രണമാമ്യഹമ് ।൧൧൬.൦൩൬ ദേഹേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിപ്രാണാഹങ്കാരവര്ജിതമ് ॥൧൧൬.൦൩൬ നിത്യശുദ്ധം ബുദ്ധിയുക്തം(൧) സത്യം ബ്രഹ്മ നമാമ്യഹമ് ।൧൧൬.൦൩൭ ആനന്ദമദ്വയം ദേവം ദേവദാനവവന്ദിതമ് ॥൧൧൬.൦൩൭ ദേവദേവീവൃന്ദയുക്തം സര്വദാ പ്രണമാമ്യഹമ് ।൧൧൬.൦൩൮ കലികല്മഷകാലാര്തിദമനം(൨) വനമാലിനമ് ॥൧൧൬.൦൩൮ പാലിതാഖിലലോകേശം(൩) കുലോദ്ധരണമാനസമ് ।൧൧൬.൦൩൯ വ്യക്താവ്യക്തവിഭക്താത്മാവിഭക്താത്മാനമാത്മനി ॥൧൧൬.൦൩൯ സ്ഥിതം സ്ഥിരതരം(൪) സാരം വന്ദേ ഘോരാഘമര്ദനമ്(൫) ।൧൧൬.൦൪൦ ആഗതോഽസ്മി ഗയാം ദേവ പിതൃകാര്യേ ഗദാധരഃ ॥൧൧൬.൦൪൦ ത്വം മേ സാക്ഷീ ഭവാദ്യേഹ അനൃണോഽഹമൃണത്രയാത് ।൧൧൬.൦൪൧ ടിപ്പണീ ൧ നിത്യശുദ്ധബുദ്ധിയുക്തമിതി ഘ.. , ഛ.. ച ൨ കാലാര്തിനാശനമിതി ഘ.. । കാലാര്തിദലനമിതി ഗ.. , ങ.. , ഘ.. , ജ.. ച ൩ പാലിതാഖിലദേവേശമിതി ഘ.. ൪ സ്ഥിതതരമിതി ഗ.. , ഘ.. , ങ.. ച ൫ വന്ദേഹമരിമര്ദനമിതി ങ.. । വന്ദേ സംസാരമര്ദനമിതി ജ.. സാക്ഷിണഃ സന്തു മേ ദേവാ ബ്രഹ്മേശാനാദയസ്തഥാ ॥൧൧൬.൦൪൧ മയാ ഗയാം സമാസാദ്യ പിതൄണാം നിഷ്കൃതിഃ കൃതാ ।൧൧൬.൦൪൨ ഗയാമാഹാത്മ്യപഠനാച്ഛ്രാദ്ധാദൌ ബ്രഹ്മലോകഭാക് ॥൧൧൬.൦൪൨ പിതൄണാമക്ഷയം ശ്രാദ്ധമക്ഷയം ബ്രഹ്മലോകദമ്

ഗയായാത്രയുടെ വിധി: അഗ്നി പറഞ്ഞു: മഹാനദിയായ ഗയാത്രിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യണം. രാവിലെ ഗയാത്രിയുടെ മുന്നിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തി പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ഉച്ചയ്ക്ക് വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്ത് ഗാനം, വാദ്യം എന്നിവയോടെ ഉപാസന നടത്തണം. സാവിത്രിയുടെ മുമ്പിൽ സന്ധ്യാവന്ദനവും അതേ സ്ഥലത്ത് പിണ്ഡദാനവും നടത്തണം. അഗസ്ത്യന്റെ പദത്തിൽ യോനിദ്വാരം കടന്ന് അകത്തുകയറി, പുറത്തുവരുമ്പോൾ വീണ്ടും യോനിദ്വാരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കേണ്ടതില്ല; അങ്ങനെ ഭവചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും. കാകശിലയിൽ ബലിയും കുമാരനു നമസ്കാരവും ചെയ്യണം. സ്വർഗ്ഗദ്വാരത്തിൽ, സോമകുണ്ഡത്തിൽ, വായു തീർത്തിൽ, ആകാശഗംഗയിൽ, കപിലതീർത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. കപിലേശ്വരനായ ശിവനു നമസ്കരിച്ചു, രുക്മികുണ്ഡത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. കോടിതീർത്തിൽ കോടീശ്വരനു നമസ്കരിച്ചു, അമോഘപദത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ഗദാലോലത്തിൽ, വാനരകത്തിൽ, ഗോപ്രചാരത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ഗാവു വെയ്തരണിയിൽ നമസ്കരിച്ചു, ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയെ മോചിപ്പിക്കാം. ശ്രാദ്ധപിണ്ഡം നൽകുന്നവൻ ക്രൗഞ്ചപദത്തിലും പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. തൃതീയയിൽ, വിശാലയിൽ, നിശ്ചിരയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ഋണമോക്ഷത്തിനും പാപമോക്ഷത്തിനും ഭസ്മകുണ്ഡത്തിൽ ഭസ്മം ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവനായ ജനാർദ്ദനനെ നമസ്കരിക്കണം. 'ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ നിന്നെ അർപ്പിക്കുന്നു; ഇത് പരലോകത്തുള്ള എന്റെ പിതാക്കന്മാർക്ക് അക്ഷയമായി ലഭിക്കട്ടെ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം. ഗയയിൽ പിതൃരൂപത്തിൽ സ്വയം ജനാർദ്ദനൻ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അങ്ങിനെ പുണ്ഡരീകാക്ഷനെ കണ്ടാൽ, മൂന്നു ഋണങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും. മാർക്കണ്ടേയേശ്വരനു നമസ്കരിച്ചു, ഗൃധ്രേശ്വരനു നമസ്കരിക്കണം. മൂലക്ഷേത്രത്തിൽ മഹേശ്വരന്റെ ധാരയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ഗൃധ്രകൂടത്തിൽ, ഗൃധ്രവട്ടിൽ, ധൗതപാദത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. പുഷ്കരിണിയിൽ, കർദമാലയിൽ, രാമതീർത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. പ്രഭാസേശ്വരനു നമസ്കരിച്ചു, പ്രേതശിലയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ദിവ്യ, അന്തരീക്ഷ, ഭൂമിയിലെ പിതാക്കന്മാർ, ബന്ധുക്കൾ, പ്രേതരൂപത്തിൽ മോചിതരാകും; ഞാൻ നൽകിയ പിണ്ഡങ്ങൾകൊണ്ടു എല്ലാവരും മോചനം നേടും. മൂന്ന് പ്രധാന സ്ഥാനങ്ങളിൽ—പ്രേതശില, ഗയാശിരസ്, പ്രഭാസത്തിലെ പ്രേതകുണ്ഡം—പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ കുടുംബം രക്ഷപ്പെടും. വസിഷ്ഠേശ്വരനു നമസ്കരിച്ചു, അവിടത്തെ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ഗയാനാഭിയിൽ, സുഷുമ്ണയിൽ, മഹാകോഷ്ഠിയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ഗദാധരന്റെ മുന്നിൽ, മുന്ഡപൃഷ്ഠത്തിൽ, ദേവിയുടെ സന്നിധിയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. ആദ്യം മുന്ഡപൃഷ്ഠത്തിൽ, ക്ഷേത്രപാലന്മാരോടൊപ്പം നമസ്കരിക്കണം. പൂജ ചെയ്താൽ ഭയമോ വിഷം, രോഗം എന്നിവ ഇല്ലാതാകും. ബ്രഹ്മാവിനെ നമസ്കരിച്ചു, ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് കുടുംബത്തെ നയിക്കാം. സുഭദ്രയും ബലഭദ്രനും പുരുഷോത്തമനെയും പൂജിച്ചാൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും. ഹൃഷീകേശനെ നമസ്കരിച്ചു, അവിടത്തെ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. മാധവനെ പൂജിച്ചാൽ ദേവന്മാരുടെ ലോകത്തിൽ എത്തും. മഹാലക്ഷ്മിയെ, ഗൗരിയെ, മംഗളദേവിയെ, സരസ്വതിയെ പൂജിച്ചാൽ, പിതാക്കന്മാരെ മോചിപ്പിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സുഖമായി ജീവിക്കും. പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യന്മാരെ, അഗ്നിയെ, രേവന്തനെ, ഇന്ദ്രനെ ആരാധിച്ചാൽ, രോഗങ്ങൾ ഇല്ലാതായി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും. ശ്രീകപർദിനായകനെ, കാർത്തികേയനെ പൂജിച്ചാൽ, എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും ഇല്ലാതായി സിദ്ധി നേടും. സോമനാഥനെ, കാലേശ്വരനെ, കെദാരേശ്വരനെ, പ്രപിതാമഹനെ, സിദ്ധേശ്വരനെ, രുദ്രേശ്വരനെ, രാമേശ്വരനെ, ബ്രഹ്മകേശ്വരനെ, എട്ടു രഹസ്യലിംഗങ്ങളെ പൂജിച്ചാൽ എല്ലാ ഫലങ്ങളും ലഭിക്കും. നാരായണനെ, വരാഹനെ, നരസിംഹനെ ശ്രീഭാഗ്യത്തിനായി നമസ്കരിക്കണം. ബ്രഹ്മ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ, ത്രിപുരഘ്നൻ എന്നിവരെ നമസ്കരിക്കണം. സീതയെയും രാമനെയും, ഗരുഡനെയും, വാമനനെയും പൂജിച്ചാൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ പിതാക്കന്മാരെ നയിക്കാം. ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആദിദേവനായ ഗദാധരനെ പൂജിച്ചാൽ, മൂന്നു ഋണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി മുഴുവൻ കുടുംബത്തെയും രക്ഷിക്കാം. ദേവരൂപമുള്ള ശിലകൾ ഗയയിൽ പുണ്യവതികളാണ്, അതിനാൽ അവ ദേവസ്വരൂപമാണ്. ഗയയിൽ തീർത്ഥം ഇല്ലാത്ത സ്ഥലം ഒന്നുമില്ല. ഏത് സ്ഥലത്തും പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാലും, അതു ബ്രഹ്മതത്ത്വത്തിലേക്ക് നയിക്കും. ഫൽഗ്വീശ്വരനെയും ഫൽഗുചണ്ഡിയെയും നമസ്കരിച്ചു, അങ്കാരകേശ്വരനെ നമസ്കരിക്കണം. മതംഗന്റെ പദത്തിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം. ഭാരതാശ്രമത്തിൽ, ഹംസതീർത്തിൽ, കോടിതീർത്തിൽ, പാണ്ഡുശിലയിൽ അന്നം നൽകണം. അഗ്നിധാരയിൽ, മധുസ്രവത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. രുദ്രേശ്വരനെയും കിലികിലേശ്വരനെയും, വൃദ്ധിവിനായകനെയും നമസ്കരിക്കണം. ധേനുകാരണ്യത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ച്, പശുവിന്റെ പദത്തിൽ പശുവിനെ നമസ്കരിക്കണം. എല്ലാ പിതാക്കന്മാരെയും രക്ഷിച്ച്, സരസ്വതീതീർത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. വൈകുന്നേരം സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്ത്, സരസ്വതീദേവിയെ നമസ്കരിക്കണം. മൂന്ന് സന്ധ്യകളും ആചരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പഠിച്ചവനാകും. ഗയയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ഗയാവിപ്രന്മാരെ ആദരിക്കണം. അന്നദാനം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ദാനങ്ങളും അവിടെ ചെയ്താൽ അക്ഷയഫലം ലഭിക്കും. അങ്ങനെ ആദിദേവനായ ഗദാധരനെ സ്തുതിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കണം: 'ഗയയിൽ വാസം ചെയ്യുന്ന ഗദാധരനേ, പിതാക്കന്മാർക്കും മറ്റും ഗതി നൽകുന്നവനേ, ധർമ്മത്തിനും അർത്ഥത്തിനും കാമത്തിനും മോക്ഷത്തിനും യോഗം നൽകുന്നവനേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ശരീരവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ബുദ്ധിയും പ്രാണനും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്ത, നിത്യശുദ്ധനും ബുദ്ധിയുള്ളവനും സത്യമായ ബ്രഹ്മവും ആയ ദൈവത്തെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ആനന്ദസ്വരൂപനായ, ദേവതകളും അസുരന്മാരും വണങ്ങുന്ന ദൈവത്തെ, ദേവീദേവതകളുടെ കൂട്ടത്തോടെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. കലികാലത്തിലെ പാപങ്ങളും കഷ്ടതകളും നീക്കുന്ന, വനമാലധാരിയായ, ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ, കുടുംബങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കുന്ന ദൈവത്തെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. വ്യക്തവും അവ്യക്തവും ആയി നിലകൊള്ളുന്ന, ഭയങ്കര പാപങ്ങളെ തകർക്കുന്ന ദൈവത്തെ ഞാൻ വണങ്ങുന്നു.' 'ദേവാ, ഞാൻ ഗയയിൽ എത്തി പിതൃകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു. നീ എന്നെ സാക്ഷിയാകണം. ഇന്ന് ഞാൻ മൂന്നു ഋണങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി.' 'ബ്രഹ്മേശ്വരനും മറ്റു ദേവന്മാരും എന്നെ സാക്ഷീകരിക്കട്ടെ. ഞാൻ ഗയയിൽ എത്തി പിതാക്കന്മാരുടെ മോചനത്തിന് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു. ഗയാമാഹാത്മ്യം വായിച്ചാൽ, ശ്രാദ്ധം തുടങ്ങിയാൽ ബ്രഹ്മലോകഫലം ലഭിക്കും. പിതാക്കന്മാർക്ക് അക്ഷയമായ ശ്രാദ്ധഫലവും, ബ്രഹ്മലോകവും ലഭിക്കും.'

ശ്രാദ്ധകല്പഃ thumb|പാര്വണശ്രാദ്ധ. [https://www.youtube.com/watch?v=Vmk_20EaOS8 പാര്വണ ശ്രാദ്ധ വിധി] അഗ്നിരുവാച കാത്യായനോ മുനീനാഹ യഥാ ശ്രാദ്ധം തഥാ വദേ ।൧൧൭.൦൦൧ ഗയാദൌ ശ്രാദ്ധം കുര്വീത സങ്ക്രാന്ത്യാദൌ വിശേഷതഃ ॥൧൧൭.൦൦൧ കാലേ വാപരപക്ഷേ ച ചതുര്ഥ്യാ ഊര്ധ്വമേവ വ ।൧൧൭.൦൦൨ സമ്യാദ്യ ച പദര്ക്ഷേ ച(൧) പൂര്വേദ്യുശ്ച നിമന്ത്രയേത് ॥൧൧൭.൦൦൨ യതീന് ഗൃഹസ്ഥസാധൂന് വാ സ്നാതകാഞ്ഛ്രോത്രിയാന് ദ്വിജാന് ।൧൧൭.൦൦൩ അനവദ്യാന് കര്മനിഷ്ഠാന് ശിഷ്ടാനാചാരസംയുതാന്(൨) ॥൧൧൭.൦൦൩ ടിപ്പണീ ൧ സമ്പാദ്യ പരമര്ക്ഷേ ചേതി ഛ.. ൨ ആചാരസംസ്കൃതാനിതി ഗ.. , ജ.. ച വര്ജയേച്ഛിത്രികുഷ്ഠ്യാദീന്ന ഗൃഹ്ണീയാന്നിമന്ത്രിതാന് ।൧൧൭.൦൦൪ സ്നാതാഞ്ഛുചീംസ്തഥാ ദാന്താന് പ്രാങ്മുഖാന് ദേവകര്മണി ॥൧൧൭.൦൦൪ ഉപവേശയേത്ത്രീന് പിത്ര്യാദീനേകൈകമുഭയത്ര വാ ।൧൧൭.൦൦൫ ഏവം മാതാമഹാദേശ്ച ശാകൈരപി ച കാരയേത് ॥൧൧൭.൦൦൫ തദഹ്നി ബ്രഹ്മചാരീ സ്യാദകോപോഽത്വരിതോ മൃദുഃ(൧) ।൧൧൭.൦൦൬ സത്യോഽപ്രമത്തോഽനധ്വന്യോ അസ്വാധ്യായശ്ച(൨) വാഗ്യതഃ ॥൧൧൭.൦൦൬ സര്വാംശ്ച പങ്ക്തിമൂര്ധന്യാന് പൃച്ഛേത്പ്രശ്നേ തഥാസനേ ।൧൧൭.൦൦൭ ദര്ഭാനാസ്തീര്യ ദ്വിഗുണാന് പിത്രേ ദേവാദികഞ്ചരേത് ॥൧൧൭.൦൦൭ വിശ്വാന്ദേവാനാവാഹയിഷ്യേ പൃച്ഛേദാവാഹയേതി ച ।൧൧൭.൦൦൮ വിശ്വേദേവാസ ആവാഹ്യ വികീര്യാഥ യവാന് ജപേത് ॥൧൧൭.൦൦൮ വിശ്വേ ദേവാഃ ശൃണുതേമം പിതൄനാവാഹയിഷ്യേ ച ।൧൧൭.൦൦൯ പൃച്ഛേദാവാഹയേത്യുക്തേ ഉശന്തസ്ത്വാ സമാഹ്വയേത് ॥൧൧൭.൦൦൯ തിലാന് വികീര്യാഥ ജപേദായാന്ത്വിത്യാദി പിത്രകേ ।൧൧൭.൦൧൦ സപിത്രിത്രേ നിഷിഞ്ചേദ്വാ ശന്നോ ദേവീരഭി തൃചാ ॥൧൧൭.൦൧൦ യവോഽസീതി യവാന് ദത്വാ പിത്രേ സര്വത്ര വൈ തിലാന് ।൧൧൭.൦൧൧ തിലോഽസി സോമദേവത്യോ ഗോസവോ ദേവനിര്മിതഃ ।൧൧൭.൦൧൧ പ്രത്നമദ്ഭിഃ പൃക്തഃ സ്വധയാ പിതൄന് ലോകാന് പ്രീണാഹി നഃ സ്വധാ । ഇതി ശ്രീശ്ച തേതി ദദേത്പുഷ്പം പാത്രേ ഹൈമേഽഥ രാജതേ ॥൧൧൭.൦൧൧ ഔദുമ്വരേ വാ ഖഡ്ഗേ വാ പര്ണപാത്രേ പ്രദക്ഷിണമ് ।൧൧൭.൦൧൨ ദേവാനാമപസവ്യം തു പിതൄണാം സവ്യമാചരേത് ॥൧൧൭.൦൧൨ ടിപ്പണീ ൧ അത്വരിതോഽത്യൃജുരിതി ങ.. ൨ സത്യേ പ്രപന്നോഽനധ്വന്യോ ഹ്യസ്വാധ്യായശ്ചേതി ഖ.. , ഘ.. ച ഏകൈകസ്യ ഏകൈകേന സപവിത്രകരേഷു ച ।൧൧൭.൦൧൩ യാ ദിവ്യാ ആപഃ പയസാ സമ്ബഭൂവുര്യാ അന്തരിക്ഷാ ഉതപാര്ഥിവീര്യാഃ ഹിരണ്യവര്ണാ യജ്ഞിയാസ്താ ന ആപഃ ശിവാഃ സംശ്യോനാഃ സുഹവാ ഭവന്തു ൧൧൭.൦൧൩ അവധൈവം പിതാമഹദേഃ സംസ്രവാത്പ്രഥമേ ചരേത്(൧) ।൧൧൭.൦൧൪ പിതൃഭ്യഃ സ്ഥാനമസീതി ന്യുബ്ജം പാത്രം കരോത്യധഃ ॥൧൧൭.൦൧൪ അത്ര ഗന്ധപുഷ്പധൂപദീപാച്ഛാദനദാനകം ।൧൧൭.൦൧൫ ഘൃതാക്തമന്നമുദ്ധൃത്യ പൃച്ഛത്യഗ്നൌ കരിഷ്യേ ച ॥൧൧൭.൦൧൫ കുരുഷ്വേത്യഭ്യനുജ്ഞാതോ ജുഹുയാത്സാഗ്നികോഽനലേ ।൧൧൭.൦൧൬ അനഗ്നികഃ പിതൃഹസ്തേ(൨) സപവിത്രേ തു മന്ത്രതഃ ॥൧൧൭.൦൧൬ അഗ്നയേ കവ്യവാഹനായ സ്വാഹേതി(൩) പ്രഥമാഹുതിഃ ।൧൧൭.൦൧൭ സോമായ പിതൃമതേഽഥ യമായാങ്ഗിരസേ പരേ ॥൧൧൭.൦൧൭ ഹുതശേഷം ചാന്നപാത്രേ ദത്വാ പാത്രം സമാലഭേത് ।൧൧൭.൦൧൮ പൃഥിവീ തേ പാത്രന്ദ്യൌഃ പിധാനം ബ്രാഹ്മണസ്യ മുഖേ അമൃതേ അമൃതം ജുഹോമി സ്വാഹേതി ജപ്ത്വേദം വിഷ്ണുരിത്യന്നേ ദ്വിജാങ്ഗുഷ്ഠന്നിവേശയേത് ॥൧൧൭.൦൧൮ അപഹതേതി ച തിലാന് വികീര്യാന്നം പ്രദായയേത് ।൧൧൭.൦൧൯ ജുഷധ്വമിതി ചോക്ത്വാഥ ഗായത്ര്യാദി തതോ ജപേത് ॥൧൧൭.൦൧൯ ടിപ്പണീ ൧ ഏകൈകസ്യേത്യാദിഃ, പ്രഥമേ ചരേദിത്യന്തഃ പാഠോ ഝ.. പുസ്തകേ നാസ്തി ൨ അനഗ്നികോ ജലേ ചൈവേതി ങ.. ൩ സ്വധേതി ക.. ദേവതാഭ്യഃ പിതൃഭ്യശ്ച മഹായോഗിഭ്യ ഏവ ച ।൧൧൭.൦൨൦ നമഃ സ്വധായൈ സ്വാഹയൈ നിത്യമേവ നമോ നമഃ(൧) ॥൧൧൭.൦൨൦ തൃപ്താന് ജ്ഞാത്വാന്നം വികിരേദപോ ദദ്യാത്സകൃത്സകൃത് ।൧൧൭.൦൨൧ ഗായത്രീം പൂര്വവജ്ജപ്ത്വാ മധു മധ്വിതി വൈ ജപേത് ॥൧൧൭.൦൨൧ തൃപ്താഃ സ്ഥ ഇതി സമ്പൃച്ഛേത്തൃപ്താഃ സ്മ ഇതി വൈ വദേത് ।൧൧൭.൦൨൨ ശേഷമന്നമനുജ്ഞാപ്യ സര്വമന്നമഥൈകതഃ ॥൧൧൭.൦൨൨ ഉദ്ധൃത്യോച്ഛിഷ്ടപാര്ശ്വേ തു കൃത്വാ ചൈവാവനേജനം ।൧൧൭.൦൨൩ ദദ്യാത്കുശേഷു ത്രീന് പിണ്ഡാനാചാന്തേഷു പരേ ജഗുഃ ॥൧൧൭.൦൨൩ ആചാന്തേഷൂദകം പുഷ്പാണ്യക്ഷതാനി പ്രദാപയേത് ।൧൧൭.൦൨൪ അക്ഷയ്യോദകമേവാഥ ആശിഷഃ പ്രാര്ഥയേന്നരഃ(൨) ॥൧൧൭.൦൨൪ അഘോരാഃ പിതരഃ സന്തു ഗോത്രന്നോ വര്ധതാം സദാ ।൧൧൭.൦൨൫ ദാതാരോ നോഽഭിവര്ധന്താം വേദാഃ സന്തതിരേവ ച ॥൧൧൭.൦൨൫ ശ്രദ്ധാ ച നോ മാവ്യഗമദ്ബഹുദേയം ച നോഽസ്ത്വിതി ।൧൧൭.൦൨൬ അന്നഞ്ച നോ ബഹു ഭവേദതിഥീംശ്ച ലഭേമഹി ॥൧൧൭.൦൨൬ യാചിതാരശ്ച നഃ സന്തു മാ ച യാചിസ്മ കഞ്ചന ।൧൧൭.൦൨൭ സ്വധാവാചനീയാന് കുശാനാസ്തീര്യ സപവിത്രകാന്(൩) ॥൧൧൭.൦൨൭ സ്വധാം വാചയിഷ്യേ പൃച്ഛേദനുജ്ഞാതശ്ച വാച്യതാം ।൧൧൭.൦൨൮ പിതൃഭ്യഃ പിതാമഹേഭ്യഃ പ്രപിതാമഹമുഖ്യകേ ॥൧൧൭.൦൨൮ സ്വധോച്യതാമസ്തു സ്വധാ ഉച്യമാനസ്തഥൈവ ച ।൧൧൭.൦൨൯ അപോ നിഷിഞ്ചേദുത്താനം പാത്രം കൃത്വാഥ ദക്ഷിണാം ॥൧൧൭.൦൨൯ ടിപ്പണീ ൧ സ്വാഹായൈ നിത്യമേവ ഭവന്ത്വിതി ഇതി ഖ.. , ഛ.. ച ൨ പ്രാര്ഥയേത്തത ഇതി ഘ.. , ജ.. , ഝ.. ച ൩ അഘോരാഃ പിതര ഇത്യാദിഃ, ആസ്തീര്യ സപവിത്രകാനിത്യന്തഃ പാഠഃ ഖ.. , ഛ.. പുസ്തകദ്വയേ നാസ്തി യഥാശക്തി പ്രദദ്യാച്ച ദൈവേ പൈത്രേഽഥ വാചയേത് ।൧൧൭.൦൩൦ വിശ്വേ ദേവാഃ പ്രീയന്താഞ്ച വാജേ വിസര്ജയേത് ॥൧൧൭.൦൩൦ ആമാവാജസ്യേത്യനുവ്രജ്യ കൃത്വാ വിപ്രാന് പ്രദക്ഷിണം ।൧൧൭.൦൩൧ ഗൃഹേ വിശേദമാവാസ്യാം മാസി മാസി ചരേത്തഥാ ॥൧൧൭.൦൩൧ ഏകോദ്ദിഷ്ടം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രാദ്ധം പൂര്വവദാചരേത് ।൧൧൭.൦൩൨ ഏകം പവിത്രമേകാര്ധം ഏകം പിണ്ഡമ്പ്രദാപയേത് ॥൧൧൭.൦൩൨ നാവാഹനാഗ്നൌകരണം വിശ്വേ ദേവാ ന ചാത്ര ഹി ।൧൧൭.൦൩൩ തൃപ്തിപ്രശ്നേ സ്വദിതമിതി വദേത്സുഖദിതം ദ്വിജഃ ॥൧൧൭.൦൩൩ ഉപതിഷ്ഠതാമിത്യക്ഷയ്യേ വിസര്ഗേ ചാഭിരമ്യതാം ।൧൧൭.൦൩൪ അഭിരതാഃ സ്മ ഇത്യപരേ ശേഷം പൂര്വവദാചരേത് ॥൧൧൭.൦൩൪ സപിണ്ഡീകരണം വക്ഷ്യേ അബ്ദാന്തേ മധ്യതോഽപി വാ ।൧൧൭.൦൩൫ പിതൄണാം ത്രീണി പാത്രാണി ഏകമ്പ്രേതസ്യ പാത്രകം ॥൧൧൭.൦൩൫ സപവിത്രാണി ചത്വാരി തിലപുഷ്പയുതാനി ച ।൧൧൭.൦൩൬ ഗന്ധോദകേന യുക്താനി(൧) പൂരയിത്വാഭിഷിഞ്ചതി ॥൧൧൭.൦൩൬ പ്രേതപാത്രം പിതൃപാത്രേ യേ സമനാ ഇതി ദ്വയാത് ।൧൧൭.൦൩൭ പൂര്വവത്പിണ്ഡദാനാദി പ്രേതാനാം പിതൃതാ ഭവേത് ॥൧൧൭.൦൩൭ അഥാഭ്യുദയികം ശ്രാദ്ധം വക്ഷ്യേ സര്വം തു പൂര്വവത് ।൧൧൭.൦൩൮ ജപേത്പിതൃമന്ത്രവര്ജം പൂര്വാഹ്ണേ തത്പ്രദക്ഷിണം ॥൧൧൭.൦൩൮ ഉപചാരാ ഋജുകുശാസ്തിലാര്ഥൈശ്ച യവൈരിഹ(൨) ।൧൧൭.൦൩൯ തൃപ്തിപ്രശ്നസ്തു സമ്പന്നം സുസമ്പന്നം വദേദ്ദ്വിജഃ ॥൧൧൭.൦൩൯ ടിപ്പണീ ൧ ഗന്ധോദകേന സിക്താനി ഇതി ജ.. ൨ അഥാഭ്യുദയികമിത്യാദിഃ, യവൈരിഹ ഇത്യന്തഃ പാഠോ ഝ.. പുസ്തകേ നാസ്തി ദധ്യക്ഷതവദരാദ്യാഃ(൧) പിണ്ഡാ നാന്ദീമുഖാന് പിതൄന് ।൧൧൭.൦൪൦ ആവാഹയിഷ്യേ പൃച്ഛേച്ച പ്രീയന്താമിതി ചാക്ഷയേ ॥൧൧൭.൦൪൦ നാന്ദീമുഖാശ്ച പിതരോ വാചയിഷ്യേഽഥ പൃച്ഛതി ।൧൧൭.൦൪൧ നാന്ദീമുഖാന് പിതൃഗണാന് പ്രീയന്താമിത്യഥോ വദേത് ॥൧൧൭.൦൪൧ നാന്ദീമുഖാശ്ച പിതരസ്തത്പിതാ പ്രപിതാമഹഃ ।൧൧൭.൦൪൨ മാതാമഹഃ പ്രമാതാമഹോ വൃദ്ധപ്രമാതൃകാമഹഃ ॥൧൧൭.൦൪൨ സ്വധാകാരന്ന യുഞ്ജീത യുഗ്മാന് വിപ്രാംശ്ച ഭോജയേത് ।൧൧൭.൦൪൩ തൃപ്തിം വക്ഷ്യേ പിതൄണാം ച ഗ്രാമ്യൈരോഷധിഭിസ്തഥാ ॥൧൧൭.൦൪൩ മാസന്തൃപ്തിസ്തഥാരണ്യൈഃ(൨) കന്ദമൂലഫലാദിഭിഃ ।൧൧൭.൦൪൪ മത്സ്യൈര്മാസദ്വയം മാര്ഗൈസ്ത്രയം വൈ ശാകുനേന ച ॥൧൧൭.൦൪൪ ചതുരോ രൌരവേണാഥ(൩) പഞ്ച ഷട്ഛാഗലേന തു(൪) ।൧൧൭.൦൪൫ കൂര്മേണ സപ്ത ചാഷ്ടൌ ച വാരാഹേണ നവൈവ തു ॥൧൧൭.൦൪൫ മേഷമാംസേന ദശ ച മാഹിഷൈഃ പാര്ഷതൈഃ ശിവൈഃ ।൧൧൭.൦൪൬ സംവത്സരന്തു ഗവ്യേന പയസാ പായസേന വാ ॥൧൧൭.൦൪൬ വാര്ധീനസസ്യ മാംസേന തൃപ്തിര്ദ്വാദശവാര്ഷികീ ।൧൧൭.൦൪൭ ഖഡ്ഗമാംസം കാലശാകം ലോഹിതച്ഛാഗലോ(൫) മധു ॥൧൧൭.൦൪൭ മഹാശല്കാശ്ച വര്ഷാസു മഘാശ്രാദ്ധമഥാക്ഷയം(൬) ।൧൧൭.൦൪൮ മന്ത്രാധ്യായ്യഗ്നിഹോത്രീ ച ശാഖാധ്യായീ ഷഡങ്ഗവിത് ॥൧൧൭.൦൪൮ തൃണാചികേതഃ ത്രിമധുര്ധര്മദ്രോണസ്യ(൭) പാഠകഃ ।൧൧൭.൦൪൯ ത്രിഷുപര്ണജ്യേഷ്ഠസാമജ്ഞാനീ സ്യുഃ പങ്ക്തിപാവനാഃ ॥൧൧൭.൦൪൯ ടിപ്പണീ ൧ ദധ്യക്ഷതവദര്യാദ്യാ ഇതി ഗ.. , ഛ.. ച ൨ തഥാ വന്യൈരിതി ഖ.. , ങ.. ച ൩ വത്സരം രൌരവേണാഥേതി ഘ.. ൪ പഞ്ചകം ഛാഗസ്തേന തു ഇതി ങ.. ൫ ലോഹിതച്ഛാഗക ഇതി ഗ.. , ഘ.. , ങ.. ച ൬ മഘാശ്രാദ്ധമിഹാക്ഷയമിതി ഝ.. ൭ ജലദ്രോണസ്യേതി ഝ.. കമ്യാനാം കല്പമാഖ്യാസ്യേ(൧) പ്രതിപത്സു ധനം ബഹു ।൧൧൭.൦൫൦ സ്ത്രിയഃ പരാ ദ്വിതീയായാഞ്ചതുര്ഥ്യാം ധര്മകാമദഃ ॥൧൧൭.൦൫൦ പഞ്ചമ്യാം പുത്രകാമസ്തു ഷഷ്ഠ്യാഞ്ച ശ്രൈഷ്ഠ്യഭാഗപി(൨) ।൧൧൭.൦൫൧ കൃഷിഭാഗീ ച സപ്തമ്യാമഷ്ടമ്യാമര്ഥലാഭകഃ ॥൧൧൭.൦൫൧ നവമ്യാഞ്ച ഏകശഫാ(൩) ദശമ്യാങ്ഗോഗണോ ഭവേത് ।൧൧൭.൦൫൨ ഏകദശ്യാം പരീവാരോ ദ്വാദശ്യാന്ധനധാന്യകം ॥൧൧൭.൦൫൨ ജ്ഞാതിശ്രേഷ്ഠ്യം ത്രയോദശ്യാം ചതുര്ദശ്യാഞ്ച ശസ്ത്രതഃ(൪) ।൧൧൭.൦൫൩ മൃതാനാം ശ്രാദ്ധം സര്വാപ്തമമാവാസ്യാം സമീരിതം(൫) ॥൧൧൭.൦൫൩ സപ്ത വ്യാധാ ദശാരണ്യേ(൬) മൃഗാഃ കാലഞ്ജരേ ഗിരൌ ।൧൧൭.൦൫൪ ചക്രവാകാഃ ശരദ്വീപേ ഹംസാഃ സരസി മാന്സേ ॥൧൧൭.൦൫൪ തേഽപി ജാതാഃ(൭) കുരുക്ഷേത്രേ ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ ।൧൧൭.൦൫൫ പ്രസ്ഥിതാ ദൂരമധ്വാനം യൂയന്തേഭ്യോഽവസീദത ॥൧൧൭.൦൫൫ ശ്രാദ്ധാദൌ പഠിതേ ശ്രാദ്ധം പൂര്ണം സ്യാദ്ബ്രഹ്മലോകദം ।൧൧൭.൦൫൬ ശ്രാദ്ധം കുര്യാച്ച പുത്രാദിഃ(൮) പിതുര്ജീവതി തത്പിതുഃ ॥൧൧൭.൦൫൬ തത്പിതുസ്തത്പിതുഃ കുര്യാജ്ജീവതി പ്രപിതാമഹേ ।൧൧൭.൦൫൭ പിതുഃ പിതാമസ്ഹസ്യാഥ പരസ്യ പ്രപിതാമാത്(൯) ॥൧൧൭.൦൫൭ ടിപ്പണീ ൧ കാലമാഖ്യാസ്യേ ഇതി ഝ.. ച ൨ ശ്രേഷ്ഠഭാഗ്യപി ഇതി ഖ.. , ഗ.. , ങ.. , ഛ.. ച । ജ്യേഷ്ഠഭാഗപി ഇതി ഘ.. ൩ നവമ്യാം വൈ ശഫപതിരിതി ജ.. ൪ ചതുര്ദശ്യാഞ്ച ശാസ്ത്രത ഇതി ഖ.. , ഘ.. ച ൫ മൃതാനാം ശ്രാദ്ധം സര്വാപ്തിരമാവാസ്യാ സമീരിതാ ഇതി ക.. ൬ ദശാര്ണേഷു ഇതി ഖ.. , ഗ.. , ങ.. , ഛ.. ച ൭ തേഽഭിജാതാ ഇതി ഖ.. , ഘ.. ച ൮ കുര്യാത്സുപുത്രോഽപി ഇതി ഛ.. ൯ തത്പിതുരിത്യാദിഃ, പ്രപിതാമഹാദിത്യന്തഃ പാഠോ ഝ.. പുസ്തകേ നാസ്തി ഏവം മാത്രാദികസ്യാപി തഥാ മാതാമഹാദികേ ।൧൧൭.൦൫൮ ശ്രാദ്ധകല്പം പഠേദ്യസ്തു സ ലഭേത്ശ്രാദ്ധകൃത്ഫലം(൧) ॥൧൧൭.൦൫൮ തീര്ഥേ യുഗാദൌ മന്വാദൌ ശ്രാദ്ധം ദത്തമഥാക്ഷയം ।൧൧൭.൦൫൯ അശ്വയുച്ഛുക്ലനവമീ ദ്വാദശീ കര്തികേ തഥാ ॥൧൧൭.൦൫൯ തൃതീയാ ചൈവ മാഘസ്യ തഥാ ഭാദ്രപദസ്യ ച ।൧൧൭.൦൬൦ ഫാല്ഗുനസ്യാപ്യമാവാസ്യാ പൌഷയൈകാദശീ തഥാ ॥൧൧൭.൦൬൦ ആഷാഢസ്യാപി ദശമീ മാഘമാസസ്യ സപ്തമീ ।൧൧൭.൦൬൧ ശ്രാവണേ ചാഷ്ടമീ കൃഷ്ണാ തഥാഷാഢേ ച പൂര്ണിമാ ॥൧൧൭.൦൬൧ കര്തികീ ഫാല്ഗുനീ തദ്വജ്ജ്യൈഷ്ഠേ പഞ്ചദശീ സിതാ ।൧൧൭.൦൬൨ സ്വായമ്ഭുവാദ്യാ മനവസ്തേഷാമാദ്യാഃ കിലാക്ഷയാഃ ॥൧൧൭.൦൬൨ ഗയാ പ്രയാഗോ ഗങ്ഗാ ച കുരുക്ഷേത്രം ച നര്മദാ ।൧൧൭.൦൬൩ ശ്രീപര്വതഃ പ്രഭാസശ്ച ശാലഗ്രാമോ വരാണസീ(൨) ॥൧൧൭.൦൬൩ ഗോദാവരീ തേഷു ശ്രാദ്ധം സ്ത്രീപുരുഷോത്തമാദിഷു

