അഗ്നിപുരാണമ്

സുരേശോര്യബ്ജശങ്ഖാഢ്യഃ ശ്രീഗദീ പുരുപോത്തമഃ। അധോക്ഷജഃ പദ്മഗദീ ശങഖീ ചക്രീ ച പാതു വഃ

ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ, പദ്മവും ശംഖവും അണിഞ്ഞ്, മഹത്വമുള്ള ഗദാധാരി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; പദ്മം, ഗദ, ശംഖം, ചക്രം എന്നിവ കൈവശമുള്ള അധോക്ഷജൻ നിങ്ങളെ കാത്തിടട്ടെ.

ദേവോ നൃസിംഹശ്ചക്രാബ്ജഗദാശങ്ഖീ നമാമി തമ്। അച്യുതഃ ശ്രീഗദീ പദ്മീ ചക്രീ ശങ്ഖീ ച പാതു വഃ

ചക്രം, പദ്മം, ഗദ, ശംഖം എന്നിവ കൈവശമുള്ള നരസിംഹ ദേവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; മഹത്വമുള്ള ഗദ, പദ്മം, ചക്രം, ശംഖം എന്നിവയുമായി അച്യുതൻ നിങ്ങളെ കാത്തിടട്ടെ.

ബാലരൂപീ ശങ്ഖഗദീ ഉപേന്ദ്രശ്ചക്രപദ്മ്യപി। ജനാര്ദ്ദനഃ പദ്മ ചക്രീ ശങ്ഖധാരീ ഗദാധരഃ

ശിശുരൂപത്തിൽ ശംഖവും ഗദയും കൈവശമുള്ള ഉപേന്ദ്രനും, ചക്രവും പദ്മവും കൈവശമുള്ളവനും; പദ്മം, ചക്രം, ശംഖം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള ജനാർദ്ദനനും.

ശങ്ഖീപദ്മീ ച ചക്രീ ചഹരിഃ കൌമോദകീധരഃ। കൃഷ്ണഃ ശങ്ഖീ ഗദീ പദ്മീ ചക്രീ മേ ഭുക്തിമുക്തിദഃ

ശംഖം, പദ്മം, ചക്രം കൈവശമുള്ള ഹരിയും, കൗമോദകി ഗദ കൈവശമുള്ളവനും; ശംഖം, ഗദ, പദ്മം, ചക്രം എന്നിവയുമായി കൃഷ്ണൻ എന്നെ അനുഭവത്തിലും മോക്ഷത്തിലും എത്തിക്കുന്നു.

ആദി മൂര്ത്തിര്വാസുദേവസ്തസ്മാത് സങ്കര്പണോഭവത്। സങ്കര്പണാച്ച പ്രദ്യുമ്നഃ പ്രദ്യുമ്നാദനിരുദ്ധകഃ

ആദിമൂർത്തിയായ വാസുദേവനിൽ നിന്നാണ് സങ്കർഷണൻ ജനിച്ചത്; സങ്കർഷണനിൽ നിന്നാണ് പ്രദ്യുമ്നനും, പ്രദ്യുമ്നനിൽ നിന്നാണ് അനിരുദ്ധനും ജനിച്ചത്.

കേശവാദിപ്രഭേദേന ഏകൈകസ്യ ത്രിധാ ക്രമാത്। ദ്വാദശാക്ഷരകം സ്തോത്രം ചതുര്വിംശാതിമൂര്ത്തിമത്

കേശവൻ മുതലായ വ്യത്യാസങ്ങളിലൂടെ ഓരോരുത്തരെയും മൂന്നു വിധത്തിൽ ക്രമമായി കാണുന്നു; ഇരുപത്തിയഞ്ച് രൂപങ്ങളുള്ള പന്ത്രണ്ടക്ഷരമന്ത്രമാണ് ഈ സ്തോത്രം.

യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാപി നിര്മലഃ സര്വമാപ്നുയാത്

ഇത് ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താലോ കേട്ടാലോ, അവൻ ശുദ്ധനായി എല്ലാം നേടും.

