അഗ്നിപുരാണമ്

ദക്ഷിണേ ചാക്ഷസൂത്രഞ്ച സ്രുവോ വാമേ തു കുണ്ഡികാ। ആജ്യസ്ഥാലീ സരസ്വതീ സാവിത്രീ വാമദക്ഷിണേ

വലതുകൈയിൽ അക്ഷസൂത്രമോ ഹോമദണ്ഡമോ ഉണ്ട്, ഇടതുകൈയിൽ കിണ്ണം. സരസ്വതിയും സാവിത്രിയും അവന്റെ ഇടത്തും വലത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.

വിഷ്ണുരഷ്ടഭുജസ്താര്ക്ഷേ കരേ ഖഡ്ഗസ്തു ദക്ഷിണേ। ഗദാ ശരശ്ച വരദോ വാമേ കാര്മുകഖേടകേ

വിഷ്ണു എട്ട് കൈകളോടുകൂടി ഗരുഡനിൽ കയറി നിൽക്കുന്നു. വലതുകൈയിൽ വാൾ, ഇടതുകൈയിൽ ഗദ, അമ്പ്, വരദമുദ്ര, ധനുസ്, കവചം എന്നിവ ഉണ്ട്.

ചക്രശങ്ഖൌ ചതുര്ബാഹുര്ന്നരസിംഹശ്ചതുര്ഭുജഃ। ശങ്ഖചക്രധരോ വാപി വിദാരിതമഹാസുരഃ

നരസിംഹൻ നാലുകൈകളോടുകൂടി ചക്രവും ശംഖവും വഹിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ശംഖവും ചക്രവും കൈവശം വഹിച്ച് മഹാസുരനെ കീറി നശിപ്പിച്ചവനാണ്.

ചതുര്ബാഹുര്വരാഹസ്തു ശേഷുഃ പാണിതലേ ധൃതഃ। ധാരയന് ബാഹുനാ പൃഥ്വീം വാമേന കമലാധരഃ

വരാഹൻ നാലുകൈകളോടുകൂടി, ശേഷനെ കൈതലത്തിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു കൈകൊണ്ട് ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നു, ഇടതുകൈയിൽ കമലം വഹിക്കുന്നു.

പാദലഗ്നാ ധരാ കാര്യ്യാ പദാ ലക്ഷ്മീര്വ്യവസ്ഥിതാ। ത്രൈലോക്യമോഹനസ്താര്ക്ഷ്യേ അഷ്ടവാഹുസ്തു ദക്ഷിണേ

ഭൂമി അവന്റെ കാലിൽ സ്ഥാപിക്കണം, ലക്ഷ്മി അവന്റെ കാലിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഗരുഡനിൽ കയറി എട്ട് കൈകളോടുകൂടിയ രൂപം വലതുവശത്തുണ്ട്.

ചക്രം ഖഡ്ഗം ച മുഷലം അങ്കുശം വാമകേ കരേ। ശങ്കശാര്ങ്ഗഗദാപാശാന് പദ്മവീണാസമന്വിതേ

ഇടതുകൈയിൽ ചക്രം, വാൾ, മുഷലം, അങ്കുശം എന്നിവ ഉണ്ട്. കൂടാതെ ശംഖം, ധനുസ്, ഗദ, പാശം, കമലം, വീണ എന്നിവയും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ കാര്യ്യേ വിശ്വരൂപോഽഥ ദക്ഷിണേ। മുദ്ഗരം ച തഥാ പാശം ശക്തിശൂലം ശരം കരേ

ലക്ഷ്മിയും സരസ്വതിയും ചിത്രീകരിക്കണം, വിശ്വരൂപം വലതുവശത്താണ്. കൈയിൽ മുദ്ഗരം, പാശം, ശക്തി, ത്രിശൂലം, അമ്പ് എന്നിവ ഉണ്ട്.

വാമേ ശങ്ഖഞ്ച ശാര്ങ്ഗഞ്ച ഗദാം പാശം ച തോമരമ്। ലാങ്ഗലം പരശും ദണ്ഡം ഛുരികാം ചര്മ്മക്ഷേപണമ്

ഇടതുകൈയിൽ ശംഖം, ധനുസ്, ഗദ, പാശം, തുമരം, ലാങ്ങലം, പരശു, ദണ്ഡം, കത്തി, ത്രോക്കാവുന്ന കവചം എന്നിവ ഉണ്ട്.