ശ്രാദ്ധവിധി: അഗ്നി പറഞ്ഞു: കാത്യായനമുനി പറഞ്ഞു പോലെ, ഞാൻ ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ വിധി വിശദീകരിക്കുന്നു. ഗയയിലും മറ്റും, പ്രത്യേകിച്ച് സംക്രാന്തി തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം. അപ്പരപക്ഷത്തിൽ, നാലാം തീയതി കഴിഞ്ഞ്, സമാപ്തിയിലും പൂർവ്വദിവസത്തിലും ക്ഷണിക്കണം. യതിമാരെയും ഗൃഹസ്ഥസാധുക്കളെയും, സ്നാതകരെയും ശ്രോത്രിയന്മാരെയും ക്ഷണിക്കണം. അച്ചടക്കമുള്ള, കര്‍മ്മനിഷ്ഠരായ, നല്ല ആചാരമുള്ളവരെ മാത്രം സ്വീകരിക്കണം. ചിത്തിരം, കുഷ്ഠം തുടങ്ങിയ രോഗികളെയും ക്ഷണിക്കരുത്. സ്നാനം ചെയ്ത, ശുദ്ധരായ, ദമനമുള്ള, ദേവകർമ്മത്തിൽ മുഖം കിഴിച്ചിരിക്കുന്നവരെ ക്ഷണിക്കണം. മൂന്നു പേർക്ക് പിതൃകാർയ്യങ്ങൾക്കായി, ഓരോരുത്തരെയും ഇരുത്തണം. മാതാമഹാദികൾക്കും ഇങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യാം. അന്നേദിവസം ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കണം, കോപം കാണിക്കരുത്, അത്യാവശ്യങ്ങൾക്കായി മാത്രം സംസാരിക്കണം, സത്യവാനായിരിക്കണം, ശ്രദ്ധയോടെ പ്രവർത്തിക്കണം, വഴിയാത്ര ഒഴിവാക്കണം, സ്വാധ്യായം ഒഴിവാക്കണം, വാക്കിൽ നിയന്ത്രണമുണ്ടാകണം. പങ്ക്തിയിലെ മുതിർന്നവരെ ചോദിച്ചറിയണം. ദർഭം ഇരുത്തി, രണ്ടിരട്ടി ദർഭം ഉപയോഗിച്ച് പിതാവിനും ദേവന്മാർക്കും അർപ്പണം നടത്തണം. വിശ്വദേവന്മാരെ ആഹ്വാനിക്കാമോ എന്ന് ചോദിച്ച്, അവരെ ആഹ്വാനിക്കണം. വിശ്വദേവന്മാരെ ആഹ്വാനിച്ച്, യവം വിതറി ജപിക്കണം. 'വിശ്വദേവന്മാരേ, ഈ ശ്രാദ്ധം കേൾക്കൂ; പിതാക്കന്മാരെ ആഹ്വാനിക്കാം' എന്ന് പറയണം. പിതാക്കന്മാരെ ആഹ്വാനിക്കാമോ എന്ന് ചോദിച്ചാൽ, അവർ സമ്മതിക്കും. തിലം വിതറി, 'വരിക' എന്നർത്ഥത്തിൽ പിതൃമന്ത്രം ജപിക്കണം. പിതാക്കന്മാരെ സ്നാനജലത്തിൽ ആഹ്വാനിക്കാം. യവം അർപ്പിച്ച്, എല്ലായിടത്തും തിലം ഉപയോഗിക്കണം. 'നീ തിലം ആണു; സോമദേവതയുടെ അനുഗ്രഹം ഉള്ളതാണു; പശുവിന്റെ യജ്ഞഫലമാണ്; പുരാതനർ അർപ്പിച്ചതു പോലെ, സ്വധയോടെ പിതൃലോകങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം. പൂവ് സ്വർണ്ണപാത്രത്തിലോ വെള്ളിപ്പാത്രത്തിലോ അർപ്പിക്കാം. ഉഡുംബരവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലയിൽ, വാൾപാത്രത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഇലപാത്രത്തിൽ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അർപ്പിക്കാം. ദേവന്മാർക്ക് അർപ്പിക്കുമ്പോൾ ഇടതുവശത്തും, പിതാക്കന്മാർക്ക് അർപ്പിക്കുമ്പോൾ വലതുവശത്തും ചെയ്യണം. ഓരോരുത്തർക്കും ഓരോ പവിത്രം കയ്യിൽ വെച്ച് അർപ്പിക്കണം. 'ദിവ്യജലം, പാൽ, അന്തരീക്ഷജലം, ഭൂമിയിലെ ജലം, സ്വർണ്ണംപോലുള്ള യജ്ഞജലം, അവയെല്ലാം ശുഭവും സൗഹൃദവുമാകട്ടെ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം. പിതാമഹാദികൾക്ക് ആദ്യം സംസ്രവം നടത്തണം. പിതാക്കന്മാർക്ക് സ്ഥാനം നൽകുമ്പോൾ, പാത്രം താഴെ വെക്കണം. ഇവിടെ ഗന്ധം, പൂവ്, ധൂപം, ദീപം, വസ്ത്രം, ദാനം എന്നിവ ചെയ്യണം. നെയ്യിട്ട അന്നം എടുത്ത്, 'അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കാമോ?' എന്ന് ചോദിക്കണം. 'ചെയ്യൂ' എന്ന് അനുമതി ലഭിച്ചാൽ, അഗ്നിയുള്ളവൻ അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യണം; അഗ്നിയില്ലാത്തവൻ പിതാക്കന്മാരുടെ കയ്യിൽ പവിത്രം വെച്ച് മന്ത്രത്തോടെ അർപ്പിക്കണം. 'അഗ്നിയെ കാവ്യവാഹനനായി സ്വാഹാ' എന്നത് ആദ്യ ഹോമം; പിന്നെ സോമനു, യമനു, അങ്കിരസിനു അർപ്പണം. ഹോമശേഷം അന്നം പാത്രത്തിൽ വെച്ച്, 'ഭൂമി നിന്റെ പാത്രം, ആകാശം മൂടൽ, ബ്രാഹ്മണന്റെ വായിൽ അമൃതം, അമൃതത്തിൽ അമൃതം അർപ്പിക്കുന്നു' എന്ന് ജപിച്ച്, അന്നം ദ്വിജന്റെ അങ്കുഷ്ഠത്തിൽ വെക്കണം. 'അപഹതേ' എന്ന് തിലം വിതറി, അന്നം നൽകണം. 'ജുഷധ്വം' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഗായത്രി തുടങ്ങിയ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കണം. ദേവന്മാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും മഹായോഗികൾക്കും, സ്വധയെയും സ്വാഹയെയും നിത്യമായി നമസ്കരിക്കണം. അവർ തൃപ്തരാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അന്നം വിതറി, വെള്ളം നൽകണം. ഗായത്രി ജപിച്ച്, 'മധു, മധു' എന്ന് ജപിക്കണം. 'നിങ്ങൾ തൃപ്തരാണോ?' എന്ന് ചോദിക്കണം; 'നാം തൃപ്തരായി' എന്ന് അവർ പറയും. ശേഷിച്ച അന്നം അനുമതി വാങ്ങി, എല്ലാം ഒന്നിച്ച് എടുത്ത്, ഉച്ചിഷ്ടം വലതുവശത്ത് വെച്ച്, അവനേജനം നടത്തണം. കുശയിൽ മൂന്നു പിണ്ഡം, ആചാന്ത്യർക്ക് വേർതിരിച്ച് നൽകണം. ആചാന്ത്യർക്കു വെള്ളം, പൂവ്, അക്ഷതം നൽകണം. അക്ഷയജലം മാത്രം നൽകണം; ആശീർവാദം പ്രാർത്ഥിക്കണം: 'അഘോരൻമാർ ആയിരിക്കുക, ഞങ്ങളുടെ ഗോത്രം വളരട്ടെ, ദാനകർ വളരട്ടെ, വേദങ്ങൾ തുടരട്ടെ, ശ്രദ്ധ കുറയരുത്, ധനം കൂടുതലാകട്ടെ, അന്നം കൂടുതലാകട്ടെ, അതിഥികൾ ലഭിക്കട്ടെ, യാചകർ കുറയട്ടെ.' സ്വധാവാചനം ചെയ്യാൻ കുശ വിരിച്ച് പവിത്രം വെക്കണം. 'സ്വധാവാചനം ചെയ്യാമോ?' എന്ന് ചോദിച്ച്, അനുമതി കിട്ടിയാൽ, പിതാക്കന്മാർക്കും പിതാമഹന്മാർക്കും പ്രപിതാമഹന്മാർക്കും സ്വധാ ഉച്ചരിക്കണം. പാത്രം കിടത്തിവെച്ച്, വലതുവശത്ത് വെള്ളം ഒഴിക്കണം. ശേഷം കഴിവനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം. ദേവതകൾക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും വാചനം നടത്തണം. 'വിശ്വദേവന്മാർ പ്രീതരാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, വിശർജനം നടത്തണം. 'ആമാവാസ്യ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കണം. ആമാവാസ്യയിൽ ഓരോ മാസവും ഇങ്ങനെ ചെയ്യണം. 'ഏകോദിഷ്ട' ശ്രാദ്ധം പറയാം: മുമ്പുപോലെ തന്നെ ചെയ്യണം. ഒരു പവിത്രം, പാതി പവിത്രം, ഒരു പിണ്ഡം മാത്രം നൽകണം. ആഹ്വാനവും അഗ്നികർമ്മവും ഇല്ല. വിശ്വദേവന്മാർ ഇല്ല. തൃപ്തിപ്രശ്നത്തിന് 'സ്വദിതം' എന്ന് പറയണം. അക്ഷയജലത്തിൽ 'ഉപതിഷ്ഠതാം' എന്ന് പറയണം. 'അഭിരതാഃ സ്മ' എന്നുപോലും പറയാം. ശേഷം മുമ്പുപോലെ തന്നെ ചെയ്യണം. 'സപിണ്ഡീകരണം' വർഷാവസാനത്തോ ഇടയ്ക്കോ ചെയ്യാം. പിതാക്കന്മാർക്ക് മൂന്നു പാത്രം, പ്രേതനു ഒരു പാത്രം, നാല് പവിത്രം, തിലവും പൂവുമിടണം. ഗന്ധജലം ചേർത്ത് പാത്രങ്ങൾ നിറച്ച് അഭിഷേകം ചെയ്യണം. പ്രേതപാത്രം പിതൃപാത്രത്തിൽ ചേർക്കണം. മുമ്പുപോലെ പിണ്ഡദാനം നടത്തണം; അങ്ങനെ പ്രേതൻ പിതാവാകുന്നു. 'അഭ്യുദയിക' ശ്രാദ്ധം പറയാം: എല്ലാം മുമ്പുപോലെ തന്നെ ചെയ്യണം. പിതൃമന്ത്രം ഒഴിവാക്കി, പൂർവ്വാഹ്ണത്തിൽ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം. ഉപചാരങ്ങൾ കുശ, തിലം, യവം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തണം. തൃപ്തിപ്രശ്നത്തിന് 'സമ്പന്നം, സുസമ്പന്നം' എന്ന് ദ്വിജൻ പറയണം. ദഹി, അക്ഷതം, വട, അരി തുടങ്ങിയവ കൊണ്ട് പിണ്ഡം ഒരുക്കി, നാന്ദീമുഖൻമാർക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്യണം. 'പ്രീതരാകട്ടെ' എന്ന് അക്ഷയത്തിൽ പറയണം. നാന്ദീമുഖൻമാരെ വാചനം ചെയ്ത്, പിതാവിനെയും പിതാമഹനെയും പ്രപിതാമഹനെയും, മാതാമഹനെയും പ്രമാതാമഹനെയും വൃദ്ധപ്രമാതാമഹനെയും ആഹ്വാനം ചെയ്യണം. സ്വധാകാര്യം ചെയ്യരുത്; ദ്വിജന്മാരെ ഇരട്ടികളായി ഭക്ഷിപ്പിക്കണം. പിതാക്കന്മാർക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കാൻ ഗ്രാമ്യ ഔഷധികൾ ഉപയോഗിക്കാം. വന്യകന്ദം, മൂലങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാൽ മാസത്തേക്ക് തൃപ്തി. മീൻകൊണ്ട് രണ്ടു മാസം, പക്ഷികൾകൊണ്ട് മൂന്ന് മാസം, മൃഗമാംസംകൊണ്ട് നാലു മാസം, രൗരവംകൊണ്ട് അഞ്ചു മാസം, ആടുമാംസംകൊണ്ട് ആറ് മാസം, കുരുമാമസംകൊണ്ട് ഏഴ് മാസം, പന്നിമാംസംകൊണ്ട് എട്ട് മാസം, ആട്ടുമാംസംകൊണ്ട് ഒമ്പത് മാസം, മാഹിഷമാംസംകൊണ്ട് പത്ത് മാസം, പർഷതം, ശിവം എന്നിവകൊണ്ട് പന്ത്രണ്ട് മാസം, പശുവിന്റെ പാൽ അല്ലെങ്കിൽ പായസംകൊണ്ട് ഒരു സംവത്സരം, വന്യപശുവിന്റെ മാംസംകൊണ്ട് പന്ത്രണ്ട് സംവത്സരം തൃപ്തി. കഠിനമായ മാംസം, കാലശാകം, ചുവന്ന ആടുമാംസം, തേൻ, വലിയ മീനുകൾ എന്നിവ വർഷങ്ങളിൽ മഘാശ്രാദ്ധം അക്ഷയഫലമാണ്. മന്ത്രപാരായണക്കാരും അഗ്നിഹോത്രികളും ശാഖാപാരായണരും ഷഡംഗവിദ്യകളും, തൃണാചികേതസും, ത്രിമധു, ധർമ്മദ്രോണപാരായണനും, ത്രിഷുപർണജ്യേഷ്ഠസാമജ്ഞാനിയും പങ്ക്തിപാവനന്മാരാണ്. കാമ്യശ്രാദ്ധത്തിന്റെ വിധി പറയാം: പ്രതിപദയിൽ ധനം, സ്ത്രീകൾക്ക് ദ്വിതീയയിൽ, ചതുർത്ഥിയിൽ ധർമ്മകാമം, അഞ്ചാം തീയതിയിൽ പുത്രകാമം, ഷഷ്ഠിയിൽ ശ്രേഷ്ഠഭാഗം, കൃഷിഭാഗം സപ്തമിയിൽ, അഷ്ടമിയിൽ അർത്ഥലാഭം, നവമിയിൽ ഏകശഫം, ദശമിയിൽ പശുക്കൂട്ടം, ഏകാദശിയിൽ കൂട്ടം, ദ്വാദശിയിൽ ധാന്യവും ധനവും, ജ്ഞാതിശ്രേഷ്ഠ്യം ത്രയോദശിയിൽ, ചതുർദശിയിൽ ആയുധം. മരിച്ചവർക്കുള്ള ശ്രാദ്ധം ആമാവാസ്യയിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം. ഏഴ് വ്യാഘ്രങ്ങൾ, പത്ത് വന്യമൃഗങ്ങൾ, കാളഞ്ചരങ്ങൾ മലയിൽ, ചക്രവാകങ്ങൾ ശരദ്കാലത്തിൽ, ഹംസങ്ങൾ തടാകത്തിൽ, ഇവയും കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർ വേദപാരായണരായി ദൂരയാത്രയ്ക്ക് പോകുന്നു. ശ്രാദ്ധം ആരംഭത്തിൽ വായിച്ചാൽ, ശ്രാദ്ധം പൂർണ്ണമായി ബ്രഹ്മലോകഫലം നൽകും. പുത്രൻ പിതാവിന് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം. പിതാവിന്റെ പിതാവിന്, അവന്റെ പിതാവിന് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ചെയ്യണം. പിതാവിന്റെ പിതാമഹനു, മറ്റുള്ളവർക്കും അങ്ങനെ തന്നെ. അങ്ങനെ മാതാവിനും മാതാമഹനും മറ്റും ചെയ്യണം. ശ്രാദ്ധവിധി വായിക്കുന്നവന് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവനു ലഭിക്കുന്ന ഫലം ലഭിക്കും. തീർത്ഥങ്ങളിൽ, യുഗാദിയിൽ, മന്വന്തരാദിയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ അക്ഷയഫലം. അശ്വയുജം ശുക്ലനവമിയിൽ, ദ്വാദശിയിൽ, കാർത്തികയിൽ, മാഘത്തിൽ, ഭാദ്രപദത്തിൽ, ഫാൽഗുനത്തിൽ, പൗഷമാസത്തിലെ ഏകാദശിയിൽ, ആഷാഢത്തിൽ ദശമിയിൽ, മാഘത്തിലെ സപ്തമിയിൽ, ശ്രാവണത്തിൽ അഷ്ടമിയിൽ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ, ആഷാഢത്തിൽ പൗർണമിയിൽ, കാർത്തികം, ഫാൽഗുനം, ജ്യേഷ്ഠം എന്നിവയിൽ പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിൽ, സ്വായംഭുവാദി മന്വന്തരങ്ങളിൽ ആദ്യം അക്ഷയഫലം. ഗയ, പ്രയാഗ, ഗംഗ, കുരുക്ഷേത്രം, നർമദ, ശ്രീപർവതം, പ്രഭാസം, ശാലഗ്രാമം, വാരാണസി, ഗോദാവരി എന്നിവിടങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം; സ്ത്രീപുരുഷോത്തമാദി തീർത്ഥങ്ങളിലും.

ഭാരതവര്ഷം അഗ്നിരുവാച ഉത്തരം യത്സമുദ്രസ്യ ഹിമാദ്രേശ്ചൈവ ദക്ഷിണം ।൧൧൮.൦൦൧ വര്ഷം തദ്ഭാരതം നാമ നവസാഹസ്രവിസ്തൃതം ॥൧൧൮.൦൦൧ കര്മഭൂമിരിയം സ്വര്ഗമപവര്ഗം ച ഗച്ഛതാം ।൧൧൮.൦൦൨ ടിപ്പണീ ൧ യസ്തു ലഭേച്ഛ്രാദ്ധകൃതം ഫലമിതി ഖ.. , ഛ.. , ജ.. ച ൨ വാരാണസീ ഇതി ഖ.. , ങ.. , ഛ.. , ജ.. ച മഹേന്ദ്രോ മലയഃ സഹ്യഃ ശുക്തിമാന് ഹേമപര്വതഃ(൧) ॥൧൧൮.൦൦൨ വിന്ധ്യശ്ച പാരിപാത്രശ്ച സപ്താത്ര കുലപര്വതാഃ ।൧൧൮.൦൦൩ ഇന്ദ്രദ്വീപഃ കസേരുശ്ച താമ്രവര്ണോ ഗഭസ്തിമാന് ॥൧൧൮.൦൦൩ നാഗദ്വീപസ്തഥാ സൌമ്യോ ഗാന്ധര്വസ്ത്വഥ വാരുണഃ ।൧൧൮.൦൦൪ അയം തു നവമസ്തേഷു ദ്വീപഃ സാഗരസംവൃതഃ ॥൧൧൮.൦൦൪ യോജനാനാം സഹസ്രാണി ദ്വീപോയം ദക്ഷിണോത്തരാത് ।൧൧൮.൦൦൫ നവ ഭേദാ ഭാരതസ്യ(൨) മധ്യഭേദേഽഥ പൂര്വതഃ ॥൧൧൮.൦൦൫ കിരാതാ യവനാശ്ചാപി ബ്രാഹ്മണാദ്യാശ്ച മധ്യതഃ ।൧൧൮.൦൦൬ വേദസ്മൃതിമുഖാ നദ്യഃ പാരിപാത്രോദ്ഭവാസ്തഥാ ॥൧൧൮.൦൦൬ വിന്ധ്യാച്ച നര്മദാദ്യാഃ സ്യുഃ സഹ്യാത്താപീ പയോഷ്ണികാ ।൧൧൮.൦൦൭ ഗോദാവരീഭീമരഥീകൃഷ്ണവേണാദികാസ്തഥാ ॥൧൧൮.൦൦൭ മലയാത്കൃതമാലാദ്യാസ്ത്രിസാമാദ്യാ മഹേന്ദ്രജാഃ ।൧൧൮.൦൦൮ കുമാരാദ്യാഃ ശുക്തിമതോ(൩) ഹിമാദ്രേശ്ചന്ദ്രഭാഗകാ ॥൧൧൮.൦൦൮ പശ്ചിമേ കുരുപാഞ്ചാലമധ്യദേശാദയഃസ്ഥിതാഃ

അഗ്നി പറഞ്ഞു: സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കുവശത്തും ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കുവശത്തുമുള്ള ദേശം ഭാരതം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇത് ഒൻപതു ആയിരം യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ഭൂമി കര്‍മ്മങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ സ്ഥലമാണ്; ഇവിടെ ജീവിച്ചവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലും മോക്ഷത്തിലും എത്താൻ കഴിയും. മഹേന്ദ്രം, മലയം, സഹ്യപർവ്വതം, ശുക്തിമാൻ, ഹേമപർവ്വതം, വിന്ധ്യ, പാർിപാത്രം — ഇവയാണ് ഇവിടെ ഉള്ള ഏഴു പ്രധാന പർവ്വതങ്ങൾ. ഇന്ദ്രദ്വീപം, കാസേരു, താമ്രവർണ്ണം, ഗഭസ്തിമാൻ, നാഗദ്വീപം, സൗമ്യ, ഗന്ധർവ്വ, വാരുണം — ഇവയാണ് ഒൻപതു ദ്വീപുകൾ. ഇവയിൽ ഒൻപതാമത്തേതാണ് സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്ന ദ്വീപ്. ഈ ദ്വീപിന് ദക്ഷിണത്തുനിന്ന് വടക്കേയ്ക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് യോജനങ്ങൾ നീളമുണ്ട്. ഭാരതം ഒൻപതു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിൽ മധ്യഭാഗം, കിഴക്കൻ ഭാഗം എന്നിവയും ഉണ്ട്. കിരാതർ, യവനർ, ബ്രാഹ്മണർ മുതലായവർ മധ്യഭാഗത്താണ്. വേദവും സ്മൃതിയും മുഖ്യമായ നദികൾ പാർിപാത്രത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. വിന്ധ്യയിൽ നിന്ന് നർമദ തുടങ്ങിയവയും സഹ്യത്തിൽ നിന്ന് താപി, പയോഷ്ണി, ഗോദാവരി, ഭീമ, രഥി, കൃഷ്ണ, വേണ, മുതലായ നദികളും ഉത്ഭവിക്കുന്നു. മലയിൽ നിന്ന് കൃതമാല തുടങ്ങിയവയും മഹേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ത്രിസാമ തുടങ്ങിയവയും ഉണ്ട്. ശുക്തിമാനിൽ നിന്ന് കുമാര തുടങ്ങിയവയും ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രഭാഗയും ഉത്ഭവിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് കുരു, പാഞ്ചാലം, മധ്യദേശം തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

ഭുവനകോഷഃ അഗ്നിരുവാച വിസ്താരസ്തു സ്മൃതോ ഭൂമേഃ സഹസ്രാണി ച സപ്തതിഃ ।൧൨൦.൦൦൧ ഉച്ഛ്രായോ ദശസാഹസ്രം പാതാലഞ്ചൈകമേകകം ॥൧൨൦.൦൦൧ അതലം വിതലഞ്ചൈവ നിതലഞ്ച ഗഭസ്തിമത് ।൧൨൦.൦൦൨ മഹാഖ്യം സുതലഞ്ചാഗ്ര്യം പാതാലഞ്ചാപി സപ്തമം ॥൧൨൦.൦൦൨ കൃഷ്ണപീതാരുണാഃ ശുക്ലശര്കരാശൈലകാഞ്ചനാഃ ।൧൨൦.൦൦൩ ഭൂമയസ്തേഷു രമ്യേഷു സന്തി ദൈത്യാദയഃ സുഖം ॥൧൨൦.൦൦൩ പാതാലാനാമധശ്ചാസ്തേ ശേഷോ വിഷ്ണുശ്ച താമസഃ ।൧൨൦.൦൦൪ ഗുണാനന്ത്യാത്സ ചാനന്തതഃ ശിരസാ ധാരയന്മഹീം ॥൧൨൦.൦൦൪ ഭുവോഽധോ നരകാ നൈകേ ന പതേത്തത്ര വൈഷ്ണവഃ ।൧൨൦.൦൦൫ രവിണാ ഭാസിതാ പൃഥ്വീ യാവത്തായന്നഭോ മതം ॥൧൨൦.൦൦൫ ഭൂമേര്യോജനലക്ഷന്തു വിശിഷ്ഠരവിമണ്ഡലം ।൧൨൦.൦൦൬ രവേര്ലക്ഷേണ ചന്ദ്രശ്ച ലക്ഷാന്നാക്ഷത്രമിന്ദുതഃ ॥൧൨൦.൦൦൬ ദ്വിലക്ഷാദ്ഭാദ്ബുധശ്ചാസ്തേ ബുധാച്ഛുക്രോ ദ്വിലക്ഷതഃ ।൧൨൦.൦൦൭ ദ്വിലക്ഷേണ കുജഃ ശുക്രാദ്ഭൌമാദ്ദ്വിലക്ഷതോ ഗുരുഃ ॥൧൨൦.൦൦൭ ഗുരോര്ദ്വിലക്ഷതഃ സൌരിത്ല്ലക്ഷാത്സപ്തര്ഷയഃ ശനേഃ ।൧൨൦.൦൦൮ ലക്ഷാദ്ധ്രുവോ ഹ്യൃഷിഭ്യസ്തു ത്രൈലോക്യഞ്ചോച്ഛ്രയേണ ച ॥൧൨൦.൦൦൮ ധ്രുവാത്കോട്യാ മഹര്ലോകോ യത്ര തേ കല്പവാസിനഃ ।൧൨൦.൦൦൯ ജനോ ദ്വികോടിതസ്തസ്മാദ്യത്രാസന് സനകാദയഃ ॥൧൨൦.൦൦൯ ജനാത്തപശ്ചാഷ്തകോട്യാ വൈരാജാ യത്ര ദേവതാഃ ।൧൨൦.൦൧൦ ഷണവത്യാ തു കോടീനാന്തപസഃ സത്യലോകകഃ ॥൧൨൦.൦൧൦ അപുനര്മാരകാ യത്ര ബ്രഹ്മലോകോ ഹി സ സ്മൃതഃ ।൧൨൦.൦൧൧ പാദഗമ്യസ്തു ഭൂല്ലോകോ ഭുവഃ സൂര്യാന്തരഃ സ്മൃതഃ ॥൧൨൦.൦൧൧ സ്വര്ഗലോകോ ധ്രുവാന്തസ്തു നിയുതാനി ചതുര്ദശ ।൧൨൦.൦൧൨ ഏതദണ്ഡകടാഹേന വൃതോ ബ്രഹ്മാണ്ഡവിസ്തരഃ ॥൧൨൦.൦൧൨ വാരിവഹ്ന്യനിലാകാശൈസ്തതോ ഭൂതാദിനാ വഹിഃ ।൧൨൦.൦൧൩ വൃതം ദശഗുണൈരണ്ഡം ഭൂതാദിര്മഹതാ തഥാ ॥൧൨൦.൦൧൩ ദശോത്തരാണി ശേഷാണി ഏകൈകസ്മാന്മാമുനേ ।൧൨൦.൦൧൪ മഹാന്തഞ്ച സമാവൃത്യ പ്രധാനം സമവസ്ഥിതം ॥൧൨൦.൦൧൪ അനന്തസ്യ ന തസ്യാന്തഃ സങ്ഖ്യാനം നാപി വിദ്യതേ ।൧൨൦.൦൧൫ ഹേതുഭൂതമശേഷസ്യ പ്രകൃതിഃ സാ പരാ മുനേ ॥൧൨൦.൦൧൫ അസങ്ഖ്യാതാനി ശാണ്ഡാനി തത്ര ജാതാനി ചേദൃശാം ।൧൨൦.൦൧൬ ദാരുണ്യഗ്നിര്യഥാ തൈലം തിലേ തദ്വത്പുമാനിതി ॥൧൨൦.൦൧൬ പ്രധാനേ ച സ്ഥിതോ വ്യാപീ ചേതനാത്മാത്മവേദനഃ ।൧൨൦.൦൧൭ പ്രധാനഞ്ച പുമാംശ്ചൈവ സര്വഭൂതാത്മഭൃതയാ ॥൧൨൦.൦൧൭ വിഷ്ണുശക്ത്യാ മഹാപ്രാജ്ഞ വൃതൌ സംശ്രയധര്മിണൌ ।൧൨൦.൦൧൮ തയോഃ സൈവ പൃഥഗ്ഭാവേ കാരണം സംശ്രയസ്യ ച ॥൧൨൦.൦൧൮ ക്ഷോഭകാരണഭൂതശ്ച സര്ഗകാലേ മഹാമുനേ ।൧൨൦.൦൧൯ യഥാ ശൈത്യം ജലേ വാതോ വിഭര്തി കണികാഗതം ॥൧൨൦.൦൧൯ ജഗച്ഛക്തിസ്തഥാ വിഷ്ണോഃ പ്രധാനപ്രതിപാദികാം ।൧൨൦.൦൨൦ വിഷ്ണുശക്തിം സമാസാദ്യ ദേവാദ്യാഃ സമ്ഭവന്തി ഹി ॥൧൨൦.൦൨൦ സ ച വിഷ്ണുഃ സ്വയം ബ്രഹ്മ യതഃ സര്വമിദം ജഗത് ।൧൨൦.൦൨൧ യോജനാനാം സഹസ്രാണി ഭാസ്കരസ്യ രഥോ നവ ॥൧൨൦.൦൨൧ ഈശാദണ്ഡസ്തഥൈവാസ്യ ദ്വിഗുണോ മുനിസത്തമ ।൧൨൦.൦൨൨ സാര്ധകോടിസ്തഥാ സപ്തനിയുതാന്യധികാനി വൈ ॥൧൨൦.൦൨൨ യോജനാനാന്തു തസ്യാക്ഷസ്തത്ര ചക്രം പ്രതിഷ്ഠിതം ।൧൨൦.൦൨൩ ത്രിനാഭിമതിപഞ്ചാരം ഷണ്ണേമി ദ്വ്യയനാത്മകം ॥൧൨൦.൦൨൩ സംവത്സരമയം കൃത്സ്നം കാലചക്രം പ്രതിഷ്ഠിതം ।൧൨൦.൦൨൪ ചത്വാരിംശത്സഹസ്രാണി ദ്വിതീയാക്ഷോ വിവസ്വതഃ ॥൧൨൦.൦൨൪ പഞ്ചാന്യാനി തു സാര്ധാനി സ്യന്ദനസ്യ മഹാമതേ ।൧൨൦.൦൨൫ അക്ഷപ്രമാണമുഭയോഃ പ്രമാണന്തദദ്യുഗാര്ധയോഃ ॥൧൨൦.൦൨൫ ഹ്രസ്വോഽക്ഷസ്തദ്യുഗാര്ധഞ്ച ധ്രുവാധാരം രഥസ്യ വൈ ।൧൨൦.൦൨൬ ഹയാശ്ച സപ്ത ഛന്ദാംസി ഗായത്ര്യാദീനി സുവ്രത ॥൧൨൦.൦൨൬ ഉദയാസ്തമനം ജ്ഞേയം ദര്ശനാദര്ശനം രവേഃ ।൧൨൦.൦൨൭ യാവന്മാത്രപ്രദേശേ തു വശിഷ്ഠോഽവസ്ഥിതോ ധ്രുവഃ ॥൧൨൦.൦൨൭ സ്വയമായാതി താവത്തു ഭൂമേരാഭൂതസമ്പ്ലവേ ।൧൨൦.൦൨൮ ഊര്ധ്വോത്തരമൃഷിഭ്യസ്തു ധ്രുവോ യത്ര വ്യവസ്ഥിതഃ ॥൧൨൦.൦൨൮ ഏതദ്വിഷ്ണുപദം ദിവ്യം തൃതീയം വ്യോമ്നി ഭാസ്വരം ।൧൨൦.൦൨൯ നിര്ധൂതദോഷപങ്കാനാം യതീനാം സ്ഥാനമുത്തമം ॥൧൨൦.൦൨൯ തതോ ഗങ്ഗാ പ്രഭവതി സ്മരണാത്പാശനാശനീ ।൧൨൦.൦൩൦ ദിവി രൂപം ഹരേര്ജ്ഞേയം ശിശുമാരാകൃതി പ്രഭോ ॥൧൨൦.൦൩൦ സ്ഥിതഃ പുച്ഛേ ധ്രുവസ്തത്ര ഭ്രമന് ഭ്രാമയതി ഗ്രഹാന് ।൧൨൦.൦൩൧ സ രഥോഽധിഷ്ഠിതാ ദേവൈരാദിത്യൈര്ഋഷിഭിര്വരൈഃ ॥൧൨൦.൦൩൧ ഗന്ധര്വൈരപ്സരോഭിശ്ച ഗ്രാമണീസര്പരാക്ഷസൈഃ ।൧൨൦.൦൩൨ ഹിമോഷ്ണവാരിവര്ഷാണാം കാരണം ഭഗവാന് രവിഃ ॥൧൨൦.൦൩൨ ഋഗ്വേദാദിമയോ വിഷ്ണുഃ സ ശുഭാശുഭകാരണം ।൧൨൦.൦൩൩ രഥസ്ത്രിചക്രഃ സോമസ്യ കുന്ദാഭാസ്തസ്യ വാജിനഃ ॥൧൨൦.൦൩൩ വാമദക്ഷിണതോ യുക്താ ദശ തേന ചരത്യസൌ ।൧൨൦.൦൩൪ ത്രയസ്ത്രിംശത്സഹസ്രാണി ത്രയസ്ത്രിംശച്ഛതാനി ച ॥൧൨൦.൦൩൪ ത്രയസ്ത്രിംശത്തഥാ ദേവാഃ പിബന്തി ക്ഷണദാകരം ।൧൨൦.൦൩൫ ഏകാം കലാഞ്ച പിതര ഏകാമാരശ്മിസംസ്ഥിതാഃ ॥൧൨൦.൦൩൫ വായ്വഗ്നിദ്രവ്യസമ്ഭൂതോ രഥശ്ചന്ദ്രസുതസ്യ ച ।൧൨൦.൦൩൬ അഷ്ടാഭിസ്തുരഗൈര്യുക്തോ ബുധസ്തേന ചരത്യപി ॥൧൨൦.൦൩൬ ശുക്രസ്യാപി രഥോഽഷ്ടാശ്വോ ഭൌമസ്യാപി രഥസ്തഥാ ।൧൨൦.൦൩൭ ബൃഹസ്പതേ രഥോഽഷ്ടാശ്വഃ ശനേരഷ്ടാശ്വകോ രഥഃ ॥൧൨൦.൦൩൭ സ്വര്ഭാനോശ്ച രഥോഽഷ്ടാശ്വഃ കേതോശ്ചാഷ്ടാശ്വകോ രഥഃ ।൧൨൦.൦൩൮ യദദ്യ വൈഷ്ണവഃ കായസ്തതോ വിപ്ര വസുന്ധരാ ॥൧൨൦.൦൩൮ പദ്മാകരാ സമുദ്ഭൂതാ പര്വതാദ്യാദിസംയുതാ ।൧൨൦.൦൩൯ ജ്യോതിര്ഭുവനനദ്യദ്രിസമുദ്രവനകം ഹരിഃ ॥൧൨൦.൦൩൯ യദസ്തി നാസ്തി തദ്വിഷ്ണുര്വിഷ്ണുജ്ഞാനവിജൃമ്ഭിതം(൧) ।൧൨൦.൦൪൦ ന വിജ്ഞാനമൃതേ കിഞ്ചിജ്ജ്ഞാനം വിഷ്ണുഃ പരമ്പദം ॥൧൨൦.൦൪൦ തത്കുര്യാദ്യേന വിഷ്ണുഃ സ്യാത്സത്യം ജ്ഞാനമനന്തകം ।൧൨൦.൦൪൧ പഠേദ്ഭുവനകോഷം ഹി യഃ സോഽവാപ്തസുഖാത്മഭാക് ॥൧൨൦.൦൪൧ ജ്യോതിഃശാസ്ത്രാദിവിധ്യാശ്ച ശുഭാശുഭാധിപോ ഹരിഃ(൨)

