അഗ്നിപുരാണമ്

ഹോമാര്ഥേ സ്ഥണ്ഡിലം കുര്യ്യാത് സികതാമിഃ സമന്തതഃ। സാര്ദ്ധഹസ്തപ്രമാണം തു ചതുരസ്രം സുശോഭനമ്

ഹോമത്തിനായി, ചുറ്റും മണൽ ഉപയോഗിച്ച് അർദ്ധഹസ്തം വലിപ്പമുള്ള, ചതുരസ്രവും മനോഹരവുമായ പീഠം ഒരുക്കണം.

അഷ്ടദിക്ഷു യഥാന്യാസം കലശാനാപ വിന്യസേത്। പൂര്വാദ്യാനഷ്ടവര്ണേന അഗ്നിമാനീയ സംസ്കൃതമ്

എട്ട് ദിശകളിലും കലശങ്ങൾ യോജിച്ച രീതിയിൽ ക്രമീകരിച്ച്, 'പൂർവ്വ' എന്ന അക്ഷരത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന എട്ടക്ഷരമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, സംസ്‌കൃതമായ അഗ്നിയെ അവിടെ സ്ഥാപിക്കണം.

ത്വമഗ്നേദ്യുഭിരിതി ഗായത്ര്യാ സമിധോ ഹുനേത്। അഷ്ടാര്ണേനാഷ്ടശതകം ആജ്യം പൂര്ണാ പ്രദാപയേത്

'ത്വമഗ്നേ ദ്യുഭിഃ' എന്ന ഗായത്രി മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സമിദ്ധ് അർപ്പിക്കണം; എട്ടക്ഷരമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് നൂറ് എട്ട് പ്രാവശ്യം നെയ്യ് അർപ്പിക്കണം.

ശാന്ത്യുദകം ആമ്രപത്രൈഃ മൂലേന ശതമന്ത്രിതമ്। സിഞ്ചേദ്ദേവസ്യ തന്മൂര്ദിധ്ന ശ്രീശ്ച തേ ഹ്യനയാ ഋചാ

മാവിൻ ഇലയും അതിന്റെ തണ്ടും ഉപയോഗിച്ച് നൂറ് മന്ത്രങ്ങൾ ചേർത്ത ശാന്തിജലം ദേവന്റെ തലയിൽ തളിച്ച്, 'ശ്രീശ്ച തേ' എന്ന ഋച് ഉച്ചരിക്കണം.

ബ്രഹ്മയാനേന ചോദ്ധൃത്യ ഉത്തിഷ്ഠ ബ്രഹ്മണസ്പതേ। തദ്വിഷ്ണോരിതി മന്ത്രേണ പ്രാസാദാഭിമുഖം നയേത്

ബ്രഹ്മമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഉയർത്തി, 'എഴുന്നേൽക്കു ബ്രഹ്മണസ്പതേ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, 'തദ്വിഷ്ണോഃ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ദേവനെ ക്ഷേത്രദ്വാരത്തേക്ക് നേരെ നയിക്കണം.

ശിവികായാം ഹരിം സ്ഥാപ്യ ഭ്രാമയീത പുരാദികമ്। ഗീതവേദാദിശബ്ദൈശ്ച പ്രാസാദദ്വാരി ധാരയേത്

ഹരിയെ ശിവികയിൽ ഇരുത്തി, നഗരത്തിൽ ചുറ്റി, പാട്ടും വേദപാരായണവും മറ്റ് ശബ്ദങ്ങളുമായി ക്ഷേത്രവാതിലിൽ എത്തിച്ച് അവിടെ സ്ഥാപിക്കണം.