ഭഗവാനുവാച ദശാവതാരം മത്സ്യാദിലക്ഷണം പ്രവദാമി തേ। മത്സ്യാകാരസ്തു മത്സ്യഃ സ്യാത് കൂര്മഃ കൂര്മ്മാകൃതിര്ഭവേത്

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിന്നോട് മത്സ്യാവതാരത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന പത്താവതാരങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ പറയുന്നു; മത്സ്യൻ മീനിന്റെ രൂപവും, കൂർമൻ ആമയുടെ രൂപവും സ്വീകരിക്കുന്നു.

നരാങ്ഗോ വാഥ കര്ത്തവ്യൌ ഭൂവരാഹൌ ഗദാദിഭൃത്। ദക്ഷിണേ വാമകേ ശങ്‌ഖം ലക്ഷ്മീര്വാ പദ്മമേവ വാ

ഭൂവരാഹൻ ഗദാദി ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ഉണ്ടാകണം; വലതോ ഇടതോ വശത്ത് ശംഖം, അല്ലെങ്കിൽ ലക്ഷ്മി, അല്ലെങ്കിൽ പദ്മം വെക്കണം.

ശ്രീര്വാമകൂര്പ്പരസ്ഥാ തു ക്ഷ്മാനന്തൌ ചരണാനുഗൌ। വരാഹസ്ഥാപനാദ്രാജ്യം ഭവാബ്ധിതരണം ഭവേത്

ലക്ഷ്മി ഇടതുവശത്ത് കൂർമന്റെ മേൽ വയ്ക്കണം, ഭൂമി ഇരുപാദത്തിലും; വരാഹനെ സ്ഥാപിച്ചാൽ രാജ്യം ലഭിക്കുകയും ഭവസാഗരം കടക്കുകയും ചെയ്യും.

നരസിംഹോ വിവൃത്താസ്യോ വാമോരുക്ഷതദാനവഃ । തദ്വക്ഷോ ദാരയന്മാലീ സ്ഫുരച്ചക്രഗദാധരഃ

വായ് തുറന്ന നരസിംഹൻ ഇടതുകാലിൽ അസുരനെ പിടിച്ച്, അവന്റെ നെഞ്ച് കീറി, മാല അണിഞ്ഞ്, ദീപ്തമായ ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വഹിക്കുന്നു.

ഛത്രീ ദണ്ഡീ വാമനഃ സ്യാദഥവാ സ്യാച്ചതുര്ഭുജഃ। രാമശ്ചാപേഷുഹസ്തഃ സ്യാത് ഖഡ്ഗീ പരസുനാന്വിതഃ

കുടയും ദണ്ഡും കൈവശമുള്ളവനായി വാമനൻ കാണപ്പെടുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ നാലു കൈകളോടെയും; രാമൻ വില്ലും വാളും പരശുവും കൈവശം വഹിക്കുന്നു.

രാമശ്ചാപീ ശരീ ഖഡ്ഗീ ശങ്ഖീ വാ ദ്വിഭൂജഃ സ്മൃതഃ। ഗദാലാങ്ഗലധാരീ ച രാമോ വാഥ ചതുര്ഭുജഃ

രാമൻ വില്ലും അമ്പുകളും വാളും ശംഖവും അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് കൈകളോടെയും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; ഗദയും ഹലവും വഹിക്കുന്നവനായി അല്ലെങ്കിൽ നാലു കൈകളോടെയും.

വാമോര്ധ്വേ ലാങ്ഗലം ദദ്യാദധഃ ശങ്ഖം സുശോഭനമ്। മുഷലം ദക്ഷിണോര്ധ്വേ തു ചക്രഞ്ചാധഃ സുശോഭനമ്

ഇടത്തേ മുകളിൽ ഹലം വയ്ക്കണം; താഴെ മനോഹരമായ ശംഖം; വലത്തേ മുകളിൽ മുഷലം; താഴെ മനോഹരമായ ചക്രം വയ്ക്കണം.