വിംശദ്‌ബാഹുശ്ചതുര്വ്വക്ത്രോ ദക്ഷിണസ്ഥോഥ വാമകേ। ത്രിനേത്രോ വാമപാര്ശ്വേന ശയിതോ ജലശായ്യപി

അവൻ ഇരുപത് കൈകളും നാല് മുഖങ്ങളും ഉള്ളവനാണ്, വലത്തും ഇടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു. ഇടതുവശത്ത് മൂന്നു കണ്ണുകളും ഉണ്ട്, ജലത്തിൽ കിടക്കുന്ന രൂപവും കാണാം.

ശ്രിയാ ധൃതൈകചരണോ വിമലാദ്യാഭിരീഡിതഃ। നാഭിപദ്മചതുര്വക്ത്രോ ഹരിശങ്കരകോ ഹരിഃ

ശ്രീയുടെ ഒരു കാലിൽ താങ്ങ്, വിമലാദി ദേവികൾ പുകഴ്ത്തുന്നു. നാഭിയിൽ കമലവും നാല് മുഖങ്ങളും ഉള്ള ഹരി, ഹരിയും ശങ്കരനും ഒരുമിച്ചുള്ളവനാണ്.

ശൂലര്ഷ്ടിധാരീ ദക്ഷേ ച ഗദാചക്രധരോ പദേ। രുദ്രകേശവലക്ഷ്മാങ്ഗോ ഗൌരീലക്ഷ്മീസമന്വിതഃ

വലതുവശത്ത് ശൂലം, അഷ്ടി എന്നിവയും കാലിൽ ഗദയും ചക്രവും ഉണ്ട്. രുദ്രന്റെ മുടിയും ലക്ഷ്മിയുടെ ചിഹ്നങ്ങളും, ഗൗരിയും ലക്ഷ്മിയും കൂടെയുണ്ട്.

ശങ്ഖചക്രഗദാവേദപാണിശ്ചാശ്വശിരാ ഹരിഃ। വാമപാദോ ധൃതഃ ശേഷേ ദക്ഷിണഃ കൂര്മ്മപൃഷ്ഠഗഃ

ഹരി ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, വേദങ്ങൾ എന്നിവ കൈവശം വഹിക്കുന്നു, കുതിരയുടെ തലയും ഉണ്ട്. ഇടക്കാൽ ശേഷനിൽ, വലതുകാൽ കുര്മ്മത്തിന്റെ പുറത്ത് ഉണ്ട്.

ദത്താത്രേയോ ദ്വിബാഹുഃ സ്യാദ്വാമോത്സങ്ഗേ ശ്രിയാ സഹ। വിഷ്വക്‌സേനശ്ചക്രഗദീ ഹലീ ശങ്ഖീ ഹരേര്ഗണഃ

ദത്താത്രേയൻ രണ്ടുകൈകളോടുകൂടി, ഇടത്തുചേർത്ത് ശ്രീയോടുകൂടി ഇരിക്കുന്നു. വിശ്വക്സേനൻ ചക്രം, ഗദ, ലാങ്ങലം, ശംഖം എന്നിവ വഹിക്കുന്ന ഹരിയുടെ ഗണമാണ്.

ഭഗവാനുവാച ചണ്ഡീ വിംശതിബാഹുഃ സ്യാദ്‌ബിഭ്രതീ ദക്ഷിണൈഃ കരഃ। ശൂലാസിശക്തിചക്രാണി പാശം ഖേടായുധാഭയമ്

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ചണ്ഡികയ്ക്ക് ഇരുപത് കൈകൾ ഉണ്ടാകണം. അവളുടെ വലതുകൈകളിൽ ത്രിശൂലം, വാൾ, കുന്തം, ചക്രം, പാശം, കവചം, ആയുധം, ഭയഭംഗി mudra എന്നിവ പിടിച്ചിരിക്കണം.

ഡമരും ശക്തികാം വാമൈര്ന്നാഗപാശഞ്ച ഖേടകമ്। കുഠാരാങ്കുശചാപാംശ്ച ഘണ്ടാധ്വജഗദാംസ്തഥാ

അവളുടെ ഇടതുകൈകളിൽ ഡമരു, കുന്തിക, പാമ്പ് പാശം, കവചം, കൊത്തുപരിച, ആങ്കുശം, വില്ല്, മണി, പതാക, ഗദ എന്നിവയും പിടിച്ചിരിക്കണം.