സ്ത്രീഭിര്വിപ്രൈര്മങ്ഗലാഷ്ടഘടൈ സംസ്നാപയേദ്ധരിമ്। തതോ ഗന്ധാദിനാഭ്യര്ച്യ മൂലമന്ത്രേണ ദേശികഃ

സ്ത്രികളും ബ്രാഹ്മണരും ചേർന്ന് എട്ട് മംഗള കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഹരിയെ സ്നാനമിടണം; പിന്നെ ചന്ദനവും മറ്റ് ഭക്തിസാമഗ്രികളും അർപ്പിച്ച്, ഗുരു മൂലമന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

അതോ ദേവേതി വസ്ത്രാദ്യാമഷ്ടാങ്ഗാര്ഘ്യം നിവേദ്യ ച। സ്ഥിരേലഗ്നേ പിണ്ഡികായാം ദേവസ്യ ത്വേതി ധാരയേത്

'അതോ ദേവേ' എന്ന് പറഞ്ഞ് വസ്ത്രം ഉൾപ്പെടെ എട്ടു വിധത്തിലുള്ള അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, ഉത്തമ സമയത്ത് 'ദേവസ്യ ത്വ' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് ദേവനെ പീഠത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

ഓം ത്രേലോക്യവിക്രാന്തായ നമസ്തേസ്തു ത്രിവിക്രമ। സംസ്ഥാപ്യാ പിണ്ഡികായാന്തു സ്ഥിരം കുര്യ്യാദ്വിചക്ഷണഃ

'ഓം ത്രിലോക്യവിക്രാന്തായ നമഃ ത്രിവിക്രമ' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, ദക്ഷനായവൻ ദേവനെ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പോടെ സ്ഥാപിക്കണം.

ധ്രുവാ ദ്യൌരിതി മന്ത്രേണ വിശ്വതശ്ചക്ഷുരിത്യപി। പഞ്ചഗവ്യേന സംസ്നാപ്യ ക്ഷാല്യ ഗന്ധദകേന ച

'ധ്രുവാ ദ്യൗഃ' എന്ന മന്ത്രവും 'വിശ്വതശ്ചക്ഷുഃ' എന്നതും ഉച്ചരിച്ച്, അഞ്ചു ഗവ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്നാനമിടിച്ച്, പിന്നെ സുഗന്ധജലത്തിൽ കഴുകണം.

പൂജയേത് സകലീകൃത്യ സാങ്ഗം സാവരണം ഹരിമ്। ധ്യായേത് സ്വം തസ്യ മൂര്ത്തിന്തു പൃഥിവീ ത്സ്യ പീഠികാ

പൂജ പൂർത്തിയാക്കി, ദേവന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും അനുചരന്മാരും ഉൾപ്പെടുത്തി ഹരിയെ ആദരിക്കണം; തന്റെ രൂപം ഹരിയുടെതായെന്നു ധ്യാനിച്ച്, ഭൂമിയെ അവന്റെ പീഠമായി കാണണം.

കല്പയേകദ്വിഗ്രഹം തസ്യ തൈജസൈഃ പരമാണുഭിഃ। ജീവമാവാഹയിഷ്യാമി പഞ്ചവിംശതിതത്ത്വഗമ്

അവനു തേജസ്സുള്ള സൂക്ഷ്മകണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ രൂപം ചിന്തിച്ച്, ഇരുപത്തഞ്ചു തത്ത്വങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ ജീവശക്തി അവിടെ ആഹ്വാനിക്കണം.

ചൈതന്യം പരമാനന്ദം ജാഗ്രത്‌സ്വപ്നവിവര്ജിതമ്। ദേഹേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിപ്രാണാഹങ്കാരവര്ജിതമ്

ചൈതന്യവും പരമാനന്ദവും ഉണർവ് സ്വപ്നം എന്നിവയില്ലാത്തതും, ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, പ്രാണൻ, അഹങ്കാരം എന്നിവയില്ലാത്തതുമായത്.

ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യ്യന്തം ഹൃദയേഷു വ്യവസ്ഥിതമ്। ഹൃദയാത് പ്രതിമാവിഭ്ബേ സ്ഥിരോ ഭവ പരേശ്വര

ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് പ്രതിമയിൽ പ്രവേശിച്ച്, പരമേശ്വരാ, നീ അവിടെ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളണം.

സജീവം കുരു വിമ്ബം ത്വം ബ്ഹഹ്മ ഏകമേവാദ്വിതീയകമ്। സജീവീകരണം കൃത്വാ പ്രണവേന നിബോധ്യേത്

പ്രതിമയെ ജീവശക്തിയോടെ ആക്കി, നീ ഏകമായ ബ്രഹ്മമാണ്, രണ്ടാമൊന്നുമില്ലാത്തത്. ജീവീകരണം പൂർത്തിയാക്കി പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച് ഉപദേശിക്കണം.