ധനുസ്തൃണാന്വിതഃ കല്കീ മ്ലേച്ഛോത്സാദകരോദ്വിജഃ। അഥവാശ്വസ്ഥിതഃ ഖങ്ഗീ ശങ്ഖചക്രശരാന്വിതഃ

മുനിയാകുന്ന കല്കി ധനുസ്സും ദർഭയും കൈവശം വഹിച്ച് മ്ലേഛന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ കുതിരപ്പുറത്ത് വാളും ശംഖം, ചക്രം, അമ്പുകൾ എന്നിവയും കൈവശം വഹിക്കുന്നു.

ലക്ഷണം വാസുദേവാദിനവകസ്യ വദാമി തേ। ദക്ഷിണോര്ധ്വേ ഗദാ വാമേ വാമോര്ധ്വേ ചക്രമുത്തമമ്

വാസുദേവൻ തുടങ്ങി ഒമ്പത് രൂപങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം. വലതുവശം മുകളിലായി ഗദയും ഇടതുവശം മുകളിലായി ഉത്തമമായ ചക്രവും ഉണ്ട്.

ബ്രഹ്മേശൌ പാര്ശ്വഗൌ നിത്യം വാസുദേവോസ്തി പൂര്വവത്। ശങ്ഖീ സ വരദോ വാഥ ദ്വിഭുജോ വാ ചതുര്ഭുജഃ

ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും എപ്പോഴും വശങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, വാസുദേവൻ മുമ്പത്തെ പോലെ തന്നെയാണ്. അവൻ ശംഖവും വരദമുദ്രയും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, രണ്ടുകൈകളോ നാലുകൈകളോ ഉണ്ടായിരിക്കും.

ലാങ്ഗലീ മുഷലീ രാമോ ഗദാപദ്മധരഃ സ്മൃതഃ। പ്രദ്യുമ്നോ ദക്ഷിണേ വജ്രം ശങ്ഖം വാമേ ധനുഃ കരേ

രാമൻ ലാങ്ങലവും മുഷലവും കൈവശം വഹിക്കുന്നവനായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. പ്രദ്യുമ്നൻ വലതുകൈയിൽ വജ്രവും ഇടതുകൈയിൽ ശംഖവും ധനുസും വഹിക്കുന്നു.

ഗദാനാഭ്യാവൃതഃ ഗ്രീത്യാ പ്രദ്യുമ്നോ വാ ധനുഃ ശരീ। ചതുര്ഭുജോനിരുദ്ധഃ സ്യാത്തഥാ നാരായണോ വിഭുഃ

പ്രദ്യുമ്നന്റെ കഴുത്തിന് ചുറ്റും ഗദകൾ ഉണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ അവൻ ധനുസും അമ്പും കൈവശം വഹിക്കുന്നു. അനിരുദ്ധനും മഹത്വമുള്ള നാരായണനും നാലുകൈകളുള്ളവരാണ്.

ചതുര്മുഖശ്ചതുര്വ്വാഹുര്ബ്ബൃഹജ്ജഠരമണ്ഡലഃ। ലമ്ബകൂര്ച്ചേ ജടായുക്തോ ബ്രഹ്മാ ഹംസാഗ്രവാഹനഃ

ബ്രഹ്മാവിന് നാല് മുഖങ്ങളും നാല് കൈകളും വിശാലമായ വയറും ഉണ്ട്. അവന്റെ ജട ചുരുളായി താഴേക്ക് തൂങ്ങി നിൽക്കുന്നു, ഹംസം ആണ് അവന്റെ വാഹനം.

ദക്ഷിണേ ചാക്ഷസൂത്രഞ്ച സ്രുവോ വാമേ തു കുണ്ഡികാ। ആജ്യസ്ഥാലീ സരസ്വതീ സാവിത്രീ വാമദക്ഷിണേ

വലതുകൈയിൽ അക്ഷസൂത്രമോ ഹോമദണ്ഡമോ ഉണ്ട്, ഇടതുകൈയിൽ കിണ്ണം. സരസ്വതിയും സാവിത്രിയും അവന്റെ ഇടത്തും വലത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.