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി എഴുപതു ആയിരം യോജനമാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ ഉയരം പത്ത് ആയിരം യോജനവും, പാതാളം ഓരോന്നായി ഏഴുമാണ്. അതല, വിതല, നിതല, ഗഭസ്തിമാൻ, മഹാഖ്യ, സുതല, പാതാളം — ഇവയാണ് ആഴത്തിലുള്ള ലോകങ്ങൾ. അവിടെയുള്ള ഭൂമികൾ കറുപ്പ്, മഞ്ഞ, ചുവപ്പ്, വെള്ള, പഞ്ചസാര, പാറ, പൊന്നു എന്നിവ കൊണ്ടുള്ളവയാണ്. അവിടെയുള്ള ദാനവർ മുതലായവർ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു. പാതാളത്തിന്റെ താഴെ ശേഷനും വിഷ്ണുവും താമസിക്കുന്നു. അവൻ അനന്തമായ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് ഭൂമിയെ തലയിൽ ചുമന്നിരിക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ താഴെ വിവിധ നരകങ്ങൾ ഉണ്ട്; എന്നാൽ വൈഷ്ണവൻ അവിടേക്ക് വീഴില്ല. സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ഭൂമി വെളിച്ചം ലഭിക്കുന്നു; ആകാശം വരെ അതിന്റെ പരിധി. ഭൂമിയുടെ അളവ് സൂര്യന്റെ വളയത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. സൂര്യനിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രനും, ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് നക്ഷത്രങ്ങളും, ബുധനും, ശുക്രനും, മംഗളനും, ഗുരുവും, ശനിയും, സപ്തർഷിമാരും, ധ്രുവനും അങ്ങനെ ഓരോ ലക്ഷങ്ങൾ അകലം മാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ധ്രുവനിൽ നിന്ന് ഒരു കോടി അകലെ മഹർലോകം, അതിൽ കല്പകാലം താമസിക്കുന്നവർ ഉണ്ട്. അതിൽ നിന്ന് രണ്ടു കോടി അകലെ ജനലോകം, അവിടെ സനകാദിമുനികൾ ഉണ്ട്. അതിൽ നിന്ന് എട്ട് കോടി അകലെ തപോലോകം, അവിടെ വൈരാജ ദേവതകൾ ഉണ്ട്. അമ്പത്താറു കോടിക്ക് അകലെ സത്യലോകം, അതാണ് ബ്രഹ്മലോകം, അവിടേക്ക് മരണം വീണ്ടും വരില്ല. ഭൂലോകം കാലിൽ നടക്കാവുന്നതാണ്; ഭൂവിൽ സൂര്യൻ വരെ ഇടവേള. സ്വർഗ്ഗലോകം ധ്രുവം വരെ പതിനാലായിരം അളവാണ്. ഈ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡം വെള്ളം, തീ, വായു, ആകാശം എന്നിവകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനപ്പുറം ഭൂതാദികൾ, മഹത്ത്വം, പ്രധാനം എന്നിവയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനന്തമായ ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന് അന്ത്യവും എണ്ണവും ഇല്ല. സകലത്തിന്റെയും കാരണം പരാപ്രകൃതിയാണ്. അനവധി ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ അങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു. എണ്ണമില്ലാത്ത എണ്ണ പോലെ, അതിൽ ജീവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. പ്രധാനം, പുരുഷൻ, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവ്, ഇവയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയാൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അവയുടെ വ്യത്യാസം കാരണം സൃഷ്ടി നടക്കുന്നു. ജലത്തിൽ തണുപ്പ് നിലനിൽക്കുന്ന പോലെ, ലോകശക്തി വിഷ്ണുവിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്ന് ദേവതകൾ ഉണ്ട്. ആ വിഷ്ണുവാണ് ബ്രഹ്മാവായി ഈ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചത്. സൂര്യന്റെ രഥം ഒൻപതു ആയിരം യോജനങ്ങൾ ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതിന്റെ അളവ് ഇരട്ടിയാണെന്നും, അതിന്റെ ചക്രം അർദ്ധകോടി ഏഴു ലക്ഷത്തോളം അളവാണ്. ആ ചക്രം മുഴുവൻ ഒരു സംവത്സരം, അതായത് ഒരു വർഷം, ആയിരിക്കുന്നു. രണ്ടാം ചക്രം നാല്പതിനായിരം അളവാണ്. രഥത്തിന്റെ അക്ഷം, അതിന്റെ അർദ്ധം, ധ്രുവം എന്നിവയുടെ അളവുകളും അങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ഏഴു കുതിരകളാണ് സൂര്യന്റെ രഥം വലിക്കുന്നത്; അവ ഗായത്രി മുതലായ ഛന്ദസ്സുകളാണ്. സൂര്യന്റെ ഉദയം, അസ്തമനം, ദർശനം, അദർശനം എന്നിവ അങ്ങനെ നടക്കുന്നു. ധ്രുവനിൽ വസിഷ്ഠൻ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭൂമിയുടെ പ്രളയകാലം വരെയും അവിടെയാണ്. ധ്രുവനിൽ നിന്ന് മുകളിലായി വിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യപദം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെയാണ് പാപരഹിതരായ യോഗികൾക്ക് ഉത്തമസ്ഥാനം. അവിടെ നിന്ന് ഗംഗാ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ഓർത്താൽ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. ആകാശത്തിൽ ഹരിയുടെ രൂപം ശിശുമാരത്തിന്റെ ആകൃതിയിലാണ്; അവിടെയാണ് ധ്രുവൻ വാലിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്, ഗ്രഹങ്ങളെ ചുറ്റിച്ചുറ്റിക്കുന്നു. ആ രഥത്തിൽ ദേവതകളും, ആദിത്യന്മാരും, ഋഷിമാരും, ഗന്ധർവർ, അപ്പ്സരസുകൾ, ഗ്രാമണികൾ, സർപ്പങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവയും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഹിമം, ചൂട്, മഴ, വെള്ളം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണം ഭഗവാൻ സൂര്യനാണ്. ഋഗ്വേദം മുതലായവയാൽ വിഷ്ണു ശുഭവും അശുഭവും നൽകുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ രഥം മൂന്നു ചക്രങ്ങളുള്ളതും, പത്തു കുതിരകളാൽ വലിക്കപ്പെടുന്നതുമാണ്. മൂന്നുതിരഞ്ഞായിരം ദേവതകൾ രാത്രിയുടെ അളവു കുടിക്കുന്നു. പിതാക്കളും, അഗ്നിരശ്മികളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവരും ഓരോ കല വീതം പങ്കിടുന്നു. ബുധന്റെ രഥം എട്ടു കുതിരകളാൽ വലിക്കപ്പെടുന്നു; ശുക്രന്റെയും, മംഗളന്റെയും, ഗുരുവിന്റെയും, ശനിയുടെയും രഥങ്ങൾക്കും എട്ടു കുതിരകളാണ്. സ്വർഭാനുവിന്റെയും, കെതുവിന്റെയും രഥങ്ങൾക്കും എട്ടു കുതിരകളാണ്. ഈ ഭൂമി വിഷ്ണുവിന്റെ ദേഹമാണ്; അതിൽ പുഷ്കരിണികൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, നദികൾ, വനങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകാശം, ലോകങ്ങൾ, നദികൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, വനങ്ങൾ, ഹരിയുടെ ഭാഗങ്ങളാണ്. ഉണ്ട് എന്നതും ഇല്ല എന്നതും എല്ലാം വിഷ്ണുവാണ്; വിഷ്ണുവിന്റെ ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം. ജ്ഞാനമില്ലാതെ ഒന്നും ഇല്ല; വിഷ്ണുവാണ് പരമപദം. വിഷ്ണുവായി സത്യം, ജ്ഞാനം, അനന്തത എന്നിവ നിലനിൽക്കട്ടെ. ഭൂവനകോശം വായിക്കുന്നവന് സുഖവും ആത്മസിദ്ധിയും ലഭിക്കും. പ്രകാശശാസ്ത്രം മുതലായ വിദ്യകളും, ശുഭവും അശുഭവും, ഹരിയാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.

കാലഗണനം അഗ്നിരുവാച കാലഃ സമാഗണോ വക്ഷ്യേ ഗണിതം കാലബുദ്ധയേ ।൧൨൨.൦൦൧ കാലഃ സമാഗണോഽര്കഘ്നോ(൧) മാസൈശ്ചൈത്രാദിഭിര്യുതഃ ॥൧൨൨.൦൦൧ ദ്വിഘ്നോ ദ്വിസ്ട്ഃഃ സവേദഃ സ്യാത്പഞ്ചാങ്ഗഷ്ടയുതോ ഗുണഃ(൨) ।൧൨൨.൦൦൨ ത്രിഷ്ഠോ മധ്യോ വസുഗുണഃ പുനര്വേദഗുണശ്ച സഃ ॥൧൨൨.൦൦൨ അഷ്ടരന്ധ്രാഗ്നിഹീനഃ(൩) സ്യാദധഃ സൈകരസാഷ്ടകൈഃ ।൧൨൨.൦൦൩ മധ്യോ ഹീനഃ ഷഷ്ടിഹതോ(൪) ലബ്ധയുക്തസ്തഥോപരി ॥൧൨൨.൦൦൩ ന്യൂനഃ സപ്തകൃതോ വാരസ്തദധസ്തിഥിനാഡയഃ ।൧൨൨.൦൦൪ സഗുണോ ദ്വിഗുണശ്ചോരോദ്ധ്വം ത്രിഭിരൂനോ ഗുണഃ പുനഃ ॥൧൨൨.൦൦൪ അധഃ സ്വരാമസംയുക്തോ രസാര്കാഷ്ടഫലൈര്യുതഃ ।൧൨൨.൦൦൫ അഷ്ടാവിംശച്ഛേഷപിണ്ഡസ്തിഥിനാഡ്യാ അധഃ സ്ഥിതഃ ॥൧൨൨.൦൦൫ ടിപ്പണീ ൧ സമാഗണോര്കാബ്ദ ഇതി ഖ.. , ഛ.. ച ൨ പഞ്ചദശയുതോ ഗണ ഇതി ജ.. ൩ അഷ്ടചന്ദ്രാഗ്നിഹീന ഇതി ജ.. ൪ ഷഷ്ടിഹത ഇതി ങ.. ഗുണസ്തിസൃഭിരൂനോര്ധം ദ്വാഭ്യാം ച ഗുണയേത്പുനഃ ।൧൨൨.൦൦൬ മധ്യേ രുദ്രഗുണഃ കാര്യോ ഹ്യധഃ സൈകോ നവാഗ്നിഭിഃ(൧) ॥൧൨൨.൦൦൬ ലബ്ധഹീനോ(൨) ഭവേന്മധ്യോ ദ്വാവിംശതിവിവര്ജിതഃ ।൧൨൨.൦൦൭ ഷഷ്ടിശേഷേ ഋണം ജ്ഞേയം ലബ്ധമൂര്ധ്വം വിനിക്ഷിപേത് ॥൧൨൨.൦൦൭ സപ്തവിംശതിശേഷസ്തു ധ്രുവോ നക്ഷത്രയോഗയോഃ ।൧൨൨.൦൦൮ മാസി മാസി ക്ഷിപേദ്വാരന്ദ്വാത്രിംശദ്ഘടികാസ്തിഥൌ ॥൧൨൨.൦൦൮ ദ്വേ പിണ്ഡേ ദ്വേ ച നക്ഷത്രേ നാഡ്യ ഏകാദശ ഹ്യൃണേ ।൧൨൨.൦൦൯ വാരസ്ഥാനേ തിഥിന്ദദ്യാത്സപ്തഭിര്ഭാര്ഗവമാഹരേത് ॥൧൨൨.൦൦൯ ശേഷവാരാശ്ച സൂര്യാദ്യാ ഘടികാസു ച പാതയേത് ।൧൨൨.൦൧൦ പിണ്ഡികേഷു തിഥിന്ദദ്യാദ്ധരേച്ചൈവ ചതുര്ദശ ॥൧൨൨.൦൧൦ ഋണം ധനം ധനമൃണം ക്രമാജ്ജ്ഞേയം ചതുര്ദശേ ।൧൨൨.൦൧൧ പ്രഥമേ ത്രയോദശേ പഞ്ച ദ്വിതീയദ്വാദശേ ദശ ॥൧൨൨.൦൧൧ പഞ്ചദശസ്തൃതീയേ ച തഥാചൈകാദശേ സ്മൃതാം ।൧൨൨.൦൧൨ ചതുര്ഥേ ദശമേ ചൈവ ഭവേദേകോനവിംശതിഃ ॥൧൨൨.൦൧൨ പഞ്ചമേ നവമേ ചൈവ ദ്വാവിംശതിരുദാഹൃതാഃ ।൧൨൨.൦൧൩ ഷഷ്ഠാഷ്ടമേ ത്വഖണ്ഡാഃ സ്യുശ്ചതുര്വിംശതിരേവ ച ॥൧൨൨.൦൧൩ സപ്തമേ പഞ്ചവിംശഃ സ്യാത്ഖണ്ഡശഃ പിണ്ഡികാദ്ഭവേത്(൩) ।൧൨൨.൦൧൪ കര്കടാദൌ ഹരേദ്രാശിമൃതുവേദത്രയൈഃ ക്രമാത് ॥൧൨൨.൦൧൪ തുലാദൌ പ്രാതിലോമ്യേന ത്രയോ വേദരസാഃ ക്രമാത് ।൧൨൨.൦൧൫ ടിപ്പണീ ൧ സൈകേന സപ്തകൈരിതി ഖ.. , ഗ.. ച ൨ ഋതുഹീന ഇതി ങ.. ൩ ഖണ്ഡകഃ പിണ്ഡകാദ്ഭവേദിതി ഖ.. , ഗ.. , ഘ.. , ങ.. , ഛ.. , ജ.. ച മകരാദൌ ദീയതേ ച രസവേദത്രയഃ ക്രമാത് ।൧൨൨.൦൧൫ മേഷാദൌ പ്രാതിലോമ്യേന ത്രയോ വേദരസാഃ ക്രമാത്(൧) ।൧൨൨.൦൧൬ ഖേഷവഃ ഖയുഗാ മൈത്രം മേഷാദൌ വികലാ ധനമ് ॥൧൨൨.൦൧൬ കര്കടേ പ്രാതിലോമ്യം സ്യാദൃണമേതത്തുലാദികേ ।൧൨൨.൦൧൭ ചതുര്ഗുണാ തിഥിര്ജ്ഞേയാ വികലാശ്ചേഹ സര്വദാ ॥൧൨൨.൦൧൭ ഹന്യാല്ലിപ്താഗതാഗാമിപിണ്ഡസങ്ഖ്യാഫലന്തരൈഃ ।൧൨൨.൦൧൮ ഷഷ്ട്യാപ്തം പ്രഥമോച്ചാര്യേ ഹാനൌ ദേയന്ധനേ ധനമ് ॥൧൨൨.൦൧൮ ദ്വിതീയോച്ചരിതേ വര്ഗേ വൈപരീത്യമിതി സ്ഥിതിഃ ।൧൨൨.൦൧൯ തിഥിര്ദ്വിഗുണിതാ കാര്യാ ഷഡ്ഭാഗപരിവര്ജിതാ ॥൧൨൨.൦൧൯ രവികര്മവിപരീതാ തിഥിനാഡീസമായുതാ ।൧൨൨.൦൨൦ ഋണേ ശുദ്ധേ തു നാഡ്യഃ സ്യുര്ഋണം ശുധ്യേത നോ യദാ ॥൧൨൨.൦൨൦ സഷഷ്ടികം പ്രദേയന്തത്ഷഷ്ട്യാധിക്യേ ച തത്ത്യജേത്(൨) ।൧൨൨.൦൨൧ നക്ഷത്രം തിഥിമിശ്രം സ്യാച്ചതുര്ഭിര്ഗുണിതാ തിഥിഃ ॥൧൨൨.൦൨൧ തിഥിസ്ത്രിഭാഗസംയുക്താ ഋണേന ച തഥാന്വിതാ ।൧൨൨.൦൨൨ തിഥിരത്ര ചിതാ കാര്യാ തദ്വേദാദ്യോഗശോധനം ॥൧൨൨.൦൨൨ രവിചന്ദ്രൌ സമൌ കൃത്വാ യോഗോ ഭവതി നിശ്ചലഃ ।൧൨൨.൦൨൩ ഏകോനാ തിഥിര്ദ്വിഗുണാ സപ്തഭിന്നാ കൃതിര്ദ്വിധാ(൩) ॥൧൨൨.൦൨൩ തിഥിശ്ച ദ്വിഗുണൈകോനാ കൃതാങ്ഗൈഃ കരണന്നിശി ।൧൨൨.൦൨൪ ടിപ്പണീ ൧ മകരാദൌ ഇത്യാദിഃ, വേദരസാഃ ക്രമാദിത്യന്തഃ പാഠഃ ഛ.. പുസ്തകേ നാസ്തി ൨ സന്ത്യജേദിതി ഘ.. ൩ സപ്തഭിന്നാ ഗതിര്ദ്വിധേതി ഖ.. । സപ്തച്ഛിന്നാ കൃതിര്ദ്വിധേതി ഘ.. , ജ.. ച കൃഷ്ണചതുര്ദശ്യന്തേ ശകുനിഃ പര്വണീഹ ചതുഷ്പദം ॥൧൨൨.൦൨൪ പ്രഥമേ തിഥ്യര്ധതോ ഹി കിന്തുഘ്നം പ്രതിപന്മുഖേ

അഗ്നി പറഞ്ഞു: കാലത്തിന്റെ ഗണന ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. കാലം, സംവത്സരങ്ങളുടെ കൂട്ടം, മാസങ്ങൾ ചേർത്ത് കണക്കാക്കുന്നു. രണ്ടുപട്ടം കൂട്ടിയാൽ, അതിൽ വേദം ചേർത്താൽ, അഞ്ചു അംശങ്ങൾ കൂടി ഗുണിച്ചാൽ ഗുണം ലഭിക്കും. മൂന്നു അംശം, മധ്യസ്ഥം, നല്ല ഗുണം, വീണ്ടും വേദഗുണം ചേർക്കാം. എട്ട് രന്ധ്രം ഇല്ലാത്തത് താഴെ, ഒന്നു രസം എട്ട് ചേർത്താൽ. മധ്യസ്ഥം കുറവാണെങ്കിൽ അറുപത് കൊണ്ട് ഗുണിച്ചാൽ ലഭ്യമായത് കൂടി ചേർക്കണം. കുറവാണെങ്കിൽ ഏഴു തവണ വാരവും, അതിന്റെ താഴെ തിഥിയും നാളും. ഗുണമുള്ളത് ഇരട്ടിയാക്കി, മുകളിൽ മൂന്നു കുറച്ച് വീണ്ടും ഗുണം. താഴെ സ്വരം ചേർത്ത്, രസവും സൂര്യനും എട്ടു ഫലവും ചേർത്താൽ. എൺപത്തിയെട്ട് ശേഷമുള്ള പിണ്ഡം തിഥി-നാളിൽ താഴെ ഇരിക്കും. ഗുണം മൂന്നു കുറച്ച് മുകളിൽ, രണ്ടുപട്ടം കൂടി വീണ്ടും ഗുണിക്കണം. മധ്യത്തിൽ രുദ്രഗുണം വേണം, താഴെ ഒന്നു ഒപ്പം ഒമ്പത് അഗ്നി ചേർക്കണം. ലഭ്യമായത് കുറവാണെങ്കിൽ മധ്യത്തിൽ ഇരുപത്തിരണ്ട് കുറവ്. അറുപത് ശേഷമെങ്കിൽ, കുറവ് തിരിച്ചറിയണം; ലഭ്യമായത് മുകളിൽ ചേർക്കണം. ഇരുപത്തിയേഴു ശേഷമെങ്കിൽ, നക്ഷത്രയോഗം സ്ഥിരം. ഓരോ മാസവും വാരത്തിൽ ഇരുപത്തിരണ്ട് ഘടികകൾ തിഥിയിൽ ചേർക്കണം. രണ്ട് പിണ്ഡം, രണ്ട് നക്ഷത്രം, നാളിൽ പതിനൊന്ന് കുറവ്. വാരത്തിൽ തിഥി ചേർക്കണം; ഏഴു കൊണ്ട് ഭൃഗുവിന്റെ അംശം എടുക്കണം. ശേഷമുള്ള വാരം സൂര്യൻ മുതലായവയിൽ ഘടികകളിൽ ഇടണം. പിണ്ഡങ്ങളിൽ തിഥി ചേർക്കണം; നാലിൽ പന്ത്രണ്ടു കുറവ്. കുറവ്, ധനം, ധനം, കുറവ് എന്നിങ്ങനെ നാലിൽ തിരിച്ചറിയണം. ഒന്നാമത്തിലും പതിമൂന്നിലും അഞ്ച്; രണ്ടാമത്തിലും പന്ത്രണ്ടിലും പത്ത്; പതിനഞ്ചിലും മൂന്നാമത്തിലും, അങ്ങനെ പതിനൊന്നിലും. നാലാമത്തിലും പത്തിലും പതിനൊന്ന് കുറവ്. അഞ്ചിലും ഒൻപതിലും ഇരുപത്തിരണ്ട്. ആറിലും എട്ടിലും, ഇരുപത്തിരണ്ട്. ഏഴാമത്തിലും ഇരുപത്തിയഞ്ച്; പിണ്ഡത്തിൽ ഭാഗം വേണം. കർക്കടകത്തിൽ തുടങ്ങുമ്പോൾ രാശി, ഋതു, വേദം മൂന്നു അംശം ക്രമത്തിൽ. തുലയിൽ തുടങ്ങുമ്പോൾ വിപരീതം മൂന്നു വേദരസം ക്രമത്തിൽ. മകരത്തിൽ തുടങ്ങുമ്പോൾ രസം, വേദം, മൂന്നു അംശം ക്രമത്തിൽ. മേഷത്തിൽ തുടങ്ങുമ്പോൾ വിപരീതം മൂന്നു വേദരസം ക്രമത്തിൽ. ഖേഷവം, ഖയുഗം, മൈത്രം, മേഷത്തിൽ തുടങ്ങുമ്പോൾ വ്യത്യാസം ധനം. കർക്കടകത്തിൽ വിപരീതം കുറവ്; തുലയിൽ തുടങ്ങിയതും. തിഥി നാല്പട്ടം കൂട്ടണം; വ്യത്യാസം എല്ലായ്പ്പോഴും. ലിപ്തയിൽ പിണ്ഡസംഖ്യാ ഫലത്തിൽ ഗുണിക്കണം. അറുപത് ചേർത്തു ആദ്യം ഉച്ചരിക്കണം; കുറവിൽ ധനം ചേർക്കണം. രണ്ടാമത്തെ ഉച്ചാരണം വിപരീതം. തിഥി ഇരട്ടിയാക്കി, ആറിൽ പങ്കിട്ടാൽ ശേഷം ഒഴിവാക്കണം. സൂര്യന്റെ പ്രവർത്തി വിപരീതം, തിഥി-നാളും ചേർക്കണം. കുറവ് ശുദ്ധമായാൽ നാളുകൾ; കുറവ് ശുദ്ധമല്ലെങ്കിൽ ഇല്ല. അറുപത് ചേർത്താൽ നൽകണം; അറുപത് കൂടുതലായാൽ ഉപേക്ഷിക്കണം. നക്ഷത്രം, തിഥി ചേർന്നാൽ, നാലു ഗുണിച്ച തിഥി. തിഥി മൂന്നിൽ പങ്കിട്ടാൽ, കുറവ് ചേർത്താൽ. തിഥി ഇവിടെ ചിതയായി വേണം; അതിന്റെ യോഗം പരിശോധിക്കണം. സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ചേർത്ത് യോഗം നിർണയിക്കാം. ഒന്നുകുറഞ്ഞ തിഥി ഇരട്ടിയാക്കി, ഏഴിൽ പങ്കിട്ടാൽ, ഫലം രണ്ടായി. തിഥി ഇരട്ടിയാക്കി, ഒന്നുകുറച്ച്, അങ്ങയുടെ കരണങ്ങൾ രാത്രിയിൽ. കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തിഥി അവസാനിക്കുമ്പോൾ കാക്കയുടെ അടയാളം കാണും; ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ നാലുകാലി അടയാളം കാണും. ഒന്നാം തിഥിയുടെ പകുതിയിൽ, പ്രതിപതിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, കാക്കയുടെ അടയാളം കാണാം.

അഥ ചതുര്വിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ യുദ്ധജയാര്ണവീയജ്യോതിഃശാസ്ത്രസാരഃ അഗ്നിരുവാച ജ്യോതിഃശാസ്ത്രാദിസാരഞ്ച വക്ഷ്യേ യുദ്ധജയാര്ണവേ । വിനാ മന്ത്രോഷധാദ്യഞ്ച യഥ്യോമാമീശ്വരോഽബ്രവീത്(൧) ॥൧ ദേവ്യുവാച ദേവൈര്ജിതാ ദാനവാശ്ച(൨) യേനോപായേന തദ്വദ । ശുഭാശുഭവിവേകാദ്യം ജ്ഞാനം യുദ്ധജയാര്ണവം ॥൨ ഈശ്വര ഉവാച മൂലദേവേച്ചയാ ജാതാ ശക്തിഃ പഞ്ചാദശാക്ഷരാ । ചരാചരം തതോ ജാതം യാമാരാധ്യാഖിലാര്ഥവിത്(൩) ॥൩ മന്ത്രപീഠം പ്രവക്ഷ്യാമി പഞ്ചമന്ത്രസമുദ്ഭവം । തേ മന്ത്രാഃ സര്വമന്ത്രാണാം ജീവിതേ മരണേ സ്ഥിതാഃ ॥൪ ഋഗ്യജുഃസാമാഥര്വാഖ്യദേവമന്ത്രാഃ ക്രമേണ തേ । സദ്യോജാതാദയോ മന്ത്രാ ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രകഃ ॥൫ ഈശഃ സപ്തശിഖാ ദേവാഃ ശക്രാദ്യാഃ പഞ്ച ച സ്വരാഃ । അ+ഇ+ഉ+ഏ+ഓ കലാശ്ച മൂലം ബ്രഹ്മേതി കീര്തിതം ॥൬ കാഷ്ഠമധ്യേ തഥാ വഹ്നിരപ്രവൃദ്ധോ ന ദൃശ്യതേ । വിദ്യമാനാ തഥാ ദേഹേ ശിവശക്തിര്ന ദൃശ്യതേ ॥൭ ആദൌ ശക്തിഃ സമുത്പന്നാ ഓങ്കാരസ്വരഭൂഷിതാ । തതോ ബിന്ദുര്മഹാദേവി ഏകാരേണ വ്യവസ്ഥിതഃ ॥൮ - - - - - - -- - -- - - - - - - - -- ടിപ്പണീ ൧ ഈശ്വരോഽവദതിതി ഘ.. ൨ ദാനവാദ്യാ ഇതി ജ.. ൩ യാമാരാധ്യാഖിലാത്മവിദിതി ഖ.. , ഗ.. ച - - - - - - -- - -- - - - - - - - -- ജാതോ നാദ ഉകാരസ്തു നദതേ ഹൃദി സംസ്ഥിതഃ । അര്ധചന്ദ്ര ഇകാരസ്തു മോക്ഷമാര്ഗസ്യ ബോധകഃ ॥൯ അകാരോ വ്യക്ത ഉത്പന്നോ ഭോഗമോക്ഷപ്രദഃ പരഃ(൧) । അകാര ഐശ്വരേ ഭൂമിര്നിവൃത്തിശ്ച കലാ സ്മൃതാ ॥൧൦ ഗന്ധോ നബീജഃ പ്രാണാഖ്യ ഇഡാശക്തിഃ സ്ഥിരാ സ്മൃതാ । ഇകാരശ്ച പ്രതിഷ്ഠാഖ്യോ രസോ പാലശ്ച പിങ്ഗലാ ॥൧൧ ക്രൂരാ ശക്തിരീബീജഃ സ്യാദ്ധരബീജോഽഗ്നിരൂപവാന് । വിദ്യാ സമാനാ ഗാന്ധാരീ ശക്തിശ്ച ദഹനീ സ്മൃതാ ॥൧൨ പ്രശാന്തിര്വാര്യുപസ്പൃശോ യശ്ചോദാനശ്ചലാ ക്രിയാ । ഓങ്കാരഃ ശാന്ത്യതീതാഖ്യഃ ഖശബ്ദയൂഥപാണിനഃ ॥൧൩ {| class="wikitable" |- ! അ !! ഇ!! ഉ!! ഏ !! ഓ |- | മംഗല|| ബുധ || ഗുരു || ശുക്ര|| ശനി |- | ക|| ച|| ട|| ത || പ |- | ഖ|| ഛ|| ഠ|| ഥ || ഫ |- | ഗ|| ജ || ഡ || ദ|| ബ |- | ഘ || ഝ|| ഢ || ധ || ഭ |- | ങ|| ഞ || ണ|| ന|| മ |- |} പഞ്ച വര്ഗാഃ സ്വരാ ജാതാഃ കുജജ്ഞഗുരുഭാര്ഗവാഃ । ശനിഃ ക്രമാദകാരാദ്യാഃ കകാരാദ്യാസ്ത്വധഃ സ്ഥിതാഃ ॥൧൪ ഏതന്മൂലമതഃ സര്വം ജ്ഞായതേ സചരാചരം । വിദ്യാപീഠം പ്രവക്ഷ്യാമി പ്രണവഃ ശിവ ഈരിതഃ ॥൧൫ ഉമാ സോമഃ സ്വയം ശക്തിര്വാമാ ജ്യേഷ്ഠാ ച രൌദ്ര്യപി । ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുഃ ക്രമാദ്രുദ്രോ ഗുണാഃ സര്ഗാദയസ്ത്രയഃ ॥൧൬ രത്നനാഡീത്രയഞ്ചൈവ(൨) സ്ഥൂലഃ സൂക്ഷ്മഃ പരോഽപരഃ । ചിന്തയേച്ഛ്വേതവര്ണന്തം മുഞ്ചമാനം പരാമൃതം ॥൧൭ പ്ലവ്യമാനം യഥാത്മാനം ചിന്തയേത്തം ദിവാനിശം । അജരത്വം ഭവേദ്ദേവി ശിവത്വമുപഗച്ഛതി(൩) ॥൧൮ - - - - -- - - -- - -- - -- - - -- - - ടിപ്പണീ ൧ ഭോഗമോക്ഷപ്രദഃ ശുഭ ഇതി ജ.. ൨ ബഹുനാഡീത്രയഞ്ചൈവേതി ക.. , ങ.. ച ൩ ശിവത്വമധിഗച്ഛതീതി ജ.. - - - - - - -- - -- - - - - - - - -- അങ്ഗുഷ്ഠാദൌ ന്യസേദങ്ഗാന്നേത്രം മധ്യേഽഥ ദേഹകേ । മൃത്യുഞയം തതഃ പ്രാര്ച്യ രണാദൌ വിജയീ ഭവേത് ॥൧൯ ശൂന്യോ നിരാലയഃ ശബ്ദഃ സ്പര്ശം തിര്യങ്നതം സ്പൃശേത് । രൂപസ്യോര്ധ്വഗതിഃ പ്രോക്താ ജലസ്യാധഃ സമാശ്രിതാ ॥൨൦ സര്വസ്ഥാനവിനിര്മുക്തോ ഗന്ധോ മധ്യേ ച മൂലകം । നാഭിമൂലേ(൧) സ്ഥിതം കന്ദം ശിവരൂപന്തു മണ്ഡിതം ॥൨൧ ശക്തിവ്യൂഹേന സോമോഽര്കോ ഹരിസ്തത്ര വ്യവസ്ഥിതഃ । ദശവായുസമോപേതം പഞ്ചതന്മാത്രമണ്ഡിതം ॥൨൨ കാലാനലസമാകാരം പ്രസ്ഫുരന്തം ശിവാത്മകം । തജ്ജീവം ജീവലോകസ്യ(൨) സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച ॥൨൩ തസ്മിന്നഷ്ടേ(൩) മൃതം മന്യേ മന്ത്രപീഠേഽനിലാത്മകമ്

അഗ്നിദേവൻ പറഞ്ഞു: യുദ്ധവിജയത്തിനായുള്ള ജ്യോതിഷശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരാംശം ഞാൻ പറയാം. മന്ത്രങ്ങളോ ഔഷധങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, യഥാർത്ഥത്തിൽ പരമേശ്വരൻ എന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ രഹസ്യം. ദേവി ചോദിച്ചു: ദേവന്മാർ ദാനവന്മാരെ ജയിച്ചത് എങ്ങനെയാണ്? അതിന്റെ മാർഗം പറയൂ. നല്ലതും ചീത്തയുമെന്തെന്നു തിരിച്ചറിയുന്ന ജ്ഞാനമാണ് യുദ്ധവിജയത്തിനുള്ള മാർഗം. ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: മൂലദേവിയിൽ നിന്നാണ് പതിനഞ്ചാക്ഷരങ്ങളുള്ള ശക്തി ഉദിച്ചുവന്നത്. അതിൽ നിന്നാണ് ചലനശീലങ്ങളായും അചലമായും എല്ലാം ഉണ്ടായത്. ആ ശക്തിയെ ആരാധിച്ചാൽ എല്ലാം അറിയാൻ കഴിയും. ഇപ്പോൾ ഞാൻ മന്ത്രപീഠം വിശദമായി പറയുന്നു. അഞ്ചു മന്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം. ആ മന്ത്രങ്ങൾ എല്ലാ മന്ത്രങ്ങൾക്കും ജീവൻപോലെയാണ്; അവ ജീവനും മരണവും നിലനിൽപ്പും നൽകുന്നു. ഋക്, യജുർ, സാമ, അതർവണമെന്നിങ്ങനെ ദേവമന്ത്രങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ ഉണ്ട്. സദ്യോജാതം മുതലായ മന്ത്രങ്ങൾ, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ എന്നിവരാണ്. ഈശൻ, സപ്തശിഖാദേവന്മാർ, ഇന്ദ്രൻ മുതലായവരും അഞ്ചു സ്വരങ്ങളും ഉണ്ട്. അ, ഇ, ഉ, എ, ഒ എന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്വരങ്ങൾ, കലകൾ, ഇവയെല്ലാം ബ്രഹ്മം എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. കട്ടകശ്ശിൽ അഗ്നി തെളിയാതെ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ശിവശക്തിയും കാണപ്പെടുന്നില്ല. ആദ്യത്തിൽ ശക്തി ഉത്ഭവിച്ചു, ഓംകാരത്തിന്റെ സ്വരഭൂഷിതയായി. അതിനുശേഷം ബിന്ദു മഹാദേവിയായി, 'അ' എന്നതിൽ നിലകൊണ്ടു. പിന്നീട് 'ഉ' എന്ന നാദം ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊണ്ട് മുഴങ്ങുന്നു. 'ഇ' എന്ന അർദ്ധചന്ദ്രം മോക്ഷമാർഗ്ഗം അറിയിക്കുന്നു. 'അ' എന്നത് വ്യക്തമായി ഉദിച്ചപ്പോൾ, അതു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന പരമമായതായിത്തീർന്നു. 'അ' എന്നത് ഐശ്വര്യവും ഭൂമിയും, നിരോധനവും കലയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഗന്ധം, ബീജമില്ലാത്ത പ്രാണശക്തി, ഇടാനാഡി — ഇവ സ്ഥിരമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 'ഇ' എന്നത് പ്രതിഷ്ഠയും, രസം, പാലനവും പിംഗലാനാഡിയും. ക്രൂരമായ ശക്തി 'ഈ' ബീജം, ഹരബീജം അഗ്നിരൂപം. വിദ്യ, സമാന, ഗന്ധാരി, ദഹനശക്തി എന്നിവയും. പ്രശാന്തി, വെള്ളം, ഉദാനവായു, ചലനശക്തി — ഇവയും. ഓംകാരമാണ് ശാന്ത്യതീതം, ആകാശശബ്ദത്തിന്റെ കൂട്ടം. അ, ഇ, ഉ, എ, ഒ എന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്വരങ്ങൾ, മംഗളം, ബുധൻ, ഗുരു, ശുക്രൻ, ശനി എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഗ്രഹങ്ങൾക്കും, ക, ച, ട, ത, പ മുതലായ അക്ഷരങ്ങൾക്കും, അവയുടെ പഞ്ചവർഗ്ഗങ്ങൾക്കും ഉത്ഭവം. ഇതെല്ലാം ഈ മൂലത്തിൽ നിന്നാണ് സചരാചരമായ എല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നത്. വിദ്യാപീഠം ഞാൻ പറയുന്നു; പ്രണവം ശിവൻ തന്നെ പറഞ്ഞു. ഉമ, സോമൻ, സ്വയം ശക്തി, വാമ, ജ്യേഷ്ഠ, രൗദ്രി — ഇവയും ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഗുണങ്ങൾ, സൃഷ്ടി മുതലായ മൂന്നു കാര്യങ്ങൾ. രത്നനാഡി മൂന്നു, സ്ഥൂലം, സൂക്ഷ്മം, പരം, അപരം — ഇവയും. വെള്ളയണിഞ്ഞവനെ, പരമാമൃതം ഒഴുകുന്നവനെ, പകലും രാത്രിയും ചിന്തിക്കണം. സ്വയം ഒഴുകുന്ന ആത്മാവിനെ പകലും രാത്രിയും ചിന്തിച്ചാൽ, ദേവി, ജരാ വരില്ല, ശിവത്വം ലഭിക്കും. അംഗുഷ്ഠം മുതലായ അംഗങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ, കണ്ണ് മധ്യത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, മരണത്തെ ജയിച്ചശേഷം യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കാം. ശൂന്യമായ ശബ്ദം, ആസ്വാദ്യമായ സ്പർശം, രൂപം ഉയരത്തിലേക്ക്, ജലം താഴേക്ക് പോകുന്നു. എല്ലാ സ്ഥിതികളിൽ നിന്നും മോചിതമായ ഗന്ധം മധ്യത്തിൽ, മൂലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നാഭിമൂലത്തിൽ കന്ദം, ശിവരൂപം അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ശക്തിയുടെ വ്യൂഹത്തിൽ സോമൻ, അർക്കൻ, ഹരിയും അവിടെ ഉണ്ട്. പത്ത് വായു, അഞ്ചു തന്മാത്രകൾ അണിനിരക്കുന്നു. കാലാഗ്നിയുടെ രൂപം, തിളങ്ങുന്ന ശിവാത്മാവ്. അതാണ് ജീവികൾക്കുള്ള ജീവൻ, ചലനശീലികൾക്കും അചലങ്ങൾക്കും. അത് നശിച്ചാൽ, മന്ത്രപീഠത്തിൽ ജീവൻ ഇല്ലാതാകും.

