അഗ്നിപുരാണമ്

അഗ്നിരുവാച വിഷ്ണുഃ കാലാഗ്നിരുദ്രോഽഹം വിദ്യാസാരം വദാമി തേ। വിദ്യാസാരം പുരാണം യത്സര്വം സര്വസ്യ കാരണമ്

അഗ്നി പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവും കാലനും അഗ്നിയും രുദ്രനും ഞാൻ തന്നെയാണ്; ഞാൻ നിന്നോട് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരമായ പുരാണം പറയും, അതാണ് എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്നത്.

സര്ഗസ്യ പ്രതിസര്ഗസ്യ വംശമന്വന്തരസ്യ ച। വംശാനുചരിതാദേശ്ച, മത്സ്യകൂര്മ്മാദിരൂപധൃക്

സൃഷ്ടിയും പ്രലയവും വംശാവലികളും മന്വന്തരങ്ങളും, വംശങ്ങളുടെ കഥകളും, മത്സ്യൻ, കൂർമ്മൻ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ദ്വേ വിദ്യേ ഭഗവാന് വിഷ്ണുഃ പരാ ചൈവാപരാ ച ഹ। ഋഗ്യജുഃ സാമാഥര്വാഖ്യാ വേദാങ്ഗാനി ച ഷഡ് ദ്വിജ

ഭഗവാൻ വിഷ്ണു രണ്ടുതരം വിജ്ഞാനമാണ്: പരവും അപരവും; ഋഗ്, യജുർ, സാമ, അഥർവവേദങ്ങൾ, ആറു വേദാംഗങ്ങൾ എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ശിക്ഷാ കല്പോ വ്യാകരണം നിരുക്തം ജ്യോതിഷാങ്ഗതിഃ। ഛന്ദോഽഭിധാനം മീമാംസാ ധര്മ്മശാസ്ത്രം പുരാണകമ്

ശിക്ഷ, കല്പം, വ്യാകരണം, നിരുക്തം, ജ്യോതിഷം, ഛന്ദസ്സു, നിഘണ്ടു, മീമാംസ, ധർമശാസ്ത്രം, പുരാണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ന്യായവൈദ്യകഗാന്ധര്വം ധനുര്വേദോഽര്ഥശാസ്ത്രകമ്। അപരേയം പരാ വിദ്യാ യയാ ബ്രഹ്മാഭിഗമ്യതേ

ന്യായം, വൈദ്യശാസ്ത്രം, ഗാന്ധർവവിദ്യ, ധനുര്‍വേദം, അർത്ഥശാസ്ത്രം ഇവ അപരവിദ്യയാണ്; ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കാവുന്നത് പരവിദ്യയാൽ മാത്രമാണ്.

യത്തദദൃശ്യയമഗ്രാഹ്യമഗോത്രചരണം ധ്രുവമ്। വിഷ്ണുനോക്തം യഥാ മഹ്യം ദേവേഭ്യോ ബ്രഹ്മണാ പുരാ

അദൃശ്യവും, ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും, വംശമോ വർഗ്ഗമോ ഇല്ലാത്തതും, ശാശ്വതവുമായത് — വിഷ്ണു എനിക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെയും, ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാർക്ക് പഴയകാലത്ത് പറഞ്ഞതുപോലെയും.

തഥാ തേ കഥയിഷ്യാമി ഹേതും മത്സ്യാദിരൂപിണമ്

അതുപോലെ, മത്സ്യൻ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടായി എന്ന കാരണവും ഞാൻ നിന്നോട് പറയും.

ഇത്യദിമഹാപുരാണേ ആഗ്നേയേ പ്രശ്നോ നാമ പ്രഥമോധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണങ്ങളിൽ ഒന്നായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ 'ചോദ്യം' എന്ന പേരിലുള്ള ആദ്യ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.

