അഗ്നിപുരാണമ്

പൂജയേത് സകലീകൃത്യ സാങ്ഗം സാവരണം ഹരിമ്। ധ്യായേത് സ്വം തസ്യ മൂര്ത്തിന്തു പൃഥിവീ ത്സ്യ പീഠികാ

പൂജ പൂർത്തിയാക്കി, ദേവന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും അനുചരന്മാരും ഉൾപ്പെടുത്തി ഹരിയെ ആദരിക്കണം; തന്റെ രൂപം ഹരിയുടെതായെന്നു ധ്യാനിച്ച്, ഭൂമിയെ അവന്റെ പീഠമായി കാണണം.

കല്പയേകദ്വിഗ്രഹം തസ്യ തൈജസൈഃ പരമാണുഭിഃ। ജീവമാവാഹയിഷ്യാമി പഞ്ചവിംശതിതത്ത്വഗമ്

അവനു തേജസ്സുള്ള സൂക്ഷ്മകണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ രൂപം ചിന്തിച്ച്, ഇരുപത്തഞ്ചു തത്ത്വങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ ജീവശക്തി അവിടെ ആഹ്വാനിക്കണം.

ചൈതന്യം പരമാനന്ദം ജാഗ്രത്‌സ്വപ്നവിവര്ജിതമ്। ദേഹേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിപ്രാണാഹങ്കാരവര്ജിതമ്

ചൈതന്യവും പരമാനന്ദവും ഉണർവ് സ്വപ്നം എന്നിവയില്ലാത്തതും, ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, പ്രാണൻ, അഹങ്കാരം എന്നിവയില്ലാത്തതുമായത്.

ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യ്യന്തം ഹൃദയേഷു വ്യവസ്ഥിതമ്। ഹൃദയാത് പ്രതിമാവിഭ്ബേ സ്ഥിരോ ഭവ പരേശ്വര

ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് പ്രതിമയിൽ പ്രവേശിച്ച്, പരമേശ്വരാ, നീ അവിടെ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളണം.

സജീവം കുരു വിമ്ബം ത്വം ബ്ഹഹ്മ ഏകമേവാദ്വിതീയകമ്। സജീവീകരണം കൃത്വാ പ്രണവേന നിബോധ്യേത്

പ്രതിമയെ ജീവശക്തിയോടെ ആക്കി, നീ ഏകമായ ബ്രഹ്മമാണ്, രണ്ടാമൊന്നുമില്ലാത്തത്. ജീവീകരണം പൂർത്തിയാക്കി പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച് ഉപദേശിക്കണം.

ജ്യോതിര്ജ്ഞാനം പരം ബ്രഹ്മ ഏകമേവാദ്വിതീയകമ്। സജീവീകരണം കൃത്വാ പ്രണവേന നിബോധയേത്

പ്രകാശവും ജ്ഞാനവും പരബ്രഹ്മവും, രണ്ടാമൊന്നുമില്ലാത്തത്—ജീവീകരണം പൂർത്തിയാക്കി പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച് ഉപദേശിക്കണം.

സാന്നിധ്യകരണന്നാമ ഹൃദയം സ്പൃസ്യ വൈ ജപേന്। സൂക്തന്തു പൌരുഷം ധ്യായന് ഇദം ഗുഹ്യമനും ജപേത്

'സാന്നിധ്യകരണ' എന്ന ക്രിയയ്ക്കായി ഹൃദയം സ്പർശിച്ച്, പുരുഷസൂക്തം ധ്യാനിച്ച് ഈ ഗുഹ്യമന്ത്രം ജപിക്കണം.

നമസ്തേസ്തു സുരേശായ സന്തോഷവിഭവാത്നമേ। ജ്ഞാനവിജ്ഞാനരൂപായ ബ്രഹ്മതേജോനുയായിനേ

ദേവന്മാരുടെ നാഥനേ, സന്തോഷവും സമ്പത്തും നൽകുന്നവനേ, ജ്ഞാനവും വിവേകവും രൂപമായവനേ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രകാശം അനുഗമിക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം.

