സര്വസ്യ ജഗതഃ പാലൌ ഗോപാലൌ തൌ ബഭൂവതുഃ। കൃഷ്ണശ്ചോലൂഖലേ ബദ്ധോ ദാമ്നാ വ്യഗ്രയശോദയാ
സകല ലോകത്തിന്റെയും രക്ഷകരായ ആ ഇരുവരും പശുപാലകരായി. യശോദ അമ്മ തിരക്കിലായപ്പോൾ കൃഷ്ണനെ ഉലൂഖലിൽ കയറ്റി കെട്ടി.
യമലാര്ജുനമധ്യേഽഗാദ് ഭഗ്നൌ ച യമലാര്ജുനൌ। പരിവൃത്തശ്ച ശകടഃ പാദക്ഷേപാത് സ്തനാര്ഥിനാ
കൃഷ്ണൻ യമലാർജുനവൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ കടന്നപ്പോൾ ആ വൃക്ഷങ്ങൾ തകർന്നു വീണു. അമ്മയുടെ പാലിനായി കിടക്കുമ്പോൾ അവൻ കാലുകൊണ്ട് തള്ളിയപ്പോൾ ശകടം മറിഞ്ഞു.
പൂതനാ സ്തനപാനേന സാ ഹതാ ഹന്തുമുദ്യതാ। വൃന്ദാവനഗതഃ കൃഷ്ണഃ കാലിയം യമുനാഹ്രദാത്
കൊല്ലാൻ വന്ന പൂതനയെ കൃഷ്ണൻ അവളുടെ പാലു കുടിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെ സംഹരിച്ചു. വൃന്ദാവനത്തിൽ എത്തിയ കൃഷ്ണൻ യമുനാനദിയിലെ കാലിയനെ കീഴടക്കി.
ജിത്വാ നിഃ സാര്യ ചാബ്ധിസ്ഥഞ്ചകാര ബലസംസ്തുതഃ। ക്ഷേമം താലവനം ചക്രേ ഹത്വാ ധേനുകഗര്ദ്ദഭമ്
കാലിയനെ ജയംകൊണ്ടു വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ശക്തിക്ക് പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട്, ദേനുകാസുരനെ സംഹരിച്ച് താലവനം സുരക്ഷിതമാക്കി.
അരിഷ്ടവൃഷഭം ഹത്വാ കേശിനം ഹയരൂപിണമ്। ശക്രോത്സവം പരിത്യജ്യ കാരിതോ ഗോത്രയജ്ഞകഃ
അരിഷ്ടാസുരനെ കാളരൂപിയെയും, കേശിയെ കുതിരാരൂപിയെയും കൊല്ലുകയും, ഇന്ദ്രോത്സവം ഉപേക്ഷിച്ച് ഗോത്രയജ്ഞം നടത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.
പര്വതം ഘാരയിത്വാ ച ശക്രാദ് വൃപ്ടിര്നിവാരിതാ। നമസ്കൃതോ മഹേന്ദ്രേണ ഗോവിന്ദോഽഥാര്ജുനോര്പിതഃ
കൃഷ്ണൻ പർവ്വതം ഉയർത്തി ഇന്ദ്രൻ വരണ്ട മഴ തടഞ്ഞു. മഹേന്ദ്രൻ കൃഷ്ണനെ വന്ദിച്ചു, പിന്നെ അർജുനനു സമർപ്പിച്ചു.
ഇന്ദ്രോത്സവസ്തു തുഷ്ടേന ഭൂയഃ കൃഷ്ണേന കാരിതഃ। രഥസ്ഥോ മഥുരാഞ്ചാഗാത് കംസോക്താക്രൂരസംസ്തുതഃ
ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ കൃഷ്ണൻ വീണ്ടും ഇന്ദ്രോത്സവം നടത്തിച്ചു. രഥത്തിൽ കയറി കംസന്റെ കല്പനപ്രകാരം അക്രൂരന്റെ പ്രശംസയോടെ മഥുരയിലേക്ക് പോയി.