ആദര്ശമുദ്‌ഗരാന് ഹസ്തൈശ്ചണ്ഡീ വാ ദശബാഹുകാ। തദധോ മഹിഷശ്ഛിന്നമൂര്ദ്ധാ പാതിതമസ്തകഃ

ചണ്ഡികയെ പത്ത് കൈകളോടെ, കണ്ണാടി, ഉരുകോൽ എന്നിവ കൈവശംവെച്ച് കാണിക്കുന്നു; അവളുടെ താഴെ, മഹിഷാസുരൻ തലവെട്ടി വീണിരിക്കുന്നു.

ശസ്ത്രോദ്യതകരഃ ക്രുദ്ധസ്തദ്‌ഗ്രീവാസമ്ഭവഃ പുമാന്। ശൂലഹസ്തോ വമദ്രക്തോ രക്തസ്രങ്‌മൂര്ദ്ധജേക്ഷണഃ

അസുരന്റെ കഴുത്തിൽ നിന്നു ഒരു ക്രുദ്ധനായ പുരുഷൻ ആയുധം ഉയർത്തി പുറത്ത് വരുന്നു; അവൻ ത്രിശൂലം പിടിച്ചു, രക്തം ഒഴുകുന്നു, രക്തമാലയും രക്തനിറമുള്ള മുടിയും കണ്ണുകളും ഉണ്ട്.

സിഹേനാസ്വാദ്യമാനസ്തു പാശബദ്ധോ ഗലേ ഭൃശമ്। യാമ്യാങ്ഘ്ന്യാക്രാന്തസിഹാ ച സവ്യാങഘ്നിര്നീചഗാസുരേ

മഹിഷം ഒരു സിംഹം തിന്നുന്നു, കഴുത്തിൽ പാശം കെട്ടിയിരിക്കുന്നു; സിംഹത്തെ യാമ്യയുടെ ഇടതു കാൽ ചവിട്ടുന്നു, അസുരൻ താഴെ വീണിരിക്കുന്നു.

ചണ്ഡികേയം ത്രിനേത്രാ ച സശസ്ത്രാ രിപുമര്ദ്ദനീ। നവപദ്മാത്മകേ സ്ഥാനേ പൂജ്യാ ദുര്ഗാ സ്വമൂര്ത്തിതഃ

ഈ ചണ്ഡിക, മൂന്നു കണ്ണുകളും ആയുധങ്ങളും ഉള്ളവളാണ്, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്; ഒമ്പത് ദളമുള്ള താമരയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ ദുർഗ്ഗയായി അവളുടെ സ്വരൂപത്തിൽ ആരാധിക്കണം.

ആദൌ മധ്യേ തഥേന്ദ്രാദൌ നവതത്ത്വാത്മഭിഃ ക്രമാത്। അഷ്ടാദശഭുജൈകാ തു ദക്ഷേ മുണ്ഡം ച ഖേടകമ്

ആദിയിൽ, മദ്ധ്യേ, ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും ഒമ്പത് തത്ത്വങ്ങളോടുകൂടി ക്രമത്തിൽ; പതിനെട്ട് കൈകളുള്ളവൾ വലതുവശത്ത് ഒരു തലയും കവചവും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആദര്ശതര്ജനീചാപം ധ്വജം ഡമരുകം തഥാ। പാശം വാമേ ബിഭ്രതീ ച ശക്തിമുദ്ഗരശൂലകമ്

അവൾ കണ്ണാടി, ഭീഷണികാട്ടുന്ന വിരൽ, വില്ല്, പതാക, ഡമരു, പാശം എന്നിവ ഇടതുകൈയിൽ പിടിക്കുന്നു; കൂടാതെ കുന്തം, ഉരുകോൽ, ത്രിശൂലം എന്നിവയും ഉണ്ട്.

വജ്രഖഡ്‌ഗാങ്കുശശരാന് ചക്രന്ദേവീ ശലാകയാ। ഏതൈരേവായുധൈര്യുക്താ ശേഷാഃ ഷോഡശബാഹുകാഃ

ദേവിക്ക് വജ്രം, വാൾ, ആങ്കുശം, അമ്പുകൾ, ചക്രം, ദണ്ഡം എന്നിവയുണ്ട്; ഈ ആയുധങ്ങളോടുകൂടി ശേഷിക്കുന്ന രൂപങ്ങൾ പതിനാറ് കൈകളോടെയാണ്.