ഗുണാതിക്രാന്തവേശായ പുരുഷായ ഭഹാത്മനേ। അക്ഷയായ പുരാണായ വിഷ്ണോ സന്നിഹിതോ ഭവ

ഗുണങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച രൂപമുള്ളവനേ, പരപുരുഷനേ, മഹാത്മാവേ, അക്ഷയനും പുരാതനനും ആയ വിഷ്ണുവേ, ഇവിടെ സാന്നിധ്യം വരിക്കണമേ.

യച്ച തേ പരമം തത്ത്വം യച്ച ജ്ഞാനമയം വപുഃ। തത് സര്വമേകതോ ലീനമസ്മിന്ദേഹേ വിബുധ്യതാമ്

നിന്റെ പരമസത്യവും ജ്ഞാനരൂപമായ രൂപവും എല്ലാം ഈ ശരീരത്തില്‍ ഒന്നായി ലയിച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം ഉണര്‍ന്നുവരട്ടെ.

ആത്മാനം സന്നിധീകൃത്യ ബ്രഹ്മാദിപരിവാരകാന്। സ്വനാമ്നാ സ്ഥാപയേദന്യാനായുധാദീന് സ്വമുദ്രയാ

ആത്മാവിനെ സ്മരിച്ച് ബ്രഹ്മാദി അനുചരന്മാരെ വിളിച്ച്, അവരെ അവരുടെ പേരിലും ആയുധങ്ങളിലും അവരുടെ മുദ്രകളിലും സ്ഥാപിക്കണം.

യാത്രാവര്ഷാദികം ദൃഷ്ട്വാ ജ്ഞേയഃ സ്ന്നിഹിതോ ഹരിഃ। നത്വാ സ്തുത്വാ സ്തവാദ്യൈശ്ച ജപ്ത്വാ ചാഷ്ടാക്ഷരാദികമ്

യാത്രയോ മറ്റേതെങ്കിലും ശുഭസംഭവം കണ്ടാല്‍ ഹരിയെ സമീപത്തുണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; നമസ്കരിച്ച്, സ്തുതികളും മന്ത്രങ്ങളും ജപിച്ച്, അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രം മുതലായവ ഉച്ചരിക്കണം.

ചണ്ഡപ്രചണ്ഡൌ ദ്വാരസ്ഥൌ നിര്ഗത്യാഭ്യര്ചയേദ്‌ഗുരുഃ। അഗ്നിമണ്ഡപമാസാദ്യ ഗരുഡം സ്ഥാപ്യ പൂജയേത്

ഗുരു ചണ്ടനും പ്രചണ്ടനും എന്ന വാതില്‍ക്കാവല്‍ക്കാരെ പുറത്തുപോയി ആരാധിക്കണം; അഗ്നിമണ്ഡപത്തിലെത്തിയാല്‍ ഗരുഡനെ സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം.

ദിഗീശാന് ദിശി ദേവാശ്ചം സ്ഥാപ്യ സമ്പൂജ്യ ദേശികഃ। വിശ്വക്‌സേനം തു സംസ്ഥാപ്യ ശങ്ഖചക്രാദി പൂജയേത്

ദിശകളിലെ ദേവന്മാരെയും ദിക്കുപാലകരെയും ഗുരു സ്ഥാപിച്ച് സമ്പൂര്‍ണ്ണമായി ആരാധിക്കണം; വിശ്വക്സേനനെ സ്ഥാപിച്ച് ശംഖം, ചക്രം മുതലായവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.

സര്വപാര്ഷദകേഭ്യശ്ച ബലിം ഭൂതേഭ്യ അര്പയേത്। ഗ്രാമവസ്ത്രസുവര്ണാദി ഗുരവേ ദക്ഷിണാം ദദേത്

എല്ലാ അനുചരന്മാര്‍ക്കും ഭൂതങ്ങള്‍ക്കും ബലികള്‍ അര്‍പ്പിക്കണം; ഗ്രാമത്തില്‍ നിന്നുള്ള വസ്ത്രം, പൊന്നു മുതലായവ ഗുരുവിന് ദക്ഷിണയായി നല്‍കണം.

യാഗോപയോഗിദ്രവ്യാദ്യമാചാര്യ്യായ നരോര്പയേത്। ആചാര്യ്യാദക്ഷിണാര്ദ്ധന്തു ഋത്വിഗഭ്യോ ദക്ഷിണാം ദദേത്

യാഗത്തില്‍ ഉപയോഗിച്ച എല്ലാ വസ്തുക്കളും ആചാര്യന് അര്‍പ്പിക്കണം; ആചാര്യന് നല്‍കേണ്ട ദക്ഷിണയുടെ പാതി ഋത്വിക്കുമാര്‍ക്കും നല്‍കണം.

അന്യേബ്യോ ദക്ഷിണാം ദദ്യാദ്ഭോജയേദ്‌ ബ്രാഹ്മണാംസ്തതഃ। അവാരിതാന് ഫലാന് ദദ്യാദ്യജമാനായ വൈഗുരുഃ

മറ്റുള്ളവര്‍ക്കും ദക്ഷിണ നല്‍കി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; ശേഷം, യജമാനന് വൈഷ്ണവരീതിയില്‍ വിലക്കില്ലാത്ത ഫലങ്ങള്‍ നല്‍കണം.

വിഷ്ണും നയേത് പ്രതിഷ്ഠാതാ ചാത്മനാ സകലം കുലമ । സര്വേഷാമേവ ദേവാനാമേഷ സാധാരണോ വിധിഃ। മൂലമന്ത്രാഃ പൃഥക് തേഷാ ശേഷം കാര്യ്യം സമാനകമ്

പ്രതിഷ്ഠാകര്‍ത്താവ് വിഷ്ണുവിനെയും അവന്റെ കുടുംബത്തെയും നയിക്കണം; എല്ലാ ദേവന്മാര്‍ക്കും ഇതേ വിധിയാണ് സാധാരണ; അവരുടെ മൂലമന്ത്രങ്ങള്‍ വേറെയായിരിക്കും, ബാക്കിയുള്ള കര്‍മ്മങ്ങള്‍ ഒരുപോലെയാണ്.

ഭഗവാനുവാച സമുദായേന ദേവാദേഃ പ്രതിഷ്ഠാം പ്രവദാമി തേ। ലക്ഷ്മ്യാഃ പ്രതിഷ്ഠാം പ്രഥമം തഥാ ദേവീഗണസ്യ ച

ഭഗവാന് പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും സമഗ്രപ്രതിഷ്ഠയെ ഞാന്‍ വിശദീകരിക്കാം; ആദ്യം ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയും, പിന്നെ ദേവീഗണത്തിന്റെതും.

പൂര്വവത് സകലം കുര്യ്യാന്മണ്ഡപസ്നപനാദികമ് । ഭദ്രപീഠേശ്രിയം ന്യസ്യ സ്ഥാപയേദഷ്ട വൈ ഘടാ

മുന്‍പൊക്കെ ചെയ്തതുപോലെ, മണ്ഡപം, സ്നാനം മുതലായവ എല്ലാം നടത്തണം; ഭദ്രപീഠത്തില്‍ ശ്രീയെ വെച്ച് എട്ട് കലശങ്ങള്‍ സ്ഥാപിക്കണം.

ഘൃതേനാഭ്യജ്യ മൂലേന സ്നപയേത് പഞ്ചഗവ്യകൈഃ। ഹിരണ്യവര്ണാം ഹരിണീ നേത്രേ ചോന്മീലയേച്ഛ്രിയാഃ

നെയ്യിലും മൂലമന്ത്രത്തിലും അഭിഷേകം ചെയ്ത്, പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉല്‍പ്പന്നങ്ങളാല്‍ അവളെ സ്നാനമഴുകണം; പൊന്നുപോലുള്ള നിറവും കുരങ്ങുപോലുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള ശ്രീയുടെ കണ്ണ് തുറക്കണം.

തന്മ ആവഹ ഇത്യേവം പ്രദദ്യാന്മധുരത്രയമ്। അശ്വപൂര്വേതി പൂര്വേണ താം കുമ്ഭേനാഭിഷേചയേത്

'ഇവിടെ വരിക' എന്നതുപോലുള്ള മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, മൂന്ന് മധുരവസ്തുക്കള്‍ അര്‍പ്പിക്കണം; 'അശ്വപൂര്‍വ' എന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് മുന്‍പുപോലെ കലശംകൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തണം.

