ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇപ്പൊഴിതു് വിഗ്രഹപീഠത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം. പ്രതിമയുടെ നീളത്തിനും തുല്യമായിരിക്കും പീഠത്തിന്റെ നീളം; അതിന്റെ ഉയരം പ്രതിമയുടെ പാതിയാകണം, വീതി നാലോ അറുപതോ അളവാകണം. താഴെയും മുകളിലെയും രണ്ടു വരികൾ ഒഴിവാക്കി, ഉള്ളഭാഗം ഇരുവശത്തും ചുറ്റും സൂക്ഷ്മമായി സുതാര്യമാക്കണം. മുകളിലെയും അഗ്നികൂടത്തിന്റെ താഴെയും രണ്ടു വരികൾ വിട്ട്, ഉള്ളഭാഗം സമമായി ഇരുവശത്തും നന്നായി സുതാര്യമാക്കണം. അവ രണ്ടിന്റെ നടുവിൽ നാലു ഭാഗങ്ങൾ സുതാര്യമാക്കണം; മുകളിലെ രണ്ടു വരികൾ നാലായി വിഭജിച്ച്, ജ്ഞാനികൾ അതനുസരിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകണം. ഉരിയം ഒരു ഭാഗം കൊണ്ടിരിക്കണം, അതിന്റെ അകത്തളത്തിൽ അളവിന്റെ പാതി മാത്രം; ഓരോ ഭാഗവും വിട്ട്, ഇരുവശവും തുല്യമായി നിർമിക്കണം. പുറത്ത് ഒരു അടി അളവ് നൽകണം; ഭാഗത്തിന്റെ മുൻവശത്ത്, മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളായി വെള്ളം പുറത്തേക്കുള്ള ദ്വാരം ഒരുക്കണം. ഈ ഭാഗ്യപീഠം വിവിധ രീതികളിൽ നിർമ്മിക്കാം; ദേവി ലക്ഷ്മിക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ഇത് എട്ടു താള അളവിൽ നിർമ്മിക്കണം. വില്പ്പനയുടെ അങ്കങ്ങൾ കുറിച്ച്: കണികൾ നേരിയ നീളത്തിൽ ഉണ്ടാകണം, മൂക്ക് ചെറുതായിരിക്കണം, മുഖം മുകളിൽ വട്ടംകൂടിയതായിരിക്കണം, ചുരുണ്ടതോ ചിതറായതോ ആയ ദ്വാരങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം. കണ്ണുകൾ നീണ്ടതായിരിക്കണം, മൂന്നു യവം അളവിൽ; വീതി അതിന്റെ പാതിയായിരിക്കണം. ചെവി ഘടിപ്പിക്കൽ വലിയതായിരിക്കണം, താടിയോടു തുല്യമായി; രണ്ടു അധരങ്ങൾ വളഞ്ഞതും കൃത്രിമത്വമില്ലാത്തതുമാകണം. കഴുത്ത് ഒന്ന് കാൽ കല അളവിൽ, അതിന്റെ വീതിയോടു ഭുഷിതമായിരിക്കണം; കണ്ണുകൾ ഒഴികെ, തൈകൾ, മുട്ടുകൾ, പീഠം എന്നിവ വീതിയോടു നിർമിക്കണം. കാൽക്കുത്ത്, സന്ധികൾ, അര എന്നിവ യുക്തമായി ക്രമീകരിക്കണം; വിരലുകൾ ഏഴ് ഭാഗം അളവിൽ, ദൈർഘ്യം വിരൽവിരൽ അളവിൽ കുറയ്ക്കണം. ഒരു കണ്ണ് ഇല്ലാത്തിടത്ത്, തൈകൾ, മുട്ടുകൾ, അര എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; നടുവിന്റെ ഇരുവശം വട്ടംകൂടിയതും, ദൃഢമായതും, മുള്ളുകൾ പൂർണ്ണമായതുമാകണം. മുള്ളുകൾ ഓരോന്നും കൈയടിപോലുള്ള അളവിൽ; അര പകുതിയിലധികം