അഗ്നിപുരാണമ്

नैमिषे हरिमीजाना ऋषयः शौनकादयः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन स्वागतं सूतमब्रुवन्

നൈമിശാരണ്യത്തിൽ, ശൗനകനും മറ്റു ഋഷിമാരും തീർത്ഥയാത്രയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, സുതനെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് സംസാരിച്ചു.

ऋषय ऊचुः सूत त्वं पूजितोऽस्माभिः सारात्सारं वदस्व नः । येन विज्ञानमात्रेणसर्व्वज्ञत्वं प्रजायते

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു: സൂതാ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്; എല്ലാറ്റിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമായത് ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ, അതു മനസ്സിലാക്കിയാൽ എല്ലാം അറിയാവുന്നവനാകാം.

सूत उवाच सारात्सारो हि भगवान् विष्णुः सर्गादिकृद्विभुः । ब्रह्माहमस्मि तं ज्ञात्वा सर्व्वज्ञात्वं प्रजायते

സൂതൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാറ്റിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമായത് മഹാവിഷ്ണുവാണ്; സൃഷ്ടിക്കാരനായ ആ പരമേശ്വരനെ ബ്രഹ്മം എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനായി.

द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत्। द्वे विद्ये वेदितव्ये हि इति चाथर्वणी श्रुतिः

രണ്ടു വിധത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മം അറിയേണ്ടതാണ്: ശബ്ദരൂപവും പരമമായതും. അഥർവണവേദം പറയുന്നത് പോലെ, രണ്ടുതരം വിജ്ഞാനവും അറിയേണ്ടതുണ്ട്.

अहं शुक्रश्च पैलाद्या गत्वा वदरिकाश्रमम् । व्यासं नत्वा पृष्टवन्तः सोऽस्मान् सारमथाब्रवीत्

ഞാനും ശുക്രനും പൈലനും മറ്റുള്ളവരും ബദരികാശ്രമത്തിൽ പോയി, വ്യാസനെ വന്ദിച്ച് ചോദിച്ചു; അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് അതിന്റെ സാരം പറഞ്ഞു.

व्यास उवाच शुकाद्यैः श्रृणु सूत त्वं वशिष्ठो मां यथाऽब्रवीत्। ब्रह्मसारं हि पृच्छन्तं मुनिभिश्च परात्परम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: സുതാ, ഞാൻ ശുകനും മറ്റുള്ളവരും ചേർന്ന് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പരമസാരം ചോദിച്ചപ്പോൾ, വസിഷ്ഠൻ എനിക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെ നീയും കേൾക്കൂ.

वसिष्ठ उवाच द्वैविध्यं ब्रह्मा वक्ष्यामि श्रृणु व्यासाखिलानुगम्। यथाऽग्निर्मां पुरा प्राह मुनिभिर्दैवतैः सह

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: വ്യാസാ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ രണ്ടുവിധം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; അഗ്നി, മുനിമാരോടും ദേവന്മാരോടും കൂടെ, എനിക്ക് മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ.

पुराणं परमाग्नेयं ब्रह्मविद्याक्षरं परम् । ऋग्वेदाद्यपरं ब्रह्म सर्वदेवसुखावहम्

പരമമായ അഗ്നിപുരാണം ബ്രഹ്മവിദ്യയുടെ അക്ഷരമായ പരമജ്ഞാനമാണ്; മറ്റേ ബ്രഹ്മം ഋഗ്വേദാദികളാണ്, അവ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നു.

अग्निनोक्तं पुराणं यदाग्नेयं ब्रह्मसम्मितम् भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं पठतां श्रृण्वतां नृणाम्

അഗ്നി പറഞ്ഞ അഗ്നിപുരാണം ബ്രഹ്മത്തോടു തുല്യമായതും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതുമാണ്; അതു വായിക്കുന്നവർക്കും കേൾക്കുന്നവർക്കും ദൈവികമായ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.

वसिष्ठ उवाच संसारसागरोत्तारनावं ब्रह्मेश्वरं वेद। विद्यासारं यद्विदित्वा सर्वज्ञो जायते नरः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മവും ഈശ്വരനും ആയ വേദം, ഈ Samsara സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള ഒരു വള്ളമാണ്; അതിന്റെ സാരം അറിഞ്ഞാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും.

