അഗ്നിപുരാണമ്

നൈമിഷേ ഹരിമീജാനാ ഋഷയഃ ശൌനകാദയഃ । തീര്ഥയാത്രാപ്രസങ്ഗേന സ്വാഗതം സൂതമബ്രുവന്

നൈമിശാരണ്യത്തിൽ, ശൗനകനും മറ്റു ഋഷിമാരും തീർത്ഥയാത്രയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, സുതനെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് സംസാരിച്ചു.

ഋഷയ ഊചുഃ സൂത ത്വം പൂജിതോഽസ്മാഭിഃ സാരാത്സാരം വദസ്വ നഃ । യേന വിജ്ഞാനമാത്രേണസര്വ്വജ്ഞത്വം പ്രജായതേ

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു: സൂതാ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്; എല്ലാറ്റിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമായത് ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ, അതു മനസ്സിലാക്കിയാൽ എല്ലാം അറിയാവുന്നവനാകാം.

സൂത ഉവാച സാരാത്സാരോ ഹി ഭഗവാന് വിഷ്ണുഃ സര്ഗാദികൃദ്വിഭുഃ । ബ്രഹ്മാഹമസ്മി തം ജ്ഞാത്വാ സര്വ്വജ്ഞാത്വം പ്രജായതേ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാറ്റിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമായത് മഹാവിഷ്ണുവാണ്; സൃഷ്ടിക്കാരനായ ആ പരമേശ്വരനെ ബ്രഹ്മം എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനായി.

ദ്വേ ബ്രഹ്മണീ വേദിതവ്യേ ശബ്ദബ്രഹ്മ പരം ച യത്। ദ്വേ വിദ്യേ വേദിതവ്യേ ഹി ഇതി ചാഥര്വണീ ശ്രുതിഃ

രണ്ടു വിധത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മം അറിയേണ്ടതാണ്: ശബ്ദരൂപവും പരമമായതും. അഥർവണവേദം പറയുന്നത് പോലെ, രണ്ടുതരം വിജ്ഞാനവും അറിയേണ്ടതുണ്ട്.

അഹം ശുക്രശ്ച പൈലാദ്യാ ഗത്വാ വദരികാശ്രമമ് । വ്യാസം നത്വാ പൃഷ്ടവന്തഃ സോഽസ്മാന് സാരമഥാബ്രവീത്

ഞാനും ശുക്രനും പൈലനും മറ്റുള്ളവരും ബദരികാശ്രമത്തിൽ പോയി, വ്യാസനെ വന്ദിച്ച് ചോദിച്ചു; അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് അതിന്റെ സാരം പറഞ്ഞു.

വ്യാസ ഉവാച ശുകാദ്യൈഃ ശ്രൃണു സൂത ത്വം വശിഷ്ഠോ മാം യഥാഽബ്രവീത്। ബ്രഹ്മസാരം ഹി പൃച്ഛന്തം മുനിഭിശ്ച പരാത്പരമ്

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: സുതാ, ഞാൻ ശുകനും മറ്റുള്ളവരും ചേർന്ന് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പരമസാരം ചോദിച്ചപ്പോൾ, വസിഷ്ഠൻ എനിക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെ നീയും കേൾക്കൂ.

വസിഷ്ഠ ഉവാച ദ്വൈവിധ്യം ബ്രഹ്മാ വക്ഷ്യാമി ശ്രൃണു വ്യാസാഖിലാനുഗമ്। യഥാഽഗ്നിര്മാം പുരാ പ്രാഹ മുനിഭിര്ദൈവതൈഃ സഹ

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: വ്യാസാ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ രണ്ടുവിധം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; അഗ്നി, മുനിമാരോടും ദേവന്മാരോടും കൂടെ, എനിക്ക് മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ.

പുരാണം പരമാഗ്നേയം ബ്രഹ്മവിദ്യാക്ഷരം പരമ് । ഋഗ്വേദാദ്യപരം ബ്രഹ്മ സര്വദേവസുഖാവഹമ്

പരമമായ അഗ്നിപുരാണം ബ്രഹ്മവിദ്യയുടെ അക്ഷരമായ പരമജ്ഞാനമാണ്; മറ്റേ ബ്രഹ്മം ഋഗ്വേദാദികളാണ്, അവ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നു.

അഗ്നിനോക്തം പുരാണം യദാഗ്നേയം ബ്രഹ്മസമ്മിതമ് ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം ദിവ്യം പഠതാം ശ്രൃണ്വതാം നൃണാമ്

അഗ്നി പറഞ്ഞ അഗ്നിപുരാണം ബ്രഹ്മത്തോടു തുല്യമായതും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതുമാണ്; അതു വായിക്കുന്നവർക്കും കേൾക്കുന്നവർക്കും ദൈവികമായ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.

വസിഷ്ഠ ഉവാച സംസാരസാഗരോത്താരനാവം ബ്രഹ്മേശ്വരം വേദ। വിദ്യാസാരം യദ്വിദിത്വാ സര്വജ്ഞോ ജായതേ നരഃ

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മവും ഈശ്വരനും ആയ വേദം, ഈ Samsara സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള ഒരു വള്ളമാണ്; അതിന്റെ സാരം അറിഞ്ഞാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും.