അളവിൽ; ശേഷിക്കുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ മുമ്പുപോലെ തന്നെയാണ്, വലത് കൈയിൽ ഒരു താമരയുണ്ട്. ഇടതുകൈയിൽ ബില്വഫലം, ഇരുവശത്തും യക്ഷപുഛം കൈയിൽ; നീളംകൂടിയ മൂക്ക്, ഭാരംകൂടിയ താടി, ചക്രമുദ്രയുള്ള അവയവങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ പറയുന്നു. ശാലഗ്രാമ മുതലായ രൂപങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; അവ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു. വാസുദേവൻ കല്ലിൽ ഉറപ്പുള്ളവൻ, പ്രവേശനത്തിൽ കറുത്ത നിറം, രണ്ടു ചക്രങ്ങൾ. ശങ്കർഷണം രണ്ടു ചക്രങ്ങളോടെ, ഉത്തമനും ചുവപ്പും; പ്രദ്യുമ്നൻ സൂക്ഷ്മചക്രം, പല ദ്വാരങ്ങളോടും, നീലയും നീളമുള്ളതും. പീതനിർമ്മിതൻ നിരുദ്ധൻ, താമരയുള്ളതും വൃത്തരൂപവും രണ്ടു മൂന്നു രേഖകളുമുണ്ട്; കൃഷ്ണനാരായണൻ നാഭിയിൽ ഉയർത്തിയതും, കുഴിയും നീണ്ടതും. പരമേഷ്ഠി താമരചക്രമുദ്രയുള്ളതും, പിന്നിൽ ദ്വാരവും, പുള്ളിയും; വിഷ്ണു കറുത്തതും ദൃഢചക്രവും, നടുവിൽ ഗദാരൂപ രേഖയും. നരസിംഹൻ കപിലവണ്ണനും ദൃഢചക്രവും അഞ്ചു പുള്ളികളുമുണ്ട്; വരാഹൻ കുന്തമുദ്രയുള്ളവൻ, ചക്രങ്ങൾ അസമമെങ്കിൽ ദോഷം. നീലവണ്ണം, ദൃഢം, മൂന്നു രേഖകളാൽ അലങ്കൃതം—ഇത് ശുഭമാകുന്നു; കൂർമ്മൻ പിന്നിൽ ഉയർത്തിയതും, ചക്രചിഹ്നവും, കറുത്തതും. ഹയഗ്രീവൻ അങ്കുശമുദ്രയുള്ളവൻ, നീലയും പുള്ളികളുമുണ്ട്; വൈകുണ്ഠൻ ഒരു ചക്രം, താമരപോലും രത്നപോലും, വാലിന്റെ രേഖയുമുണ്ട്. മത്സ്യൻ നീളമുള്ളതും മൂന്നു പുള്ളികളുമുള്ളതും, കാഞ്ചനവർണത്തിൽ നിറഞ്ഞതും; ശ്യാമത്രിവിക്രമൻ വലതുവശം രേഖയും വൃത്താകൃതിയും. വാമനൻ വൃത്താകൃതിയും വളരെ ചെറുതും, നീലയും പുള്ളികളുമുണ്ട്; ശ്യാമത്രിവിക്രമൻ വലത് രേഖയും ഇടത് പുള്ളിയും. അനന്തൻ പാമ്പുപിണറായി രൂപവും, അനേകം ചിഹ്നങ്ങളും ഭേദങ്ങളുമുണ്ട്; ദാമോദരൻ ദൃഢവും നടുവിൽ ചക്രവും പ്രവേശനത്തിൽ സൂക്ഷ്മപുള്ളിയും. സുധർശനൻ ഒരു ചക്രം; ലക്ഷ്മീനാരായണൻ രണ്ടെണ്ണം; ചിത്രക്രൻ അച്യുതൻ ദേവനും മൂന്നു ചക്രങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ ത്രിവിക്രമൻ. ജനാർദ്ദനൻ നാലു ചക്രം; വാസുദേവൻ അഞ്ച്; പ്രദ്യുമ്നൻ ആറു ചക്രം; ശങ്കർഷണം ഏഴു. പുരുഷോത്തമൻ എട്ടു ചക്രം; നവവ്യൂഹം ഒൻപത്; ദശാവതാരം പത്ത്; അനിരുദ്ധൻ പതിനൊന്ന്. പന്ത്രണ്ടു ചക്രങ്ങൾ ഉള്ളത് ദ്വാദശരൂപം; അതിനുമുകളിൽ അനന്തൻ ഈ വിധം വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവാൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ശാലഗ്രാമ മുതലായ ചക്രചിഹ്നമുള്ള പാറകളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന പൂജകളുടെ സിദ്ധി ഞാൻ നല്കുന്നു; ഹരിയുടെ പൂജ മൂന്ന് വിധമാണ്—കാമ്യ, നിഷ്കാമ്യ, മിശ്രം. മത്സ്യാദി അഞ്ചിൽ, പൂജ കാമ്യയോ ഇരട്ടയോ; വരാഹ, നരസിംഹ, വാമന മുതലായവയിൽ മോക്ഷാർത്ഥമാണ്. ഇപ്പോൾ ചക്രം മുതലായ മൂന്ന് ശാലഗ്രാമങ്ങളിൽ പൂജയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ: പരമോന്നത പൂജ ഫലരഹിതം, ഏറ്റവും താഴെയുള്ളത് ഫലപ്രദം. മധ്യപൂജ രൂപപൂജയാണ്, ചക്രം, താമര, ചതുരം എന്നിവയിൽ; ഹൃദയത്തിൽ പ്രണവവും, കൈകളിലും ശരീരത്തിലും ആറു അംഗങ്ങളും സ്ഥാപിച്ച്. ചക്രത്തിന് പുറത്ത് മൂന്നു മുദ്രകൾ ചെയ്ത ശേഷം, ആദ്യം ഗുരുവിനെ പൂജിക്കണം; കിഴക്കേ ദിക്കിൽ വായു വിഭാഗം, ദക്ഷിണപശ്ചിമത്തിൽ സ്രഷ്ടാവിനെ. സംയോജകനെയും കർമ്മനിര്വാഹകനെയും, ദക്ഷിണത്തിലും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിലും ദോഷനാശകനെയും; ഈശാന്യത്തിൽ വിഷ്വക്സേനനെയും, അഗ്നികോണത്തിൽ ക്ഷേത്രപാലകനെയും. ഋഗ്വേദാദികൾ കിഴക്കേ ദിക്കിൽ, അനന്തം വരെ ഭൂമി അധിഷ്ഠാനമായി; പീഠം, താമര, അർക്ക, വന്ദ്ര, വഹ്വ്യ എന്ന മൂന്നു വൃത്തങ്ങൾ. പന്ത്രണ്ടു അടി spokes ഉള്ള പീഠത്തിൽ ശാലഗ്രാമം സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം; വേർതിരിച്ച് യോജിപ്പിച്ച്, സ്വയം ബീജമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, ക്രമത്തിൽ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് കിഴക്കേ ദിക്കിൽ ആരംഭിച്ച്, വേദങ്ങളും ഗായത്രിയുമായി, ജിതാദിയുമായി, പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച് അഞ്ചു ദേവതകളെയും, മൂന്നു മുദ്രകളും കാണിക്കണം. വിഷ്വക്സേനനും ചക്രവും ക്ഷേത്രപാലകനും മുദ്രകൾ കാണിക്കണം; ആദ്യ ശാലഗ്രാമപൂജ ഫലരഹിതം എന്നു പറയുന്നു. മുമ്പുപോലെ, പതിനാറു spokes ഉള്ള വൃത്തത്തിൽ താമര വരച്ച്, ആദ്യം ഗുരുവിനെയും മറ്റുള്ളവരെയും ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, Asi (വാൾ) എന്നിവയോടെ പൂജിക്കണം. ഇങ്ങനെ, ഭഗവാൻ പീഠത്തിന്റെ നിർമാണം മുതൽ ശാലഗ്രാമരൂപങ്ങളുടെ വിവേചനം, അവയുടെ പൂജാവിധികൾ എന്നിവയൊക്കെയും വിശദമായി ദയാപൂർവ്വം പറഞ്ഞു.