കാമോസ്മിതേതി യാമ്യേന പശ്ചിമേനാഭിഷേചയേത്। ചന്ദ്രം പ്രഭാസാമുച്ചാര്യ്യാദ്ത്യവര്ണേതി ചോത്തരാത്

'കാമോസ്മി' എന്ന മന്ത്രം തെക്കുനിന്നും ഉച്ചരിച്ച്, പടിഞ്ഞാറ് നിന്ന് അഭിഷേകം ചെയ്യണം; 'ചന്ദ്രം പ്രഭാസാം' എന്നത് വടക്കുനിന്നും 'ത്യവര്‍ണ' എന്നത് ഉച്ചരിക്കണം.

ഉപൈതു മേതി ചാഗ്നേയാത് ക്ഷുത്‌പിപാസേതി നൈര്ഋതാത്। ഗന്ധദ്വാരേതി വായവ്യാം മനസഃ കമമാകൃതിമ്

'ഉപൈതു മേ' എന്നത് അഗ്നേയദിശയില്‍ നിന്നും, 'ക്ഷുത്പിപാസേ' എന്നത് നൈരൃത്യത്തില്‍ നിന്നും; 'ഗന്ധദ്വാരേ' എന്നത് വായുവ്യത്തില്‍ നിന്നും ഉച്ചരിച്ച് മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം രൂപപ്പെടുത്തണം.

ഈശാനകലശേനൈവ ശിരഃ സൌവര്ണകര്ദ്ദമാത്। ഏകാശീതിഘടൈഃ സ്നാനം മന്ത്രേണാപഃ സൃജന് ക്ഷിതിമ്

ഈശാനദിശയിലെ കലശം കൊണ്ടും പൊന്നുപൊലുള്ള മണ്ണുകൊണ്ടും തല സ്നാനമഴുകണം; എണ്‍പത്തൊന്ന് കലശങ്ങളാല്‍ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് വെള്ളം ഉണ്ടാക്കി ഭൂമിയില്‍ തളിക്കണം.

ആദ്‌ര്ദ്രാം പുഷ്കരിണീം ഗന്ധൈരാദ്‌ര്ദ്രാമിത്യാദിപുഷ്പകൈഃ। തന്മയാവഹ മന്ത്രേണ യ ആനന്ദ ഋ ചാഖിലമ്

തണുത്ത താമരകളും സുഗന്ധമുള്ള തണുത്ത പുഷ്പങ്ങളും അര്‍പ്പിക്കണം; 'തന്മയാവഹ' മന്ത്രം, 'യ ആനന്ദ' എന്ന ഋക്, മറ്റുള്ളവയും ഉപയോഗിക്കണം.

ശായന്തീയേന ശയ്യായാം ശ്രീസൂക്തേന ച സന്നിധിമ്। ലക്ഷ്മീവീജേന ചിച്ഛക്തിം വിന്യസ്യാഭ്യര്ചയേത് പുനഃ

ശയ്യയില്‍ 'ശായന്തീയ' സ്തുതിയും, സാന്നിധ്യത്തിന് 'ശ്രീസൂക്തം' ഉച്ചരിക്കണം; ലക്ഷ്മീവീജമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ചൈതന്യശക്തി സ്ഥാപിച്ച് വീണ്ടും ആരാധിക്കണം.

ശ്രീസൂക്തേന മണ്ഡപേഥ കുണ്ഡേഷ്വബ്ജാനി ഹോമയേത്। കരവീരാണി വാ ഹത്വാ സഹസ്രം ശതമേവ വാ

ശ്രീസൂക്തം ഉപയോഗിച്ച് മണ്ടപം ഒരുക്കി, കുണ്ടങ്ങളിൽ താമരപൂക്കൾ അർപ്പിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, കരവീരം പൂക്കൾ ശേഖരിച്ച് ആയിരം അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് നൂറ് പൂക്കളെങ്കിലും അർപ്പിക്കാം.

ഗൃഹോപകരണാന്താദി ശ്രീസൂക്തേനൈവ ചാര്പയേത്। തതഃ പ്രാസാദസംസ്കാരം സര്വം കൃത്വാ തു പൂര്വവത്

അതു പോലെ, വീട്ടുപകരണങ്ങളും മറ്റും ശ്രീസൂക്തം ചൊല്ലി സമർപ്പിക്കണം. പിന്നെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ എല്ലാ ശുദ്ധിക്രമങ്ങളും മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ നടത്തണം.