ജ്യോതിര്ജ്ഞാനം പരം ബ്രഹ്മ ഏകമേവാദ്വിതീയകമ്। സജീവീകരണം കൃത്വാ പ്രണവേന നിബോധയേത്

പ്രകാശവും ജ്ഞാനവും പരബ്രഹ്മവും, രണ്ടാമൊന്നുമില്ലാത്തത്—ജീവീകരണം പൂർത്തിയാക്കി പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച് ഉപദേശിക്കണം.

സാന്നിധ്യകരണന്നാമ ഹൃദയം സ്പൃസ്യ വൈ ജപേന്। സൂക്തന്തു പൌരുഷം ധ്യായന് ഇദം ഗുഹ്യമനും ജപേത്

'സാന്നിധ്യകരണ' എന്ന ക്രിയയ്ക്കായി ഹൃദയം സ്പർശിച്ച്, പുരുഷസൂക്തം ധ്യാനിച്ച് ഈ ഗുഹ്യമന്ത്രം ജപിക്കണം.

നമസ്തേസ്തു സുരേശായ സന്തോഷവിഭവാത്നമേ। ജ്ഞാനവിജ്ഞാനരൂപായ ബ്രഹ്മതേജോനുയായിനേ

ദേവന്മാരുടെ നാഥനേ, സന്തോഷവും സമ്പത്തും നൽകുന്നവനേ, ജ്ഞാനവും വിവേകവും രൂപമായവനേ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രകാശം അനുഗമിക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം.

ഗുണാതിക്രാന്തവേശായ പുരുഷായ ഭഹാത്മനേ। അക്ഷയായ പുരാണായ വിഷ്ണോ സന്നിഹിതോ ഭവ

ഗുണങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച രൂപമുള്ളവനേ, പരപുരുഷനേ, മഹാത്മാവേ, അക്ഷയനും പുരാതനനും ആയ വിഷ്ണുവേ, ഇവിടെ സാന്നിധ്യം വരിക്കണമേ.

യച്ച തേ പരമം തത്ത്വം യച്ച ജ്ഞാനമയം വപുഃ। തത് സര്വമേകതോ ലീനമസ്മിന്ദേഹേ വിബുധ്യതാമ്

നിന്റെ പരമസത്യവും ജ്ഞാനരൂപമായ രൂപവും എല്ലാം ഈ ശരീരത്തില്‍ ഒന്നായി ലയിച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം ഉണര്‍ന്നുവരട്ടെ.

ആത്മാനം സന്നിധീകൃത്യ ബ്രഹ്മാദിപരിവാരകാന്। സ്വനാമ്നാ സ്ഥാപയേദന്യാനായുധാദീന് സ്വമുദ്രയാ

ആത്മാവിനെ സ്മരിച്ച് ബ്രഹ്മാദി അനുചരന്മാരെ വിളിച്ച്, അവരെ അവരുടെ പേരിലും ആയുധങ്ങളിലും അവരുടെ മുദ്രകളിലും സ്ഥാപിക്കണം.

യാത്രാവര്ഷാദികം ദൃഷ്ട്വാ ജ്ഞേയഃ സ്ന്നിഹിതോ ഹരിഃ। നത്വാ സ്തുത്വാ സ്തവാദ്യൈശ്ച ജപ്ത്വാ ചാഷ്ടാക്ഷരാദികമ്

യാത്രയോ മറ്റേതെങ്കിലും ശുഭസംഭവം കണ്ടാല്‍ ഹരിയെ സമീപത്തുണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; നമസ്കരിച്ച്, സ്തുതികളും മന്ത്രങ്ങളും ജപിച്ച്, അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രം മുതലായവ ഉച്ചരിക്കണം.

ചണ്ഡപ്രചണ്ഡൌ ദ്വാരസ്ഥൌ നിര്ഗത്യാഭ്യര്ചയേദ്‌ഗുരുഃ। അഗ്നിമണ്ഡപമാസാദ്യ ഗരുഡം സ്ഥാപ്യ പൂജയേത്

ഗുരു ചണ്ടനും പ്രചണ്ടനും എന്ന വാതില്‍ക്കാവല്‍ക്കാരെ പുറത്തുപോയി ആരാധിക്കണം; അഗ്നിമണ്ഡപത്തിലെത്തിയാല്‍ ഗരുഡനെ സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം.