വസിഷ്ഠ ഉവാച മത്സ്യാദിരൂപിണം വിഷ്ണും ബ്രൂഹി സര്ഗാദികാരണമ് । പുരാണം ബ്രഹ്മ ചാഗ്നേയം യഥാ വിഷ്ണോഃ പുരാ ശ്രുതമ്

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: മീൻ മുതലായ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച വിഷ്ണുവിനെ കുറിച്ചും സൃഷ്ടി തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളെ കുറിച്ചും പറയൂ. ബ്രഹ്മാവേ, വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ അഗ്നിപുരാണം വിശദീകരിക്കൂ.

അഗ്നിരുവാച മത്സ്യാവതാരം വക്ഷ്യേഽഹം വസിഷ്ഠ ശ്രൃണു വൈ ഹരേഃ । അവതാരക്രിയാ ദുഷ്ടനഷ്ട്യൈ സത്പാലനായ ഹി

അഗ്നി പറഞ്ഞു: വസിഷ്ഠാ, ഞാൻ ഹരിയുടെ മീൻ അവതാരത്തെ വിശദീകരിക്കാം, നീ ശ്രദ്ധിക്കൂ. ദുഷ്ടരെ നശിപ്പിക്കാനും സജ്ജന്മാരെ രക്ഷിക്കാനുമാണ് അവതാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.

ആസീദതീതകല്പാന്തേ ബ്രാഹ്മോ നൈമിത്തികോ ലയഃ । സമുദ്രോപപ്ലുതാസ്തത്ര ലോകാ ഭൂരാദികാ മുനേ

മുനിയേ, കഴിഞ്ഞ കല്പത്തിന്റെ അവസാനം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇടയ്ക്കാല പ്രളയം സംഭവിച്ചു. അപ്പോൾ ഭൂലോകം മുതലായ ലോകങ്ങൾ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി.

മനുര്വൈവസ്വതസ്തേപേ തപോ വൈ ഭുക്തിമുക്തയേ। ഏകദാ കൃതമാലായാം കുര്വതോ ജലതര്പണമ്

വൈവസ്വതൻ എന്ന മനു ഭോഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനുമായി കഠിനതപം അനുഷ്ഠിച്ചു. ഒരിക്കൽ കൃതമാലാ നദിയിൽ ജലതർപ്പണം നടത്തുമ്പോൾ,

തസ്യാഞ്ചല്യുദകേ മത്സ്യഃ സ്വല്പ ഏകോഽഭ്യപദ്യത। ക്ഷേപ്തുകാമം ജലേ പ്രാഹ ന മാം ക്ഷിപ നരോത്തമ

അവന്റെ കൈയിലെ വെള്ളത്തിൽ ചെറിയൊരു മീൻ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതിനെ വെള്ളത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെറിയാൻ മനു ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ആ മീൻ പറഞ്ഞു: 'നരോത്തമാ, എന്നെ എറിയരുത്.'

ഗ്രാഹാദിഭ്യോ ഭയം മേഽദ്യതച്ഛ്രുത്വാ കലശേഽക്ഷിപത്। സ തു വൃദ്ധഃ പുനര്മത്സ്യഃ പ്രാഹ തം ദേഹി മേ ബൃഹത്

'ഗ്രാഹാദികൾ പോലുള്ള ജീവികളിൽ നിന്ന് ഇന്ന് എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്.' എന്നത് കേട്ട മനു അതിനെ ഒരു കലശത്തിൽ വെച്ചു. പക്ഷേ, ആ മീൻ വളർന്നു വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് വലിയ സ്ഥലമൊന്നു തരിക.'

സ്ഥാനമേതദ്വചഃ ശ്രുത്വാ രാജാഽഥോദഞ്ചനേഽക്ഷിപത്। തത്ര വൃദ്ധോഽബ്രവീദ് ഭൂപം പൃഥു ദേഹി പദം മനോ

ഇത് കേട്ട രാജാവ് അതിനെ മറ്റൊരു വെള്ളക്കലശത്തിൽ വെച്ചു. അവിടെ വളർന്ന മീൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എനിക്ക് വിശാലമായ സ്ഥലം തരിക.'