ഡമരും തര്ജനീം ത്യക്ത്വാ രുദ്രചണ്ഡാദയോ നവ। രുദ്രചണ്ഡാ പ്രചണ്ഡാ ച ചണ്ഡോഗ്രാ ചണ്ഡനായികാ

ഡമരും ഭീഷണികാട്ടുന്ന വിരലും ഒഴിവാക്കി, രുദ്രചണ്ഡാ തുടങ്ങിയ ഒൻപത് പേരാണ്: രുദ്രചണ്ഡാ, പ്രചണ്ഡാ, ചണ്ഡോഗ്രാ, ചണ്ഡനായികാ,

ചണ്ഡാ ചണ്ഡവതീ ചൈവ ചണ്ഡരൂപാതിചണ്ഡികാ। ഉഗ്രചണ്ഡാ ച മധ്യസ്ഥാ രോചനാഭാരുണാസിതാ

ചണ്ഡാ, ചണ്ഡവതി, ചണ്ഡരൂപാ, അതിചണ്ഡികാ, ഉഗ്രചണ്ഡാ, മധ്യേ രോചനാ, ഭാരുണി, അസിതാ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

നീലാ ശുക്ലാ ധൂമ്രികാ ച പീതാ ശ്വേതാ ചസിഹഗാഃ। മഹീഷോഥ പുമാന് ശസ്ത്രീ തത്‌കചഗ്രഹമുഷ്ടികാഃ

നീലാ, ശുക്ലാ, ധൂമ്രികാ, പീതാ, ശ്വേതാ, സിംഹസവാരികൾ; മഹിഷവും ആയുധധാരിയായ പുരുഷനും അസുരന്റെ മുടിയും കൈയും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആലീഢാ നവ ദുര്ഗാഃ സ്യുഃ സ്ഥാപ്യാഃ പുത്രാദിവൃദ്ധയേ। തഥാ ഗൌരീ ചണ്ഡികാദ്യാ കുണ്ഢ്യക്ഷരരദാഗ്നിധൃക്

ആലീഢം നിലയിൽ ഒമ്പത് ദുർഗ്ഗമാർ പുത്രസമ്പത്തിനും വളർച്ചയ്ക്കുമായി സ്ഥാപിക്കണം; അതുപോലെ ഗൗരിയും ചണ്ഡികയും മറ്റു ചിലർ കിണ്ണം, ജപമാല, അഗ്നി എന്നിവ കൈവശംവെച്ചിരിക്കുന്നു.

സൈവ സ്മ്ഭാ വനേ സിദ്ധാഽഗ്നിഹീനാ ലലിതാ തഥാ। സ്കന്ധമൂര്ദ്ധകരാ വാമേ ദ്വിതീയേ ധൃതദര്പ്പണാ

അവളാണ് കാടിൽ സിദ്ധിയായ ലളിതാ, അഗ്നിയില്ലാതെ; ഇടതുവശത്ത് ഭുജത്തിൽ കൈവെച്ച്, രണ്ടാമത്തേതിൽ കണ്ണാടി പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.

യാമ്യേ ഫലാഞ്ജലിഹസ്താ സൌഭാഗ്യാ തത്ര ചോര്ധ്വികാ। ലക്ഷ്മീര്യാമ്യകരാമ്ഭോജാ വാമേ ശ്രീഫലസംയുതാ

തെക്കോട്ട് ഫലംകൈയിൽ ചേർത്ത് കൈകൂപ്പി നിൽക്കുന്നവൾ സൗഭാഗ്യയാണ്; അവളുടെ മുകളിൽ ലക്ഷ്മി, തെക്കുകൈയിൽ താമരയും ഇടതുകൈയിൽ ഫലവും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.

പുസ്താക്ഷമാലികാഹസ്താ വീണാഹസ്താ സരസ്വതീ। ഹുമ്ഭാബ്ജഹസ്താ ശ്വേതാഭാ മകരോപരി ജാഹ്നവീ

സരസ്വതിക്ക് പുസ്തകം, ജപമാല, വീണ എന്നിവ കൈവശം ഉണ്ട്; ശ്വേതാ വെളിച്ചം നിറഞ്ഞവളാണ്, താമര കൈയിൽ പിടിച്ച് മകരത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ജാഹ്നവിയാണ്.