അഗ്നിപുരാണമ്

ശില്പശാസ്ത്രത്തിലെ ദിവ്യരൂപങ്ങളുടെ നിർമാണം വിശദീകരിക്കുന്നതോടെ ഈ കഥ ആരംഭിക്കുന്നു. ദേവതാരൂപത്തിന്റെ കഴുത്ത് ഒരു കലയ്ക്ക് അരയോളം നീളത്തോടെയും, അതിന്റെ വീതിയിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതായിരിക്കണം. കണ്ണുകൾ, ഉരുവുകൾ, മുട്ടുകൾ, പീഠം എന്നിവയുടെ വീതി പ്രത്യേകം നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. കാൽമുട്ടുകളുടെ പുറം, അര, കെട്ട് എന്നിവയും ശരിയായ രീതിയിൽ ക്രമീകരിക്കേണ്ടതാണ്. വിരൽ ഏഴു ഭാഗങ്ങളായി വേണം, അതിന്റെ നീളം കുറയ്ക്കേണ്ടത് സ്പാനിൽ. ഒരു കണ്ണ് ഇല്ലാത്തിടത്ത്, ഉരുവുകൾ, മുട്ടുകൾ, അര എന്നിവയും അതുപോലെ നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ നടുവു ഭാഗങ്ങൾ ഉരുണ്ടതും, ദൃഢമായതും, ദ്വയസ്തനങ്ങൾ പുഷ്ടമായതും ആകണം. ഓരോസ്തനവും കൈയിലൊന്നിന്റെ വലിപ്പം, അരം അർദ്ധയൂണിറ്റിൽനിന്ന് കുറച്ച് കൂടുതലാണ്. ശേഷിക്കുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ മുൻപോലെയാണ്; വലതുകൈയിൽ ഒരു താമരയുണ്ട്. ഇടതുകൈയിൽ ബില്വഫലം, ഇരുകൈകളിലും പുണ്യമായി യക്ഷപുഛം കൈവശം വഹിക്കുന്നു; നീളം കൂടിയ മൂക്ക്, ഭാരമുള്ള ചുണ്ടുകൾ, ചക്രം ചിഹ്നമുള്ള അംഗങ്ങൾ—ഇവയാണ് ഈ ദിവ്യരൂപത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ. ഇതിന്റെ ശേഷം, ഭഗവാൻ തന്റെ വചനങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: ശാലഗ്രാമം മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന രൂപങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. വാസുദേവൻ കൽമണിയിൽ ഇരുണ്ടതും, രണ്ട് ചക്രങ്ങളോടും ഉണ്ട്. സങ്കർഷണൻ, രണ്ട് ചക്രങ്ങളോടും, ഉത്തമനും ചുവപ്പും; പ്രദ്യുമ്നൻ സൂക്ഷ്മചക്രവും, അനേക രന്ധ്രങ്ങളും, നീലയും ദീർഘവുമാണ്. പീതനിർവൃദ്ധൻ, താമരചിഹ്നം, വൃത്താകൃതിയും രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് വരികളും; കൃഷ്ണനാരായണൻ, നാഭിയിൽ ഉയർന്നതും, കുഴിയോടും ദീർഘവുമാണ്. പരമേഷ്ഠി, താമരചക്രചിഹ്നം, പുറംഭാഗത്ത് ഒരു കുഴി, ഒരു ബിന്ദു; വിഷ്ണു, ഇരുണ്ടതും, ദൃഢചക്രവും, നടുവിൽ ഗദാകൃതിയിലുള്ള വരിയും ഉണ്ട്. നരസിംഹൻ, കശ്മല നിറം, ദൃഢചക്രവും അഞ്ച് ബിന്ദുവുകളും; വരാഹൻ, കുന്തചിഹ്നം, ചക്രങ്ങൾ അസമമായാൽ അശുഭം. നീലക്കല്ല് പോലെയുള്ളതും, ദൃഢവും, മൂന്ന് വരികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ശുഭമായതും; കൂർമ്മൻ, പുറംഭാഗം ഉയർന്നതും, ചുഴിയോടും, ഇരുണ്ടതും. ഹയഗ്രീവൻ, അങ്കുഷചിഹ്നം, നീല നിറം, ബിന്ദുവുകൾ; വൈകുന്ഠൻ, ഒരു ചക്രം, താമരപോലും, രത്നപോലും, വാൽവരിയോടും. മത്സ്യൻ, ദീർഘവും, മൂന്ന് ബിന്ദുവുകളും, ഗ്ലാസ് നിറം; ശ്യാമത്രിവിക്രമൻ, വലതുഭാഗം വരിയും, വൃത്താകൃതിയും. വാമനൻ, വൃത്തവും, വളരെ ചെറുതും, നീലയും, ബിന്ദുവുകളും; ശ്യാമത്രിവിക്രമൻ, വലതുഭാഗം വരിയും, ഇടതുഭാഗം ബിന്ദുവും. അനന്തൻ, പാമ്പിന്റെ ചുരുളാകൃതിയിലും, അനേക ചിഹ്നങ്ങളോടും, അനേക രൂപങ്ങളോടും; ദാമോദരൻ, ദൃഢവും, നടുവിൽ ചക്രവും, പ്രവേശനത്തിൽ സൂക്ഷ്മബിന്ദുവും. സുദർശനൻ, ഒരു ചക്രം; ലക്ഷ്മീനാരായണൻ, രണ്ട് ചക്രങ്ങൾ; ചിത്രക്ര, അച്യുതൻ, ദേവൻ, മൂന്ന് ചക്രങ്ങളോ, അല്ലെങ്കിൽ ത്രിവിക്രമൻ. ജനാർദനൻ, നാല് ചക്രങ്ങൾ; വാസുദേവൻ, അഞ്ച്; പ്രദ്യുമ്നൻ, ആറു ചക്രങ്ങൾ; സങ്കർഷണൻ, ഏഴ്. പുരുഷോത്തമൻ, എട്ട് ചക്രങ്ങൾ; നവവ്യൂഹം, ഒമ്പത്; ദശാവതാരം, പത്ത്; അനിരുദ്ധൻ, പത്തൊന്ന്. പന്ത്രണ്ടു ചക്രങ്ങളോടുള്ള പന്ത്രണ്ടു രൂപം; അതിനുമുകളിൽ അനന്തൻ. ശാലഗ്രാമം മുതൽ ചക്രചിഹ്നങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ പൂജകളുടെ വിജയം ഞാൻ നൽകുന്നു, ഭഗവാൻ പറയുന്നു. ഹരിയുടെ പൂജ മൂന്ന് വിധം—കാമപൂജ, നിഷ്കാമപൂജ, മിശ്രപൂജ. മത്സ്യാവതാരമുൾപ്പെടെ അഞ്ചിൽ, പൂജ കാമത്തിനോ ഇരട്ടതിലോ; വരാഹം, നരസിംഹം, വാമനം—മോക്ഷത്തിനായി. ഇനി, ചക്രം ആരംഭിച്ച് മൂന്ന് രൂപങ്ങളുടെ പൂജയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ: ഉന്നതപൂജ ഫലരഹിതം, താഴ്ന്നത് ഫലപ്രദം. നടുവിലെ പൂജ, പ്രതിമാപൂജ, ചക്രം, താമരം, ചതുരം എന്നിവയിൽ; പ്രണവം ഹൃദയത്തിൽ, ആറു അംഗങ്ങൾ കൈയും ശരീരവും. ചക്രത്തിന് പുറത്തു മൂന്ന് മുദ്രകൾ നിർമിച്ച ശേഷം, ആദ്യം ഗുരുവിനെ പൂജിക്കണം; കിഴക്കുഭാഗത്ത് വായു, ദക്ഷിണപശ്ചാത്ത് സൃഷ്ടാവിനെ. ക്രമത്തിൽ, ക്രമീകരിക്കുന്നവനും, പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും, ദക്ഷിണം, വടക്കുപശ്ചാത്ത് നീക്കം ചെയ്യുന്നവനും; വിഷ്വക്സേനൻ വടക്കുകിഴക്കിൽ, കൃഷിഭാഗം തെക്കുകിഴക്കിൽ. ഋഗ്‌വേദം തുടങ്ങിയവ കിഴക്കിൽ, ഭൂമി അനന്തം വരെ അടിസ്ഥാനം; ആസനം, താമരം, അർക്കം, വന്ദ്രം, വഹ്വ്യ എന്ന മൂന്ന് വൃത്തങ്ങൾ. പന്ത്രണ്ടു ചക്രങ്ങളുള്ള ആസനത്തിൽ ശിലയെ വെച്ച്, വ്യത്യസ്തമായും ഏകതയിലും, സ്വമന്ത്രത്തിൽ, ക്രമത്തിൽ പൂജിക്കണം. കിഴക്കിൽ വേദങ്ങളും ഗായത്രിയും, ജിതയും തുടങ്ങിയവയുമായി, പ്രണവം കൊണ്ട് അഞ്ചു പൂജയും, മൂന്ന് മുദ്രകളും കാണിക്കണം. വിഷ്വക്സേനൻ, ചക്രം, കൃഷിഭാഗം മുദ്രകൾ; ശാലഗ്രാമത്തിന്റെ ആദ്യ പൂജ ഫലരഹിതം. പതിനാറു ചക്രങ്ങളുള്ള വൃത്തം, താമരയും വരക്കണം; ആദ്യം ഗുരുവിനും മറ്റു ദേവന്മാർക്കും ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം. കിഴക്കും വടക്കുകിഴക്കും വില്ലും അമ്പും, ആസനം, വേദങ്ങൾ; പന്ത്രണ്ടു ചക്രങ്ങളുള്ള ശില, മൂന്നാം പൂജ കേൾക്കൂ. എട്ടു ചക്രങ്ങളുള്ള താമര വരച്ച്, ഗുരുവിനും മറ്റുള്ളവർക്കും മുൻപോലെ പൂജ; എട്ടു ചക്രങ്ങളുള്ള ആസനം നൽകി, ശിലയെ അതുപോലെ വെക്കണം. അതോടെ, പത്തു വിധത്തിൽ പൂജയും, ഗായത്രിയും ജിതയും ഉപയോഗിച്ച്. ഇതിന്റെ ശേഷം, ഭഗവാൻ വീണ്ടും വചനങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: ഓം. രൂപം കേശവൻ, താമര, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ വഹിക്കുന്നു; നാരായണൻ, ശംഖം, താമരം, ഗദ, ചക്രം വലതുവശത്തും. തുടർന്ന്, ഗദധരൻ മാധവൻ, ശംഖം, താമരം വഹിക്കുന്ന ദൈവം—അവനിൽ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; ഗോവിന്ദൻ, ശക്തൻ, ചക്രം, ഗദ, താമരം, ശംഖം. മോക്ഷം നൽകുന്ന ശ്രീഗദി, പത്മി, ശംഖി, വിഷ്ണു, ചക്രധാരി; മധുസൂദനൻ, ശംഖം, ചക്രം, താമരം, ഗദ. ഭക്തിയോടെ, ത്രിവിക്രമൻ, പത്മഗദി, ചക്രി, ശംഖി; വാമനൻ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, താമരം—എന്നെ എപ്പോഴും കാക്കട്ടെ. മാർഗം നൽകുന്ന ശ്രീധരൻ, പത്മി, ചക്രശാർങി, ശംഖി. പത്മനാഭൻ, വരദൻ, ശംഖം, താമരം, ചക്രം, ഗദ വഹിക്കുന്നു; ദാമോദരൻ, താമരം, ശംഖം, ഗദ, ചക്രം—അവനിൽ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഗദം, ശംഖം, ചക്രം വഹിക്കുന്ന വാസുദേവൻ ലോകം നിലനിർത്തുന്നു; സങ്കർഷണൻ, ഗദ, ശംഖം, താമരം, ചക്രം—നിങ്ങളെ കാക്കട്ടെ. ഈ ദിവ്യരൂപങ്ങൾ, അവയുടെ രൂപലക്ഷണങ്ങൾ, അവതാരങ്ങളായ ശാലഗ്രാമങ്ങൾ, പൂജാവിധികൾ, ഭഗവാന്റെ വചനങ്ങൾ—ഇവയിലൂടെ ഭക്തർക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭ്യമാകും.