അഗ്നിരുവാച വിഷ്ണുഃ കാലാഗ്നിരുദ്രോഽഹം വിദ്യാസാരം വദാമി തേ। വിദ്യാസാരം പുരാണം യത്സര്വം സര്വസ്യ കാരണമ്

അഗ്നി പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവും കാലനും അഗ്നിയും രുദ്രനും ഞാൻ തന്നെയാണ്; ഞാൻ നിന്നോട് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരമായ പുരാണം പറയും, അതാണ് എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്നത്.

സര്ഗസ്യ പ്രതിസര്ഗസ്യ വംശമന്വന്തരസ്യ ച। വംശാനുചരിതാദേശ്ച, മത്സ്യകൂര്മ്മാദിരൂപധൃക്

സൃഷ്ടിയും പ്രലയവും വംശാവലികളും മന്വന്തരങ്ങളും, വംശങ്ങളുടെ കഥകളും, മത്സ്യൻ, കൂർമ്മൻ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ദ്വേ വിദ്യേ ഭഗവാന് വിഷ്ണുഃ പരാ ചൈവാപരാ ച ഹ। ഋഗ്യജുഃ സാമാഥര്വാഖ്യാ വേദാങ്ഗാനി ച ഷഡ് ദ്വിജ

ഭഗവാൻ വിഷ്ണു രണ്ടുതരം വിജ്ഞാനമാണ്: പരവും അപരവും; ഋഗ്, യജുർ, സാമ, അഥർവവേദങ്ങൾ, ആറു വേദാംഗങ്ങൾ എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ശിക്ഷാ കല്പോ വ്യാകരണം നിരുക്തം ജ്യോതിഷാങ്ഗതിഃ। ഛന്ദോഽഭിധാനം മീമാംസാ ധര്മ്മശാസ്ത്രം പുരാണകമ്

ശിക്ഷ, കല്പം, വ്യാകരണം, നിരുക്തം, ജ്യോതിഷം, ഛന്ദസ്സു, നിഘണ്ടു, മീമാംസ, ധർമശാസ്ത്രം, പുരാണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ന്യായവൈദ്യകഗാന്ധര്വം ധനുര്വേദോഽര്ഥശാസ്ത്രകമ്। അപരേയം പരാ വിദ്യാ യയാ ബ്രഹ്മാഭിഗമ്യതേ

ന്യായം, വൈദ്യശാസ്ത്രം, ഗാന്ധർവവിദ്യ, ധനുര്‍വേദം, അർത്ഥശാസ്ത്രം ഇവ അപരവിദ്യയാണ്; ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കാവുന്നത് പരവിദ്യയാൽ മാത്രമാണ്.

യത്തദദൃശ്യയമഗ്രാഹ്യമഗോത്രചരണം ധ്രുവമ്। വിഷ്ണുനോക്തം യഥാ മഹ്യം ദേവേഭ്യോ ബ്രഹ്മണാ പുരാ

അദൃശ്യവും, ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും, വംശമോ വർഗ്ഗമോ ഇല്ലാത്തതും, ശാശ്വതവുമായത് — വിഷ്ണു എനിക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെയും, ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാർക്ക് പഴയകാലത്ത് പറഞ്ഞതുപോലെയും.

തഥാ തേ കഥയിഷ്യാമി ഹേതും മത്സ്യാദിരൂപിണമ്

അതുപോലെ, മത്സ്യൻ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടായി എന്ന കാരണവും ഞാൻ നിന്നോട് പറയും.

ഇത്യദിമഹാപുരാണേ ആഗ്നേയേ പ്രശ്നോ നാമ പ്രഥമോധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണങ്ങളിൽ ഒന്നായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ 'ചോദ്യം' എന്ന പേരിലുള്ള ആദ്യ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.

വസിഷ്ഠ ഉവാച മത്സ്യാദിരൂപിണം വിഷ്ണും ബ്രൂഹി സര്ഗാദികാരണമ് । പുരാണം ബ്രഹ്മ ചാഗ്നേയം യഥാ വിഷ്ണോഃ പുരാ ശ്രുതമ്

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: മീൻ മുതലായ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച വിഷ്ണുവിനെ കുറിച്ചും സൃഷ്ടി തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളെ കുറിച്ചും പറയൂ. ബ്രഹ്മാവേ, വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ അഗ്നിപുരാണം വിശദീകരിക്കൂ.

അഗ്നിരുവാച മത്സ്യാവതാരം വക്ഷ്യേഽഹം വസിഷ്ഠ ശ്രൃണു വൈ ഹരേഃ । അവതാരക്രിയാ ദുഷ്ടനഷ്ട്യൈ സത്പാലനായ ഹി

അഗ്നി പറഞ്ഞു: വസിഷ്ഠാ, ഞാൻ ഹരിയുടെ മീൻ അവതാരത്തെ വിശദീകരിക്കാം, നീ ശ്രദ്ധിക്കൂ. ദുഷ്ടരെ നശിപ്പിക്കാനും സജ്ജന്മാരെ രക്ഷിക്കാനുമാണ് അവതാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.

