അഗ്നിപുരാണമ്

വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം ഉണ്ടാക്കാനുള്ള ശില്പ നിർമാണത്തിന്റെ പ്രക്രിയയെ കുറിച്ച് അഗ്നിപുരാണത്തിലെ ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ സുതാര്യമായ രീതിയിൽ വിവരിക്കുന്നു. ആദ്യം, ഉപകരണത്തെ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതീകമായി സമർപ്പിക്കണം; അതിന്റെ മുൻഭാഗം, പിൻഭാഗം, മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ കാണിച്ച്, ആചാരപരമായ രീതിയിൽ Artisan (ശില്പി) ആക്സും പിടിച്ച്, ആ ശിലയെ നാലു ഭാഗങ്ങളായി രൂപപ്പെടുത്തുകയും വേണം. പിന്നീട്, ആ ശിലയെ പീഠത്തിനായി കുറച്ച് താഴ്ന്നതാക്കി രൂപപ്പെടുത്തണം. അതിനെ ഒരു രഥത്തിൽ വച്ച്, വസ്ത്രം കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് ശില്പിയുടെ ശാലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം. അവിടെ, ശിലയെ പൂജിച്ച ശേഷം, ശില്പി പ്രതിമ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കണം. ശ്രീഭഗവാൻ പറയുന്നു: വാസുദേവനും മറ്റ് ദേവതകളുടെയും പ്രതിമകളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇവയെ കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി സ്ഥാപിക്കണം. പ്രതിഷ്ഠയും പൂജയും ബലിയും നൽകി, മധ്യത്തിൽ ഒരു തന്തി (ത്രെഡ്) വരയ്ക്കണം. ശില്പി അതിനെ ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, ഒമ്പതാം ഭാഗത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം. ശിലയിൽ, ഒരു ചട്ടം ഉപയോഗിച്ചുള്ള അളവ് ഒരു വിരൽ വീതിയാണെന്ന് പറയുന്നു; രണ്ട് വിരൽ വീതിയുള്ള ഗോളത്തെ 'കാലനെത്ര' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഒരു ഭാഗം മൂന്നു ആയി വിഭജിച്ച്, പാദത്തിന്റെ (ഹീലിന്റെ) ഭാഗം രൂപപ്പെടുത്തണം; അതുപോലെ, ഒരു ഭാഗം മുട്ടിനും, ഒരു ഭാഗം കഴുത്തിനും. മുടി (കിരീടം) ഒരു താല (കൈspan) നീളം; മുഖവും അതുപോലെയാണ്. കഴുത്ത് ഒരു താല, ഹൃദയവും ഒരു താല. നാഭിയിൽ നിന്ന് ഗുഹ്യഭാഗം വരെ ഒരു താല; തൊണ്ടകൾ രണ്ട് താല; കാലുകൾ രണ്ട് താല; അളവുകൾ ശ്രദ്ധിക്കണം. പാദത്തിൽ രണ്ട് തന്തി, കാൽമദ്ധ്യത്തിൽ മറ്റൊന്ന്; മുട്ടിൽ രണ്ട് തന്തി, തൊണ്ടമദ്ധ്യത്തിൽ മറ്റൊന്ന്. ഗുഹ്യഭാഗത്ത് മറ്റൊരു തന്തി, കമർത്ത് മറ്റൊന്ന്; കടിപട്ട (girdle) ശരിയായി കെട്ടാൻ, നാഭിയിൽ മറ്റൊന്ന്. ഹൃദയത്തിൽ ഒരു തന്തി, കഴുത്തിൽ രണ്ട് തന്തി; നെറ്റിയിൽ മറ്റൊന്ന്, തലമുടിയിൽ മറ്റൊന്ന്. കിരീടം മുകളിൽ ഒരു തന്തി; മുകളിലേക്ക് ഏഴു തന്തികൾ നൽകണം, കമലജനനായോനെ. മൂന്ന് കായം (armpit) ഇടയിലൂടെ, ആറ് തന്തികൾ; മദ്ധ്യത്തിലെ തന്തി ഒഴിവാക്കി, മറ്റു തന്തികൾ നൽകണം. നെറ്റി, മൂക്ക്, വായ് നാല് വിരൽ നീളം; കഴുത്തും ചെവിയും അതേ നീളം. ചുണ്ടിന് രണ്ട് വിരൽ വീതി, താടിയും അതേ വീതിയാണു; നെറ്റി എട്ട് വിരൽ വീതിയാണു. കമ്പം (temple) രണ്ട് വിരൽ വീതിയുള്ളതും, അടയാളങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതും; ചെവി-കണ്ണ് ഇടയിൽ നാല് വിരൽ. ചെവി രണ്ട് വിരൽ വീതിയുള്ളത്, പുറംപകുതി അഞ്ചു; ചെവി തുറവ്, ഭ്രൂതന്തി അളവിൽ. കുത്തിയ ചെവി ആറു വിരൽ, കുത്തിയിട്ടില്ലാത്തത് നാല്; കുത്തിയ ചെവി താടിയ്ക്ക് തുല്യം, കുത്തിയില്ലാത്തത് ആറു വിരൽ. സുഘന്ധപാത്രം, വൃത്താകൃതിയിലുള്ള അലങ്കാരം, കേക്ക് എന്നിവ നിർമ്മിക്കണം; മേൽചുണ്ടിന് രണ്ട് വിരൽ, താഴെചുണ്ടിന് അതിന്റെ അര. കണ്ണ് അര വിരൽ, വായ് നാല് വിരൽ; നീളവും വീതിയും ഒന്നര വിരൽ. മൂടിയ വായ് അങ്ങനെ; തുറന്ന വായ് രണ്ട് വിരൽ; മൂക്കിന്റെ വേരിൽ ഒരു വിരൽ. മൂക്കിന്റെ അറ്റം രണ്ട് വിരൽ, കണികാരപൂവിന് സമാനമായ projections; കണ്ണുകൾ ഇടയിൽ ചൊല്ലി അളവിൽ നാല് വിരൽ. കണ്ണിന്റെ കോണും രണ്ട് വിരൽ, ഇടയും രണ്ട്; കണ്ണിന്റെ പ്യൂപ്പിൽ മൂന്ന് ഭാഗം, അതിൽ അഞ്ചാം ഭാഗം. കണ്ണിന്റെ വീതി മൂന്ന് വിരൽ, സോക്കറ്റ് അര; ഭ്രൂവരികൾ അതേ അളവിൽ, ഭ്രൂകൾ തുല്യമായിരിക്കും. ഭ്രൂകൾ ഇടയിൽ രണ്ട് വിരൽ, ഭ്രൂയുടെ നീളം നാല്; തലയുടെ ചുറ്റളവ് 36 വിരൽ. കേശവ onwards പ്രതിമകൾക്ക് ചുറ്റളവ് 32; അഞ്ചു കണ്ണും ഉഗ്രം കഴുത്തും ഉള്ളവയ്ക്ക് breadth അളവിൽ. കഴുത്ത് മൂന്ന് മടങ്ങ് അതിന്റെ വീതിയിലും, എട്ട് വിരൽ നീളവും; കഴുത്തിന്റെ നീളം മൂന്ന് മടങ്ങ് അതിന്റെ വീതിയും, കഴുത്തും നെഞ്ചും ഇടമുള്ള അളവും അങ്ങനെ. Shoulders എട്ട് വിരൽ വീതിയുള്ളത്, മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളും, auspicious marks; ഭുജം ഏഴ് സന്ധികൾ, കാൽഭുജം പതിനാറ് വിരൽ. ഭുജം, കാൽഭുജം മൂന്നായി വീതിയിൽ; ഭുജത്തിന്റെ മുകളിൽ ചുറ്റളവ് ഒമ്പത്. കാൽഭുജം മദ്ധ്യത്തിൽ ചുറ്റളവ് പതിനാറ്, കയ്യിൽ പന്ത്രണ്ട്. കയ്യിന്റെ വീതി ആറു, നീളം ഏഴ്; മദ്ധ്യ വിരൽ അഞ്ച്. Index, ring finger, അര വിരൽ കുറച്ച്; little finger, thumb നാലു. Thumb രണ്ട് സന്ധികൾ, മറ്റു വിരലുകൾ മൂന്ന്; nails അളവുകൾ. നെഞ്ചിന്റെ അളവ്, വയറിന്റെ അളവും; നാഭി ഒരു വിരൽ diameter. ഗുഹ്യഭാഗങ്ങൾ ഇടയിൽ താല അളവിൽ; നാഭി മദ്ധ്യത്തിൽ ചുറ്റളവ് 42. സ്തനങ്ങൾ ഇടയിൽ താല; നിപ്പി barley-വളവിൽ, areola രണ്ട്. നെഞ്ച് ചുറ്റുമുള്ള വസ്ത്രം 64; താഴെ, നാലുമുഖ പ്രതിമയ്ക്ക് അങ്ങനെ. കമർ ചുറ്റളവ് 54; തൊണ്ടയുടെ വേരിൽ വീതി 12. അവിടെ, മദ്ധ്യത്തിൽ കൂടുതൽ, പിന്നെ കുറയുന്നു; മുട്ട് ചുറ്റളവ് മൂന്ന് മടങ്ങ് എട്ട്. കാൽമദ്ധ്യത്തിൽ വീതി ഏഴ്; ചുറ്റളവ് മൂന്ന് മടങ്ങ് അത്ര; കാൽ അറ്റം അഞ്ചു. ഇങ്ങനെ, അഗ്നിപുരാണം പ്രതിമ നിർമാണത്തിൽ ഓരോ ഭാഗത്തിനും, അളവിനും, ആകൃതിക്കും, ദിവ്യമായ ശാസ്ത്രപരമായ നിർദേശങ്ങൾ നൽകുന്നു. ശില്പി, ആത്മനിയന്ത്രണം പാലിച്ച്, ഈ അളവുകൾ കൃത്യമായി പാലിച്ച്, ദൈവിക പ്രതിമയുടെ സൗന്ദര്യവും ശാസ്ത്രപരമായ യാഥാർത്ഥ്യവും ഉറപ്പാക്കണം.