ഗോപീഭിരനുരക്താബിഃ ക്രീഡിതാഭിര്നിരീക്ഷിതഃ। രജകം ചാപ്രയച്ഛന്തം ഇത്വാ വസ്ത്രാണി ചാഗ്രഹീത്
അനുരാഗപൂർവ്വം ഗോപികൾ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം കളിച്ചു, അവനെ നോക്കി. വസ്ത്രം നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ച രാജകനെ ജയിച്ച് വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തു.
സഹ രാമേണ മാലാഭൃന്മാലാകാരേ വരന്ദദൌ। ദത്താനുലേപനാം കുബ്ജാമൃജും ചക്രേഽഹനദ് ഗജമ്
രാമനോടൊപ്പം കൃഷ്ണൻ മാല ധരിച്ചു, മാലാകാരനു വരം നൽകി. സുഗന്ധം പുരട്ടിയ കുബ്ജയെ നേരാക്കി, കുരങ്ങിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
മത്തം കുവലയാപീഡം ദ്വാരി രങ്ഗം പ്രവിശ്യ ച। കംസാദീനാം പശ്യതാം ച മഞ്ചസ്ഥാനാം നിയുദ്ധകമ്
കവലയാപീഡം എന്ന കാളയെ ഗോപുരത്തിൽ നേരിട്ട് അകറ്റി, കംസനും മറ്റുള്ളവരും കാണുമ്പോൾ അരങ്ങിൽ കുരുക്കളി നടത്തി.
ചക്രേ ചാരണൂരമല്ലേന മുഷ്ടികേന ബലോഽകരോത്। ചാണൂരമുഷ്ടികൌ താഭ്യാം ഹതൌ മല്ലൌ തഥാപരേ
കൃഷ്ണൻ ചാണൂരനുമായി പോരാടുകയും, ബാലരാമൻ മുഷ്ടികനുമായി ഏറ്റുമുട്ടുകയും ചെയ്തു. ചാണൂരനും മുഷ്ടികനും അവരാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു, മറ്റ് മല്ലന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ.
ജരാസന്ധസ്യ തേ പുത്രയൌ ജരാസന്ധസ്തദീരിതഃ। ചക്രേസ മഥുരാരോധം യാദവൈര്യുയുധേ ച കംസഗേ
അവർ ഇരുവരും ജരാസന്ധന്റെ മക്കളായിരുന്നു. ജരാസന്ധൻ അറിഞ്ഞ് മഥുരയെ വളഞ്ഞു, കംസനുവേണ്ടി യാദവന്മാരോട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
രാമകൃഷ്ണൌ ച മഥുരാം ത്യക്ത്വാ ഗോമന്തമാഗതൌ। ജരാസന്ധം വിജിത്യാജൌ പൌണ്ഡ്രകം വാസുദേവകമ്
രാമനും കൃഷ്ണനും മഥുര വിട്ട് ഗോമന്തത്തിലേക്ക് പോയി. യുദ്ധത്തിൽ ജരാസന്ധനെ ജയിച്ച്, പൗണ്ട്രക വസുദേവനെയും കീഴടക്കി.
പുരീം ച ദ്വാരകാം കൃത്വാ ന്യവസദ് യാദവൈര്വൃതഃ। ഭൌമം തു നാകം ഹത്വാ തേനാനീതാശ്ച കന്യകാഃ
ദ്വാരക നഗരം സ്ഥാപിച്ച് യാദവന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ താമസിച്ചു. ഭൗമാസുരനെ കൊല്ലുകയും അവിടെ നിന്നുള്ള കന്യകമാരെ കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു.
ദേവഗന്ധര്വയക്ഷാണാം താ ഉവാഹ ജനാര്ദ്ദനഃ। ഷോഡശസ്ത്രീസഹസ്ത്രാണി രുക്മിണ്യാദ്യാസ്തഥാഷ്ട ച
ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും ആ കന്യകമാരെ ജനാർദ്ദനൻ വിവാഹം ചെയ്തു. രുക്മിണി മുതലായ പതിനാറായിരം ഭാര്യമാരും, എട്ടു പേരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സത്യഭാമാസമായുക്തോ ഗരുഡേ നരകാര്ദനഃ। മണിശൈലം സന്ത്യശ്ച ഇന്ദ്രം ജിത്വാ ഹരിര്ദിവി
സത്യഭാമയോടൊപ്പം നരകാസുരനെ സംഹരിച്ച ഹരി, ഗരുഡപ്പുറത്ത് മണിപർവതത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ഇന്ദ്രനെ ജയിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് മാണിക്യം നേടി.