വിഷ്ണുരഷ്ടഭുജസ്താര്ക്ഷേ കരേ ഖഡ്ഗസ്തു ദക്ഷിണേ। ഗദാ ശരശ്ച വരദോ വാമേ കാര്മുകഖേടകേ

വിഷ്ണു എട്ട് കൈകളോടുകൂടി ഗരുഡനിൽ കയറി നിൽക്കുന്നു. വലതുകൈയിൽ വാൾ, ഇടതുകൈയിൽ ഗദ, അമ്പ്, വരദമുദ്ര, ധനുസ്, കവചം എന്നിവ ഉണ്ട്.

ചക്രശങ്ഖൌ ചതുര്ബാഹുര്ന്നരസിംഹശ്ചതുര്ഭുജഃ। ശങ്ഖചക്രധരോ വാപി വിദാരിതമഹാസുരഃ

നരസിംഹൻ നാലുകൈകളോടുകൂടി ചക്രവും ശംഖവും വഹിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ശംഖവും ചക്രവും കൈവശം വഹിച്ച് മഹാസുരനെ കീറി നശിപ്പിച്ചവനാണ്.

ചതുര്ബാഹുര്വരാഹസ്തു ശേഷുഃ പാണിതലേ ധൃതഃ। ധാരയന് ബാഹുനാ പൃഥ്വീം വാമേന കമലാധരഃ

വരാഹൻ നാലുകൈകളോടുകൂടി, ശേഷനെ കൈതലത്തിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു കൈകൊണ്ട് ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നു, ഇടതുകൈയിൽ കമലം വഹിക്കുന്നു.

പാദലഗ്നാ ധരാ കാര്യ്യാ പദാ ലക്ഷ്മീര്വ്യവസ്ഥിതാ। ത്രൈലോക്യമോഹനസ്താര്ക്ഷ്യേ അഷ്ടവാഹുസ്തു ദക്ഷിണേ

ഭൂമി അവന്റെ കാലിൽ സ്ഥാപിക്കണം, ലക്ഷ്മി അവന്റെ കാലിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഗരുഡനിൽ കയറി എട്ട് കൈകളോടുകൂടിയ രൂപം വലതുവശത്തുണ്ട്.

ചക്രം ഖഡ്ഗം ച മുഷലം അങ്കുശം വാമകേ കരേ। ശങ്കശാര്ങ്ഗഗദാപാശാന് പദ്മവീണാസമന്വിതേ

ഇടതുകൈയിൽ ചക്രം, വാൾ, മുഷലം, അങ്കുശം എന്നിവ ഉണ്ട്. കൂടാതെ ശംഖം, ധനുസ്, ഗദ, പാശം, കമലം, വീണ എന്നിവയും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ കാര്യ്യേ വിശ്വരൂപോഽഥ ദക്ഷിണേ। മുദ്ഗരം ച തഥാ പാശം ശക്തിശൂലം ശരം കരേ

ലക്ഷ്മിയും സരസ്വതിയും ചിത്രീകരിക്കണം, വിശ്വരൂപം വലതുവശത്താണ്. കൈയിൽ മുദ്ഗരം, പാശം, ശക്തി, ത്രിശൂലം, അമ്പ് എന്നിവ ഉണ്ട്.

വാമേ ശങ്ഖഞ്ച ശാര്ങ്ഗഞ്ച ഗദാം പാശം ച തോമരമ്। ലാങ്ഗലം പരശും ദണ്ഡം ഛുരികാം ചര്മ്മക്ഷേപണമ്

ഇടതുകൈയിൽ ശംഖം, ധനുസ്, ഗദ, പാശം, തുമരം, ലാങ്ങലം, പരശു, ദണ്ഡം, കത്തി, ത്രോക്കാവുന്ന കവചം എന്നിവ ഉണ്ട്.

വിംശദ്‌ബാഹുശ്ചതുര്വ്വക്ത്രോ ദക്ഷിണസ്ഥോഥ വാമകേ। ത്രിനേത്രോ വാമപാര്ശ്വേന ശയിതോ ജലശായ്യപി

അവൻ ഇരുപത് കൈകളും നാല് മുഖങ്ങളും ഉള്ളവനാണ്, വലത്തും ഇടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു. ഇടതുവശത്ത് മൂന്നു കണ്ണുകളും ഉണ്ട്, ജലത്തിൽ കിടക്കുന്ന രൂപവും കാണാം.