സരോവരേ പുനഃ ക്ഷിപ്തോ വവൃധേ തത്പ്രമാണവാന് । ഊചേ ദേഹി ബൃഹത് സ്ഥാനപ്രാക്ഷിപച്ചാമ്ബുധൌ തതഃ

പിന്നീട് അതിനെ ഒരു തടാകത്തിൽ വെച്ചപ്പോൾ, അതിന്റെ വലിപ്പം തടാകത്തോളം ആയി. പിന്നെയും 'വലിയ സ്ഥലം തരിക' എന്ന് പറഞ്ഞത് കൊണ്ട്, മനു അതിനെ സമുദ്രത്തിൽ വിട്ടു.

ലക്ഷയോജനവിസ്തീര്ണഃ ക്ഷണമാത്രേണ സോഽഭവത്। മത്സ്യം തമദ്‌ഭുതം ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതഃ പ്രാവ്രവീന്‌ മനുഃ

ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആ മീൻ ലക്ഷം യോജന വീതിയുള്ളതായിത്തീർന്നു. ആ അത്ഭുതകരമായ മീനെ കണ്ട മനു അതിശയത്തോടെ പറഞ്ഞു:

കോ ഭവാന്നനു വൈ വിഷ്ണുഃ നാരായണ നമോഽസ്തുതേ। മായയാ മോഹയസി മാം കിമര്ഥം ത്വം ജനാര്ദന

'നീ ആരാണ്? നിർബന്ധമായും നീ വിഷ്ണുവാണ്, നാരായണാ, ഞാൻ നിനക്കു വന്ദനം ചെയ്യുന്നു. ജനാർദ്ദനാ, നിന്റെ മായയാൽ എന്നെ എന്തിന് ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു?''

മനുനോക്തോഽബ്രവീന്മത്സ്യോ മനും വൈ പാലനേ രതമ്। അവതീര്ണോ ഭവായാസ്യ ജഗതോ ദുഷ്ടനഷ്ടയേ

മനുവിന്റെ ചോദ്യം കേട്ട്, മീൻ മനുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ, ദുഷ്ടരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.'

സപ്തമേ ദിവസേ ത്വവ്ധിഃ പ്ലാവയിപ്യതി വൈ ജഗത് । ഉപസ്ഥിതായാം നാവി ത്വം ബീജാദീനി വിധായ ച

'ഏഴാം ദിവസം സമുദ്രം ലോകം മുഴുവൻ മൂടും. അപ്പോൾ നൗക എത്തുമ്പോൾ നീ വിത്തുകളും മറ്റും ശേഖരിക്കണം.'

സപ്തര്ഷിഭിഃ പരിവൃതോ നിശാം ബ്രാഹ്മീം ചരിഷ്യസി। ഉപസ്ഥിതസ്യ മേ ശ്രൃങ്ഗേ നിബധ്നീഹി മഹാഹിനാ

'ഏഴ് മഹർഷിമാരോടൊപ്പം നീ ബ്രഹ്മരാത്രി കടന്നുപോകും. ഞാൻ വരുമ്പോൾ, വലിയ ഒരു പാമ്പുപയോഗിച്ച് നൗകയെ എന്റെ കൊമ്പിൽ കെട്ടി വയ്ക്കണം.'

ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ദൃധേ മത്സ്യോ മനുഃ കാലപ്രതീക്ഷകഃ । സ്ഥിതഃ സമുദ്ര ഉദ്വേലേ നാവമാരുരുഹേ തദാ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മീൻ അപ്രത്യക്ഷമായി. മനു സമയത്തെ കാത്തുനിന്നു. സമുദ്രം പൊങ്ങുമ്പോൾ, അവൻ നൗകയിൽ കയറി.