പാരിജാതം സമാനീയ സത്യഭാമാഗൃഹേഽകരോത്। സാന്ദീപനേശ്ച ശശ്ത്രാസ്ത്രം ജ്ഞാത്വാ, തദ്ബാലകം ദദൌ
പാരിജാതം കൊണ്ടുവന്ന് സത്യഭാമയുടെ വീട്ടിൽ വെച്ചു; സാന്ദീപനിയിൽ നിന്ന് ആയുധവിദ്യ പഠിച്ച ശേഷം, അവൻ തന്റെ മകനെ തിരികെ നൽകി.
ജിത്വാ പഞ്ചജനം ദൈത്യം യമേന ച സുപൂജിതഃ। അവധീത് കാലയവനം മുചുകുന്ദേന പൂജിതഃ
പഞ്ചജനൻ എന്ന അസുരനെ ജയിച്ച്, യമൻ അവനെ വലിയ ആദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു; കാലയവനനെ കൊന്ന്, മുചുകുന്ദൻ അവനെ ആദരിച്ചു.
വസുദേവം ദേവകീഞ്ച ഭക്തവിപ്രാംശ്ച സോര്ച്ചയത്। രേവത്യാം ബലഭദ്രാച്ച യജ്ഞാതേ നിശഠോന്മുകൌ
വസുദേവനും ദേവകിയും ഭക്തിപൂർവ്വം ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആദരിച്ചു; രേവതിയോടൊപ്പം ബലഭദ്രനും യജ്ഞം നടത്തി യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി.
കൃഷ്ണാത് ശാമ്ബോ ജാമ്ബവത്യാമന്യാസ്വന്യേഽഭവന് സുതാഃ । പ്രദ്യുമ്നോഽഭൂച്ച രുക്മിണ്യാം ഷഷ്ഠേഽഹ്നി സ ഹൃതോ ബലാത്
കൃഷ്ണനിൽ നിന്ന് ജാംബവതിയിൽ ശാംബൻ ജനിച്ചു, മറ്റു ഭാര്യമാരിൽ നിന്ന് മറ്റു മക്കളും ജനിച്ചു; രുക്മിണിയിൽ നിന്ന് പ്രദ്യുമ്നൻ ജനിച്ചു, ആറാം ദിവസം അവനെ ബലാൽ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
ശമ്ബരേണാമ്ബുധൌ ക്ഷിപ്തോമത്സ്യോജഗ്രാഹ ധീവരഃ। തം മത്സ്യം ശമ്ബരായാദാന്മായാവത്യൈച ശമ്ബരഃ
ശംബരൻ അവനെ കടലിൽ എറിയുമ്പോൾ, ഒരു മീനവൻ ഒരു മീനായി പിടിച്ചു; ആ മീനയെ ശംബരന്റെ അടുക്കളയിൽ കൊണ്ടുപോയി, മായാവതിയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മായാവതീ മത്സ്യമധ്യേ ദൃഷ്ട്വാ സ്വം പതിമാദരാത്। പപോഷ സാ തം ചോവാച രതിസ്തേഽഹം പതിര്മമ
മീനിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്റെ ഭർത്താവിനെ കണ്ട മായാവതി സ്നേഹത്തോടെ അവനെ പോഷിച്ചു, അവളവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്റെ രതി, നീ എന്റെ ഭർത്താവ്.'
കാമസ്ത്വം ശമ്ഭുനാനങ്ഗഃ കൃതോഹം ശമ്ബരേണ ച। ഹൃതാ ന തസ്യ പത്നീ ത്വം മായാജ്ഞഃ ശമ്ബരം ജഹി
'നീ കാമൻ, ശിവൻ നിന്നെ ശരീരമില്ലാത്തവനാക്കി; ഞാൻ ശംബരൻ കൊണ്ടുപോയവളാണ്, ഞാൻ അവന്റെ ഭാര്യയല്ല. നീ മായാവിദ്യ അറിയുന്നവൻ, ശംബരനെ കൊല്ലണം.'