अग्निरुवाच विष्णुः कालाग्निरुद्रोऽहं विद्यासारं वदामि ते। विद्यासारं पुराणं यत्सर्वं सर्वस्य कारणम्

അഗ്നി പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവും കാലനും അഗ്നിയും രുദ്രനും ഞാൻ തന്നെയാണ്; ഞാൻ നിന്നോട് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരമായ പുരാണം പറയും, അതാണ് എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്നത്.

सर्गस्य प्रतिसर्गस्य वंशमन्वन्तरस्य च। वंशानुचरितादेश्च, मत्स्यकूर्म्मादिरूपधृक्

സൃഷ്ടിയും പ്രലയവും വംശാവലികളും മന്വന്തരങ്ങളും, വംശങ്ങളുടെ കഥകളും, മത്സ്യൻ, കൂർമ്മൻ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

द्वे विद्ये भगवान् विष्णुः परा चैवापरा च ह। ऋग्यजुः सामाथर्वाख्या वेदाङ्गानि च षड् द्विज

ഭഗവാൻ വിഷ്ണു രണ്ടുതരം വിജ്ഞാനമാണ്: പരവും അപരവും; ഋഗ്, യജുർ, സാമ, അഥർവവേദങ്ങൾ, ആറു വേദാംഗങ്ങൾ എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषाङ्गतिः। छन्दोऽभिधानं मीमांसा धर्म्मशास्त्रं पुराणकम्

ശിക്ഷ, കല്പം, വ്യാകരണം, നിരുക്തം, ജ്യോതിഷം, ഛന്ദസ്സു, നിഘണ്ടു, മീമാംസ, ധർമശാസ്ത്രം, പുരാണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

न्यायवैद्यकगान्धर्वं धनुर्वेदोऽर्थशास्त्रकम्। अपरेयं परा विद्या यया ब्रह्माभिगम्यते

ന്യായം, വൈദ്യശാസ്ത്രം, ഗാന്ധർവവിദ്യ, ധനുര്‍വേദം, അർത്ഥശാസ്ത്രം ഇവ അപരവിദ്യയാണ്; ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കാവുന്നത് പരവിദ്യയാൽ മാത്രമാണ്.

यत्तददृश्ययमग्राह्यमगोत्रचरणं ध्रुवम्। विष्णुनोक्तं यथा मह्यं देवेभ्यो ब्रह्मणा पुरा

അദൃശ്യവും, ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും, വംശമോ വർഗ്ഗമോ ഇല്ലാത്തതും, ശാശ്വതവുമായത് — വിഷ്ണു എനിക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെയും, ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാർക്ക് പഴയകാലത്ത് പറഞ്ഞതുപോലെയും.

तथा ते कथयिष्यामि हेतुं मत्स्यादिरूपिणम्

അതുപോലെ, മത്സ്യൻ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടായി എന്ന കാരണവും ഞാൻ നിന്നോട് പറയും.

इत्यदिमहापुराणे आग्नेये प्रश्नो नाम प्रथमोध्यायः

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണങ്ങളിൽ ഒന്നായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ 'ചോദ്യം' എന്ന പേരിലുള്ള ആദ്യ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.

वसिष्ठ उवाच मत्स्यादिरूपिणं विष्णुं ब्रूहि सर्गादिकारणम् । पुराणं ब्रह्म चाग्नेयं यथा विष्णोः पुरा श्रुतम्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: മീൻ മുതലായ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച വിഷ്ണുവിനെ കുറിച്ചും സൃഷ്ടി തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളെ കുറിച്ചും പറയൂ. ബ്രഹ്മാവേ, വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ അഗ്നിപുരാണം വിശദീകരിക്കൂ.

अग्निरुवाच मत्स्यावतारं वक्ष्येऽहं वसिष्ठ श्रृणु वै हरेः । अवतारक्रिया दुष्टनष्ट्यै सत्पालनाय हि

അഗ്നി പറഞ്ഞു: വസിഷ്ഠാ, ഞാൻ ഹരിയുടെ മീൻ അവതാരത്തെ വിശദീകരിക്കാം, നീ ശ്രദ്ധിക്കൂ. ദുഷ്ടരെ നശിപ്പിക്കാനും സജ്ജന്മാരെ രക്ഷിക്കാനുമാണ് അവതാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.

आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लयः । समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादिका मुने

മുനിയേ, കഴിഞ്ഞ കല്പത്തിന്റെ അവസാനം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇടയ്ക്കാല പ്രളയം സംഭവിച്ചു. അപ്പോൾ ഭൂലോകം മുതലായ ലോകങ്ങൾ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി.

मनुर्वैवस्वतस्तेपे तपो वै भुक्तिमुक्तये। एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणम्

വൈവസ്വതൻ എന്ന മനു ഭോഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനുമായി കഠിനതപം അനുഷ്ഠിച്ചു. ഒരിക്കൽ കൃതമാലാ നദിയിൽ ജലതർപ്പണം നടത്തുമ്പോൾ,

तस्याञ्चल्युदके मत्स्यः स्वल्प एकोऽभ्यपद्यत। क्षेप्तुकामं जले प्राह न मां क्षिप नरोत्तम

അവന്റെ കൈയിലെ വെള്ളത്തിൽ ചെറിയൊരു മീൻ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതിനെ വെള്ളത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെറിയാൻ മനു ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ആ മീൻ പറഞ്ഞു: 'നരോത്തമാ, എന്നെ എറിയരുത്.'

ग्राहादिभ्यो भयं मेऽद्यतच्छ्रुत्वा कलशेऽक्षिपत्। स तु वृद्धः पुनर्मत्स्यः प्राह तं देहि मे बृहत्

'ഗ്രാഹാദികൾ പോലുള്ള ജീവികളിൽ നിന്ന് ഇന്ന് എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്.' എന്നത് കേട്ട മനു അതിനെ ഒരു കലശത്തിൽ വെച്ചു. പക്ഷേ, ആ മീൻ വളർന്നു വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് വലിയ സ്ഥലമൊന്നു തരിക.'

स्थानमेतद्वचः श्रुत्वा राजाऽथोदञ्चनेऽक्षिपत्। तत्र वृद्धोऽब्रवीद् भूपं पृथु देहि पदं मनो

ഇത് കേട്ട രാജാവ് അതിനെ മറ്റൊരു വെള്ളക്കലശത്തിൽ വെച്ചു. അവിടെ വളർന്ന മീൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എനിക്ക് വിശാലമായ സ്ഥലം തരിക.'

सरोवरे पुनः क्षिप्तो ववृधे तत्प्रमाणवान् । ऊचे देहि बृहत् स्थानप्राक्षिपच्चाम्बुधौ ततः

പിന്നീട് അതിനെ ഒരു തടാകത്തിൽ വെച്ചപ്പോൾ, അതിന്റെ വലിപ്പം തടാകത്തോളം ആയി. പിന്നെയും 'വലിയ സ്ഥലം തരിക' എന്ന് പറഞ്ഞത് കൊണ്ട്, മനു അതിനെ സമുദ്രത്തിൽ വിട്ടു.

लक्षयोजनविस्तीर्णः क्षणमात्रेण सोऽभवत्। मत्स्यं तमद्‌भुतं दृष्ट्वा विस्मितः प्राव्रवीन्‌ मनुः

ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആ മീൻ ലക്ഷം യോജന വീതിയുള്ളതായിത്തീർന്നു. ആ അത്ഭുതകരമായ മീനെ കണ്ട മനു അതിശയത്തോടെ പറഞ്ഞു:

को भवान्ननु वै विष्णुः नारायण नमोऽस्तुते। मायया मोहयसि मां किमर्थं त्वं जनार्दन

'നീ ആരാണ്? നിർബന്ധമായും നീ വിഷ്ണുവാണ്, നാരായണാ, ഞാൻ നിനക്കു വന്ദനം ചെയ്യുന്നു. ജനാർദ്ദനാ, നിന്റെ മായയാൽ എന്നെ എന്തിന് ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു?''

मनुनोक्तोऽब्रवीन्मत्स्यो मनुं वै पालने रतम्। अवतीर्णो भवायास्य जगतो दुष्टनष्टये

മനുവിന്റെ ചോദ്യം കേട്ട്, മീൻ മനുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ, ദുഷ്ടരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.'