യുദ്ധജയാര്ണവീയനാനാചക്രാണി ഈശ്വര ഉവാച ഓം ഹ്രീം കര്ണമോടാനി ബഹുരൂപേ ബഹുദംഷ്ട്രേ ഹ്രൂം ഫട്ഓം ഹഃ ഓം ഗ്രസ ഗ്രസ കൃന്ത കൃന്ത ഛക ഛക ഛക ഹ്രൂം ഫട് നമഃ പഠ്യമാനോ ഹ്യയം മന്ത്രഃ ക്രുദ്ധഃ സംരക്തലോചനഃ ।൧൨൫.൦൦൧ മാരണേ പാതനേ വാപി മോഹനോച്ചാടനേ ഭവേത് ॥൧൨൫.൦൦൧ കര്ണമോടീ മഹാവിദ്യാ സര്വവര്ണേഷു രക്ഷികാ ।൧൨൫.൦൦൨ നാനാവിദ്യാ പഞ്ചോദയം പ്രവക്ഷ്യാമി സ്വരോദയസമശ്രിതം ॥൧൨൫.൦൦൨ നാഭിഹൃദ്യന്തരം യാവത്താവച്ചരതി മാരുതഃ ।൧൨൫.൦൦൩ ഉച്ചാടയേദ്രണാദൌ തു കര്ണാക്ഷീണി പ്രഭേദയേത് ॥൧൨൫.൦൦൩ കരോതി സാധകഃ ക്രുദ്ധോ ജപഹോമപരായണഃ ।൧൨൫.൦൦൪ ഹൃദയാത്പായുകം കണ്ഠം ജ്വരദാഹാരിമാരണേ ॥൧൨൫.൦൦൪ കണ്ഠോദ്ഭവോ രസോ വായുഃ ശാന്തികം പൌഷ്ടികം രസം ।൧൨൫.൦൦൫ ദിവ്യം സ്തമ്ഭം സമാകര്ഷം ഗന്ധോ നാസാന്തികോ ഭ്രുവഃ ॥൧൨൫.൦൦൫ ഗന്ധലീനം മനഃ കൃത്വാ സ്തമ്ഭയേന്നാത്ര സംശയഃ ।൧൨൫.൦൦൬ സ്തമ്ഭനം കീലനാദ്യഞ്ച കരോത്യേവ ഹി സാധകഃ ॥൧൨൫.൦൦൬ ചണ്ഡഘണ്ടാ കരാലീ ച സുമുഖീ ദുര്മുഖീ തഥാ ।൧൨൫.൦൦൭ രേവതീ പ്രഥമാ ഘോരാ വായുചക്രേഷു താ യജേത് ॥൧൨൫.൦൦൭ ഉച്ചാടകാരികാ ദേവ്യഃ സ്ഥിതാസ്തേജസി സംസ്ഥിതാഃ ।൧൨൫.൦൦൮ സൌമ്യാ ച ഭീഷണീ ദേവീ ജയാ ച വിജയാ തഥാ ॥൧൨൫.൦൦൮ അജിതാ ചാപരാജിതാ മഹാകോടീ ച രൌദ്രയാ ।൧൨൫.൦൦൯ ശുഷ്കകായാ പ്രാണഹരാ രസചക്രേ സ്ഥിതാ അമൂഃ ॥൧൨൫.൦൦൯ വിരൂപാക്ഷീ പരാ ദിവ്യാസ്തഥാ ചാകാശമാതരഃ ।൧൨൫.൦൧൦ സംഹാരീ ജാതഹാരീ ച ദംഷ്ട്രാലാ ശുഷ്കരേവതീ ॥൧൨൫.൦൧൦ പിപീലികാ പുഷ്ടിഹരാ മഹാപുഷ്ടിപ്രവര്ധനാ ।൧൨൫.൦൧൧ ഭദ്രകാലീ സുഭദ്രാ ച ഹദ്രഭീമാ സുഭദ്രികാ ॥൧൨൫.൦൧൧ സ്ഥിരാ ച നിഷ്ഠുരാ ദിവ്യാ നിഷ്കമ്പാ ഗദിനീ തഥാ ।൧൨൫.൦൧൨ ദ്വാത്രിംശന്മാതരശ്ചക്രേ അഷ്ടാഷ്ടക്രമശഃ സ്ഥിതാഃ ॥൧൨൫.൦൧൨ ഏക ഏവ രവിശ്ചന്ദ്ര ഏകശ്ചൈകൈകശക്തികാ ।൧൨൫.൦൧൩ ഭൂതഭേദേന തീര്ഥാനി യഥാ തോയം മഹീതലേ ॥൧൨൫.൦൧൩ പ്രാണ ഏകോ മണ്ഡലൈശ്ച ഭിദ്യതേ ഭൂതപഞ്ജരേ ।൧൨൫.൦൧൪ വാമദക്ഷിണയോഗേന ദശധാ സമ്പ്രവര്തതേ ॥൧൨൫.൦൧൪ ബിന്ദുമുണ്ഡവിചിത്രഞ്ച തത്ത്വവസ്ത്രേണ വേഷ്ടിതം ।൧൨൫.൦൧൫ ബ്രഹ്മാണ്ഡേന കപാലേന പിവേത പരമാമൃതം ॥൧൨൫.൦൧൫ പഞ്ചവര്ഗബലാദ്യുദ്ധേ ജയോ ഭവതി തച്ഛൃണു ।൧൨൫.൦൧൬ അ+ആകചടതപയാഃ ശ ആസ്യോ വര്ഗ ഈരിതഃ ॥൧൨൫.൦൧൬ ഇ+ഈഖഛഠഥഫരാഃ ഷോ വര്ഗശ്ച ദ്വിതീയകഃ ।൧൨൫.൦൧൭ ഉ+ഊഗജഡദബലാഃ സോ വര്ഗശ്ച തൃതീയകഃ ॥൧൨൫.൦൧൭ ഏ+ഐഘഝഢധഭവാഃ സോ വര്ഗശ്ച ചതുര്ഥകഃ ।൧൨൫.൦൧൮ ഓ ഔ അം അഃ ങഞണനാ മോ വര്ഗഃ പഞ്ചമോ ഭവേത് ॥൧൨൫.൦൧൮ വര്ണാശ്ചാഭ്യുദയേ നൄണാം ചത്വാരിംശച്ച പഞ്ച ച ।൧൨൫.൦൧൯ ബാലഃ കുമാരോ യുവാ സ്യാദ്വൃദ്ധോ മൃത്യുശ്ച നാമതഃ ॥൧൨൫.൦൧൯ ആത്മപീഡാ ശോഷകഃ സ്യാദുദാസീനശ്ച കാലകഃ ।൧൨൫.൦൨൦ കൃത്തികാ പ്രതിപദ്ഭൌമ ആത്മനോ ലാഭദഃ സ്മൃതഃ ॥൧൨൫.൦൨൦ ഷഷ്ഠീ ഭൌമോ മഘാ പീഡാ ആര്ദ്രാ ചൈകാദശീ കുജഃ ।൧൨൫.൦൨൧ മൃത്യുര്മഘാ ദ്വിതീയാ ജ്ഞോ ലാഭശ്ചാര്ദ്രാ ച സപ്തമീ ॥൧൨൫.൦൨൧ ബുധേ ഹാനിര്ഭരണീ ജ്ഞഃ ശ്രവണം കാല ഈദൃശഃ ।൧൨൫.൦൨൨ ജീവോ ലാഭായ ച ഭവേത്തൃതീയാ പൂര്വഫല്ഗുനീ ॥൧൨൫.൦൨൨ ജീവോഽഷ്ടമീ ധനിഷ്ഠാര്ദ്രാ ജീവോഽശ്ലേഷാ ത്രയോദശീ ।൧൨൫.൦൨൩ മൃത്യൌ ശുക്രശ്ചതുര്ഥീ സ്യാത്പൂര്വഭാദ്രപദാ ശ്രിയേ ॥൧൨൫.൦൨൩ പൂര്വാഷാഢാ ച നവമീ ശുക്രഃ പീഡാകരോ ഭവേത് ।൧൨൫.൦൨൪ ഭരണീ ഭൂതജാ ശുക്രോ യമദണ്ഡോ ഹി ഹാനികൃത് ॥൧൨൫.൦൨൪ കൃത്തികാം പഞ്ചമീ മന്ദോ ലാഭായ തിഥിരീരിതാ ।൧൨൫.൦൨൫ അശ്ലേഷാ ദശമീ മന്ദോ യോഗഃ പീഡാകരോ ഭവേത് ॥൧൨൫.൦൨൫ മഘാ ശനിഃ പൂര്ണിമാ ച യോഗോ ഭൃത്യുകരഃ സ്മൃതഃ ।൧൨൫.൦൨൬ തിഥിയോഗഃ പൂര്വോത്തരാഗ്നിനൈര്ഋത്യദക്ഷിണാനിലചന്ദ്രമാഃ ॥൧൨൫.൦൨൬ ബ്രഹ്മാദ്യാഃ സ്യുര്ദൃഷ്ടയഃ സ്യുഃ പ്രതിപന്നവമീമുഖാഃ ।൧൨൫.൦൨൭ രാശിഭിഃ സഹിതാ ദൃഷ്ടാ ഗ്രഹാദ്യാഃ സിദ്ധയേ സ്മൃതാഃ ॥൧൨൫.൦൨൭ മേഷാദ്യാശ്ചതുരഃ കുമ്ഭാ ജയഃ പൂര്ണേഽന്യഥാ മൃതിഃ ।൧൨൫.൦൨൮ സൂര്യാദിരിക്താ പൂര്ണാ ച ക്രമാദേവമ്പ്രദാപയേത് ॥൧൨൫.൦൨൮ രണേ സൂര്യേ ഫലം നാസ്തി സോമേ ഭങ്ഗഃ പ്രശാമ്യതി ।൧൨൫.൦൨൯ കുജേന കലഹം വിദ്യാദ്ബുധഃ കാമായ വൈ ഗുരുഃ ॥൧൨൫.൦൨൯ ജയായ മനസേ ശുക്രോ മന്ദേ ഭങ്ഗോ രണേ ഭവേത് ।൧൨൫.൦൩൦ ദേയാനി പിങ്ഗലാചക്രേ സൂര്യഗാനി ച ഭാനി ഹി ॥൧൨൫.൦൩൦ മുഖേ നേത്രേ ലലാടേഽഥ ശിരോഹസ്തോരുപാദകേ ।൧൨൫.൦൩൧ പാദേ മൃതിസ്ത്രിഋക്ഷേ സ്യാന്ത്രീണി പക്ഷേഽര്ഥനാശനമ് ॥൧൨൫.൦൩൧ മുഖസ്ഥേ ച ഭവേത്യൌഡാ ശിരസ്ഥേ കാര്യനാശനമ് ।൧൨൫.൦൩൨ കുക്ഷിസ്ഥിതേ ഫലം സ്യാച്ച രാഹുചക്രം വദാമ്യഹമ് ॥൧൨൫.൦൩൨ ഇന്ദ്രാച്ച നൈര്ഋതങ്ഗച്ഛേന്നൈര്ഋതാത്സോമമേവ ച ।൧൨൫.൦൩൩ സോമാദ്ധുതാശനം വഹ്നേരാപ്യമാപ്യാച്ഛിവാലയം ॥൧൨൫.൦൩൩ രുദ്രാദ്യമം യമാദ്വായും വായോശ്ചന്ദ്രം വ്രജേത്പുനഃ ।൧൨൫.൦൩൪ ഭുങ്ക്തേ ചതസ്രോ നാഡ്യസ്തു രാഹുപൃഷ്ഠേ ജയോ രണേ ॥൧൨൫.൦൩൪ അഗ്രതോ മൃത്യുമാപ്നോതി തിഥിരാഹും വദാമി തേ ।൧൨൫.൦൩൫ ആഗ്നേയാദിശിവാന്തം ച പൂര്ണിമാമാദിതഃ പ്രിയേ ॥൧൨൫.൦൩൫ പൂര്വേ കൃഷ്ണാഷ്ടമീം യാവദ്രാഹുദൃഷ്ടൌ ഭയോ ഭവേത് ।൧൨൫.൦൩൬ ഐശാന്യാഗ്നേയനൈര്ഋത്യവായവ്യേ ഫണിരാഹുകഃ ॥൧൨൫.൦൩൬ മേഷാദ്യാ ദിശി പൂര്വാദൌ യത്രാദിത്യോഽഗ്രതോ മൃതിഃ ।൧൨൫.൦൩൭ തൃതീയാ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു സപ്തമീ ദശമീ തഥാ ॥൧൨൫.൦൩൭ ചതുര്ദശീ തഥാ ശുക്ലേ ചതുര്ഥ്യേകാദശീ തിഥിഃ ।൧൨൫.൦൩൮ പഞ്ചദശീ വിഷ്ടയഃ സ്യുഃ പൂര്ണിമാഗ്നേയവായവേ ॥൧൨൫.൦൩൮ അകചടതപയശാ വര്ഗാഃ സൂര്യാദയോ ഗ്രഹാഃ ।൧൨൫.൦൩൯ ഗൃധ്രോലൂകശ്യേനകാശ്ച പിങ്ഗലഃ കൌശികഃ ക്രമാത് ॥൧൨൫.൦൩൯ സാരസശ്ച മയൂരശ്ച ഗോരങ്കുഃ പക്ഷിണഃ സ്മൃതാഃ ।൧൨൫.൦൪൦ ആദൌ സാധ്യോ ഹുതോ മന്ത്ര ഉച്ചാടേ പല്ലവഃ സ്മൃതഃ ॥൧൨൫.൦൪൦ വശ്യേ ജ്വരേ തഥാകര്ഷേ പ്രയോഗഃ സിദ്ധികാരകഃ ।൧൨൫.൦൪൧ ശാന്തോ പ്രീതോ നമസ്കാരോ വൌഷട്പുഷ്ടൌ വശാദിഷു ॥൧൨൫.൦൪൧ ഹും മൃത്യൌ പ്രീതിസന്നാശേ വിദ്വേഷോച്ചാടനേ ച ഫട് ।൧൨൫.൦൪൨ വഷട് സുതേ ച ദീപ്ത്യാദൌമന്ത്രാണാം ജാതയശ്ച ഷട് ॥൧൨൫.൦൪൨ ഓഷധീഃ സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി മഹാരക്ഷാവിധായിനീഃ ।൧൨൫.൦൪൩ മഹാകാലീ തഥാ ചണ്ഡീ വാരാഹീ ചേശ്വരീ തഥാ ॥൧൨൫.൦൪൩ സുദര്ശനാ തഥേന്ദ്രാണീ ഗാത്രസ്ഥാ രക്ഷയന്തി തമ് ।൧൨൫.൦൪൪ ബലാ ചാതിബലാ ഭീരുര്മുസലീ സഹദേവ്യപി ॥൧൨൫.൦൪൪ ജാതീ ച മല്ലികാ യൂഥൌ ഗാരുഡീ ഭൃങ്ഗരാജകഃ ।൧൨൫.൦൪൫ ചക്രരൂപാ മഹോഷധ്യോ ധാരിതാ വിജയാദിദാഃ ॥൧൨൫.൦൪൫ ഗ്രഹണേ ച മഹാദേവി ഉദ്ധൃതാഃ ശുഭദായികാഃ ।൧൨൫.൦൪൬ മൃദാ തു കുഞ്ജരങ്കൃത്വാ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതമ് ॥൧൨൫.൦൪൬ തസ്യ പാദതലേ കൃത്വാ സ്തമ്ഭയേച്ഛത്രുമാത്മനഃ ।൧൨൫.൦൪൭ നഗാഗ്രേ ചൈകവൃക്ഷേ ച വജ്രാഹതപ്രദേശകേ ॥൧൨൫.൦൪൭ വല്മീകമൃദാമാഹൃത്യ മാതരൌ യോജയേത്തതഃ ।൧൨൫.൦൪൮ ഓം നമോ മഹാഭൈരവായ വികൃതദംഷ്ട്രോഗ്രരൂപായ പിങ്ഗലാക്ഷായ ത്രിശൂലഖഡ്ഗധരായ വൌഷട് പൂജയേത്കര്ദമം ദേവി സ്തമ്ഭയേച്ഛസ്ത്രജാലകമ് ॥൧൨൫.൦൪൮ അഗ്നികാര്യം പ്രവക്ഷ്യാമി രണാദൌ ജയവര്ധനമ് ।൧൨൫.൦൪൯ ശ്മശാനേ നിശി കാഷ്ഠാഗ്നൌ നഗ്നീ മുക്തശിഖോ നരഃ ॥൧൨൫.൦൪൯ ദക്ഷിണാസ്യസ്തു ജുഹുയാന്നൃമാംസം രുന്ധിരം വിഷം ।൧൨൫.൦൫൦ തുഷാസ്ഥിഖണ്ഡമിശ്രന്തു ശത്രുനാമ്നാ ശതാഷ്ടകമ് ॥൧൨൫.൦൫൦ ഓം നമോ ഭഗവതി കൌമാരി ലല ലല ലാലയ ലാലയ ഘണ്ടാദേവി അമുകം മാരയ സഹസാ നമോഽസ്തു തേ ഭഗവതി വിദ്യേ സ്വാഹാ അനയാ വിദ്യയാ ഹോമാദ്ബന്ധത്വഞ്ജായതേ രിപോഃ ।൧൨൫.൦൫൧ ഓം വജ്രകായ വജ്രതുണ്ഡ കപിലപിങ്ഗല കരാലവദന ഊര്ധ്വകേശ മഹാബല രക്തമുഖ തഡിജ്ജിഹ്വ മഹാരൌദ്ര ദംഷ്ട്രോത്കട കഹ കരാലിന മഹാദൃഢപ്രഹാര ലങ്ഗേശ്വരസേതുബന്ധ ശൈലപ്രവാഹ ഗഗനചര ഏഹ്യേഹി ഭവഗന്മഹാബലപരാക്രമ ഭൈരവോ ജ്ഞാപയതി ഏഹ്യേഹി മഹാരൌദ്ര ദീര്ഘലാങ്ഗൂലേന അമുകം വേഷ്ടയ വേഷ്ടയ ജമ്ഭയ ജമ്ഭയ ഖന ഖന വൈതേ ഹ്രൂം ഫട് അഷ്ടത്രിംശച്ഛതന്ദേവി ഹനുമാന് സര്വകുമ്ഭകൃത് ॥൧൨൫.൦൫൧ പടേ ഹനൂമത്സന്ദര്ശനാദ്ഭങ്ഗമായാന്തി ശത്രവഃ

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'ഹ്രീം' എന്ന ബീജമന്ത്രം ചേർത്ത്, കർണമോട്ട എന്ന മഹാവിദ്യയെ പല രൂപത്തിലും, വലിയ പല്ലുകളോടെ, ഉച്ചരിക്കണം. 'ഗ്രസ ഗ്രസ, കൃന്ത കൃന്ത, ചക ചക' എന്നിങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ചാൽ, ഈ മന്ത്രം ക്രുദ്ധനായവന്റെ ചുവന്ന കണ്ണുകളിൽ തെളിയുന്നു. ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കാനും, വീഴ്ത്താനും, മോഹിപ്പിക്കാനും, അകറ്റാനും ഉപയോഗിക്കാം. കർണമോട്ടി മഹാവിദ്യ എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളിലും രക്ഷ നൽകുന്നു. പഞ്ചോദയം എന്ന വിദ്യയെ ഞാൻ പറയുന്നു; ഇത് സ്വരോദയത്തെ ആശ്രയിച്ചുള്ളതാണ്. നാഭിമുതൽ ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ വരെ വായു സഞ്ചരിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിന്റെ ചെവിയും കണ്ണും തകർക്കാൻ കഴിയും. സിദ്ധനായവൻ, ജപവും ഹോമവും ചെയ്താൽ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് പായുകം, കഴുത്ത്, ജ്വരം, ദാഹം, മരണം എന്നിവ വരുത്താം. കഴുത്തിൽ നിന്നു വരുന്ന രസം വായുവാണ്; അത് ശാന്തിക്കും പോഷണത്തിനും ഉത്തമം. ദിവ്യമായ സ്തംഭനം, ആകർഷണം, ഗന്ധം, കണികകൾ എന്നിവയൊക്കെ ഭ്രൂമദ്ധ്യത്തിൽ. മനസ്സിനെ ഗന്ധത്തിൽ ലയിപ്പിച്ചാൽ, സ്തംഭനം ഉറപ്പാണ്. സ്തംഭനം, കീലനം മുതലായവ സിദ്ധൻ നിർവഹിക്കും. ചണ്ഡഘണ്ട, കരാളി, സുമുഖി, ദുര്‍മുഖി, രേവതി, ഘോര, വൈുചക്രങ്ങളിൽ ഇവരെ ആരാധിക്കണം. ഉച്ചാടനത്തിനുള്ള ദേവികൾ, ദീപത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. സൗമ്യയും ഭീഷണി ദേവിയും ജയയും വിജയയും, അജിത, അപരാജിത, മഹാകോടി, രൗദ്രയും ഉണ്ട്. ശുഷ്കകായ, പ്രാണഹര, രസചക്രത്തിൽ ഇവർ. വിരൂപാക്ഷി, പര, ദിവ്യ, ആകാശമാതാക്കളും ഉണ്ട്. സംഹാരി, ജാതഹാരി, ദംഷ്ട്രാല, ശുഷ്കരേവതി, പിപീലിക, പുഷ്ടിഹര, മഹാപുഷ്ടി, ഭദ്രകാളി, സുഭദ്ര, ഭദ്രഭീമ, സുഭദ്രിക, സ്ഥിര, നിഷ്ഠുര, ദിവ്യ, നിഷ്കമ്പ, ഗദിനി — ഇവർ ഇരുപത്തിരണ്ടു മാതാക്കൾ ചക്രത്തിൽ, എട്ട് എട്ടായി ക്രമത്തിൽ. രവി, ചന്ദ്രൻ, ഓരോ ശക്തിയും, ഭൂതങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം പോലെ തീർത്ഥങ്ങൾ, ഭൂമിയിലെ ജലങ്ങൾ പോലെ. പ്രാണൻ ഒരാളാണ്, എന്നാൽ മണ്ഡലങ്ങളിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. വാമ-ദക്ഷിണയോജനത്തിൽ പത്ത് വിധം സഞ്ചരിക്കുന്നു. ബിന്ദു, മുന്ഡ, വിചിത്രം എന്നിങ്ങനെ തത്ത്വവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാണ്ഡം എന്ന കപാലത്തിൽ പരമാമൃതം കുടിക്കാം. പഞ്ചവർഗ്ഗങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടാം. അ, ആ, ക, ച, ട, ത, പ, ശ എന്നിങ്ങനെയുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ ആദ്യവർഗ്ഗം; ഇ, ഈ, ഖ, ഛ, ഠ, ഥ, ഫ, റ, ഷോ എന്നിങ്ങനെയുള്ളത് രണ്ടാമത്; ഉ, ഊ, ഗ, ജ, ഡ, ദ, ബ, സോ മൂന്നാമത്; എ, ഐ, ഘ, ഝ, ഢ, ധ, ഭ, വോ നാലാമത്; ഒ, ഔ, അം, അഃ, ങ, ഞ, ണ, ന, മോ അഞ്ചാമത്. വർണ്ണങ്ങൾ ഉയരുമ്പോൾ മനുഷ്യർക്ക് നാല്പത്തഞ്ച്. ബാലൻ, കുമാരൻ, യുവാവ്, വൃദ്ധൻ, മരണം — ഇവയാണ് പേരുകൾ. ആത്മപീഡ, ക്ഷയിപ്പിക്കൽ, ഉദാസീനൻ, കാലൻ. കൃതിക, പ്രതിപത്, ചൊവ്വ — ആത്മാവിന് ലാഭം. ഷഷ്ഠി, ചൊവ്വ, മഘ, പീഡ, ആർദ്ര, ഏകാദശി, കുജൻ. മരണം മഘ, രണ്ടാം, ജ്ഞാനി, ലാഭം, ആർദ്ര, ഏഴാം. ബുധനിൽ ഹാനി, ഭരണി, ജ്ഞാനി, ശ്രവണ, കാലം. ജീവൻ ലാഭത്തിന്, മൂന്നാം, പൂർവഫല്ഗുനി. ജീവൻ അഷ്ടമി, ധനിഷ്ഠ, ആർദ്ര, ജീവൻ ആശ്ലേഷ,Trayodashi. മരണം ശുക്രൻ, നാലാം, പൂർവഭാദ്രപദ, ശ്രീ. പൂർവാഷാഢ, നവമി, ശുക്രൻ, പീഡ. ഭരണി, ഭൂതജ, ശുക്രൻ, യമദണ്ഡൻ, ഹാനി. കൃതിക, അഞ്ചാം, മന്ദൻ, ലാഭത്തിന്. ആശ്ലേഷ, പത്താം, മന്ദൻ, യോഗം, പീഡ. മഘ, ശനി, പൂർണിമ, യോഗം, ഭൃത്യു. പൂർവോത്തര, അഗ്നി, നായൃതി, ദക്ഷിണ, അനില, ചന്ദ്രൻ — ഇവ ദൃഷ്ടികൾ. രാശികളോടൊപ്പം ഗ്രഹങ്ങൾ വിജയത്തിന്. മേഷം മുതലായ നാലു, കുംഭം, വിജയത്തിന് പൂർണിമയിൽ; അല്ലെങ്കിൽ മരണം. സൂര്യൻ ഒഴികെ പൂർണിമയിൽ ക്രമത്തിൽ ഫലം. യുദ്ധത്തിൽ സൂര്യനിൽ ഫലം ഇല്ല; ചന്ദ്രനിൽ തകരാർ ശമിക്കും. കുജൻ കലഹം, ബുധൻ കാമം, ഗുരു വിജയം, മനസ്സിന് ശുക്രൻ, മന്ദൻ യുദ്ധത്തിൽ തകരാർ. പിംഗലചക്രത്തിൽ സൂര്യന്റെ ഭാനങ്ങൾ മുഖം, കണ്ണ്, ലലാടം, തല, കൈ, ഉരു, പാദം. പാദത്തിൽ മരണം, ത്രിക്ഷേത്രത്തിൽ മൂന്നു, പക്ഷത്തിൽ ധനനാശം. മുഖത്തിൽ ഔഡ, തലയിൽ കാര്യനാശം. കുടലിൽ ഫലം, രാഹുചക്രം പറയുന്നു. ഇന്ദ്രനിൽ നിന്ന് നായൃതി, നായൃതിയിൽ നിന്ന് സോമൻ, സോമനിൽ നിന്ന് ഹുതാശൻ, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജലം, ജലത്തിൽ നിന്ന് ശിവാലയം. രുദ്രൻ മുതൽ യമൻ, യമനിൽ നിന്ന് വായു, വായുവിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ. നാലു നാഡികൾ രാഹുവിന്റെ പുറത്ത് വിജയത്തിന്; മുന്നിൽ മരണം. തിഥി രാഹു പറയുന്നു. അഗ്നിദിക്കിൽ നിന്ന് ശിവാന്തം വരെ പൂർണിമ തുടങ്ങുന്നു. കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ അഷ്ടമി മുതൽ രാഹു ദൃഷ്ടിയിൽ ഭയം. ഐശാന്യ, അഗ്നി, നായൃതി, വായു ദിക്കിൽ ഫണിരാഹു. മേഷം മുതലായ ദിശയിൽ സൂര്യൻ മുന്നിൽ മരണം. മൂന്നാം കൃഷ്ണപക്ഷം, ഏഴാം, പത്താം, ചതുര്ദശി, ശുക്ലപക്ഷം, നാലാം, ഏകാദശി, പന്ത്രണ്ടാം, പൂർണിമ അഗ്നി, വായു ദിക്കിൽ. അക്ഷരവർഗ്ഗങ്ങൾ സൂര്യൻ മുതലായ ഗ്രഹങ്ങൾ. ഗൃധ്ര, ഊലൂക്ക, ശ്യേന, പിംഗലൻ, കൗശികൻ, സാരസ, മയൂരം, ഗോറങ്കു — ഇവ പക്ഷികൾ. ആദ്യത്തിൽ സിദ്ധമായ മന്ത്രം ഉച്ചാടനത്തിൽ പല്ലവം. വശീകരണത്തിൽ, ജ്വരത്തിൽ, ആകർഷണത്തിൽ പ്രയോഗം വിജയകരം. ശാന്തി, പ്രീതി, നമസ്കാരം, വൗഷട്ട്, പുഷ്ടി, വശം — ഇവയിൽ. ഹും മരണത്തിൽ, പ്രീതി നഷ്ടത്തിൽ, വിദ്വേഷം, ഉച്ചാടനം ഫട്ട്. വഷട്ട്, സുതേ, ദീപ്തി, ഔം മന്ത്രങ്ങൾ ആറ് ജാതികൾ. ഔഷധികൾ പറയുന്നു; മഹാരക്ഷാ നൽകുന്നവ. മഹാകാളി, ചണ്ടി, വാർാഹി, ഈശ്വരി, സുധർശന, ഇന്ദ്രാണി — ഇവ ശരീരത്തിൽ സംരക്ഷിക്കും. ബല, അതിബല, ഭീരു, മുസലി, സഹദേവി, ജാതി, മല്ലിക, ഗാരുഡി, ഭൃംഗരാജ് — ഇവയും. ചക്രരൂപം മഹൗഷധികൾ ധരിച്ചാൽ വിജയം. ഗ്രഹണത്തിൽ മഹാദേവി, ഉദ്‌ധൃതം, ശുഭം നൽകുന്നവ. മണ്ണിൽ കുന്ജരത്തിന്റെ രൂപം വരച്ച്, അതിന്റെ പാദത്തലത്തിൽ വെച്ച് ശത്രുവിനെ സ്തംഭിപ്പിക്കാം. മലയുടെ മുകളിൽ, ഒരുവൃക്ഷത്തിൽ, വജ്രം വീണ സ്ഥലത്ത്, വള്മീകത്തിലെ മണ്ണ് എടുത്ത് മാതാവിൽ ചേർക്കണം. മഹാഭൈരവനെ പുണ്യമായി പൂജിച്ചാൽ, ശത്രുസൈന്യത്തെ സ്തംഭിപ്പിക്കാം. അഗ്നികാര്യവും, യുദ്ധത്തിൽ വിജയവും പറയുന്നു. ശ്മശാനത്തിൽ രാത്രിയിൽ, കട്ടികത്തിയിൽ, നഗ്നൻ, ചുടിയരിഞ്ഞ്, ദക്ഷിണദിശയിൽ ഇരുന്നു, മനുഷ്യമാംസം, രക്തം, വിഷം, തൂഷ്, അസ്ഥി, ശത്രുവിന്റെ പേരിൽ അർപ്പണം ചെയ്യണം. കുമാരി ദേവിയെ വിളിച്ച്, ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഹോമം ചെയ്താൽ, ശത്രുവിന്റെ ബന്ധനം ഉറപ്പാണ്. വജ്രകായൻ, വജ്രതുണ്ടൻ, കപിലപിംഗലൻ, കരാളവദനം, ഊർദ്ധ്വകേശൻ, മഹാബലൻ, രക്തമുഖൻ, തടിൾജിഹ്വൻ, മഹാരൗദ്രൻ, ദംഷ്ട്രോത്കടൻ, കരാളൻ, മഹാദൃഢപ്രഹാരൻ, ലങ്കേശ്വരൻ, സെതുബന്ധൻ, ശൈലപ്രവാഹൻ, ഗഗനചാരൻ — ഇവരെ വിളിച്ചാൽ, മഹാബലപരാക്രമനായ ഭൈരവൻ അറിയിക്കും. ദീർഘവാലൻ, അമുകനെ ചുറ്റി, ജംഭനം, ഖനം, ഹ്രൂം, ഫട്ട്. എൺപത്തിമൂന്നു ശതം ദേവി, ഹനുമാൻ, സർവകുംബകർ. പടത്തിൽ ഹനുമാന്റെ ചിത്രം കാണിച്ചാൽ, ശത്രുക്കൾ നശിക്കും.

നാനാബലാനി ഈശ്വര ഉവാച(൨) വിഷ്കുമ്ഭേ ഘടികാസ്തിസ്രഃ ശൂലേ പഞ്ച വിവര്ജയേത്(൩) ।൧൨൭.൦൦൧ ഷട്ഷട്(൪) ഗണ്ഡേഽനിഗണ്ഡേ ച നവ വ്യാദ്യാതവജ്രയോഃ ॥൧൨൭.൦൦൧ പരിഘേ ച വ്യതീപാതേ ഉഭയോരപി തദ്ദിനമ് ।൧൨൭.൦൦൨ വൈധൃതേ തദ്ദിനഞ്ചൈവ യാത്രായുദ്ധാദികന്ത്യജേത് ॥൧൨൭.൦൦൨ ഗ്രഹൈഃ ശുഭാശുഭം വക്ഷ്യേ ദേവി മേഷാദിരാശിതഃ(൫) ।൧൨൭.൦൦൩ ചന്ദ്രശുക്രൌ ച ജന്മസ്ഥ്യൌ വര്ജിതൌ ശുഭദായകൌ ॥൧൨൭.൦൦൩ ടിപ്പണീ ൨ അഗ്നിരുവാചേതി ഛ.. ൩ പഞ്ച ച വര്ജയേദിതി ഖ.. , ഗ.. , ഘ.. , ങ.. ച ൪ ഷട്ച ഗണ്ഡേഽതിഗണ്ഡേ ചേതി ഖ.. , ഘ.. , ഛ.. ച । സപ്ത ഗണ്ഡേതിഗണ്ഡേ ചേതി ഗ.. , ങ.. ച ൫ മേഷാദിരാശിഭിരിതി ജ.. ദ്വിതീയോ മങ്ഗലോഽഥാര്കഃ സൌരിശ്ചൈവ തു സൈംഹികഃ ।൧൨൭.൦൦൪ ദ്രവ്യനാശമലാഭഞ്ച ആഹവേ ഭങ്ഗമാദിശേത് ॥൧൨൭.൦൦൪ സോമോ ബുധോ ഭൃഗുര്ജീമോ ദ്വിതീയസ്ഥാഃ ശുഭാവഹാഃ ।൧൨൭.൦൦൫ തൃതീയസ്ഥോ യദാ ഭാനുഃ ശനിര്ഭൌമോ ഭൃഗുസ്തഥാ ॥൧൨൭.൦൦൫ ബുധശ്ചൈവേന്ദൂ രാഹുശ്ച സര്വേ തേ ഫലദാ ഗ്രഹാഃ ।൧൨൭.൦൦൬ ബുധശുക്രൌ ചതുര്ഥൌ തു ശേഷാശ്ചൈവ ഭയാവഹാഃ ॥൧൨൭.൦൦൬ പഞ്ചമസ്ഥോ യദാ ജീവഃ ശുക്രഃ സൌമ്യശ്ച ചന്ദ്രമാഃ ।൧൨൭.൦൦൭ ദദേത(൧) ചേപ്സിതം ലാഭം ഷഷ്ഠേ സ്ഥാനേ ശുഭോ രവിഃ ॥൧൨൭.൦൦൭ ചന്ദ്രഃ സൌരിര്മങ്ഗലശ്ച ഗ്രഹാ ദേവി സ്വരാശിതഃ ।൧൨൭.൦൦൮ ബുധശ്ച ശുഭദഃ ഷഷ്ഠേ ത്യജേത്ഷഷ്ഠം ഗുരും ഭൃഗും ॥൧൨൭.൦൦൮ സപ്തമോഽര്കഃ ശനിര്ഭൌമോ രാഹുര്ഹാന്യൈ സുഖായ ച ।൧൨൭.൦൦൯ ജീവോ ഭൃഗുശ്ച സൌമ്യശ്ച ജ്ഞശുക്രോ ചാഷ്ടമൌ ശുഭൌ ॥൧൨൭.൦൦൯ ശേഷാ ഗ്രഹാസ്തഥാ ഹാന്യൈ ജ്ഞഭൃഗൂ നവമൌ ശുഭൌ ।൧൨൭.൦൧൦ ശേഷാ ഹാന്യൈ ച ലാഭായ ദശമൌ ഭൃഗുഭാസ്കരൌ ॥൧൨൭.൦൧൦ ശനിര്ഭൌമശ്ച രാഹുശ്ച ചന്ദ്രഃ സൌമ്യഃ ശുഭാവഹഃ ।൧൨൭.൦൧൧ ശുഭാശ്ചൈകാദശേ സര്വേ വര്ജയേദ്ദശമേ(൨) ഗുരുമ് ॥൧൨൭.൦൧൧ ബുധശുക്രൌ ദ്വാദശസ്ഥൌ ശേഷാന് ദ്വാദശഗാംസ്ത്യജേത് ।൧൨൭.൦൧൨ അഹോരാത്രേ ദ്വാദശ സ്യൂ രാശയസ്താന് വദാമ്യഹമ് ॥൧൨൭.൦൧൨ മീനോ മേഷോഽഥ മിഥുനഞ്ചതസ്രോ നാഡയോ വൃഷഃ ।൧൨൭.൦൧൩ ഷട്കര്കസിംഹകന്യാശ്ച തുലാ പഞ്ച ച വൃശ്ചികഃ ॥൧൨൭.൦൧൩ ധനുര്നക്രോ ഘടശ്ചൈവ സൂര്യഗോ രാശിരാദ്യകഃ ।൧൨൭.൦൧൪ ടിപ്പണീ ൧ ദദാതീതി ഖ.. ൨ വര്ജയേദ്ദശമിതി ഖ.. , ഗ.. , ഘ.. , ങ.. ച ചരസ്ഥിരദ്വിഃസ്വഭാവാ മേഷാദ്യാഃ സ്യുര്യഥാക്രമമ് ॥൧൨൭.൦൧൪ കുലീരോ മകരശ്ചൈവ തുലാമേഷാദയശ്ചരാഃ ।൧൨൭.൦൧൫ ചരകാര്യം ജയം കാമമാചരേച്ച ശുഭശുഭമ് ॥൧൨൭.൦൧൫ സ്ഥിരോ വൃഷോ ഹരിഃ കുമ്ഭോ വൃശ്ചികഃ സ്ഥിരകാര്യകേ ।൧൨൭.൦൧൬ ശീഘ്രഃ സമാഗമോ നാസ്തി രോഗാര്തോ നൈവ മുച്യതേ ॥൧൨൭.൦൧൬ മിഥുനം കന്യകാ മൌനീ ധനുശ്ച ദ്വിഃസ്വഭാവകഃ ।൧൨൭.൦൧൭ ദ്വിഃസ്വഭാവാഃ ശുഭാശ്ചൈതേ സര്വകാര്യേഷു നിത്യശഃ ॥൧൨൭.൦൧൭ യാത്രാവാണിജ്യസങ്ഗ്രാമേ വിവാഹേ രാജദര്ശനേ ।൧൨൭.൦൧൮ വൃദ്ധിം ജയന്തഥാ ലാഭം യുദ്ധേ ജയമവാപ്നുയാത് ॥൧൨൭.൦൧൮ അശ്വിനീ വിംശതാരാശ്ച തുരഗസ്യാകൃതിര്യഥാ ।൧൨൭.൦൧൯ യദ്യത്ര കുരുതേ വൃഷ്ടിമേകരാത്രം പ്രവര്ഷതി ॥൧൨൭.൦൧൯ യമഭേ തു യദാ വൃഷ്ടിഃ പക്ഷമേകന്തു വര്ഷതി

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്കുംബത്തിൽ മൂന്നു ഘടികയും, ശൂലത്തിൽ അഞ്ചും ഒഴിവാക്കണം. ഗണ്ഡം, അതിഗണ്ഡം രണ്ടിലും ആറു ദിവസം; വ്യാഘാതം, വജ്രം, നവം ദിവസവും. പരിഘം, വ്യതീപാതം, ഇരുവശത്തും ആ ദിവസം ഒഴിവാക്കണം. വൈധൃതിയും അന്ന് യാത്ര, യുദ്ധം തുടങ്ങിയവ ഒഴിവാക്കണം. ഗ്രഹങ്ങളുടെ ശുഭാശുഭം ഞാൻ പറയുന്നു, ദേവി, മേഷം മുതലായ രാശികളിൽ. ചന്ദ്രനും ശുക്രനും ജന്മസ്ഥിതിയിൽ ഒഴിവാക്കണം, അവ ശുഭം നൽകുന്നു. രണ്ടാമത് മംഗളൻ, സൂര്യൻ, ശനി, രാഹു — ഇവ ദ്രവ്യനാശവും ലാഭം ഇല്ലാതാക്കലും യുദ്ധത്തിൽ തകരാറും നൽകും. ചന്ദ്രൻ, ബുധൻ, ശുക്രൻ, ജീവൻ രണ്ടാമത് ശുഭം നൽകുന്നു. മൂന്നാമത് സൂര്യൻ, ശനി, ചൊവ്വ, ശുക്രൻ, ബുധൻ, ചന്ദ്രൻ, രാഹു — ഇവ ഫലദായകമായ ഗ്രഹങ്ങൾ. ബുധനും ശുക്രനും നാലാമത് ശുഭം; ശേഷിച്ചവർ ഭയം നൽകുന്നു. അഞ്ചാമത് ജീവൻ, ശുക്രൻ, ചന്ദ്രൻ — ഇവ ഇഷ്ടഫലം നൽകുന്നു. ആറാമത് രവി ശുഭം. ചന്ദ്രൻ, ശനി, ചൊവ്വ — ഇവ രാശിയിൽ. ബുധൻ ആറാമത് ശുഭം; ആറാമത് ഗുരുവും ശുക്രനെയും ഒഴിവാക്കണം. ഏഴാമത് സൂര്യൻ, ശനി, ചൊവ്വ, രാഹു — ഇവ ഹാനിക്കും സുഖത്തിനും. ജീവൻ, ശുക്രൻ, ചന്ദ്രൻ, ബുധൻ, ശുക്രൻ എട്ടാമത് ശുഭം; ശേഷിച്ച ഗ്രഹങ്ങൾ ഹാനിക്കും. ബുധൻ, ശുക്രൻ ഒൻപതാം സ്ഥാനം ശുഭം; ശേഷിച്ചവർ ഹാനിക്കും. പത്താം സ്ഥാനം ശുക്രനും സൂര്യനും ലാഭം. ശനി, ചൊവ്വ, രാഹു, ചന്ദ്രൻ, ബുധൻ ശുഭം. പതിനൊന്നാമത് എല്ലാം ശുഭം; പത്താം സ്ഥാനം ഗുരുവിനെ ഒഴിവാക്കണം. ബുധനും ശുക്രനും പന്ത്രണ്ടാം സ്ഥാനം ശുഭം; ശേഷിച്ചവർ ഒഴിവാക്കണം. രാത്രിയും പകലും പന്ത്രണ്ടു രാശികൾ ഉണ്ട്. മീനം, മേഷം, മിഥുനം, നാലു നാഡികൾ, വൃഷഭം. ആറു കർക്കിടകം, സിംഹം, കന്യ, തുലാം, അഞ്ചാമത് വൃശ്ചികം. ധനു, മകരം, കുംഭം, സൂര്യൻ ഉള്ള രാശി ആദ്യം. ചല, സ്ഥിര, ദ്വിസ്വഭാവം — മേഷം മുതലായവ ക്രമത്തിൽ. കുലീരം, മകരം, തുലാം, മേഷം മുതലായവ ചലരാശികൾ. ചലകാർയം, വിജയം, കാമം — ഇവയിൽ ശുഭവും അശുഭവും ചെയ്യാം. സ്ഥിരം — വൃഷഭം, സിംഹം, കുംഭം, വൃശ്ചികം — സ്ഥിരകാര്യങ്ങൾക്ക്. ദ്വിസ്വഭാവം — മിഥുനം, കന്യ, ധനു — ഇവയിൽ ശുഭം. യാത്ര, വ്യാപാരം, യുദ്ധം, വിവാഹം, രാജാവിനെ കാണൽ — എല്ലാം ഇവയിൽ നല്ലത്. വളർച്ചയും വിജയം, ലാഭവും, യുദ്ധത്തിൽ ജയം ലഭിക്കും. അശ്വിനി മുതൽ ഇരുപത് നക്ഷത്രങ്ങൾ കുതിരയുടെ രൂപം പോലെ. എവിടെയോ മഴ പെയ്യുമ്പോൾ, ഒരു രാത്രി മാത്രം മഴപെയ്യും. യമഭേദത്തിൽ മഴപെയ്യുമ്പോൾ, പകുതിപക്ഷം മുഴുവൻ മഴപെയ്യും.

കോടചക്രമ് ഈശ്വര ഉവാച കോടചക്രം പ്രവക്ഷ്യാമി ചതുരസ്രം പുരം ലിഖേത് ।൧൨൮.൦൦൧ ചതുരസ്രം പുനര്മധ്യേ തന്മധ്യേ ചതുരസ്രകമ് ॥൧൨൮.൦൦൧ നാഡീത്രിതയചിഹ്നാഢ്യം മേഷാദ്യാഃ പൂര്വദിങ്മുഖാഃ ।൧൨൮.൦൦൨ കൃത്തികാ പൂര്വഭാഗേ തു അശ്ലേഷാഗ്നേയഗോചരേ ॥൧൨൮.൦൦൨ ഭരണീ ദക്ഷിണേ ദേയാ വിശാഖാം നൈര്ഋതേ ന്യസേത് ।൧൨൮.൦൦൩ അനുരാധാം പശ്ചിമേ ച ശ്രവണം വായുഗോചരേ ॥൧൨൮.൦൦൩ ധന്ബിഷ്ഠാഞ്ചോത്തരേ ന്യസ്യ ഐശാന്യാം രേവതീം തഥാ ।൧൨൮.൦൦൪ വാഹ്യനാഡ്യാം സ്ഥിതാന്യേവ അഷ്ടൌ ഹ്യൃക്ഷാണി യത്നതഃ ॥൧൨൮.൦൦൪ രോഹിണീപുഷ്യഫല്ഗുണ്യഃ സ്വാതീ ജ്യേഷ്ഠാ ക്രമേണ തു ।൧൨൮.൦൦൫ അഭിജിച്ഛതതാരാ തു അശ്വിനീ മധ്യനാഡികാ ॥൧൨൮.൦൦൫ കോടമധ്യേ തു യാ നാഡീ കഥയാമി പ്രയത്നതഃ ।൧൨൮.൦൦൬ മൃഗശ്ചാഭ്യന്തരേ പൂര്വം തസ്യാഗ്നേയേ പുനര്വസുഃ ॥൧൨൮.൦൦൬ ഉത്തരാഫല്ഗുനീ യാമ്യേ ചിത്രാ നൈര്ഋതസംസ്ഥിതാ ।൧൨൮.൦൦൭ മൂലന്തു പശ്ചിമേ ന്യസ്യോത്തരാഷാഢാന്തു വായവേ ॥൧൨൮.൦൦൭ പൂര്വഭാദ്രപദാ സൌമ്യേ രേവതീ ഈശഗോചരേ ।൧൨൮.൦൦൮ കോടസ്യാഭ്യന്തരേ നാഡീ ഹ്യൃക്ഷാഷ്ടകസമന്വിതാ ॥൧൨൮.൦൦൮ ആര്ദ്രാ ഹസ്താ തഥാഷാഢാ ചതുഷ്കഞ്ചോത്തരാത്രികമ് ।൧൨൮.൦൦൯ മധ്യേ സ്തമ്ഭചതുഷ്കന്തു ദദ്യാത്കോടസ്യ കോടരേ ॥൧൨൮.൦൦൯ ഏവം ദുര്ഗസ്യ വിന്യാസം വാഹ്യേ സ്ഥാനം ദിശാധിപാത് ।൧൨൮.൦൧൦ ആഗന്തുകോ യദാ യോദ്ധാ ഋക്ഷവാന് സ്യാത്ഫലാന്വിതഃ ॥൧൨൮.൦൧൦ കോടമധ്യേ ഗ്രഹാഃ സൌമ്യാ യദാ ഋക്ഷാന്വിതാഃ പുനഃ ।൧൨൮.൦൧൧ ജയം മധ്യസ്ഥിതാനാന്തു ഭങ്ഗമാഗാമിനോ വിദുഃ ॥൧൨൮.൦൧൧ പ്രവേശഭേ പ്രവേഷ്ടവ്യം നിര്ഗമഭേ ച നിര്ഗമേത് ।൧൨൮.൦൧൨ ഭൃഗുഃ സൌമ്യസ്തഥാ ഭൌമ ഋക്ഷാന്തം സകലം യദാ ॥൧൨൮.൦൧൨ തദാ ഭങ്ഗം വിജാനീയാജ്ജയമാഗന്തുകസ്യ ച ।൧൨൮.൦൧൩ പ്രവേശര്ക്ഷചതുഷ്കേ തു സങ്ഗ്രാമഞ്ചാരഭേദ്യദാ ॥൧൨൮.൦൧൩ തദാ സിദ്ധ്യതി തദ്ദുര്ഗം ന കുര്യാത്തത്ര വിസ്മയമ്

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: കോട്ടചക്രം എങ്ങനെ വരയ്ക്കണമെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു. ആദ്യം ചതുരസ്രം വരയ്ക്കണം; അതിന്റെ നടുവിൽ വീണ്ടും ചതുരസ്രം വരയ്ക്കണം. അതിന്റെ നടുവിൽ വീണ്ടും ചതുരസ്രം വരയ്ക്കണം. മൂന്നു നാഡികളുടെ ചിഹ്നങ്ങളോടെ, മേഷം മുതലായ രാശികൾക്ക് കിഴക്കോട്ടു മുഖം കാണിച്ചു വരയ്ക്കണം. കൃതിക കിഴക്കുഭാഗത്ത്, ആശ്ലേഷ അഗ്നിദിക്കിൽ, ഭരണി തെക്കുഭാഗത്ത്, വിശാഖ നായൃതിദിക്കിൽ വരയ്ക്കണം. അനുരാധ പടിഞ്ഞാറ്, ശ്രവണ വായുദിക്കിൽ വരയ്ക്കണം. ധനിഷ്ഠ വടക്കുഭാഗത്ത്, ഐശാന്യത്തിൽ രേവതി വരയ്ക്കണം. പുറംനാഡിയിൽ ഇവ എട്ട് നക്ഷത്രങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ വരയ്ക്കണം. രോഹിണി, പുഷ്യ, ഫല്ഗുനി, സ്വാതി, ജ്യേഷ്ഠ — ക്രമത്തിൽ വരയ്ക്കണം. അഭിജിത് നക്ഷത്രം, അശ്വിനി — നടുവിലെ നാഡിയിൽ വരയ്ക്കണം. കോട്ട് നടുവിലുള്ള നാഡി എങ്ങനെയെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു. മൃഗം അകത്തുള്ള ഭാഗത്ത്, അഗ്നിദിക്കിൽ പുനർവസു, തെക്കോട്ടു ഉത്തരഫല്ഗുനി, നായൃതിയിൽ ചിത്ര, പടിഞ്ഞാറ് മൂലം, വായുദിക്കിൽ ഉത്തരാഷാഢ, സൗമ്യദിക്കിൽ പൂർവഭാദ്രപദ, ഈശാന്യത്തിൽ രേവതി — ഇവ വരയ്ക്കണം. കോട്ട് അകത്തുള്ള നാഡിയിൽ എട്ട് നക്ഷത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കണം: ആർദ്ര, ഹസ്ത, ആശാഢ, ഉത്തര. നടുവിൽ നാല് സ്തംഭങ്ങൾ കോട്ടിന്റെ അകത്തു വരയ്ക്കണം. ഇങ്ങനെ കോട്ടയുടെ വിന്യാസം വരയ്ക്കുമ്പോൾ, പുറംഭാഗത്ത് ദിശാധിപന്മാർക്ക് സ്ഥാനം നൽകണം. അകത്തേക്കു വരുന്ന യോദ്ധാവ് നക്ഷത്രബലമുള്ളവനാണെങ്കിൽ ഫലം ലഭിക്കും. കോട്ട് നടുവിൽ സൗമ്യഗ്രഹങ്ങൾ നക്ഷത്രബലമുള്ളവരാണെങ്കിൽ വിജയവും, അകത്തുള്ളവർക്ക് തകരാറും വരും. പ്രവേശനക്ഷത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം; പുറപ്പെടുമ്പോൾ പുറപ്പെടേണ്ട നക്ഷത്രം നോക്കണം. ശുക്രൻ, ചൊവ്വ, നക്ഷത്രാന്തം — എല്ലാം അകത്ത് ഉണ്ടെങ്കിൽ, അപ്പോൾ തകരാറാണ്; അകത്തേക്കു വരുന്നവന് വിജയം. പ്രവേശനക്ഷത്രത്തിൽ യുദ്ധം തുടങ്ങുമ്പോൾ, ആ കോട്ട വിജയിക്കും; അതിൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.

സേവന രൂപരേഖ—

ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന മഹാ മാരി മന്ത്രം, അതിന്റെ ജ്ഞാനം ഞാൻ പഠിപ്പിക്കും.

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: വശീകരണം മുതലായ കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ ചെയ്യാമെന്നു ഞാൻ വിശദമായി പറയും. ഇവയെ ഇരട്ടയായ എട്ട് അക്ഷരങ്ങളായി എഴുതണം. ഭൃംഗരാജ്, സഹദേവി, മയിലിന്റെ തലയണ, പുത്രഞ്ജീവം, കൃതാഞ്ജലി, അടുപ്പൂവ്, രുദന്തിക, കുമാരി, രുദ്രജട, വിഷ്ണുക്രാന്ത, ശിതാർക്ക, ലജ്ജാലു, മോഹലത, കൃഷ്ണധൂസ്തൂർ, ഗോറക്ഷ, കർക്കട, മേഷശൃംഗി, സ്നുഹി — ഇവയൊക്കെയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

മന്ത്രൌഷധാദിഃ ഈശ്വര ഉവാച മന്ത്രൌഷധാനി ചക്രാണി വക്ഷ്യേ സര്വപ്രദാനി ച ।൧൪൨.൦൦൧ ചൌരനാമ്നോ വര്ണഗുണോ ദ്വിഘ്നോ മാത്രാശ്ചതുര്ഗുണാഃ ॥൧൪൨.൦൦൧ നാമ്നാ ഹൃതേ ഭവേച്ഛേഷഃ ചൌരോഽഥ ജാതകം വദേ ।൧൪൨.൦൦൨ പ്രശ്നേ യേ വിഷമാ വര്ണാസ്തേ ഗര്ഭേ പുത്രജന്മദാഃ ॥൧൪൨.൦൦൨ നാമവര്ണൈഃ സമൈഃ കാണോ വാമേഽക്ഷ്ണി വിഷമൈഃ പുനഃ ।൧൪൨.൦൦൩ ദക്ഷിണാക്ഷി ഭവേത്കാണം സ്ത്രീപുന്നാമാക്ഷരസ്യ ച ॥൧൪൨.൦൦൩ മാത്രാവര്ണാശ്ചതുര്നിഘ്നാ വര്ണപിണ്ഡേ ഗുണേ കൃതേ ।൧൪൨.൦൦൪ സമേ സ്ത്രീ വിഷമേ നാ സ്യാദ്വിശേഷേ ചമൃതിഃ സ്ത്രിയാഃ ॥൧൪൨.൦൦൪ പ്രഥമം രൂപശൂന്യേഽഥ പ്രഥമം മ്രിയതേ പുമാന് ।൧൪൨.൦൦൫ പ്രശ്നം സൂക്ഷ്മാക്ഷരൈര്ഗൃഹ്യ ദ്രവ്യൈര്ഭാഗേഽഖിലേ മതമ് ॥൧൪൨.൦൦൫ ശനിചക്രം പ്രവക്ഷ്യാമി തസ്യ ദൃഷ്ടിം പരിത്യജേത് ।൧൪൨.൦൦൬ രാശിസ്ഥഃ സപ്തമേ ദൃഷ്ടിശ്ചതുര്ദശശതേര്ധികാ ॥൧൪൨.൦൦൬ ഏകദ്വ്യഷ്ടദ്വാദശമഃ പാദദൃഷ്ടിശ്ച തം ത്യജേത് ।൧൪൨.൦൦൭ ദിനാധിപഃ പ്രഹരഭാക്ശേഷാ യാമാര്ധഭാഗിനഃ ॥൧൪൨.൦൦൭ ശനിഭാഗന്ത്യജേദ്യുദ്ധേ ദിനരാഹും വദാമി തേ ।൧൪൨.൦൦൮ രവൌ പൂര്വേഽനിലേ മന്ദേ ഗുരൌ യാമ്യേഽനലേ ഭൃഗൌ ॥൧൪൨.൦൦൮ അഗ്നൌ കുജേ ഭവേത്സോമ്യേ സ്ഥിതേ രാഹുര്ബുധേ സദാ ।൧൪൨.൦൦൯ ഫണിരാഹുസ്തു പ്രഹരമൈശേ വഹ്നൌ ച രാക്ഷസേ ॥൧൪൨.൦൦൯ വായൌ സംവേഷ്ടയിത്വാ ച ശത്രും ഹന്തീശസന്മുഖം ।൧൪൨.൦൧൦ തിഥിരാഹും പ്രവക്ഷ്യാമി പൂര്ണിമാഗ്നേയഗോചരേ ॥൧൪൨.൦൧൦ അമാവാസ്യാ വായവേ ച രാഹുഃ സമ്മുഖശത്രുഹാ ।൧൪൨.൦൧൧ കാദ്യാ ജാന്താഃ സമ്മുഖേ സ്യുഃ സാദ്യാ ദാന്താശ്ച ദക്ഷിണേ ॥൧൪൨.൦൧൧ അക്ലേ ത്യജേത്കുജഗണാന് ധാദ്യാ മാന്താശ്ച പൂര്വതഃ ।൧൪൨.൦൧൨ യാദ്യാ ഹാന്താ ഉത്തരേ സ്യുസ്തിഥിദൃഷ്ടിം വിവര്ജയേത് ॥൧൪൨.൦൧൨ പൂര്വാശ്ച ദക്ഷിണാസ്തിസ്രോ രേഖാ വൈ മൂലഭേദകേ ।൧൪൨.൦൧൩ സൂര്യരാശ്യാദി സംലിഖ്യ ദൃഷ്ടൌ ഹാനിര്ജയോഽന്യഥാ ॥൧൪൨.൦൧൩ വിഷ്ടിരാഹും പ്രവക്ഷ്യാമി അഷ്ടൌ രേഖാസ്തു പാതയേത് ।൧൪൨.൦൧൪ ശിവാദ്യമം യമാദ്വായും വായോരിന്ദ്രം തതോഽമ്ബുപം ॥൧൪൨.൦൧൪ നൈര്ഋതാച്ച നയേച്ചന്ദ്രം ചന്ദ്രാദഗ്നിം തതോ ജലേ ।൧൪൨.൦൧൫ ജലാദീശേ ചരേദ്രാഹുര്വിഷ്ട്യാ സഹ മഹാബലഃ ॥൧൪൨.൦൧൫ ഐശാന്യാം ച തൃതീയാദൌ സപ്തമ്യാദൌ ച യാമ്യകേ ।൧൪൨.൦൧൬ ഏവം കൃഷ്ണേ സിതേ പക്ഷേ വായൌ രാഹുശ്ച ഹന്ത്യരീന് ॥൧൪൨.൦൧൬ ഇന്ദ്രാദീന് ഭൈരവാദീംശ്ച ബ്രഹ്മാണ്യാദീന് ഗ്രഹാദികാന് ।൧൪൨.൦൧൭ അഷ്ടാഷ്ടകഞ്ച പൂര്വാദൌ യാമ്യാദൌ വാതയോഗിനീം ॥൧൪൨.൦൧൭ യാന്ദിശം വഹതേ വായുസ്തത്രസ്ഥോ ഘാതയേദരീന് ।൧൪൨.൦൧൮ ദൃഢീകരണമാഖ്യാസ്യേ കണ്ഠേ ബാഹ്വാദിധാരിതാ ॥൧൪൨.൦൧൮ പുഷ്യോദ്ധൃതാ കാണ്ഡലക്ഷ്യം വാരയേത്ശരപുങ്ഖികാ ।൧൪൨.൦൧൯ തഥാ ഽപരാജിതാ പാഠാ ദ്വാഭ്യാം ഖഡ്ഗം നിവാരയേത് ॥൧൪൨.൦൧൯ ഓം നമോ ഭഗവതി വജ്രശൃങ്ഖലേ ഹന ൨ ഓം ഭക്ഷ ൨ ഓം ഖാദ ഓം അരേ രക്തം പിബ കപാലേന രക്താക്ഷി രക്തപടേ ഭസ്മാങ്ഗി ഭസ്മലിപ്തശരീരേ വജ്രായുധേ വജ്രാകാരനിചിതേ പൂര്വാം ദിശം ബന്ധ ൨ ഓം ദക്ഷിണാം ദിശമ്ബന്ധ ൨ ഓം പശ്ചിമാം ദിശമ്ബന്ധ ൨ ഉത്തരാം ദിശമ്ബന്ധ ൨ നാഗാന് ബന്ധ ൨ നാഗപത്നീര്ബന്ധ ൨ ഓം അസുരാന് ബന്ധ ൨ ഓം യക്ഷരാക്ഷസപിശാചാന് ബന്ധ ൨ ഓം പ്രേതഭൂതഗന്ധര്വാദയോ യേ കേചിദുപദ്രവാസ്തേഭ്യോ രക്ഷ ൨ ഓം ഊര്ധവം രക്ഷ ൨ അധാ രക്ഷ ൨ ഓം ക്ഷുരിക ബന്ധ ൨ ഓം ജ്വല മഹാബലേ ഘടി ൨ ഓം മോടി ൨ സടാവലിവജ്ജാഗ്നിവജ്രപ്രാകാരേ ഹും ഫഠ്രീം ഹ്രൂം ശ്രീം ഫഠ്രീം ഹഃ ഫൂം ഫേം ഫഃ സര്വഗ്രഹേഭ്യഃ സര്വവ്യാധിഭ്യഃ സര്വദുഷ്ടോപദ്രവേഭ്യോ ഹ്രീം അശേഷേഭ്യോ രക്ഷ ൨ ഗ്രഹജ്വരാദിഭൂതേഷു സര്വകര്മസു യോജയേത്

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഫലം നൽകുന്ന മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും ചക്രങ്ങളും ഞാൻ പഠിപ്പിക്കും. കള്ളന്മാരുടെ പേരുകൾ, അവയുടെ വർണ്ണഗുണങ്ങൾ ഇരട്ടിയാണെന്നും, അക്ഷരങ്ങൾ നാലുമടങ്ങിയതാണെന്നും, പേരിൽ ഒന്നൊന്നായി എടുത്താൽ ശേഷിക്കുന്നതും കള്ളൻ തന്നെയാണെന്നും, ജനനസമയത്തിൽ ചോദിച്ചാൽ വ്യത്യസ്ത വർണ്ണങ്ങൾ ഗർഭത്തിൽ പുത്രജനനത്തിന് കാരണമാകുമെന്നും, പേരിലെ അക്ഷരങ്ങൾ തുല്യമായാൽ ഇടതുകണ്ണിൽ കാഴ്ചക്കുറിയും വ്യത്യസ്തമായാൽ വലതുകണ്ണിൽ കാഴ്ചക്കുറിയും ഉണ്ടാകുമെന്നും, സ്ത്രീപുരുഷനാമത്തിൽ അക്ഷരങ്ങൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടാൽ സ്ത്രീജനനം ഉണ്ടാകുമെന്നും, നാലുമടങ്ങിയ അക്ഷരങ്ങൾക്കു ഗുണം ചേർത്താൽ തുല്യമായാൽ സ്ത്രീ, വ്യത്യസ്തമായാൽ സ്ത്രീയല്ലെന്നും, പ്രത്യേകിച്ചാൽ സ്ത്രീ മരിക്കുമെന്നും, ആദ്യം രൂപം ഇല്ലാതാകുകയോ ആദ്യം പുരുഷൻ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുമെന്നും, സൂക്ഷ്മമായ അക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ടു ചോദിച്ചാൽ എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ഫലം ലഭിക്കുമെന്നും, ശനിചക്രം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; അതിന്റെ ദൃഷ്ടി ഒഴിവാക്കണം. രാശിയിൽ ഏഴാമത്തെ ദൃഷ്ടി പതിനാലു ശതത്തിൽ കൂടുതലാണെന്നും, ഒന്നാമത്തെയും രണ്ടാമത്തെയും പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും പാദദൃഷ്ടി ഒഴിവാക്കണമെന്നും, ദിനാധിപൻ പ്രഹരത്തിൽ പങ്കാളിയാകുന്നു, ശേഷിക്കുന്നവർ യാമത്തിന്റെ പാതി പങ്കാളിയാകുന്നു. ശനിയുടെ ഭാഗം ഒഴിയണം, യുദ്ധത്തിൽ ദിനരാഹുവിനെ ഞാൻ പറയുന്നു. രവിയിൽ പൂർവ്വം, വായുവിൽ മന്ദൻ, ഗുരുവിൽ യാമ്യൻ, അഗ്നിയിൽ ഭൃഗു, അഗ്നിയിൽ കുജൻ, സോമത്തിൽ രാഹു, ബുധനിൽ ഫണിരാഹു, പ്രഹരത്തിൽ ഐശാന്യത്തിൽ വഹ്നി, റാക്ഷസത്തിൽ വായു, ശത്രുവിനെ വായുവിൽ ചുറ്റി ശത്രുവിനെ കൊല്ലുന്നു. തിഥിരാഹുവിനെ ഞാൻ പറയുന്നു; പൗർണമിയിൽ അഗ്നിയിൽ, അമാവാസ്യയിൽ വായുവിൽ രാഹു നേരെ ശത്രുവിനെ കൊല്ലുന്നു. കാദ്യജാതികൾ നേരെ, സാദ്യജാതികൾ ദക്ഷിണത്തിൽ, അകലെ കുജഗണം ഒഴിവാക്കണം, ധാദ്യജാതികൾ പൂർവ്വത്തിൽ, യാദ്യജാതികൾ ഉത്തരത്തിൽ, തിഥിദൃഷ്ടി ഒഴിവാക്കണം. പൂർവ്വവും ദക്ഷിണവും മൂന്നു രേഖകൾ മൂലഭേദത്തിൽ വരയ്ക്കണം. സൂര്യരാശി മുതലായവ ചേർത്ത് ദൃഷ്ടിയിൽ ഹാനി, അല്ലെങ്കിൽ ജയം. വിഷ്ടിരാഹുവിനെ ഞാൻ പറയുന്നു; എട്ടു രേഖകൾ വരയ്ക്കണം. ശിവം, യമം, വായു, വായുവിൽ ഇന്ദ്രൻ, അതിനുശേഷം ജലത്തിൽ അംബുപം, നൈരൃതിയിൽ ചന്ദ്രൻ, ചന്ദ്രനിൽ അഗ്നി, അതിനുശേഷം ജലത്തിൽ, ജലത്തിൽ ഈശൻ, രാഹു വിഷ്ടിയോടൊപ്പം മഹാബലൻ. ഐശാന്യത്തിൽ മൂന്നാമതും ഏഴാമതും യാമ്യത്തിൽ, ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലും ശുക്ലപക്ഷത്തിലും വായുവിൽ രാഹു ശത്രുവിനെ കൊല്ലുന്നു. ഇന്ദ്രൻ മുതലായ ഭൈരവാദികൾ, ബ്രഹ്മാണ്യാദികൾ, ഗ്രഹാദികൾ, എട്ടെണ്ണം പൂർവ്വം, യാമ്യത്തിൽ വായുവിന്റെ യോഗിനി. വായു ഏത് ദിശയിലേക്കാണോ പോകുന്നത്, അവിടെ നിന്നുള്ളവൻ ശത്രുവിനെ കൊല്ലുന്നു. ശക്തിപ്പെടുത്തൽ ഞാൻ പറയുന്നു; കഴുത്തിലും കൈയിലും ധരിച്ചാൽ, പുഷ്യത്തിൽ എടുത്ത് കാണ്ടിൽ ലക്ഷ്യം വെച്ച് അമ്പിന്റെ അഗ്രം തടയണം. അങ്ങനെ അപരാജിതാ പാഠം രണ്ടുപേരിൽ ഖഡ്ഗം തടയും. എല്ലാ ദിശകളും, നാഗന്മാരെയും, അസുരന്മാരെയും, യക്ഷരാക്ഷസപിശാചന്മാരെയും, പ്രേതഭൂതഗന്ധർവാദികളെയും, മുകളിൽ താഴെ എല്ലാം സംരക്ഷണം, കുരികയും, ജ്വലനം, മഹാബലം, എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം, എല്ലാ ഗ്രഹജ്വരങ്ങളിൽ, എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ, എല്ലാ ദുഷ്ടോപദ്രവങ്ങളിൽ, ഹ്രീം അക്ഷരത്തിൽ സംരക്ഷണം. ഗ്രഹജ്വരാദികൾ ഉള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കണം.