ദിഗീശാന് ദിശി ദേവാശ്ചം സ്ഥാപ്യ സമ്പൂജ്യ ദേശികഃ। വിശ്വക്‌സേനം തു സംസ്ഥാപ്യ ശങ്ഖചക്രാദി പൂജയേത്

ദിശകളിലെ ദേവന്മാരെയും ദിക്കുപാലകരെയും ഗുരു സ്ഥാപിച്ച് സമ്പൂര്‍ണ്ണമായി ആരാധിക്കണം; വിശ്വക്സേനനെ സ്ഥാപിച്ച് ശംഖം, ചക്രം മുതലായവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.

സര്വപാര്ഷദകേഭ്യശ്ച ബലിം ഭൂതേഭ്യ അര്പയേത്। ഗ്രാമവസ്ത്രസുവര്ണാദി ഗുരവേ ദക്ഷിണാം ദദേത്

എല്ലാ അനുചരന്മാര്‍ക്കും ഭൂതങ്ങള്‍ക്കും ബലികള്‍ അര്‍പ്പിക്കണം; ഗ്രാമത്തില്‍ നിന്നുള്ള വസ്ത്രം, പൊന്നു മുതലായവ ഗുരുവിന് ദക്ഷിണയായി നല്‍കണം.

യാഗോപയോഗിദ്രവ്യാദ്യമാചാര്യ്യായ നരോര്പയേത്। ആചാര്യ്യാദക്ഷിണാര്ദ്ധന്തു ഋത്വിഗഭ്യോ ദക്ഷിണാം ദദേത്

യാഗത്തില്‍ ഉപയോഗിച്ച എല്ലാ വസ്തുക്കളും ആചാര്യന് അര്‍പ്പിക്കണം; ആചാര്യന് നല്‍കേണ്ട ദക്ഷിണയുടെ പാതി ഋത്വിക്കുമാര്‍ക്കും നല്‍കണം.

അന്യേബ്യോ ദക്ഷിണാം ദദ്യാദ്ഭോജയേദ്‌ ബ്രാഹ്മണാംസ്തതഃ। അവാരിതാന് ഫലാന് ദദ്യാദ്യജമാനായ വൈഗുരുഃ

മറ്റുള്ളവര്‍ക്കും ദക്ഷിണ നല്‍കി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; ശേഷം, യജമാനന് വൈഷ്ണവരീതിയില്‍ വിലക്കില്ലാത്ത ഫലങ്ങള്‍ നല്‍കണം.

വിഷ്ണും നയേത് പ്രതിഷ്ഠാതാ ചാത്മനാ സകലം കുലമ । സര്വേഷാമേവ ദേവാനാമേഷ സാധാരണോ വിധിഃ। മൂലമന്ത്രാഃ പൃഥക് തേഷാ ശേഷം കാര്യ്യം സമാനകമ്

പ്രതിഷ്ഠാകര്‍ത്താവ് വിഷ്ണുവിനെയും അവന്റെ കുടുംബത്തെയും നയിക്കണം; എല്ലാ ദേവന്മാര്‍ക്കും ഇതേ വിധിയാണ് സാധാരണ; അവരുടെ മൂലമന്ത്രങ്ങള്‍ വേറെയായിരിക്കും, ബാക്കിയുള്ള കര്‍മ്മങ്ങള്‍ ഒരുപോലെയാണ്.

ഭഗവാനുവാച സമുദായേന ദേവാദേഃ പ്രതിഷ്ഠാം പ്രവദാമി തേ। ലക്ഷ്മ്യാഃ പ്രതിഷ്ഠാം പ്രഥമം തഥാ ദേവീഗണസ്യ ച

ഭഗവാന് പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും സമഗ്രപ്രതിഷ്ഠയെ ഞാന്‍ വിശദീകരിക്കാം; ആദ്യം ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയും, പിന്നെ ദേവീഗണത്തിന്റെതും.