തച്ഛ്രുത്വാ ശമ്ബരം ഹത്വാ പ്രദ്യുമ്നഃ സഹ ഭാര്യയാ। മാ യാവത്യാ യയൌ കൃഷ്ണം കൃഷ്ണോ ഹൃഷ്ടോഽഥ രുക്മിണീ
ഇത് കേട്ട പ്രദ്യുമ്നൻ ശംബരനെ കൊല്ലുകയും, ഭാര്യയായ മായാവതിയോടൊപ്പം കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോകുകയും ചെയ്തു; കൃഷ്ണനും രുക്മിണിയും സന്തോഷിച്ചു.
പ്രദ്യുമ്നാദനിരുദ്വോഭൂദുഷാപതിരുദാരധീഃ। ബാണോ ബലിസുതസ്തസ്യ സുതോഷാ ശോണിതം പുരമ്
പ്രദ്യുമ്നനിൽ നിന്ന് അനിരുദ്ധൻ ജനിച്ചു, ഉഷയുടെ ഭർത്താവായി, ഉത്തമബുദ്ധിയോടെ; ബാണൻ, ബലിയുടെ മകൻ, ഉഷ എന്ന മകളെ ശോണിതപുരത്തിൽ ഉണ്ടാക്കി.
തപസാ ശിവപുത്രോഽഭൂദ് മായൂരധ്വജപാതിതഃ। യുദ്ധം പ്രാപ്സ്യസി ബാണ ത്വം ബാണം തുഷ്ടഃ ശിവോഭ്യധാത്
തപസ്സിലൂടെ അവൻ ശിവന്റെ മകനായി, മയിലിന്റെ പതാകയുമായി; ശിവൻ സന്തോഷിച്ച് ബാണനോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് യുദ്ധം ലഭിക്കും.'
ശിവേന ക്രീഡതീം ഗൌരീം ദൃഷ്ട്വോഷാ സസ്പൃഹാ പതൌ। താമാഹ ഗൌരീ ഭര്ത്താ തേ നിശി സുപ്തേതി ദര്ശനാത്
ശിവനോടൊപ്പം ഗൗരിയെ കളിക്കുന്നതും കണ്ട ഉഷ ഭർത്താവിനായി ആഗ്രഹിച്ചു; ഗൗരി അവളോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഭർത്താവ് രാത്രിയിൽ സ്വപ്നത്തിൽ വരും.'
വൈശാഖമാസദ്വാദശ്യാം പുംസോ ഭര്ത്താ ഭവിഷ്യതി। ഗൌര്യ്യുക്ത ഹര്ഷിതാ ചോഷാ ഗൃഹേ സുപ്താ ദദര്ശ തമ്
വൈശാഖമാസത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം, ഒരു പുരുഷൻ നിന്റെ ഭർത്താവാകും; ഗൗരിയുടെ വാക്കുകളിൽ സന്തോഷംകൊണ്ട ഉഷ വീട്ടിൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവനെ കണ്ടു.
ആത്മനാ സങ്ഗതം ജ്ഞാത്വാ തത്സഖ്യാ ചിത്രലേഖയാ। ലിഖിതാദ്വൈ ചിത്രപടാദനിസ്ദ്ധം സമാനയത്
തനിക്കവനുമായി ഐക്യം സംഭവിച്ചതെന്നു മനസ്സിലാക്കി, സുഹൃത്ത് ചിത്രലേഖാ ചിത്രപടത്തിൽ അവന്റെ രൂപം വരച്ച് അനിരുദ്ധനെ തടസ്സമില്ലാതെ കൊണ്ടുവന്നു.
കൃഷ്ണണൌത്രം ദ്വാരകാതോ ദുഹിതാ ബാണമന്ത്രിണഃ। കുമ്ഭാണ്ഡസ്യാനിരുദ്ധോഗാദ്രരാമ ഹ്യുഷയാ സഹ
കൃഷ്ണന്റെ മകനായ അനിരുദ്ധൻ ദ്വാരകയിൽ നിന്ന് ബാണന്റെ മന്ത്രിയുടെ മകളായ ഉഷയോടൊപ്പം പോയി.