മാലിനീനാനാമന്ത്രാഃ ഈശ്വര ഉവാച നാനാമന്ത്രാന് പ്രവക്ഷ്യാമി ഷോഢാന്യാസപുരഃസരമ് ।൧൪൫.൦൦൧ ന്യാസസ്ത്രിധാ തു ഷോഢാ സ്യുഃ ശാക്തശാമ്ഭവയാമലാഃ ॥൧൪൫.൦൦൧ ശാമ്ഭവേ ശബ്ദരാശിഃ ഷട്ഷോഡശഗ്രന്ഥിരൂപവാന് ।൧൪൫.൦൦൨ ത്രിവിദ്യാ തദ്ഗ്രഹോ ന്യാസസ്ത്രിതത്ത്വാത്മാഭിധാനകഃ ॥൧൪൫.൦൦൨ ചതുര്ഥോ വനമാലായാഃ ശ്ലോകദ്വാദശരൂപവാന് ।൧൪൫.൦൦൩ പഞ്ചമോ രത്നപഞ്ചാത്മാ നവാത്മാ ഷഷ്ഠ ഈരിതഃ ॥൧൪൫.൦൦൩ ശാക്തേ പക്ഷേ ച മാലിന്യാസ്ത്രിവിദ്യാത്മാ ദ്വിതീയകഃ ।൧൪൫.൦൦൪ അധോര്യഷ്ടകരൂപോഽന്യോ ദ്വാദശാങ്ഗശ്ചതുര്ഥകഃ ।൧൪൫.൦൦൪ പഞ്ചമസ്തു ഷഡങ്ഗഃ സ്യാച്ഛക്തിശ്ചാന്യാസ്ത്രചണ്ഡികാ ।൧൪൫.൦൦൫ ക്രീം ഹ്രൌം ക്ലീം ശ്രീം ക്രൂം ഫട്ത്രയം സ്യാത്തുര്യാഖ്യം സര്വസാധകം ॥൧൪൫.൦൦൫ മാലിന്യാ നാദികാന്തം സ്യാത്നാദിനീ ച ശിഖാ സ്മൃതാ ।൧൪൫.൦൦൬ അഗ്രസേനീ ശിരസി സ്യാത്ശിരോമാലാനിവൃത്തിഃ ശഃ ॥൧൪൫.൦൦൬ ട ശാന്തിശ്ച ശിരോ ഭൂയാച്ചാമുണ്ഡാ ച ത്രിനേത്രഗാ ।൧൪൫.൦൦൭ ഢ പ്രിയദൃഷ്ടിര്ദ്വിനേത്രേ ച നാസാഗാ ഗുഹ്യശക്തിനീ ॥൧൪൫.൦൦൭ ന നാരായണീ ദ്വികര്ണേ ച ദക്ഷകര്ണേ ത മോഹനൌ ।൧൪൫.൦൦൮ ജ പ്രജ്ഞാ വാമകര്നസ്ഥാ വക്ത്രേ ച വജ്രിണീ സ്മൃതാ ॥൧൪൫.൦൦൮ ക കരാലീ ദക്ഷദംഷ്ട്രാ വാമാംസാ ഖ കപാലിനീ ।൧൪൫.൦൦൯ ഗ ശിവാ ഊര്ധ്വദംഷ്ട്രാ സ്യാദ് ഘ ഘോരാ വാമദംഷ്ട്രികാ ॥൧൪൫.൦൦൯ ഉ ശിഖാ ദന്തവിന്യാസാ ഈ മായാ ജിഹ്വയാ സ്മൃതാ ।൧൪൫.൦൧൦ അ സ്യാന്നാഗേശ്വരീ വാചി വ കണ്ഠേ ശിഖിവാഹിനീ ॥൧൪൫.൦൧൦ ഭ ഭീഷണീ ദക്ഷസ്കന്ധേ വായുവേഗാ മ വാമകേ ।൧൪൫.൦൧൧ ഡനാമാ ദക്ഷബാഹൌ തു ഢ വാമേ ച വിനായകാ ॥൧൪൫.൦൧൧ പ പൂര്ണിമാ ദ്വിഹസ്തേ തു ഓകാരാദ്യങ്ഗുലീയകേ ।൧൪൫.൦൧൨ അം ദര്ശനീ വാമാങ്ഗുല്യ അഃ സ്യാത്സഞ്ജീവനീ കരേ ॥൧൪൫.൦൧൨ ട കപാലിനീ കപാലം ശൂലദണ്ഡേ ത ദീപനീ ।൧൪൫.൦൧൩ ത്രിശൂലേ ജ ജയന്തീ സ്യാദ്വൃദ്ധിര്യഃ സാധനീ സ്മൃതാ ॥൧൪൫.൦൧൩ ജീവേ ശ പരമാഖ്യാ സ്യാദ് ഹഃ പ്രാണേ ചാമ്ബികാ സ്മൃതാ ।൧൪൫.൦൧൪ ദക്ഷസ്തനേ ഛ ശരീരാ ന വാമേ പൂതനാ സ്തനേ ॥൧൪൫.൦൧൪ അ സ്തനക്ഷീരാ ആ മോടോ ലമ്ബോദര്യുദരേ ച ഥ ।൧൪൫.൦൧൫ നാഭൌ സംഹാരികാ ക്ഷ സ്യാന്മഹാകാലീ നിതമ്ബമ് ॥൧൪൫.൦൧൫ ഗുഹ്യേ സ കുസുമമാലാ ഷ ശുക്രേ ശുക്രദേവികാ ।൧൪൫.൦൧൬ ഉരുദ്വയേ ത താരാസ്യാദജ്ഞാനാ ദക്ഷജാനുനി ॥൧൪൫.൦൧൬ വാമേ സ്യാദൌ ക്രിയാശക്തിരോ ഗായത്രീ ച ജങ്ഘഗാ ।൧൪൫.൦൧൭ ഓ സാവിത്രീ വാമജങ്ഘാ ദക്ഷേ ദോ ദോഹനീ പദേ ॥൧൪൫.൦൧൭ ഫ ഫേത്കാരീ വാമപാദേ നവാത്മാ മാലിനീ മനുഃ ।൧൪൫.൦൧൮ അ ശ്രീകണ്ഠഃ ശിഖായാം സ്യാദാവക്ത്രേ സ്യാദനന്തകഃ ॥൧൪൫.൦൧൮ ഇ സൂക്ഷ്മോ ദക്ഷനേത്രേ സ്യാദീ ത്രിമൂര്തിസ്തു വാമകേ ।൧൪൫.൦൧൯ ഉ ദക്ഷകര്ണേഽമരൌശ ഊ കര്ണേര്ഘാംശകോഽപരേ ॥൧൪൫.൦൧൯ ഋ ഭാവഭൂതിര്നാസാഗ്രേ വാമനാസാ തിഥീശ ഋ ।൧൪൫.൦൨൦ ള സ്ഥാണുര്ദക്ഷഗണ്ഡേ സ്യാദ്വാമഗണ്ഡേ ഹരശ്ച ൡ ॥൧൪൫.൦൨൦ കടീശോ ദന്തപങ്ക്താവേ ഭൂതീശശ്ചോര്ധ്വദന്ത ഐ ।൧൪൫.൦൨൧ സദ്യോജാത ഓ അധരേ ഊര്ധ്വൌഷ്ഠേഽനുഗ്രഹീശ ഔ ॥൧൪൫.൦൨൧ അം ക്രൂരോ ഘാടകായാം സ്യാദഃ മഹാസേനജിഹ്വയാ ।൧൪൫.൦൨൨ ക ക്രോധീശോ ദക്ഷസ്കന്ധേ ഖശ്ചണ്ഡീശശ്ച ബാഹുഷു ॥൧൪൫.൦൨൨ പഞ്ചാന്തകഃ കൂര്പരേ ഗോ ഘ ശിഖീ ദക്ഷകങ്കണേ ।൧൪൫.൦൨൩ ങ ഏകപാദശ്ചാങ്ഗുല്യോ താമസ്കന്ധേ ച കൂര്മകഃ ॥൧൪൫.൦൨൩ ഛ ഏകനേത്രോ ബാഹൌ സ്യാച്ചതുര്വക്ത്രോ ജ കൂര്പരേ ।൧൪൫.൦൨൪ ഝ രാജസഃ കങ്കണഗഃ ഞഃ സര്വകാമദോഽങ്ഗുലീ ॥൧൪൫.൦൨൪ ട സോമേശോ നിതമ്ബേ സ്യാദ്ദക്ഷ ഊരുര്ഠ ലാങ്ഗലീ ।൧൪൫.൦൨൫ ഡ ദാരുകോ ദക്ഷജാനൌ ജങ്ഘാ ഢോഽര്ധജലേശ്വരഃ ॥൧൪൫.൦൨൫ ണ ഉമാകാന്തകോഽങ്ഗുല്യസ്ത ആഷാഢോ നിതമ്ബകേ ।൧൪൫.൦൨൬ ഥ ദണ്ഡീ വാമ ഊരൌ സ്യാദ്ദ ഭിദോ വാമജാനുനി ॥൧൪൫.൦൨൬ ധ മീനോ വാമജങ്ഘായാന്ന മേഷശ്ചരണാങ്ഗുലീ ।൧൪൫.൦൨൭ പ ലോഹിതോ ദക്ഷകുക്ഷൌ ഫ ശിഖീ വാമകുക്ഷിഗഃ ॥൧൪൫.൦൨൭ ബ ഗലണ്ഡഃ പൃഷ്ഠവംശേ ഭോ നാഭൌ ച ദ്വിരണ്ഡകഃ ।൧൪൫.൦൨൮ മ മഹാകാലോ ഹൃദയേ യ വാണീശസ്ത്വവിസ്മൃതഃ ॥൧൪൫.൦൨൮ ര രക്തേ സ്യാദ്ഭുജങ്ഗേശോ ല പിനാകീ ച മാംസകേ ।൧൪൫.൦൨൯ വ ഖഡ്ഗീശഃ സ്വാത്മനി സ്യാദ്ബകശ്ചാസ്ഥിനി ശഃ സ്മൃതഃ ॥൧൪൫.൦൨൯ ഷ ശ്വേതശ്ചൈവ മജ്ജായാം സ ഭൃഗുഃ ശുക്രധാതുകേ ।൧൪൫.൦൩൦ പ്രാണേ ഹ നകുലീശഃ സ്യാത്ക്ഷ സംവര്തശ്ച കോഷഗഃ ॥൧൪൫.൦൩൦ രുദ്രശക്തീഃ പ്രപൂജ്യ ഹ്രീം ബീജേനാഖിലമാപ്നുയാത്

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ ഞാൻ പഠിപ്പിക്കും, ആറു വിധത്തിലുള്ള ന്യാസം മുൻകൂട്ടി ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ന്യാസം മൂന്നു വിധം, ആറ് വിധത്തിൽ ശാക്തം, ശാംഭവം, യാമലം എന്നിങ്ങനെ. ശാംഭവത്തിൽ അക്ഷരങ്ങൾ ആറ് പതിനാറ് ഗ്രന്ഥങ്ങളായി, ത്രിവിദ്യയും അതിന്റെ ഗ്രഹവും ന്യാസവും ത്രിതത്ത്വാത്മാവായ പേരുമാണ്. നാലാമത്തേത് വനമാലായുടെ, പന്ത്രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങളുള്ളത്. അഞ്ചാമത്തേത് രത്നപഞ്ചാത്മാവും, ഒൻപതാമത്തേത് നവാത്മാവും, ആറാമത്തേത് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശാക്തപക്ഷത്തിൽ മാലിന്യാസ്ത്രം ത്രിവിദ്യാത്മാവാണ് രണ്ടാമത്തേത്. താഴെ ആറു ഭാഗങ്ങളുള്ള മറ്റൊന്ന്, പന്ത്രണ്ടു അംഗങ്ങളുള്ള നാലാമത്തേത്. അഞ്ചാമത്തേത് ആറു അംഗങ്ങളുള്ളത്, ശക്തിയും മറ്റൊരു അസ്ത്രം ചണ്ഡികയും. 'ക്രീം, ഹ്രൗം, ക്ലീം, ശ്രീം, ക്രൂം, ഫട്' എന്നിങ്ങനെ, നാലാമത്തേത് സർവസാധകമാണ്. മാലിന്യയുടെ നാഡികാന്തം, നാഡിനി എന്ന പേരിൽ ശിഖയിൽ. അഗ്രസേനിയും ശിരസ്സിൽ, ശിരോമാലാ നിവൃത്തി, ടാ ശാന്തി ശിരസ്സിൽ, ചാമുണ്ഡാ ത്രിനേത്രത്തിൽ, ഢാ പ്രിയദൃഷ്ടി ഇരുകണ്ണിലും, നാസാഗുഹ്യശക്തിനി. നാ നാരായണി ഇരുകണ്ണിലും, വലതുകണ്ണിൽ മോഹനം, ജാ പ്രജ്ഞ വാമകണ്ണിൽ, വായിൽ വജ്രിണി. ക കരാളി വലതുകംഭത്തിൽ, വാമാംസയിൽ ഖ കപാലിനി. ഗ ശിവാ മേൽദന്തത്തിൽ, ഘ ഘോരാ വാമദന്തത്തിൽ. ഉ ശിഖ ദന്തവിന്യാസം, ഈ മായാ ജിഹ്വയിൽ. അ നാഗേശ്വരി വായിൽ, വ കണ്ഠത്തിൽ ശിഖിവാഹിനി. ഭ ഭീഷണി വലതുകംഭത്തിൽ, വായുവേഗം വാമകത്തിൽ. ഢനാമ വലതുകൈയിൽ, ഢ വാമകൈയിൽ വിനായക. പ പൂർണിമാ ഇരുകൈയിൽ, ഒകാരാദി വിരൽതുമ്പിൽ. അം ദർശനി വാമവിരലിൽ, അഹ് സഞ്ജീവനി കൈയിൽ. ട കപാലിനി കപാലത്തിൽ, ശൂലദണ്ഡത്തിൽ ത ദീപനി. ത്രിശൂലത്തിൽ ജ ജയന്തി, വൃദ്ധി സാദിനി. ജീവശ ശിരോമാലാ, ഹഹ് പ്രാണത്തിൽ അംബിക. വലതുസ്തനത്തിൽ ഛ ശരീരത്തിൽ, വാമസ്തനത്തിൽ പൂതന. അ സ്തനക്ഷീര, ആ മൊട്ടോ, ലംബോദരി വയറ്റിൽ ത. നാഭിയിൽ സംഹാരിക, ക്ഷ മഹാകാളി നിതംബത്തിൽ. ഗുഹ്യത്തിൽ കുസുമമാല, ഷ ശുക്രത്തിൽ ശുക്രദേവി. ഇരുകാലിൽ ത താര, അജ്ഞാന ദക്ഷജാനു. വാമേ ആദൗ ക്രിയാശക്തി, രോ ഗായത്രി ജംഘയിൽ. ഓ സാവിത്രി വാമജംഘയിൽ, വലതുപാദത്തിൽ ദോഹനി. ഫ ഫെട്കാരി വാമപാദത്തിൽ, നവാത്മാ മാലിനി മനു. അ ശ്രീകണ്ഠൻ ശിഖയിൽ, വായിൽ അനന്തകൻ. ഇ സൂക്ഷ്മൻ വലതുകണ്ണിൽ, ഈ ത്രിമൂർത്തി വാമകണ്ണിൽ. ഉ വലതുകണ്ണിൽ, ഊ കർണത്തിൽ ഘാംശകൻ. ഋ ഭാവഭൂതി നാസാഗ്രത്തിൽ, വാമനാസയിൽ തിഥീശൻ ഋ. ള സ്താണു വലതുകംഭത്തിൽ, വാമകത്തിൽ ഹരൻ ള. കട്ടിയിൽ ദന്തപ്പങ്ക്തി, മേൽദന്തത്തിൽ ഭൂതീശൻ ഐ. സദ്യോജാതൻ ഒ അധരത്തിൽ, മേൽതൊണ്ടയിൽ അനുഗ്രഹീശൻ ഔ. അം ക്രൂരൻ ഘാടകായത്തിൽ, അഹ് മഹാസേനൻ ജിഹ്വയിൽ. ക ക്രോധീശൻ വലതുകംഭത്തിൽ, ഖ ചണ്ഡീശൻ കൈകളിൽ. അഞ്ചാന്തകൻ കൂർപ്പരത്തിൽ, ഘ ശിഖി വലതുകങ്കണത്തിൽ. ങ ഏകപാദൻ വിരലുകളിൽ, താമസൻ കംഭത്തിൽ കൂർമൻ. ഛ ഏകനെത്രൻ കൈകളിൽ, ചതുര്‍വക്ത്രൻ ജ കൂർപ്പരത്തിൽ. ഝ രാജസൻ കങ്കണത്തിൽ, ഞ സർവകാമദൻ വിരലിൽ. ട സോമേശൻ നിതംബത്തിൽ, വലതുകാൽ ഊർവിൽ ട ലാംഗലി. ഢ ദാരുകൻ വലതുജാനുവിൽ, ജംഘയിൽ ഢ അർധജലേശ്വരൻ. ണ ഉമാകാന്തൻ വിരലിൽ, ത ആശാഢൻ നിതംബത്തിൽ. ത ദണ്ഡി വാമൂരുവിൽ, ദ ഭിദോ വാമജാനുവിൽ. ധ മീനൻ വാമജംഘയിൽ, മേശൻ കാലിന്റെ വിരലിൽ. പ ലോഹിതൻ വലതുകുചിയിൽ, ഫ ശിഖി വാമകുചിയിൽ. ബ ഗളണ്ടൻ പുറംവശത്ത്, ഭ നാഭിയിൽ ദ്വിരണ്ടകൻ. മ മഹാകാളൻ ഹൃദയത്തിൽ, യ വാണീശൻ അവിസ്മൃതൻ. ര രക്തൻ ഭുജംഗേശൻ, ല പിനാകി മാംസത്തിൽ. വ ഖഡ്ഗീശൻ സ്വാത്മാവിൽ, ബകൻ അസ്ഥിയിൽ ശ. ഷ ശ്വേതൻ മജ്ജയിൽ, സ ഭൃഗു ശുക്രധാതുവിൽ. പ്രാണത്തിൽ ഹ നകുലീശൻ, ക്ഷ സംവർത്തൻ കൊശത്തിൽ. രുദ്രശക്തികളെ പൂജിച്ച് ഹ്രീം ബീജം ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാം നേടാം.

അഷ്ടാഷ്ടകദേവ്യഃ ഈശ്വര ഉവാച ത്രിഖണ്ഡീം സമ്പ്രവക്ഷാമി ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരീം ।൧൪൬.൦൦൧ ഓം നമോ ഭഗവതേ രുദ്രായ നമഃ । നമശ്ചാമുണ്ഡേ നമശ്ചാകാശമാതൄണാം സര്വകാമാര്ഥസാധനീനാമജരാമരീണാം സര്വത്രാപ്രതിഹതഗതീനാം സ്വരൂപരൂപപരിവര്തിനീനാം സര്വസത്ത്വവശീകരണോത്സാദനീന്മൂലനസമസ്തകര്മപ്രവൃത്താനാം സര്വമാതൃഗുഹ്യം ഹൃദയം പരമസിദ്ധം പരകര്മച്ഛേദനം പരമസിദ്ധികരമ്മാതൄണാം വചനം ശുഭം ബ്രഹ്മഖണ്ഡപദേ രുദ്രൈരേകവിംശാധികം ശതം ॥൧൪൬.൦൦൧ തദ്യഥാ, ഓം നമശ്ചാമുണ്ഡേ ബ്രഹ്മാണി അഘോരേ അമോഘേ വരദേ വിച്ചേ സ്വാഹാ । ഓം നമഃചാമുണ്ഡേ മാഹേശ്വരി അഘോരേ അമോഘേ വരദേ വിച്ചേ സ്വാഹാ । ഓം നമശ്ചാമുണ്ഡേ കൌമാരി അഘോരേ അമോഘേ വരദേ വിച്ചേ സ്വാഹാ ।ോം നമശ്ചാമുണ്ഡേ വൈഷ്ണവി അഘോരേ അമോഘേ വരദേ വിച്ചേ സ്വാഹാ । ഓം നമശ്ചാമുണ്ഡേ വാരാഹി അഘോരേ അമോഘേ വരദേ വിച്ചേ സ്വാഹാ । ഓം നമശ്ചാമുണ്ഡേ ഇന്ദ്രാണി അഘോരേ അമോഘേ വരദേ വിച്ചേ സ്വാഹാ । ഓം നമശ്ചാമുണ്ഡേ ചണ്ഡി അഗോരേ അമോഘേ വരദേ വിച്ചേ സ്വാഹാ । ഓം നമശ്ചാമുണ്ഡേ ഈശാനി അഘോരേ അമോഘേ വരദേ വിച്ചേ സ്വാഹാ(൧) യഥാക്ഷരപദാനാം ഹി വിഷ്ണുഖണ്ഡന്ദ്വിതീയകം ।൧൪൬.൦൦൨ ഓം നമശ്ചാമുണ്ഡേ ഊര്ധ്വകേശി ജ്വലിതശിഖരേ(൨) വിദ്യുജ്ജിഹ്വേ താരകാക്ഷി പിണ്ഗലഭ്രുവേ വികൃതദംഷ്ട്രേ ക്രുദ്ധേ ഓം മാംസശോണിതസുരാസവപ്രിയേ ഹസ ൨ ഓം നൃത്യ ൨ ഓം വിജൃമ്ഭയ ൨ ഓം മായത്രൈലോക്യരൂപസഹസ്രപരിവര്തിനീനാം ഓം ബന്ധ ൨ ഓം കുട്ട ൨ ചിരി ൨ ഹിരി ൨ ഭിരി ൨ ത്രാസനി ൨ ഭ്രാമണി ൨ ഓം ദ്രാവിണി ൨ ക്ഷോഭണി ൨ ടിപ്പണീ ൧ ഓം നമശ്ചാമുണ്ഡേ മാഹേശ്വരീത്യാദിഃ, വിച്ചേ സ്വാഹേത്യന്തഃ പാഠഃ ഛ.. പുസ്തകേ നാസ്തി ൨ ജ്വലിതശിഖ ഇതി ഖ.. , ങ.. , ഘ.. , ഞ.. ച മാരിണി ൨ സംജീവനി ൨ ഹേരി ൨ ഗേരി ൨ ഘേരി ൨ ഓം മുരി ൨ ഓം നമോ മാതൃഗണായ നമോ നമോ വിച്ചേ ഏകത്രിംശത്പദം ശമ്ഭോഃ ശതമന്ത്രൈകസപ്തതിഃ ॥൧൪൬.൦൦൨ ഹേ ഘൌം പഞ്ചപ്രണവാദ്യന്താം ത്രിഖണ്ഡീഞ്ച ജപേദ്യജേത് ।൧൪൬.൦൦൩ ഹേ ഘൌം ശ്രീകുബ്ജികാഹൃദയം പദസന്ധൌ തു യോജയേത് ॥൧൪൬.൦൦൩ അകുന്താദിത്രിമധ്യസ്ഥം കുലാദേശ്ച ത്രിമധ്യഗം ।൧൪൬.൦൦൪ മധ്യമാദി ത്രിമധ്യസ്ഥം പിണ്ഡം പാദേ ത്രിമധ്യഗം ॥൧൪൬.൦൦൪ ത്രയാര്ധമാത്രാസംയുക്തം പ്രണവാദ്യം ശിഖാശിവാം ।൧൪൬.൦൦൫ ഓം ക്ഷ്രൌം ശിഖാഭൈരവായ നമഃ । സ്ഖീം സ്ഖൌം സ്ഖേം സവീജത്ര്യക്ഷരഃ ഹ്രാം ഹ്രീം ഹ്രൈം നിര്വീജന്ത്ര്യര്ണം ദ്വാത്രിംശദ്വര്ണകമ്പരം ॥൧൪൬.൦൦൫ ക്ഷാദയശ്ച കകാരാന്താ അകുലാ ച കുലക്രമാത് ।൧൪൬.൦൦൬ ശശിനീ ഭാനുനീ ചൈവ പാവനീ ശിവ ഇത്യതഃ ॥൧൪൬.൦൦൬ ഗാന്ധരീ ണശ്ച പിണ്ഡാക്ഷീ ചപലാ ഗജജിഹ്വികാ ।൧൪൬.൦൦൭ മ മൃഷാ ഭയസാരാ സ്യാന്മധ്യമാ ഫോഽജരായ ച ॥൧൪൬.൦൦൭ കുമാരോ കാലരാത്രീ ന സങ്കടാ ദ ധ കാലികാ ।൧൪൬.൦൦൮ ഫ ശിവാ ഭവഘോരാ ണ ട വീഭത്സാ ത വിദ്യുതാ ॥൧൪൬.൦൦൮ ഠ വിശ്വമ്ഭരാ ശംശിന്യാ ഢ ജ്വാലാമാലയാ തഥാ ।൧൪൬.൦൦൯ കരാലീ ദുര്ജയാ രങ്ഗീ വാമാ ജ്യേഷ്ഠാ ച രൌദ്ര്യപി ॥൧൪൬.൦൦൯ ഖ കാലീ ക കുലാലമ്വീ അനുലോമാ ദ പിണ്ഡിനീ ।൧൪൬.൦൧൦ ആ വേദിനീ ഇ രൂപീ വൈ ശാന്തിര്മൂര്തിഃ കലാകുലാ ॥൧൪൬.൦൧൦ ഋ ഖഡ്ഗിനീ ഉ ബലിതാ ള കുലാ ൡ തഥാ യദി ।൧൪൬.൦൧൧ സുഭഗാ വേദനാദിന്യാ കരാലീ അം ച മധ്യമാ ॥൧൪൬.൦൧൧ അഃ അപേതരയാ പീഠേ പൂജ്യാശ്ച കക്തയഃ ക്രമാത് ।൧൪൬.൦൧൨ സ്ഖാം സ്ഖീം സ്ഖൌം മഹാഭൈരവായ നമഃ ।൧൪൬.൦൧൨ അക്ഷോദ്യാ ഹ്യൃക്ഷകര്ണീ ച രാക്ഷസീ ക്ഷപണക്ഷയാ ॥൧൪൬.൦൧൨ പിങ്ഗാക്ഷീ ചാക്ഷയാ ക്ഷേമാ ബ്രഹ്മാണ്യഷ്ടകസംസ്ഥിതാഃ ।൧൪൬.൦൧൩ ഇലാ ലീലാവതീ നീലാ ലങ്ഗാ ലങ്കേശ്വരീ തഥാ ॥൧൪൬.൦൧൩ ലാലസാ വിമലാ മാലാ(൧) മാഹേശ്വര്യ.അഷ്ടകേ സ്ഥിതാഃ ।൧൪൬.൦൧൪ ഹുതാശനാ വിശാലാക്ഷീ ഹ്രൂങ്കാരീ വഡവാമുഖീ ॥൧൪൬.൦൧൪ ഹാഹാരവാ തഥാ ക്രൂരാ ക്രോധാ ബാലാ ഖരാനനാ ।൧൪൬.൦൧൫ കൌമാര്യാ ദേഹസമ്ഭൂതാഃ പൂജിതാഃ സര്വസിദ്ധിദാഃ ॥൧൪൬.൦൧൫ സ്സര്വജ്ഞാ തരലാ താരാ ഋഗ്വേദാ ച ഹയാനനാ ।൧൪൬.൦൧൬ സാരാസാരസ്വയങ്ഗ്രാഹാ ശാശ്വതീ(൨) വൈഷ്ണവീകുലേ ॥൧൪൬.൦൧൬ താലുജിഹ്വാ ച രക്താക്ഷീ വിദ്യുജ്ജിഹ്വാ കരങ്കിണീ ।൧൪൬.൦൧൭ മേഘനാദാ പ്രചണ്ഡോഗ്രാ കാലകര്ണീ കലിപ്രിയാ ॥൧൪൬.൦൧൭ വാരാഹീകുലസമ്ഭൂതാഃ പൂജനീയാ ജയാര്ഥിനാ ।൧൪൬.൦൧൮ ചമ്പാ ചമ്പാവതീ ചൈവ പ്രചമ്പാ ജ്വലിതാനനാ ॥൧൪൬.൦൧൮ പിശാചീ പിചുവക്ത്രാ ച ലോലുപാ ഐന്ദ്രീസമ്ഭവാഃ ।൧൪൬.൦൧൯ പാവനീ യാചനീ ചൈവ വാമനീ ദമനീ തഥാ ॥൧൪൬.൦൧൯ ബിന്ദുവേലാ വൃഹത്കുക്ഷീ വിദ്യുതാ വിശ്വരൂപിണീ ।൧൪൬.൦൨൦ ചാമുണ്ഡാകുലസമ്ഭൂതാ മണ്ഡലേ പൂജിതാ ജയേ ॥൧൪൬.൦൨൦ യമജിഹ്വാ ജയന്തീ ച ദുര്ജയാ ച യമാന്തികാ(൩) ।൧൪൬.൦൨൧ ടിപ്പണീ ൧ ലോലാ ഇതി ജ.. ൨ സാത്ത്വികീ ഇതി ജ.. ൩ ജയന്തികേതി ഖ.. വിഡാലീ രേവതീ ചൈവ ജയാ ച വിജയാ തഥാ ॥൧൪൬.൦൨൧ മഹാലക്ഷ്മീകുലേ ജാതാ അഷ്ടാഷ്ടകമുദാഹൃതമ്

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവതകളെപ്പറ്റി ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു. ഈ ദേവതകൾക്ക് നമസ്കാരം. ഇവർ എല്ലാം ആകാംക്ഷകളും സാധിപ്പിക്കുന്നവരും, വൃദ്ധിയും അമരത്വവും ഉള്ളവരും, എവിടെയും തടസ്സമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും, സ്വരൂപം മാറ്റാൻ കഴിയുന്നവരും, എല്ലാ ജീവികളെയും ആകർഷിക്കാനും തള്ളിക്കളയാനും കഴിയുന്നവരും, എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളുടെ മൂലമായവരുമാണ്. ഇവരുടെ ഹൃദയം, പരമമായ സിദ്ധി നൽകുന്ന രഹസ്യമാണ്. പരകർമങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും, പരമസിദ്ധി നൽകുന്നതും ഇവരുടെ വചനമാണ്. ബ്രഹ്മഖണ്ഡത്തിൽ, രുദ്രന്മാരുടെ നൂറിലധികം പേരുകൾ ഉണ്ട്. ഇവർ ബ്രഹ്മാണി, മാഹേശ്വരി, കൗമാരി, വൈഷ്ണവി, വാരാഹി, ഇന്ദ്രാണി, ചണ്ഡി, ഈശാനി എന്നിങ്ങനെ ആറ് അഷ്ടകങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഓരോ ദേവതയ്ക്കും അവരുടെ പ്രത്യേക സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഇവരിൽ ചിലർ ഉഗ്രരൂപവും, ചിലർ കരാളരൂപവും, ചിലർ ദയയും, ചിലർ കൃപയും, ചിലർ ഭയങ്കരതയും, ചിലർ സാന്ത്വനവും, ചിലർ വിജയം നൽകുന്നതുമാണ്. ഇവർ എല്ലാം ഭക്തർക്ക് സിദ്ധി നൽകുന്നവരാണ്. ഓരോ ദേവതയും അവരുടെ കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവരാണ്. ഇവർക്ക് ഭക്ത്യാദരത്തോടെ പൂജ ചെയ്യുമ്പോൾ എല്ലാ വിജയം ലഭിക്കും. അങ്ങനെ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള അഷ്ടകദേവതകളെ ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു.

ത്വരിതാപൂജാദിഃ ഈശ്വര ഉവാച । ഓം ഗുഹ്യകുബ്ജികേ ഹും ഫട്മമ സര്വോപദ്രവാന് യന്ത്രമന്ത്രതന്ത്രചൂര്ണപ്രയോഗാദികം യേന കൃതം കാരിതം കുരുതേ കരിഷ്യതി കാരയിഷ്യതി താന് സര്വാന് ഹന ൨ ദംഷ്ട്രാകരാലിനി ഹ്രൈം ഹ്രീം ഹും ഗുഹ്യകുബ്ജികായൈ ദ്വാഹാ । ഹ്രൌം ഓം ഖേ(൧) വോം ഗുഹ്യകുബ്ജികായൈ നമഃ ഹ്രീം സര്വജനക്ഷോഭണീ ജനാനുകര്ഷിണീ തതഃ ।൧൪൭.൦൦൧ ഓം ഖേം ഖ്യാം(൨), സര്വജനവശങ്കരീ തഥാ സ്യാജ്ജനമോഹിനീ ॥൧൪൭.൦൦൧ ഓം ഖ്യൌം(൩) സര്വജനസ്തമ്ഭനീ ഐം ഖം ഖ്രാം ക്ഷോഭണീ തഥാ ।൧൪൭.൦൦൨ ടിപ്പണീ ൧ ക്രീം ഖ ഖ യേ ഖ്രൌം ഇതി ഛ.. ൨ ഓം ഖ ഖ്യാം ഇതി ഛ.. । ഓം സ്ഫൂം ഇതി ഗ.. ൩ ഓം ഖ ഖ്രൌം ഇതി ഛ.. । ഓം സ്ഫൈം ഇതി ഝ.. ഐം ത്രിതത്ത്വം വീജം ശ്രേഷ്ഠങ്കുലം പഞ്ചാക്ഷരീ തഥാ ॥൧൪൭.൦൦൨ ഫം ശ്രീം ക്ഷീം ശ്രീം ഹ്രീം ക്ഷേം വച്ഛേ ക്ഷേ ക്ഷേ ഹ്രൂം ഫഠ്രീം നമഃ । ഓം ഹ്രാം ക്ഷേ വച്ഛേ ക്ഷേ ക്ഷോ ഹ്രീം ഫട്നവേയം ത്വരിതാ പുനര്ജ്ഞേയാര്ചിതാ ജയേ ഹ്രീം സിംഹായേത്യാസനം സ്യാഥ്രീം ക്ഷേ ഹൃദയമീരിതം ।൧൪൭.൦൦൩ വച്ഛേഽഥ ശിരസേ സ്വാഹാ ത്വരിതായാഃ ശിവഃ സ്മൃതഃ ॥൧൪൭.൦൦൩ ക്ഷേം ഹ്രീം ശിഖായൈ വൌഷട്സ്യാദ്ഭവേത്ക്ഷേം കവചായ ഹും ।൧൪൭.൦൦൪ ഹ്രൂം നേത്രത്രയായ വൌഷഠ്രീമന്തഞ്ച ഫഡന്തകം ॥൧൪൭.൦൦൪ ഹ്രീം കാരീ(൧) ഖേചരീ ചണ്ഡാ ഛേദനീ ക്ഷോഭണീ ക്രിയാ ।൧൪൭.൦൦൫ ക്ഷേമകാരീ ച ഹ്രീം കാരീ ഫട്കാരീ നവശക്തയഃ ॥൧൪൭.൦൦൫ അഥ ദൂരീഃ പ്രവക്ഷ്യാമി പൂജ്യാ ഇന്ദ്രാദിഗാശ്ച താഃ ।൧൪൭.൦൦൬ ഹ്രീം നലേ ബഹുതുണ്ഡേ(൨) ച ഖഗേ ഹ്രീം(൩) ഖേചരേ ജ്വലാനി ജ്വല ഖ ഖേ ഛ ഛേ ശവവിഭീഷണേ(൪) ച ഛേ ചണ്ഡേ ഛേദനി കരാലി ഖ ഖേ ഛേ ക്ഷേ ഖരഹാങ്ഗീ ഹ്രീമ് । ക്ഷേ വക്ഷേ കപിലേ ഹ ക്ഷേ ഹ്രൂം ക്രൂന്തേജോവതി രൌദ്രി മാതഃ ഹ്രീം ഫേ വേ ഫേ ഫേ വക്രേ വരീ ഫേ । പുടി പുടി ഘോരേ ഹ്രൂം ഫട്(൫) ബ്രഹ്മവേതാലി മധ്യേ ഗുഹ്യാങ്ഗാനി ച തത്ത്വാനി ത്വരിതായാഃ പുനര്വദേ ॥൧൪൭.൦൦൬ ഹ്രൌം ഹ്രൂം ഹഃ(൬) ഹൃദയേ പ്രോക്തം ഹോം ഹശ്ച ശിരഃ സ്മൃതം ।൧൪൭.൦൦൭ ഫാം ജ്വല ജ്വലേതി ച ശിഖാ വര്മ ഇലേ ഹ്രം ഹും ഹും ॥൧൪൭.൦൦൭ ടിപ്പണീ ൧ ക്രീം കാരോ ഇതി ഛ.. ൨ ഹ്രീം നലേ വജ്രതുണ്ഡേ ഇതി ജ.. ൩ ഖഗേ ക്രീമിതി ഛ.. ൪ ശരവിഭീഷണേ ഇതി ജ.. ൫ ക്രൂം ഫടിതി ഛ.. ൬ ക്രീം ഹ്രൂം ഹ ഇതി ഛ.. ക്രോം ക്ഷൂം ശ്രീം നേത്രമിത്യുക്തം ക്ഷൌം അസ്ത്രം വൈ തതശ്ച ഫഠും ഖേ വച്ഛേ ക്ഷേഃ ഹ്രീം ക്ഷേം ഹും ഫട്വാ ഹും ശിരശ്ചൈവ മധ്യേ സ്യാത്പൂര്വാദൌ ഖേ സദാശിവേ ।൧൪൭.൦൦൮ വ ഈശഃ ഛേ മനോന്മാനീ മക്ഷേ താര്ക്ഷോ ഹ്രീം ച മാധവഃ ॥൧൪൭.൦൦൮ ക്ഷേം ബ്രഹ്മാ ഹും തഥാദിത്യോ ദാരുണം ഫട്സ്മൃതാഃ സദാ

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: ഗുഹ്യകുബ്ജികയെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ദോഷങ്ങളും, യന്ത്രം, മന്ത്രം, തന്ത്രം, ചൂർണ്ണം തുടങ്ങിയവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ അകറ്റാൻ കഴിയും. ദുഷ്ടശക്തികളെ നശിപ്പിക്കാൻ ദയവായി ദയാളുവായ ദന്തകരാളിനിയെ പ്രാർത്ഥിക്കുക. ഗുഹ്യകുബ്ജികയുടെ മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ എല്ലാവരെയും ആകർഷിക്കാനും, അവരുടെ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാനും കഴിയും. ഈ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചാൽ, ഭക്തൻക്ക് വിജയവും സംരക്ഷണവും ലഭിക്കും. സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ഹൃദയത്തിൽ ഈ ദേവിയെ ധ്യാനിച്ചാൽ, ശിരസ്സിൽ, ശിഖയിൽ, കവണത്തിൽ, കണ്ണുകളിൽ, എല്ലായിടത്തും സംരക്ഷണം ലഭിക്കും. ഈ ദേവിയുടെ ഒപ്പം, ഇന്ദ്രാദിദേവതകളെയും ആരാധിക്കണം. ഗുഹ്യകുബ്ജികയുടെ രഹസ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി ഭക്ത്യോടു ജപിച്ചാൽ, എല്ലാ ദോഷങ്ങളും അകറ്റാനും, മനസ്സിന് ശക്തിയും സമാധാനവും ലഭിക്കാനും കഴിയും.