ആസീദതീതകല്പാന്തേ ബ്രാഹ്മോ നൈമിത്തികോ ലയഃ । സമുദ്രോപപ്ലുതാസ്തത്ര ലോകാ ഭൂരാദികാ മുനേ

മുനിയേ, കഴിഞ്ഞ കല്പത്തിന്റെ അവസാനം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇടയ്ക്കാല പ്രളയം സംഭവിച്ചു. അപ്പോൾ ഭൂലോകം മുതലായ ലോകങ്ങൾ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി.

മനുര്വൈവസ്വതസ്തേപേ തപോ വൈ ഭുക്തിമുക്തയേ। ഏകദാ കൃതമാലായാം കുര്വതോ ജലതര്പണമ്

വൈവസ്വതൻ എന്ന മനു ഭോഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനുമായി കഠിനതപം അനുഷ്ഠിച്ചു. ഒരിക്കൽ കൃതമാലാ നദിയിൽ ജലതർപ്പണം നടത്തുമ്പോൾ,

തസ്യാഞ്ചല്യുദകേ മത്സ്യഃ സ്വല്പ ഏകോഽഭ്യപദ്യത। ക്ഷേപ്തുകാമം ജലേ പ്രാഹ ന മാം ക്ഷിപ നരോത്തമ

അവന്റെ കൈയിലെ വെള്ളത്തിൽ ചെറിയൊരു മീൻ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതിനെ വെള്ളത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെറിയാൻ മനു ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ആ മീൻ പറഞ്ഞു: 'നരോത്തമാ, എന്നെ എറിയരുത്.'

ഗ്രാഹാദിഭ്യോ ഭയം മേഽദ്യതച്ഛ്രുത്വാ കലശേഽക്ഷിപത്। സ തു വൃദ്ധഃ പുനര്മത്സ്യഃ പ്രാഹ തം ദേഹി മേ ബൃഹത്

'ഗ്രാഹാദികൾ പോലുള്ള ജീവികളിൽ നിന്ന് ഇന്ന് എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്.' എന്നത് കേട്ട മനു അതിനെ ഒരു കലശത്തിൽ വെച്ചു. പക്ഷേ, ആ മീൻ വളർന്നു വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് വലിയ സ്ഥലമൊന്നു തരിക.'

സ്ഥാനമേതദ്വചഃ ശ്രുത്വാ രാജാഽഥോദഞ്ചനേഽക്ഷിപത്। തത്ര വൃദ്ധോഽബ്രവീദ് ഭൂപം പൃഥു ദേഹി പദം മനോ

ഇത് കേട്ട രാജാവ് അതിനെ മറ്റൊരു വെള്ളക്കലശത്തിൽ വെച്ചു. അവിടെ വളർന്ന മീൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എനിക്ക് വിശാലമായ സ്ഥലം തരിക.'

സരോവരേ പുനഃ ക്ഷിപ്തോ വവൃധേ തത്പ്രമാണവാന് । ഊചേ ദേഹി ബൃഹത് സ്ഥാനപ്രാക്ഷിപച്ചാമ്ബുധൌ തതഃ

പിന്നീട് അതിനെ ഒരു തടാകത്തിൽ വെച്ചപ്പോൾ, അതിന്റെ വലിപ്പം തടാകത്തോളം ആയി. പിന്നെയും 'വലിയ സ്ഥലം തരിക' എന്ന് പറഞ്ഞത് കൊണ്ട്, മനു അതിനെ സമുദ്രത്തിൽ വിട്ടു.

ലക്ഷയോജനവിസ്തീര്ണഃ ക്ഷണമാത്രേണ സോഽഭവത്। മത്സ്യം തമദ്‌ഭുതം ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതഃ പ്രാവ്രവീന്‌ മനുഃ

ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആ മീൻ ലക്ഷം യോജന വീതിയുള്ളതായിത്തീർന്നു. ആ അത്ഭുതകരമായ മീനെ കണ്ട മനു അതിശയത്തോടെ പറഞ്ഞു:

കോ ഭവാന്നനു വൈ വിഷ്ണുഃ നാരായണ നമോഽസ്തുതേ। മായയാ മോഹയസി മാം കിമര്ഥം ത്വം ജനാര്ദന

'നീ ആരാണ്? നിർബന്ധമായും നീ വിഷ്ണുവാണ്, നാരായണാ, ഞാൻ നിനക്കു വന്ദനം ചെയ്യുന്നു. ജനാർദ്ദനാ, നിന്റെ മായയാൽ എന്നെ എന്തിന് ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു?''

മനുനോക്തോഽബ്രവീന്മത്സ്യോ മനും വൈ പാലനേ രതമ്। അവതീര്ണോ ഭവായാസ്യ ജഗതോ ദുഷ്ടനഷ്ടയേ

മനുവിന്റെ ചോദ്യം കേട്ട്, മീൻ മനുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ, ദുഷ്ടരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.'