ഏകശ്രൃങ്ഗധരോ മത്സ്യോ ഹൈമോ നിയുതയോജനഃ। നാലമ്ബബന്ധ തച്ഛൃങ്ഗേ മത്സ്യാഖ്യം ച പുരാണകമ്

ഒറ്റ കൊമ്പുള്ള, പൊന്നുപോലുള്ള, കോടിയോജന വലിപ്പമുള്ള ആ മീനിന്റെ കൊമ്പിൽ കയറു കെട്ടിയിരുന്നു. അതിനെ 'മത്സ്യപുരാണം' എന്നും വിളിച്ചു.

ശുശ്രാവ മത്സ്യാത്പാപഘ്നം സംസ്തുവന് സ്തുതിഭിശ്ച തമ് । ബ്രഹ്മവേദപ്രഹര്ത്താരം ഹയഗ്രീവഞ്ച ദാനവമ്

പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന ആ മീനിൽ നിന്ന്, സ്തുതികൾ പാടിക്കൊണ്ട്, ബ്രഹ്മവേദങ്ങൾ അപഹരിച്ച ഹയഗ്രീവൻ എന്ന ദാനവനെക്കുറിച്ച് മനു കേട്ടു.

അവധീദ് വേദമന്ത്നാദ്യാന് പാലയാമാസ കേശവഃ। പ്രാപ്തേ കല്പേഽഥ ബാരാഹേ കൂര്മ്മരൂപോഽഭവദ്ധരിഃ

വേദങ്ങൾ അപഹരിച്ച ദാനവനെ കേശവൻ വധിച്ചു, വേദങ്ങൾ സംരക്ഷിച്ചു. പുതിയ കല്പം തുടങ്ങുമ്പോൾ, ഹരി വരാഹവും പിന്നീട് കൂർമ്മവും ആയിത്തീർന്നു.

അഗ്നിരുവാച അവതാരം വരാഹസ്യ വക്ഷ്യേഽഹം പാപനാശനമ് । ഹിരണ്യാക്ഷോഽസുരേശോഽഭൂദ് ദേവാന് ജിത്വാ ദിവി സ്ഥിതഃ

അഗ്നി പറഞ്ഞു: പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന വരാഹന്റെ അവതാരം ഞാൻ പറയാം. ഹിരണ്യാക്ഷൻ എന്ന അസുരാധിപൻ ദേവന്മാരെ ജയിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.

ദേവൈര്ഗത്വാ സ്തുതോ വിഷ്ണുര്യജ്ഞരൂപോ വരാഹകഃ । അഭൂത് തം ദാനവം ഹത്വാ ദൈത്യൈഃ സാകഞ്ച കണ്ടകമ്

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവനിടത്തേക്ക് ചെന്നു, യജ്ഞസ്വരൂപിയായ വരാഹരൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിച്ചു. അവൻ ആ ദാനവനെയും ദൈത്യരോടൊപ്പം ഉള്ള ദോഷത്തെയും സംഹരിച്ചു.

ധര്മദേവാദിരക്ഷാകൃതം തതഃ സോഽന്തര്ദ്ദധേ ഹരിഃ। ഹിരണ്യാക്ഷസ്യ വൈ ഭ്രാതാ ഹിരണ്യകശിപുസ്തഥാ

ധർമ്മദേവനും മറ്റു ദേവന്മാരെയും രക്ഷിച്ച ശേഷം ഹരി അപ്രത്യക്ഷനായി. ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ സഹോദരൻ ഹിരണ്യകശിപുവാണ്.

ജിതദേവയജ്ഞഭാഗഃ സര്വദേവാധികാരകൃത്। നാരസിംഹവപുഃ കൃത്വാ തം ജഘാന സുരൈഃ സഹ

അവൻ ദേവന്മാരുടെ യജ്ഞഭാഗം പിടിച്ചെടുത്തു, എല്ലാവരിലും അധികാരം സ്ഥാപിച്ചു. നരസിംഹരൂപം ധരിച്ച് ദേവന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവനെ സംഹരിച്ചു.