മന്വന്തരാണി അഗ്നിരുവാച മന്വന്തരാണി വക്ഷ്യാമി ആദ്യാഃ സ്വായമ്ഭുവോ മനുഃ ।൧൫൦.൦൦൧ അഗ്നീധ്രാദ്യാസ്തസ്യ സുതാ യമോ നാമ തദാ സുരാഃ ॥൧൫൦.൦൦൧ ഔര്വാദ്യാശ്ച സപ്തര്ഷയ ഇന്ദ്രശ്ചൈവ ശതക്രതുഃ ।൧൫൦.൦൦൨ പാരാവതാഃ സതുഷിതാ ദേവാഃ സ്വാരോചിഷേഽന്തരേ ॥൧൫൦.൦൦൨ വിപശ്ചിത്തത്ര ദേവേന്ദ്ര ഊര്ജസ്തമ്ഭാദയോ ദ്വിജാഃ ।൧൫൦.൦൦൩ ചൈത്രകിമ്പുരുഷാഃ പുത്രാസ്തൃതീയശ്ചോത്തോതമോ മനുഃ ॥൧൫൦.൦൦൩ സുശാന്തിരിന്ദ്രോ ദേവാശ്ച സുധാമാദ്യാ വശിഷ്ഠജാഃ ।൧൫൦.൦൦൪ സപ്തര്ഷയോഽജാദ്യാഃ പുത്രാശ്ചതുര്ഥസ്താമസീ മനുഃ ॥൧൫൦.൦൦൪ സ്വരൂപാദ്യാഃ സുരഗണാഃ ശിഖിരിന്ദ്രഃ സുരേശ്വരഃ ।൧൫൦.൦൦൫ ജ്യോതിര്ധാമാദയോ വിപ്രാ നവ ഖ്യാതിമുഖാഃ സുതാഃ ॥൧൫൦.൦൦൫ രൈവതേ വിതഥശ്ചേന്ദ്രോ അമിതാഭാസ്തഥാ സുരാഃ ।൧൫൦.൦൦൬ ഹിരണ്യരോമാദ്യാ മുനയോ(൧) ബലബന്ധാദയഃ സുതാഃ ॥൧൫൦.൦൦൬ മനോജവശ്ചാക്ഷുഷേഽഥ ഇന്ദ്രഃ സ്വാത്യാദയഃ സുരാഃ ।൧൫൦.൦൦൭ സുമേധാദ്യാ മഹര്ഷയഃ പുരുപ്രഭൃതയഃ സുതാഃ ॥൧൫൦.൦൦൭ വിവസ്വതഃ സുതോ വിപ്രഃ ശ്രാദ്ധദേവോ മനുസ്തതഃ ।൧൫൦.൦൦൮ ആദിത്യവസുരുദ്രാദ്യാ ദേവാ ഇന്ദ്രഃ പുരന്ദരഃ ॥൧൫൦.൦൦൮ വശിഷ്ഠഃ കാശ്യപോഽഥാത്രിര്ജമദഗ്നിഃ സഗോതമഃ ।൧൫൦.൦൦൯ വിശ്വാമിത്രഭരദ്വാജൌ മുനയഃ സപ്ത സാമ്പ്രതം ॥൧൫൦.൦൦൯ ഇക്ഷ്വാകുപ്രമുഖാഃ പുത്രാ അംശേന ഹരിരാഭവത് ।൧൫൦.൦൧൦ സ്വായമ്ഭുവേ മാനസോഽഭൂദജിതസ്തദനന്തരേ ॥൧൫൦.൦൧൦ സത്യോ ഹരിര്ദേവദരോ വൈകുണ്ഠോ വാമനഃ ക്രമാത് ।൧൫൦.൦൧൧ ഛായാജഃ സൂര്യപുത്രസ്തു ഭവിതാ ചാഷ്ടമോ മനുഃ ॥൧൫൦.൦൧൧ പൂര്വസ്യ ച സവര്ണോഽസൌ സാവര്ണിര്ഭവിതാഷ്ടമഃ ।൧൫൦.൦൧൨ സുതപാദ്യാ ദേവഗണാ ദീപ്തിമദ്ദ്രൌണികാദയഃ ॥൧൫൦.൦൧൨ മുനയോ ബലിരിന്ദ്രശ്ച വിരജപ്രമുഖാഃ സുതാഃ ।൧൫൦.൦൧൩ നവമോ ദക്ഷസാവര്ണിഃ പാരാദ്യാശ്ച തദാ സുരാഃ(൨) ॥൧൫൦.൦൧൩ ഇന്ദ്രശ്ചൈവാദ്ഭുതസ്തേഷാം സവനാദ്യാ ദ്വിജോത്തമാഃ ।൧൫൦.൦൧൪ ധൃതകേത്വാദയഃ പുത്രാ ബ്രഹ്മസാവര്ണിരിത്യതഃ ॥൧൫൦.൦൧൪ സുഖാദയോ ദേവഗണാസ്തേഷാം ശാന്തിഃ ശതക്രതുഃ ।൧൫൦.൦൧൫ ടിപ്പണീ ൧ ഹിരണ്യരോമാദ്യാ ഋഷയ ഇതി ഞ.. ൨ തഥാ സുരാ ഇതി ഛ.. ഹവിഷ്യാദ്യാശ്ച മുനയഃ സുക്ഷേത്രാദ്യാശ്ച തത്സുതാഃ ॥൧൫൦.൦൧൫ ധര്മസാവര്ണികശ്ചാഥ വിഹങ്ഗാദ്യാസ്തദാ സുരാഃ ।൧൫൦.൦൧൬ ഗണേശശ്ചേന്ദ്രോ നശ്ചരാദ്യാ മുനയഃ പുത്രകാമയോഃ ॥൧൫൦.൦൧൬ സര്വത്രഗാദ്യാ രുദ്രാഖ്യഃ സാവര്ണിഭവിതാ മനുഃ ।൧൫൦.൦൧൭ ഋതധാമാ സുരേന്ദ്രശ്ച ഹരിതാദ്യാശ്ച ദേവതാഃ ॥൧൫൦.൦൧൭ തപസ്യാദ്യാഃ സപ്തര്ഷയഃ സുതാ വൈ ദേവവന്മുഖാഃ ।൧൫൦.൦൧൮ മനുസ്ത്രയോദശോ രൌച്യഃ സുത്രാമാണാദയഃ സുരാഃ ॥൧൫൦.൦൧൮ ഇന്ദ്രോ ദിവസ്പതിസ്തേഷാം ദാനവാദിവിമര്ദനഃ ।൧൫൦.൦൧൯ നിര്മോഹാദ്യാഃ സപ്തര്ഷയശ്ചിത്രസേനാദയഃ സുതാഃ ॥൧൫൦.൦൧൯ മനുശ്ചതുര്ദശോ ഭൌത്യഃ ശുചിരിന്ദ്രോ ഭവിഷ്യതി ।൧൫൦.൦൨൦ ചാക്ഷുഷാദ്യാഃ സുരഗണാ അഗ്നിബാഹ്ണാദയോ ദ്വിജാഃ ॥൧൫൦.൦൨൦ ചതുര്ദശസ്യ ഭൌത്യസ്യ പുത്രാ ഊരുമുഖാ മനോഃ ।൧൫൦.൦൨൧ പ്രവര്തയന്തി വേദാംശ്ച ഭുവി സപ്തര്ഷയോ ദിവഃ ॥൧൫൦.൦൨൧ ദേവാ യജ്ഞഭുജസ്തേ തു ഭൂഃ പുത്രൈഃ പരിപാല്യതേ ।൧൫൦.൦൨൨ ബ്രഹ്മണോ ദിവസേ ബ്രഹ്മന്മനവസ്തു ചതുര്ദശ ॥൧൫൦.൦൨൨ മന്വാദ്യാശ്ച ഹരിര്വേദം ദ്വാപരാന്തേ വിഭേദ സഃ ।൧൫൦.൦൨൩ ആദ്യോ വേദശ്ചതുഷ്പാദഃ ശതസാഹസ്രസമ്മിതഃ ॥൧൫൦.൦൨൩ ഏകശ്ചാസീദ്യജുര്വേദസ്തം ചതുര്ധാ വ്യകല്പയത് ।൧൫൦.൦൨൪ ആധ്വര്യവം യജുര്ഭിസ്തു ഋഗ്ഭിര്ഹോത്രം തഥാ മുനിഃ ॥൧൫൦.൦൨൪ ഔദ്ഗാത്രം സാമഭിഓശ്ചക്രേ ബ്രഹ്മത്വഞ്ചാപ്യഥര്വഭിഃ ।൧൫൦.൦൨൫ പ്രഥമം വ്യാസശിഷ്യസ്തു പൈലോ ഹ്യൃഗ്വേദപാരഗഃ ॥൧൫൦.൦൨൫ ഇന്ദ്രഃ പ്രമതയേ പ്രാദാദ്വാസ്കലായ ച സംഹിതാം ।൧൫൦.൦൨൬ ബൌധ്യാദിഭ്യോ ദദൌ സോപി ചതുര്ധാ നിജസംഹിതാം ॥൧൫൦.൦൨൬ യജുര്വേദതരോഃ ശാഖാഃ സപ്തവിംശന്മഹാമതിഃ ।൧൫൦.൦൨൭ വൈശമ്പായനനാമാസൌ വ്യാസശിഷ്യശ്ചകാര വൈ ॥൧൫൦.൦൨൭ കാണ്വാ വാജസനേയാദ്യാ യാജ്ഞവല്ക്യാദിഭിഃ സ്മൃതാഃ ।൧൫൦.൦൨൮ സാമവേദതരോഃ ശാഖാ വ്യാസശിഷ്യഃ സജൈമിനിഃ ॥൧൫൦.൦൨൮ സുമന്തുശ്ച സുകര്മാ ച ഏകൈകാം സംഹിതാം തതഃ ।൧൫൦.൦൨൯ ഗൃഹ്ണതേ ച സുകര്മാഖ്യഃ സഹസ്രം സംഹിതാം ഗുരുഃ ॥൧൫൦.൦൨൯ സുമന്തുശ്ചാഥര്വതരും വ്യാസശിഷ്യോ വിഭേദ തം ।൧൫൦.൦൩൦ ശിഷ്യാനധ്യാപയാമാസ പൈപ്യലാദാന് സഹസ്രശഃ ॥൧൫൦.൦൩൦ പുരാണസംഹിതാം ചക്രേ സുതോ വ്യാസപ്രസാദതഃ

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ മന്വന്തരങ്ങളെ വിശദീകരിക്കുന്നു. ആദ്യം സ്വായംഭുവമനു ആയിരുന്നു. അവന്റെ പുത്രന്മാർ അഗ്നീധ്രൻ മുതലായവരും, യമൻ അന്നത്തെ ദേവതയും ആയിരുന്നു. ഔർവൻ മുതലായ ഏഴ് ഋഷിമാരും, ഇന്ദ്രനും അന്നത്തെ ദേവതകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വാരോചിഷമനുവിന്റെ കാലത്ത്, പാർാവതന്മാരും, തുഷിതന്മാരും ദേവന്മാരായിരുന്നു. വിപശ്ചിത് ആ ദശയിൽ ദേവേന്ദ്രനായിരുന്നു. ഉർജസ്തംഭൻ മുതലായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ചൈത്രൻ, കിംപുരുഷൻ മുതലായ പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. മൂന്നാമത്തെ ഉത്തമമനുവിന്റെ കാലത്ത്, സുശാന്തൻ ഇന്ദ്രനായിരുന്നു. സുധാമൻ മുതലായ ദേവന്മാരും, വശിഷ്ഠൻ മുതലായ ഋഷിമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. നാലാമത്തെ താമസമനുവിന്റെ കാലത്ത്, സ്വരൂപൻ മുതലായ ദേവന്മാരും, ശിഖി എന്ന ഇന്ദ്രനും, ജ്യോതിര്‍ധാമൻ മുതലായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും, നവരൂപം ഉള്ള പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. രൈവതമനുവിന്റെ കാലത്ത്, വിതഥൻ ഇന്ദ്രനായിരുന്നു. ഹിരണ്യരോമൻ മുതലായ ഋഷിമാരും, മനോജവൻ മുതലായ പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലത്ത്, സ്വാതി മുതലായ ദേവന്മാരും, സുമേധൻ മുതലായ മഹർഷിമാരും, പുരു മുതലായ പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. വിവസ്വാൻ്റെ പുത്രൻ ശ്രാദ്ധദേവൻ മനുവായി. ആ കാലത്ത് ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ ദേവന്മാരായി. ഇന്ദ്രൻ പുരന്ദരനായിരുന്നു. വശിഷ്ഠൻ, കശ്യപൻ, അത്രി, ജമദഗ്നി, ഗൗതമൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, ഭരദ്വാജൻ എന്നിങ്ങനെ ഏഴ് ഋഷിമാരും, ഇക്ഷ്വാകു മുതലായ പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലത്ത്, മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ജിതൻ എന്നവനും, സത്യൻ, ഹരി, ദേവദരൻ, വൈകുണ്ഠൻ, വാമനൻ എന്നിങ്ങനെ അനന്തരമായി ഭഗവാൻ അവതരിച്ചു. സൂര്യപുത്രനായ ചായാജൻ എട്ടാമത്തെ മനുവായിരിക്കും. അതിനു ശേഷം സാവർണിമനു വരും. ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും വിവിധ ദേവന്മാരും, ഋഷിമാരും, പുത്രന്മാരും ഉണ്ടാകും. അങ്ങനെ പതിനാലു മനുവർ വരും. ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും ഭഗവാൻ ഹരിയും, വേദവും, ഋഷിമാരും, പുത്രന്മാരും, ദേവന്മാരും, ഇന്ദ്രനും, വ്യത്യസ്തരായി ജനിക്കും. ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും വേദങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെടുകയും, വ്യാസന്മാർ ശിഷ്യന്മാർക്ക് പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. അങ്ങനെ പുരാണങ്ങൾ രൂപപ്പെടും.

അഥ സപ്തപഞ്ചാശദധികശതതമോഽധ്യായഃ ശാവാശൌചാദിഃ പുഷ്കര ഉവാച പ്രേതശുദ്ധിം പ്രവക്ഷ്യാമി സൂതികാശുധ്ഹിമേവ ച ।൧൫൭.൦൦൧ ദശാഹം ശാവമാശൌചം സപിണ്ദേഷു വിധീയതേ ॥൧൫൭.൦൦൧ ജനനേ ച തഥാ ശുദ്ധിര്ബ്രാഹ്മണാനാം ഭൃഗൂത്തമ ।൧൫൭.൦൦൨ ദ്വാദശാഹേന രാജന്യഃ പക്ഷാദ്വൈശ്യോഽഥ മാസതഃ ॥൧൫൭.൦൦൨ ശൂദ്രോഽനുലോമതോ ദാസേ സ്വാമിതുല്യന്ത്വശൌചകം ।൧൫൭.൦൦൩ ഷട്ഭിസ്ത്രിഭിരഥൈകേന ക്ഷത്രവിട്ശൂദ്രയോനിഷു ॥൧൫൭.൦൦൩ ബ്രാഹ്മണഃ ശുദ്ധിമാപ്നോതി ക്ഷത്രിയസ്തു തഥൈവ ച ।൧൫൭.൦൦൪ വിട്ശൂദ്രയോനേഃ ശുദ്ധിഃ സ്യാത്ക്രമാത്പരശുരാമക ॥൧൫൭.൦൦൪ ഷഡ്രാത്രേണ ത്രിരാത്രേണ ഷഡ്ഭിഃ ശൂദ്രേ തഥാ വിശഃ ।൧൫൭.൦൦൫ ആദന്തജനനാത്സദ്യ ആചൂഡാന്നൈശികീ ശ്രുതിഃ(൧) ॥൧൫൭.൦൦൫ ത്രിരാത്രമാവ്രതാദേശാദ്ദശരാത്രമതഃ പരം ।൧൫൭.൦൦൬ ഊനത്രൈവാര്ഷികേ ശൂദ്രേ പഞ്ചാഹാച്ഛുദ്ധിരിഷ്യതേ ॥൧൫൭.൦൦൬ ദ്വാദശാഹേനേ ശുദ്ധിഃ സ്യാദതീതേ വത്സരത്രയേ ।൧൫൭.൦൦൭ ഗതൈഃ സംവത്സരൈഃ ഷഡ്ഭിഃ ശുദ്ധിര്മാസേന കീര്തിതാ ॥൧൫൭.൦൦൭ സ്ത്രീണാമകൃതചൂഡാനാം വിശുദ്ധിര്നൈശികീ സ്മൃതാ ।൧൫൭.൦൦൮ തഥാ ച കൃതചുഡാനാം ത്ര്യഹാച്ഛുദ്ധ്യന്തി ബാന്ധവാഃ ॥൧൫൭.൦൦൮ വിവാഹിതാസു നാശൌചം പിതൃപക്ഷേ വിധീയതേ ।൧൫൭.൦൦൯ പിതുര്ഗൃഹേ പ്രസൂതാനാം വിശുദ്ധിര്നൈശികീ സ്മൃതാ ॥൧൫൭.൦൦൯ സൂതികാ ദശരാത്രേണ ശുദ്ധിമാപ്നോതി നാന്യഥാ ।൧൫൭.൦൧൦ വിവാഹിതാ ഹി ചേത്കന്യാ മ്രിയതേ പിതൃവേശ്മനി ॥൧൫൭.൦൧൦ തസ്യാസ്ത്രിരാത്രാച്ഛുദ്ധ്യന്തി ബാന്ധവാ നാത്ര സംശയഃ ।൧൫൭.൦൧൧ സമാനം ലബ്ധശൌചന്തു പ്രഥമേന സമാപയേത് ॥൧൫൭.൦൧൧ അസമാനം ദ്വിതീയേന ധര്മരാജവചോ യഥാ ।൧൫൭.൦൧൨ ദേശാന്തരസ്ഥഃ ശ്രുത്വാ തു കുല്യാണാം മരണോദ്ഭവൌ ॥൧൫൭.൦൧൨ യച്ഛേഷം ദശരാത്രസ്യ താവദേവശുചിര്ഭവേത് ।൧൫൭.൦൧൩ അതീതേ ദശരാത്രേ തു ത്രിരാത്രമശുചിര്ഭവേത് ॥൧൫൭.൦൧൩ തഥാ സംവത്സരേഽതീതേ സ്നാത ഏവ വിശുദ്ധ്യതി ।൧൫൭.൦൧൪ മാതാമഹേ തഥാതീതേ ആചാര്യേ ച തഥാ മൃതേ ॥൧൫൭.൦൧൪ രാത്രിഭിര്മാസതുല്യാഭിര്ഗര്ഭസ്രാവേ വിശോധനം ।൧൫൭.൦൧൫ സപിണ്ഡേ ബ്രാഹ്മണേ വര്ണാഃ സര്വ ഏവാവിശേഷതഃ ॥൧൫൭.൦൧൫ ടിപ്പണീ ൧ ആചഡാന്നൈശികീ തഥേതി ട.. ദശരാത്രേണ ശുദ്ധ്യന്തി ദ്വാദശാഹേന ഭൂമിപഃ ।൧൫൭.൦൧൬ വൈശ്യാഃ പഞ്ചദശാഹേന ശൂദ്രാ മാസേന ഭാര്ഗവ ॥൧൫൭.൦൧൬ ഉച്ഛിഷ്ടസന്നിധാവേകം തഥാ പിണ്ഡം നിവേദയേത് ।൧൫൭.൦൧൭ കീര്തയേച്ച തഥാ തസ്യ നമഗോത്രേ സമാഹിതഃ ॥൧൫൭.൦൧൭ ഭുക്തവത്സു ദ്വിജേന്ദ്രേഷു പൂജിതേഷു ധനേന ച(൧) ।൧൫൭.൦൧൮ വിസൃഷ്ടാക്ഷതതോയേഷു ഗോത്രനാമാനുകീര്തനൈഃ ॥൧൫൭.൦൧൮ ചതുരങ്ഗുലവിസ്താരം തത്ഖാതന്താവദന്തരം ।൧൫൭.൦൧൯ വിതസ്തിദീര്ഘം കര്തവ്യം വികര്ഷൂണാം തഥാ ത്രയം ॥൧൫൭.൦൧൯ വികര്ഷൂണാം സമീപേ ച ജ്വാലയേജ്ജ്വലനത്രയം ।൧൫൭.൦൨൦ സോമായ വഹ്നയേ രാമ യമായ ച സമാസതഃ ॥൧൫൭.൦൨൦ ജുഹുയാദാഹുതീഃ സമ്യക്സര്വത്രൈവ ചതുസ്ത്രയഃ ।൧൫൭.൦൨൧ പിണ്ഡനിര്വപണം കുര്യാത്പ്രാഗ്വദേവ പൃഥക്പൃഥക് ॥൧൫൭.൦൨൧ അന്നേന ദധ്നാ മധുനാ തഥാ മാംസേന പൂരയേത് ।൧൫൭.൦൨൨ മധ്യേ ചേദധിമാസഃ സ്യാത്കുര്യാദഭ്യധികന്തു തത് ॥൧൫൭.൦൨൨ അഥവാ ദ്വാദശാഹേന സര്വമേതത്സമാപയേത് ।൧൫൭.൦൨൩ സംവത്സരസ്യ മധ്യേ ച യദി സ്യാദധിമാസകഃ ॥൧൫൭.൦൨൩ തദാ ദ്വാദശകേ ശ്രാദ്ധേ കാര്യം തദധികം ഭവേത് ।൧൫൭.൦൨൪ സംവത്സരേ സമാപ്തേ തു ശ്രാദ്ധം ശ്രാദ്ധവദാചരേത് ॥൧൫൭.൦൨൪ പ്രേതായ തത ഊര്ധവം ച തസ്യൈവ പുരുഷത്രയേ ।൧൫൭.൦൨൫ പിണ്ഡാന് വിനിര്വപേത്തദ്വച്ചതുരസ്തു സമാഹിതഃ ॥൧൫൭.൦൨൫ സമ്പൂജ്യ ദത്വാ പൃഥിവീ സമാനാ ഇതി ചാപ്യഥ ।൧൫൭.൦൨൬ ടിപ്പണീ ൧ ധനേഷു ചേതി ക.. , ഖ.. , ഘ.. , ങ.. , ഛ.. , ജ.. , ഞ.. ച യോജയേത്പ്രേതപിണ്ഡം തു പിണ്ഡേഷ്വന്യേഷു ഭാര്ഗവ ॥൧൫൭.൦൨൬ പ്രേതപാത്രം ച പാത്രേഷു തഥൈവ വിനിയോജയേത് ।൧൫൭.൦൨൭ പൃഥക്പൃഥക്പ്രകര്തവ്യം കര്മൈതത്കര്മപാത്രകേ ॥൧൫൭.൦൨൭ മന്ത്രവര്ജമിദം കര്മ ശൂദ്രസ്യ തു വിധീയതേ ।൧൫൭.൦൨൮ സപിണ്ഡീകരണം സ്ത്രീണാം കാര്യമേവം തദാ ഭവേത്(൧) ॥൧൫൭.൦൨൮ ശ്രാദ്ധം കുര്യാച്ച പ്രത്യബ്ദം പ്രേതേ കുമ്ഭാന്നമബ്ദകം ।൧൫൭.൦൨൯ ഗങ്ഗായാഃ സികതാ ധാരാ യഥാ വര്ഷതി വാസവേ ॥൧൫൭.൦൨൯ ശക്യാ ഗണയിതും ലോകേ നത്വതീതാഃ പിതാമഹാഃ ।൧൫൭.൦൩൦ കാലേ സതതഗേ സ്ഥൈര്യം നാസ്തി തസ്മാത്ക്രിയാം ചരേത് ॥൧൫൭.൦൩൦ ദേവത്വേ യാതനാസ്ഥാനേ പ്രേതഃ ശ്രാദ്ധം കൃതം ലഭേത് ।൧൫൭.൦൩൧ നോപകുര്യാന്നരഃ ശോചന് പ്രേതസ്യാത്മന ഏവ വാ ॥൧൫൭.൦൩൧ ഭൃഗ്വഗ്നിപാശകാമ്ഭോഭിര്മൃതാനാമാത്മഘാതിനാം ।൧൫൭.൦൩൨ പതിതാനാം ച നാശൌചം വിദ്യുച്ഛസ്ത്രഹതാശ്ച യേ ॥൧൫൭.൦൩൨ യതിബ്രതിബ്രഹ്മചാരിനൃപകാരുകദീക്ഷിതാഃ ।൧൫൭.൦൩൩ രാജാജ്ഞാകാരിണോ(൨) യേ ച സ്നായാദ്വൈ പ്രേതഗാമ്യപി ॥൧൫൭.൦൩൩ മൈഥുനേ കടധൂമേ ച സദ്യഃ സ്നാനം വിധീയതേ ।൧൫൭.൦൩൪ ദ്വിജം ന നിര്ഹരേത്(൩) പ്രേതം ശൂദ്രേണ തു കഥഞ്ചന ॥൧൫൭.൦൩൪ ന ച ശൂദ്രം ദ്വിജേനാപി തയോര്ദോഷോ ഹി ജായതേ(൪) ।൧൫൭.൦൩൫ അനാഥവിപ്രപ്രേതസ്യ വഹനാത്സ്വരഗലോകഭാക് ॥൧൫൭.൦൩൫ ടിപ്പണീ ൧ കാര്യമേവ തഥാ ഭവേദിതി ഛ.. , ങ.. , ഞ.. ച । കാര്യമേതത്തഥാ ഭവേദിതി ഝ.. ൨ രാജാജ്ഞാകാരകാ ഇതി ട.. ൩ ന നിര്ദഹേദിതി ഖ.. ൪ തയോര്ദോഷോഽഭിജായതേ ഇതി ങ.. സങ്ഗ്രാമേ ജയമാപ്നോതി പ്രേതേഽനാഥേ ച കാഷ്ഠദഃ ।൧൫൭.൦൩൬ സങ്കല്പ്യ ബാന്ധവം പ്രേതമപസവ്യേന താം ചിതിം ॥൧൫൭.൦൩൬ പരിക്രമ്യ തതഃ സ്നാനം കുര്യുഃ സര്വേ സവാസസഃ ।൧൫൭.൦൩൭ പ്രേതായ ച തഥാ ദദ്യുസ്ത്രീംസ്ത്രീംശ്ചൈവോദകാഞ്ജലീന് ॥൧൫൭.൦൩൭ ദ്വാര്യശ്മനി പദം ദത്വാ പ്രവിശേയുസ്തഥാ ഗൃഹം ।൧൫൭.൦൩൮ അക്ഷതാന്നിക്ഷിപേദ്വഹ്നൌ നിമ്ബപത്രം വിദശ്യ ച ॥൧൫൭.൦൩൮ പൃഥക്ശയീരന് ഭൂമൌ ച ക്രീതലബ്ധാശനോ ഭവേത് ।൧൫൭.൦൩൯ ഏകഃ പിണ്ദോ ദശാഹേ തു ശ്മശ്രുകര്മകരഃ ശുചിഃ ॥൧൫൭.൦൩൯ സിദ്ധാര്ഥകൈസ്തിലൈര്വിദ്വാന്മജ്ജേദ്വാസോപരം ദധത്(൧) ।൧൫൭.൦൪൦ അജാതദന്തേ തനയേ ശിശൌ ഗര്ഭസ്രുതേ തഥാ ॥൧൫൭.൦൪൦ കാര്യോ നൈവാഗ്നിസംസ്കാരോ നൈവ ചാസ്യോദകക്രിയാ ।൧൫൭.൦൪൧ ചതുര്ഥേ ച ദിനേകാര്യസ്തഥാസ്ഥ്നാം ചൈവ സഞ്ചയഃ ॥൧൫൭.൦൪൧ അസ്ഥിസഞ്ചയനാദൂര്ധ്വമങ്ഗസ്പര്ശോ വിധീയതേ

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: മരണശുദ്ധിയും, പ്രസവശുദ്ധിയും ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. ദശദിനം ശവാശൗചം, സപിണ്ഡരായ ബന്ധുക്കൾക്ക് നിർബന്ധമാണ്. ജനനശുദ്ധി ബ്രാഹ്മണർക്കു പത്ത് ദിവസം, ക്ഷത്രിയർക്കു പന്ത്രണ്ടു ദിവസം, വൈശ്യർക്കു പകുതി, ശൂദ്രർക്കു ഒരു മാസം. അനുലോമമായി ദാസനും, സ്വാമിയെയും പോലെ അശുദ്ധിയിലാകും. വിവിധ വർഗ്ഗങ്ങളിൽ, ബ്രാഹ്മണൻ ആറു ദിവസം, ക്ഷത്രിയൻ മൂന്ന് ദിവസം, വൈശ്യനും ശൂദ്രനും ഓരോ ദിവസം അശുദ്ധിയിലാകും. അദന്തനായ കുഞ്ഞ് ജനിച്ചാൽ ഉടനെ ശുദ്ധി, ചൂഡാകർമ്മം ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ രാത്രി മാത്രം അശുദ്ധി. ചൂഡാകർമ്മം ചെയ്തവരുടെ ബന്ധുക്കൾക്ക് മൂന്നു ദിവസം അശുദ്ധി. വിവാഹം കഴിഞ്ഞ പെൺകുട്ടി മരിച്ചാൽ പിതൃഗൃഹത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം മാത്രം അശുദ്ധി. അശുദ്ധി ഒരുപോലെയാണെങ്കിൽ ഒന്നിച്ച് തീർക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടാമത്തേത് അനുസരിക്കണം. ദൂരെയുള്ള ബന്ധുവിന്റെ മരണവാർത്ത ലഭിച്ചാൽ ശേഷിക്കുന്ന ദിവസങ്ങൾ മാത്രം അശുദ്ധി. പത്ത് ദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ മൂന്നു ദിവസം മാത്രം, ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മതിയാകും. മാതാമഹൻ, ആചാര്യൻ മരിച്ചാൽ മാസത്തോളം അശുദ്ധി. ഗർഭസ്രാവം സംഭവിച്ചാൽ രാത്രികൾ മാസത്തോളം അശുദ്ധി. സപിണ്ഡരായ ബ്രാഹ്മണർക്ക് പത്ത് ദിവസം, രാജാവിന് പന്ത്രണ്ടു ദിവസം, വൈശ്യർക്കു പതിനഞ്ചു ദിവസം, ശൂദ്രർക്കു ഒരു മാസം അശുദ്ധി. ഉച്ചിഷ്ടം സമീപമുള്ളവർക്കു ഒരു പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കണം. ഭോജനശേഷം, ധനം നൽകിയശേഷം, അക്ഷതജലം ഒഴിച്ചതിന് ശേഷം, ഗോത്രനാമം ഉച്ചരിച്ച് പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കണം. അസ്ഥിസഞ്ചയം നാലാം ദിവസം നടത്തണം. അശുദ്ധിക്കാലം കഴിഞ്ഞാൽ, എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും നിർവഹിക്കാം. അശുദ്ധിക്കാലം കഴിഞ്ഞാൽ, സ്ത്രീകൾക്കും സപിണ്ഡീകരണം നിർബന്ധമാണ്. ഓരോ വർഷവും പ്രേതശ്രാദ്ധം നടത്തണം. ഗംഗയുടെ മണൽ പോലെ പിതാക്കന്മാരുടെ എണ്ണം കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് സമയബന്ധിതമായി കർമങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം. പ്രേതശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, പ്രേതൻ ദേവതാവസ്ഥയിൽ സുഖം പ്രാപിക്കും. ആത്മഹത്യ ചെയ്തവർക്കും, പതിതന്മാർക്കും, വൈദ്യുതാഘാതം, ആയുധം മുതലായവകൊണ്ട് മരിച്ചവർക്കും അശുദ്ധിയില്ല. യതി, വ്രതി, ബ്രഹ്മചാരി, രാജാജ്ഞ പാലിച്ചവർ, പോരിൽ വീണവർ, അനാഥനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ ശവം വഹിച്ചവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കും. ശവം ചിതയിലിടുമ്പോൾ ബന്ധുവിനെ ഓർത്ത് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, എല്ലാവരും സ്നാനം ചെയ്യണം. പ്രേതത്തിന് മൂന്നുതവണ ജലം അർപ്പിക്കണം. വീട്ടിൽ കയറിയാൽ അക്ഷതയും നിംബപത്രവും അഗ്നിയിൽ ഇടണം. ഓരോരുത്തരും ഭൂമിയിൽ വേറേ കിടക്കണം. ദശദിനത്തിൽ ശ്മശ്രുകർമ്മം ചെയ്തശേഷം, വസ്ത്രം ധരിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യണം. കുഞ്ഞ് അജാതദന്തനാണെങ്കിൽ അഗ്നിസംസ്കാരമോ ജലകർമ്മമോ വേണ്ട.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: മനു, വിഷ്ണു, യാജ്ഞവൽക്ക്യ, ഹാരിത, അത്രി, യമ, അംഗിരസ്, വസിഷ്ഠ, ദക്ഷ, സംവർത്ത, ശാതാതപ, പരാശര, ആപസ്തംബ, ഉശനസ്, വ്യാസ, കാത്യായന, ബൃഹസ്പതി, ഗൗതമ, ശംഖ, ലിഖിത—ഈ മഹർഷികൾ ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: ആനന്ദവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ശ്രാദ്ധവിധിയെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഹൃദയത്തിൽ വിളക്കുപോലെ വസിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ, ഭഗവനേ, ഒരാൾ ധ്യാനിക്കണം.

അഥ ഷട്ഷഷ്ട്യധികശതതമോഽധ്യായഃ വര്ണധര്മാദികഥനം പുഷ്കര ഉവാച വേദസ്മാര്തം പ്രവക്ഷ്യാമി ധര്മം വൈ പഞ്ചധാ സ്മൃതം(൧) ।൧൬൬.൦൦൧ വര്ണത്വമേകമാശ്രിത്യ യോഽധികാരഃ പ്രവര്തതേ ॥൧൬൬.൦൦൧ വര്ണധര്മഃ സ വിജ്ഞേയോ യഥോപനയനന്ത്രിഷു ।൧൬൬.൦൦൨ യസ്ത്വാശ്രമം സമാശ്രിത്യ പദാര്ഥഃ സംവിധീയതേ ॥൧൬൬.൦൦൨ ഉക്ത ആശ്രമധര്മസ്തു ഭിന്നപിണ്ഡാദികോ യഥാ ।൧൬൬.൦൦൩ ഉഭയേന നിമിത്തേന യോ വിധിഃ സമ്പ്രവര്തതേ ॥൧൬൬.൦൦൩ നൈമിത്തികഃ സ വിജ്ഞേയഃ പ്രായശ്ചിത്തവിധിര്യഥാ ।൧൬൬.൦൦൪ ബ്രഹ്മചാരീ ഗൃഹീ ചാപി വാനപ്രസ്ഥോ യതിര്നൃപ ॥൧൬൬.൦൦൪ ഉക്ത ആശ്രമധര്മസ്തു ധര്മഃ സ്യാത്പഞ്ചധാ പരഃ(൧) ।൧൬൬.൦൦൫ ഷാഡ്ഗുണ്യസ്യാഭിധാനേ യോ ദൃഷ്ടാര്ഥഃ സ ഉദാഹൃതഃ ॥൧൬൬.൦൦൫ സ ത്രേധാ മന്ത്രയാഗാദ്യദൃഷ്ടാര്ഥ ഇതി മാനവാഃ ।൧൬൬.൦൦൬ ഉഭയാര്ഥോ വ്യവഹാരസ്തു ദണ്ഡധാരണമേവ ച ॥൧൬൬.൦൦൬ തുല്യാര്ഥാനാം വികല്പഃ സ്യാദ്യാഗമൂലഃ പ്രകീര്തിതഃ ।൧൬൬.൦൦൭ വേദേ തു വിഹിതോ ധര്മഃ സ്മൃതൌ താദൃശ ഏവ ച ॥൧൬൬.൦൦൭ അനുവാദം സ്മൃതിഃ സൂതേ(൨) കാര്യാര്ഥമിതി മാനവാഃ ।൧൬൬.൦൦൮ ഗുണാര്ഥഃ പരിസങ്ഖ്യാര്ഥോ വാനുവാദോ വിശേഷതഃ(൩) ॥൧൬൬.൦൦൮ വിശേഷദൃഷ്ട ഏവാസൌ ഫലാര്ഥ ഇതി മാനവാഃ ।൧൬൬.൦൦൯ സ്യാദഷ്ടചത്വാരിംശദ്ഭിഃ സംസ്കാരൈര്ബ്രഹ്മലോകഗഃ ॥൧൬൬.൦൦൯ ഗര്ഭാധാനം പുംസവനം സീമന്തോന്നയനഃ തതഃ ।൧൬൬.൦൧൦ ജാതകര്മ നാമകൃതിരന്നപ്രാശനചൂഡകം ॥൧൬൬.൦൧൦ സംസ്കാരശ്ചോപനയനം വേദവ്രതചതുഷ്ടയം ।൧൬൬.൦൧൧ സ്നാനം സ്വധര്മചാരിണ്യാ യോഗഃ സ്യാദ്യജ്ഞപഞ്ചകം ॥൧൬൬.൦൧൧ ദേവയജ്ഞഃ പിതൃയജ്ഞോ മനുഷ്യഭൂതയജ്ഞകൌ ।൧൬൬.൦൧൨ ബ്രഹ്മയജ്ഞഃ സപ്തപാകയജ്ഞസംസ്ഥാഃ പുരോഽഷ്ടകാഃ ॥൧൬൬.൦൧൨ പാര്വണശ്രാദ്ധം ശ്രാവണ്യാഗ്രഹായണീ ച ചൈത്ര്യപി ।൧൬൬.൦൧൩ ആശ്വയുജീ സപ്തഹവിര്യജ്ഞസംസ്ഥാസ്തതഃ സ്മൃതാഃ ॥൧൬൬.൦൧൩ അഗ്ന്യാധേയമഗ്നിഹോത്രം(൧) ദര്ശഃ സ്യാത്പശുബന്ധകഃ ।൧൬൬.൦൧൪ ചാതുര്മാസ്യാഗ്രഹായേഷ്ടിര്നിരൂഢഃ പശുബന്ധകഃ ॥൧൬൬.൦൧൪ സൌത്രാമണിസപ്തസോമസംസ്ഥാഗ്നിഷ്ടോമ ആദിതഃ ।൧൬൬.൦൧൫ അത്യഗ്നിഷ്ടോമ ഉക്ഥശ്ച ഷോഡശീ വാജപേയകഃ ॥൧൬൬.൦൧൫ അതിരാത്രാസ്തഥാ സ്തോമ അഷ്ടൌ ചാത്മഗുണാസ്തതഃ ।൧൬൬.൦൧൬ ദയാ ക്ഷമാനസൂയാ ച അനായാസോഽഥ മങ്ഗലം ॥൧൬൬.൦൧൬ അകാര്പണ്യാസ്പൃഹാശൌചം യസ്യൈതേ സ പരം വ്രജേത് ।൧൬൬.൦൧൭ പ്രചാരേ മൈഥുനേ ചൈവ പ്രസ്രാവേ ദന്തധാവനേ ॥൧൬൬.൦൧൭ സ്നാനഭോജനകാലേ ച ഷട്സു മൌനം സമാചരേത് ।൧൬൬.൦൧൮ പുനര്ദാനം പൃഥക്പാനമാജ്യേന പയസാ നിശി ॥൧൬൬.൦൧൮ ദന്തച്ഛേദനമുഷ്ണം ച സപ്ത സക്തുഷു വര്ജയേത് ।൧൬൬.൦൧൯ സ്നാത്വാ പുഷ്പം ന ഗൃഹ്ണീയാദ്ദേവായോഗ്യന്തദീരിതം ॥൧൬൬.൦൧൯ അന്യഗോത്രോപ്യസമ്ബദ്ധഃ(൨) പ്രേതസ്യാഗ്നിന്ദദാതി യഃ ।൧൬൬.൦൨൦ പിണ്ഡഞ്ചോദകദാനഞ്ച സ ദശാഹം സമാപയേത് ॥൧൬൬.൦൨൦ ഉദകഞ്ച തൃണം ഭസ്മ ദ്വാരം പന്ഥാസ്തഥൈവ ച ।൧൬൬.൦൨൧ ഏഭിരന്തരിതം കൃത്വാ പങ്ക്തിദോഷോ ന വിദ്യതേ ॥൧൬൬.൦൨൧ പഞ്ച പ്രാണാഹുതീര്ദദ്യാദനാമാങ്ഗുഷ്ഠയോഗതഃ

ഇപ്പോൾ നൂറ്റി അറുപത്തിയാറാം അധ്യായം: വർണ്ണധർമ്മങ്ങളെയും അനുബന്ധ കാര്യങ്ങളെയും കുറിച്ച്. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: വേദവും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധർമ്മം അഞ്ചു വിധത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. വർണ്ണം എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച് ആര്ക്ക് എന്ത് അവകാശമുണ്ടോ അതനുസരിച്ച് നടക്കുന്നതാണു വർണ്ണധർമ്മം. ഉപനയനം തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകളിൽ എങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ടോ അതുപോലെയാണ് ഇത്. ആശ്രമം ആശ്രയിച്ച് നിർവചിക്കപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ ആശ്രമധർമ്മം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത ശരീരങ്ങളിലോ മറ്റോ ഉണ്ടാകുന്ന വിധികൾ, അതായത് രണ്ടു കാരണങ്ങൾ ചേർന്നുള്ള നിയമങ്ങൾ, നൈമിത്തികം എന്നറിയപ്പെടുന്നു — ഉദാഹരണത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം പോലുള്ളത്. ബ്രഹ്മചാരി, ഗൃഹസ്ഥൻ, വാനപ്രസ്ഥൻ, സന്ന്യാസി — ഇവരുടെ ആശ്രമധർമ്മം അഞ്ചു വിധത്തിൽ പറയപ്പെടുന്നു. ആറു ഗുണങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കാര്യങ്ങൾ, ദൃശ്യഫലമുള്ളവ, അതാണ് ഉദാഹരിക്കപ്പെടുന്നത്. മന്ത്രയാഗാദികളായ അദൃശ്യഫലമുള്ളവ മൂന്നായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. രണ്ടും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കാര്യങ്ങൾ, വ്യവഹാരവും ശിക്ഷയും, അവയും വ്യത്യസ്തമായി പറയപ്പെടുന്നു. സമാനമായ കാര്യങ്ങളിൽ വ്യത്യാസം ആചാരങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണു പറയുന്നത്. വേദത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ധർമ്മം സ്മൃതികളിലും അതുപോലെയാണ്. സ്മൃതി അനുവാദം മാത്രമാണ്, അതായത് ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾക്കായി ആവർത്തനം. ഗുണാർത്ഥം, പരിഗണന, പ്രത്യേകത — ഇവയ്ക്കായി സ്മൃതികൾ പ്രത്യേകിച്ച് പറയുന്നു. പ്രത്യേകമായ ഫലത്തിനായി കാണുന്നവ, അതാണ് ഫലാർത്ഥം. നാല്പത്തിയെട്ട് സംസ്‌കാരങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയാൽ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാമെന്നു പറയുന്നു. ഗർഭാധാനം, പുംസവനം, സീമന്തോന്നയനം, ജാതകർമ്മം, നാമകരണം, അന്നപ്രാശനം, ചൂഡാകർമ്മം, ഉപനയനം, വേദവ്രതങ്ങളുടെ നാലും, സ്നാനം, സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളൽ, യോജനം, യജ്ഞങ്ങളുടെ അഞ്ചു വിധങ്ങൾ — ദേവയജ്ഞം, പിതൃയജ്ഞം, മനുഷ്യയജ്ഞം, ഭൂതയജ്ഞം, ബ്രഹ്മയജ്ഞം — ഏഴു പാകയജ്ഞങ്ങൾ, അഷ്ടകകൾ, പാർവണശ്രാദ്ധം, ശ്രാവണീ, അഗ്രഹായണി, ചൈത്രി, ആശ്വയുജി, ഏഴു ഹവിര്യജ്ഞങ്ങൾ, അഗ്ന്യാധാനം, അഗ്നിഹോത്രം, ദർശയജ്ഞം, പശുബന്ധം, ചാതുര്മാസ്യ, അഗ്രഹായേഷ്ടി, പശുബന്ധം, സൌത്രാമണി, ഏഴു സോമയജ്ഞങ്ങൾ തുടങ്ങി അഗ്നിഷ്ടോമം മുതലായവ, അത്യഗ്നിഷ്ടോമം, ഉക്തം, ഷോഡശി, വാജപേയം, അതിരാത്രം, അഷ്ടു സ്തോമങ്ങൾ — ഇവയാണ് സംസ്‌കാരങ്ങൾ. ദയ, ക്ഷമ, അസൂയ ഇല്ലായ്മ, അലസത്വം ഇല്ലായ്മ, മംഗളം, കർപ്പണ്യം ഇല്ലായ്മ, ആഗ്രഹം ഇല്ലായ്മ, ശുദ്ധി — ഇവയുള്ളവൻ പരമഗതിയിലേക്കു പോകുന്നു. പ്രവൃത്തികൾ, ലൈംഗികത, രക്തസ്രാവം, പല്ലുതേയ്ക്കൽ, സ്നാനം, ഭക്ഷണം — ഈ ആറിടങ്ങളിലും മൗനം പാലിക്കണം. പുനർദാനം, വേറിട്ടു പാനം, രാത്രിയിൽ നെയ്യോ പാൽകൊണ്ടുള്ള പാനങ്ങൾ, പല്ലുതേയ്ക്കൽ, ചൂടുള്ള ഭക്ഷണം — ഈ ഏഴു കാര്യങ്ങളിൽ സക്തു ഒഴിവാക്കണം. സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് ദേവതകൾക്ക് അർഹമല്ലാത്ത പൂവ് സ്വീകരിക്കരുത്. മറ്റു ഗോത്രക്കാരുടെ ബന്ധമില്ലാത്തവൻ പ്രേതശരീരത്തിന് അഗ്നി കൊടുക്കുകയോ, പിണ്ഡം നൽകുകയോ, ജലദാനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ, പത്ത് ദിവസം ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കണം. ജലം, പുല്ല്, ചാരം, വാതിൽ, വഴി — ഇവകൊണ്ട് വേർതിരിച്ചാൽ പംക്തിദോഷം ഉണ്ടാകില്ല. പഞ്ചപ്രാണാഹുതികൾ നാമം, അങ്കുഷ്ഠം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് നൽകണം.

അഥാഷ്ടഷഷ്ട്യധികശതതമോഽധ്യായഃ മഹാപാതകാദികഥനമ് പുഷ്കര ഉവാച ദണ്ഡം കുര്യാന്നൃപോ നൄണാം പ്രായശ്ചിത്തമകുര്വതാം ।൧൬൮.൦൦൧ കാമതോഽകാമതോ വാപി പ്രായശ്ചിത്തം കൃതം ചരേത് ॥൧൬൮.൦൦൧ ടിപ്പണീ ൧ ജാതവേദോമുഖൈഃ സൌരൈരിതി ഖ.. ൨ രിപും ഹരേദിതി ങ.. , ഞ.. ച മത്തക്രുദ്ധാതുരാണാം ച ന ഭുഞ്ജീത കദാചന ।൧൬൮.൦൦൨ മഹാപാതകിനാം സ്പൃഷ്ടം യച്ച സ്പൃഷ്ടമുദക്യയാ ॥൧൬൮.൦൦൨ ഗണാന്നം ഗണികാന്നം ച(൧) വാര്ധുഷേര്ഗായനസ്യ ച ।൧൬൮.൦൦൩ അഭിശപ്തസ്യ ഷണ്ഡസ്യ യസ്യാശ്ചോപപതിര്ഗൃഹേ ॥൧൬൮.൦൦൩ രജകസ്യ നൃശംസസ്യ വന്ദിനഃ കിതവസ്യ ച ।൧൬൮.൦൦൪ മിഥ്യാതപസ്വിനശ്ചൈവ ചൌരദണ്ഡികയോസ്തഥാ(൨) ॥൧൬൮.൦൦൪ കുണ്ഡഗോലസ്ത്രീജിതാനാം വേദവിക്രയിണസ്തഥാ ।൧൬൮.൦൦൫ ശൈലൂഷതന്ത്രവായാന്നം കൃതഘ്നസ്യാന്നമേവ ച ॥൧൬൮.൦൦൫ കര്മാരസ്യ നിഷാദസ്യ ചേലനിര്ണേജകസ്യ ച ।൧൬൮.൦൦൬ മിഥ്യാപ്രവ്രജിതസ്യാന്നമ്പുംശ്ചല്യാസ്തൈലികസ്യ ച ॥൧൬൮.൦൦൬ ആരൂഢപതിതസ്യാന്നം വിദ്വിഷ്ടാന്നം ച വര്ജയേത് ।൧൬൮.൦൦൭ തഥൈവ ബ്രാഹ്മണസ്യാന്നം ബ്രാഹ്മണേനാനിമന്ത്രിതഃ ॥൧൬൮.൦൦൭ ബ്രാഹ്മണാന്നഞ്ച ശൂദ്രേണ നാദ്യാച്ചൈവ നിമന്ത്രിതഃ ।൧൬൮.൦൦൮ ഏഷാമന്യതമസ്യാന്നമമത്യാ വാ ത്ര്യഹം ക്ഷപേത് ॥൧൬൮.൦൦൮ മത്യാ ഭുക്ത്വാ ചരേത്കൃച്ഛ്രം രേതോവിണ്മൂത്രമേവ ച ।൧൬൮.൦൦൯ ചണ്ഡാലശ്വപചാന്നന്തു ഭുക്ത്വാ ചാന്ദ്രായണം ചരേത് ॥൧൬൮.൦൦൯ അനിര്ദിശം ച പ്രേതാന്നം ഗവാഘ്രാതം തഥൈവ ച ।൧൬൮.൦൧൦ ശൂദ്രോച്ഛിഷ്ടം ശുനോച്ഛിഷ്ടം പതിതാന്നം തഥൈവ ച ॥൧൬൮.൦൧൦ തപ്തകൃച്ഛ്രം പ്രകുര്വീത അശൌചേ കൃച്ഛ്രമാചരേത് ।൧൬൮.൦൧൧ അശൌചേ യസ്യ യോ ഭുങ്ക്തേ സോപ്യശുദ്ധസ്തഥാ ഭവേത് ॥൧൬൮.൦൧൧ മൃതപഞ്ചനഖാത്കൂപാദമേധ്യേന സകൃദ്യുതാത് ।൧൬൮.൦൧൨ ടിപ്പണീ ൧ ഗണാനാം ഗണികാനാഞ്ചേതി ങ.. , ഞ.. ച ൨ ചൌരദാമ്ഭികയോസ്തഥേതി ഞ.. അപഃ പീത്വാ ത്ര്യഹം തിഷ്ഠേത്സോപവാസോ ദ്വിജോത്തമഃ ॥൧൬൮.൦൧൨ സര്വത്ര ശൂദ്രേ പാദഃ സ്യാദ്ദ്വിത്രയം വൈശ്യഭൂപയോഃ(൧) ।൧൬൮.൦൧൩ വിഡ്വരാഹഖരോഷ്ട്രാണാം ഗോമായോഃ കപികാകയോഃ ॥൧൬൮.൦൧൩ പ്രാശ്യ മൂത്രപുരീഷാണി ദ്വിജശ്ചാന്ദ്രായണം ചരേത് ।൧൬൮.൦൧൪ ശുഷ്കാണി ജഗ്ധ്വാ മാംസാനി(൨) പ്രേതാന്നം കരകാണി ച ॥൧൬൮.൦൧൪ ക്രവ്യാദശൂകരോഷ്ട്രാണാം ഗോമായോഃ കപികാകയോഃ ।൧൬൮.൦൧൫ ഗോനരാശ്വഖരോഷ്ട്രാണാം ഛത്രാകം ഗ്രാമകുക്കുടം ॥൧൬൮.൦൧൫ മാംസം ജഗ്ധ്വാ കുഞ്ജരസ്യ തപ്തകൃച്ഛ്രേണ ശുദ്ധ്യതി ।൧൬൮.൦൧൬ ആമശ്രാദ്ധേ തഥാ ഭുക്ത്വാ ബ്രഹ്മചാരീ മധു ത്വദന് ॥൧൬൮.൦൧൬ ലശുനം ഗുഞ്ജനം ചാദ്യാത്പ്രാജാപത്യാദിനാ ശുചിഃ(൩) ।൧൬൮.൦൧൭ ഭുക്ത്വാ ചാന്ദ്രായണം കുര്യാന്മാംസഞ്ചാത്മകൃതന്തഥാ ॥൧൬൮.൦൧൭ പേലുഗവ്യഞ്ച പേയൂഷം തഥാ ശ്ലേഷ്മാതകം മൃദം ।൧൬൮.൦൧൮ വൃഥാകൃശരസംയാവപായസാപൂപശഷ്കുലീഃ ॥൧൬൮.൦൧൮ അനുപാകൃടമാംസാനി ദേവാന്നാനി ഹവീംഷി ച ।൧൬൮.൦൧൯ ഗവാഞ്ച മഹിഷീണാം ച വര്ജയിത്വാ തഥാപ്യജാം ॥൧൬൮.൦൧൯ സര്വക്ഷീരാണി വര്ജ്യാണി താസാഞ്ചൈവാപ്യന്നിര്ദശം ।൧൬൮.൦൨൦ ശശകഃ ശല്യകീ ഗോധാ ഖഡ്ഗഃ കൂര്മസ്തഥൈവ ച ॥൧൬൮.൦൨൦ ഭക്ഷ്യാഃ പഞ്ചനഖാഃ പ്രോക്താഃ പരിശേഷാശ്ച വര്ജിതാഃ ।൧൬൮.൦൨൧ പാഠീനരോഹിതാന്മത്സ്യാന് സിംഹതുണ്ഡാംശ്ച ഭക്ഷയേത് ॥൧൬൮.൦൨൧ യവഗോധൂമജം സര്വം പയസശ്ചൈവ വിക്രിയാഃ ।൧൬൮.൦൨൨ വാഗഷാഡ്ഗവചക്രാദീന് സസ്നേഹമുഷിതം തഥാ ॥൧൬൮.൦൨൨ ടിപ്പണീ ൧ ദ്വിതീയം വൈശ്യശൂദ്രയോരേതി ക.. , ഖ.. , ങ.. , ഞ.. ച ൨ ശുഷ്കാണി ദഗ്ധമംസാനി ഇതി ങ.. ൩ പ്രാജാപത്യാദ്ദ്വിജഃ ശുചിരിതി ഖ.. അഗ്നിഹോത്രപരീദ്ധാഗ്നിര്ബ്രാഹ്മണഃ കാമചാരതഃ ।൧൬൮.൦൨൩ ചാന്ദ്രായണം ചരേന്മാസം വീരവധ്വാസനം ഹിതം ॥൧൬൮.൦൨൩ ബ്രഹ്മഹത്യാ സുരാപാനം സ്തേയം ഗുര്വങ്ഗനാഗമഃ ।൧൬൮.൦൨൪ മഹാന്തി പാതകാന്യാഹുഃ സംയോഗശ്ചൈവ തൈഃ സഹ ॥൧൬൮.൦൨൪ അനൃതേ ച സമുത്കര്ഷോ രാജഗാമി ച പൈശുനം ।൧൬൮.൦൨൫ ഗുരോശ്ചാലീകനിര്ബന്ധഃ സമാനം ബ്രഹ്മഹത്യയാ(൧) ॥൧൬൮.൦൨൫ ബ്രഹ്മോജ്ഝ്യവേദനിന്ദാ ച കൌടസാക്ഷ്യം സുഹൃദ്ബധഃ ।൧൬൮.൦൨൬ ഗര്ഹിതാന്നാജ്യയോര്ജഗ്ധിഃ(൨) സുരാപാനസമാനി ഷട് ॥൧൬൮.൦൨൬ നിക്ഷേപസ്യാപഹരണം നരാശ്വരജതസ്യ ച ।൧൬൮.൦൨൭ ഭൂമിവജ്രമണീനാഞ്ച രുക്മസ്തേയസമം സ്മൃതം ॥൧൬൮.൦൨൭ രേതഃസേകഃ സ്വയോന്യാഷു കുമാരീഷ്വന്ത്യജാസു ച ।൧൬൮.൦൨൮ സഖ്യുഃ പുത്രസ്യ ച(൩) സ്ത്രീഷു ഗുരുതല്പസമം വിദുഃ ॥൧൬൮.൦൨൮ ഗോബധോഽയാജ്യ സംയാജ്യം പാരദാര്യാത്മവിക്രിയഃ ।൧൬൮.൦൨൯ ഗുരുമാതൃപിതൃത്യാഗഃ സ്വാധ്യയാഗ്ന്യോഃ സുതസ്യ ച ॥൧൬൮.൦൨൯ പരിവിത്തിതാനുജേന പരിവേദനമേവ ച ।൧൬൮.൦൩൦ തയോര്ദാനഞ്ച കന്യായാസ്തയോരേവ ച യാജനം ॥൧൬൮.൦൩൦ കന്യായാ ദൂഷണഞ്ചൈവ വാര്ധുഷ്യം വ്രതലോപനം ।൧൬൮.൦൩൧ തഡാഗാരാമദാരാണാമപത്യസ്യ ച വിക്രിയഃ ॥൧൬൮.൦൩൧ വ്രാത്യതാ ബാന്ധവത്യാഗോ ഭൃതാധ്യാപനമേവ ച ।൧൬൮.൦൩൨ ഭൃതാച്ചാധ്യയനാദാനമവിക്രേയസ്യ വിക്രയഃ ॥൧൬൮.൦൩൨ ടിപ്പണീ ൧ സമാനി ബ്രഹ്മഹത്യയേതി ഖ.. , ങ.. , ഞ.. ച ൨ ഗര്ഹിതാനാമന്നജഗ്ധിരിതി ങ.. ൩ സഖ്യുഃ സുതസ്യ ചേതി ങ.. സര്വാകാരേഷ്വധീകാരോ മഹായന്ത്രപ്രവര്തനം ।൧൬൮.൦൩൩ ഹിംസൌഷധീനാം സ്ത്ര്യാജീവഃ ക്രിയാലങ്ഗനമേവ ച ॥൧൬൮.൦൩൩ ഇന്ധനാര്ഥമശുഷ്കാണാം ദുമാണാഞ്ചൈവ പാതനം ।൧൬൮.൦൩൪ യോഷിതാം ഗ്രഹണഞ്ചൈവ സ്ത്രീനിന്ദകസമാഗമഃ ॥൧൬൮.൦൩൪ ആത്മാര്ഥഞ്ച ക്രിയാരമ്ഭോ നിന്ദിതാന്നദനന്തഥാ ।൧൬൮.൦൩൫ അനാഹിതാഗ്നിതാസ്തേയമൃണാനാഞ്ചാനപക്രിയാ ॥൧൬൮.൦൩൫ അസച്ഛാസ്ത്രാധിഗമനം ദൌഃശീല്യം വ്യസനക്രിയാ ।൧൬൮.൦൩൬ ധാന്യകുപ്യപശുസ്തേയം മദ്യപസ്ത്രീനിഷേവണം ॥൧൬൮.൦൩൬ സ്ത്രീശൂദ്രവിട്ക്ഷത്രബധോ നാസ്തിക്യഞ്ചോപപാതകം ।൧൬൮.൦൩൭ ബ്രാഹ്മണസ്യ രുജഃ കൃത്യം ഘ്രാതിരഘ്രേയമദ്യയോഃ ॥൧൬൮.൦൩൭ ജൈംഭം പുംസി ച മൈഥുന്യം ജാതിഭ്രംശകരം സ്മൃതം ।൧൬൮.൦൩൮ ശ്വഖരോഷ്ട്രമൃഗേന്ദ്രാണാമജാവ്യോശ്ചൈവ മാരണം(൧) ॥൧൬൮.൦൩൮ സങ്കീര്ണകരണം ജ്ഞേയം മീനാഹിനകുലസ്യ ച ।൧൬൮.൦൩൯ നിന്ദിതേഭ്യോ ധനാദാനം ബാണിജ്യം ശൂദ്രസേവനം ॥൧൬൮.൦൩൯ അപാത്രീകരണം ജ്ഞേയമസത്യസ്യ ച ഭാഷണം ।൧൬൮.൦൪൦ കൃമികീടവയോഹത്യാ മദ്യാനുഗതഭോജനം ॥൧൬൮.൦൪൦ ഫലൈധഃകുസുമസ്തേയമധൈര്യഞ്ച മലാവഹമ്

ഇപ്പോൾ നൂറ്റി അറുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം: മഹാപാതകങ്ങളെയും അവയുടെ വിവരണത്തെയും കുറിച്ച്. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: രാജാവ്, പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യാത്തവരോട് ശിക്ഷ നൽകണം. സ്വച്ഛന്ദമായോ, അശുദ്ധമായോ ചെയ്ത പാപങ്ങൾക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമാണ്. മദ്യപിച്ചവരുടേയും, ക്രുദ്ധരുടേയും, രോഗബാധിതരുടേയും ഭക്ഷണം ഒരിക്കലും കഴിക്കരുത്. മഹാപാതകികൾ സ്പർശിച്ചതും, അന്ധവിദ്വാൻ സ്ത്രീ സ്പർശിച്ചതും, ഗണികയുടെ ഭക്ഷണവും, വൃദ്ധന്റെ ഭക്ഷണവും, ഗായകൻ, ശപിക്കപ്പെട്ടവൻ, ഷണ്ഡൻ, അന്യപുരുഷൻ വീട്ടിൽ ഉള്ള സ്ത്രീയുടെ ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം കഴുകുന്നവൻ, ക്രൂരൻ, വന്ദി, ചതിയൻ, വ്യാജ സന്യാസി, കള്ളൻ, ശിക്ഷിതൻ, കുണ്ടൻ, സ്ത്രീജിതൻ, വേദം വിൽക്കുന്നവൻ, നാടോടി, തന്ത്രക്കാരൻ, കൃതഘ്നൻ, കർമ്മാരൻ, നിഷാദൻ, വസ്ത്രം കഴുകുന്നവൻ, വ്യാജ സന്യാസി, പുംശ്ചലി, എണ്ണക്കാരൻ, പാതിതനായവൻ, വെറുക്കപ്പെട്ടവൻ — ഇവരുടെ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കണം. അങ്ങനെ തന്നെ, ബ്രാഹ്മണന്റെ ഭക്ഷണം മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ക്ഷണിക്കാതെ കഴിക്കരുത്. ബ്രാഹ്മണന്റെ ഭക്ഷണം ശൂദ്രൻ ക്ഷണിച്ചാലും കഴിക്കരുത്. ഇവരിൽ ഒരാളുടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, മനസ്സോടെ കഴിച്ചാൽ മൂന്ന് ദിവസം ഉപവസിക്കണം. മനസ്സില്ലാതെ കഴിച്ചാൽ കൃച്ഛ്ര വ്രതം ചെയ്യണം. ചണ്ഡാളനും ശ്വപാകനും ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ ചന്ദ്രായണ വ്രതം ചെയ്യണം. അറിയാതെ പ്രേതഭക്ഷണം, പശു മുട്ടിയ ഭക്ഷണം, ശൂദ്രന്റെ ഉച്ചിഷ്ടം, നായയുടെ ഉച്ചിഷ്ടം, പാതിതന്റെ ഭക്ഷണം — ഇവ കഴിച്ചാൽ തപ്തകൃച്ഛ്രം ചെയ്യണം. അശുദ്ധനായി ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ കൃച്ഛ്രം ചെയ്യണം. അശുദ്ധന്റെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചവനും അശുദ്ധനാകും. മൃതപഞ്ചനഖം, കിണർ, മലിനം, ചീത്തയുള്ളത്, ഇവയിൽ നിന്ന് വെള്ളം കുടിച്ചാൽ മൂന്നു ദിവസം ഉപവസിക്കണം. എല്ലാ കാര്യത്തിലും ശൂദ്രന് പാദം, വൈശ്യനും രാജാവിനും രണ്ട് പാദം. പന്നി, കുരങ്ങ്, കാക്ക, നായ, മുതലായവയുടെ മൂത്രം, മലം കഴിച്ചാൽ ദ്വിജൻ ചന്ദ്രായണ വ്രതം ചെയ്യണം. ഉണക്കിയ മാംസം, പ്രേതഭക്ഷണം, കരക്ക, കുരങ്ങ്, കാക്ക, പശു, കുതിര, ഒട്ടകം, ചതുരം, ഗ്രാമത്തിലെ കോഴി, ആനയുടെ മാംസം — ഇവ കഴിച്ചാൽ തപ്തകൃച്ഛ്രം ചെയ്യണം. അമൃതം, ശുദ്ധമല്ലാത്ത മാംസം, ദേവഭക്ഷണം, ഹവിസ്സ്, പശുവിന്റെയും മഹിഷിയുടെയും ക്ഷീരം ഒഴികെ മറ്റെല്ലാം ക്ഷീരം ഒഴിവാക്കണം. ശശകം, ശല്യകി, ഗോധ, ഖഡ്ഗം, കുര്മം — ഇവയാണ് ഭക്ഷ്യമായ പഞ്ചനഖങ്ങൾ. മറ്റുള്ളവ ഒഴിവാക്കണം. പാഠീന, രോഹിതം, സിംഹതുണ്ടം തുടങ്ങിയ മത്സ്യങ്ങൾ കഴിക്കാം. യവം, ഗോതമ്പ്, പാൽ കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾ, എണ്ണയോടുകൂടിയ ഭക്ഷണം — ഇതുപോലുള്ളവ കഴിക്കാം. അഗ്നിഹോത്രം ഉപേക്ഷിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ സ്വേച്ഛയാൽ ജീവിച്ചാൽ, ഒരു മാസം ചന്ദ്രായണ വ്രതം ചെയ്യണം. വീരവധു വാസം ചെയ്യുന്നത് മഹാപാപമാണ്. ബ്രഹ്മഹത്യ, മദ്യം, കള്ളൻ, ഗുരുപത്നിയുമായി ബന്ധം — ഇവയാണ് മഹാപാതകങ്ങൾ. ഇവയുമായി ചേർന്നുള്ളവയും അതുപോലെ. അനൃതി, അധികം പ്രസംഗം, രാജസംബന്ധം, ചതിയൻ, ഗുരുവിന്റെ അന്യായം — ഇവയും ബ്രഹ്മഹത്യക്ക് തുല്യമാണ്. വേദം ഉപേക്ഷിക്കൽ, വേദനിന്ദ, കള്ളസാക്ഷ്യം, സുഹൃത്ത് വധം, അപഹൃത ഭക്ഷണം, മദ്യം, കള്ളം, സ്വർണം, ഭൂമി, വജ്രം, മണി, രത്നം, സ്വർണം — ഇവയുടെ കള്ളം ബ്രഹ്മഹത്യക്ക് തുല്യമാണ്. സ്വയോനിയിൽ രതിസുഖം, കന്യകളിൽ, അന്ത്യജ സ്ത്രീകളിൽ, സഖാവിന്റെ മകനിൽ — ഇവ ഗുരുതൽപസമം. പശു വധം, യാഗം ഉപേക്ഷിക്കൽ, പരസ്ത്രീ ബന്ധം, ഗുരു, മാതാവ്, പിതാവ്, സ്വാധ്യായം, അഗ്നി, പുത്രൻ — ഇവയെ ഉപേക്ഷിക്കൽ, അന്യന്റെ ഭാര്യയുമായി ബന്ധം, കന്യകയെ ദൂഷിക്കൽ, വൃദ്ധത, വ്രതലോപം, കുളം, തോട്ടം, ഭാര്യ, മകൻ എന്നിവയുടെ വിൽപ്പന, ബന്ധു ഉപേക്ഷിക്കൽ, ശിക്ഷിതനായവരെ പഠിപ്പിക്കൽ, ശിക്ഷിതനിൽ നിന്ന് പഠനം, വിലക്ക് വച്ചതിന്റെ വിൽപ്പന — ഇവയും മഹാപാപം. എല്ലാ വിധത്തിലും അനധികൃതം, വലിയ യന്ത്രങ്ങൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കൽ, ഹിംസ, വിഷം, സ്ത്രീ, ജീവം, ആചാരലംഘനം, ഇന്ധനത്തിനായി ഉണങ്ങിയില്ലാത്ത മരങ്ങൾ വെട്ടൽ, സ്ത്രീകളെ പിടിക്കൽ, സ്ത്രീകളെ നിന്ദിക്കുക, സ്വാർത്ഥം കൊണ്ട് പ്രവർത്തനം, നിന്ദ്യഭക്ഷണം, അഹിതാഗ്നിത, കടം തിരിച്ചടക്കാത്തത്, അസത്യശാസ്ത്രം പഠിക്കൽ, ദുഷ്പ്രവൃത്തി, ധാന്യം, കുപ്പി, പശു, മദ്യം, സ്ത്രീ — ഇവയുടെ അപഹരണം, സ്ത്രീ, ശൂദ്രൻ, വൈശ്യൻ, ക്ഷത്രിയൻ — ഇവരുടെ വധം, നാസ്തികത — ഇവ ഉപപാതകങ്ങൾ. ബ്രാഹ്മണന്റെ രോഗം, മദ്യം, മദ്യം പാനം, പുരുഷനിൽ ലൈംഗികത — ഇവ ജാതിഭ്രംശം വരുത്തുന്നു. നായ, കുതിര, ഒട്ടകം, സിംഹം, ആട്, പശു എന്നിവയുടെ വധം — ഇവ സംകീർണകാരണമാണ്. മത്സ്യ, പാമ്പ്, നിന്ദ്യവരിൽ നിന്ന് ദാനം, വ്യാപാരം, ശൂദ്ര സേവനം, അയോഗ്യനായവരെ അയോഗ്യനാക്കൽ, അസത്യഭാഷണം, കീടങ്ങളുടെ വധം, മദ്യം കുടിച്ചവരുടെ ഭക്ഷണം, പഴം, ഇന്ധനം, പൂവ് — ഇവയുടെ അപഹരണം, ധൈര്യം ഇല്ലായ്മ — ഇവ പാപം വരുത്തുന്നു.